ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಂಹಾರೇ ಪಶ್ಚಿಮಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಆಸೀತ್ತು ಸಪ್ತಮಃ ಕಲ್ಪಃ ಪದ್ಮೋ ನಾಮ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ವಾರಾಹಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಸ್ತೇಷಾಂ ತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಸ್ತರಮ್ ।। ೨೧.

ಅಂತಿಮ ಮಹಾತ್ಮನ ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಕಲ್ಪವಾದ ಪದ್ಮ ಕಲ್ಪವಿತ್ತು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಈಗಿನದು ವಾರಾಹ ಕಲ್ಪ, ಅದರ ವಿವರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಕಿಯತಾ ಚೈವ ಕಾಲೇನ ಕಲ್ಪಃ ಸಮ್ಭವತೇ ಕಥಮ್। ಕಿಂ ಚ ಪ್ರಮಾಣಂ ಕಲ್ಪಸ್ಯ ತತ್ರ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೨೧.

ಒಂದು ಕಲ್ಪವು ಎಷ್ಟು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ಅವಧಿ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಕಾಲಸಂಖ್ಯಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮಾಸೇನ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೧.

ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಕಾಲದ ಗಣನೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು.

ಕೋಟೀನಾಂ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ವೈ ಅಷ್ಟೌ ಕೋಟಿಶತಾನಿ ಚ । ದ್ವಿಷಷ್ಟಿಶ್ಚ ತಥಾ ಕೋಟ್ಯೋ ನಿಯುತಾನಿ ಚ ಸಪ್ತತಿಃ। ಕಲ್ಪಾರ್ದ್ಧಸ್ಯ ತು ಸಂಖ್ಯಾಯಾಮೇತತ್ ಸರ್ವಮುದಾಹೃತಮ್ ।। ೨೧.

ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ, ಎಂಟು ನೂರು ಕೋಟಿ ಶತಗಳು, ಅರವತ್ತು ಎರಡು ಕೋಟಿ, ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತು ನಿಯುತಗಳು—ಇದು ಕಲ್ಪದ ಅರ್ಧದ ಅವಧಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪೂರ್ವೋಕ್ತೌ ಚ ಗುಣಚ್ಛೇದೌ ವರ್ಷಾಗ್ರಂ ಲಬ್ದಮಾದಿಶೇತ್ । ಶತಂ ಚೈವ ತು ಕೋಟೀನಾಂ ಕೋಟೀನಾಮಷ್ಟಸಪ್ತತಿಃ। ದ್ವೇ ಚ ಶತಸಹಸ್ರೇ ತು ನವತಿರ್ನಿಯುತಾನಿ ಚ ।। ೨೧.

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಗುಣ ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ನೂರು ಕೋಟಿ, ಅಷ್ಟೊಂಭತ್ತು ಕೋಟಿ, ಎರಡು ಲಕ್ಷ, ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತು ನಿಯುತಗಳು.

ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಯಾವದ್ವೈವಸ್ವತಾನ್ತರಮ್। ಏಷ ಕಲ್ಪಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕಲ್ಪಾರ್ದ್ಧದ್ವಿಗುಣೀಕೃತಃ ।। ೨೧.

ಮಾನವನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಕಲ್ಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇದು ಕಲ್ಪದ ಅರ್ಧದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಆಗಿದೆ.

ಅನಾಗತಾನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಮೇತದೇವ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಪ್ರಮಾಣಂ ಕಾಲಸಂಖ್ಯಾಯಾ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಮತಮೈಶ್ವರಮ್ ।। ೨೧.

ಇನ್ನೂ ಬರುವ ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಕಾಲದ ಗಣನೆ ದೇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ನಿಯುತಾನ್ಯಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶತ್ತಥಾಽಶೀತಿಶತಾನಿ ಚ। ಚತುರಶೀತಿಶ್ಚವಾನ್ಯಾನಿ ಪ್ರಯುತಾನಿ ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೨೧.

ಐವತ್ತೆಂಟು ನಿಯುತಗಳು, ಎಂಭತ್ತು ಶತಗಳು, ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಪ್ರಯುತಗಳು—ಇದು ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣ.

ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ದೇವಾಶ್ಚೇನ್ದ್ರಪುರೋಗಮಾಃ। ಏತತ್ ಕಾಲಸ್ಯ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವರ್ಷಾಗ್ರನ್ತು ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೨೧.

ಏಳು ಋಷಿಗಳು, ಮನುವು, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳು—ಇವರಿಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏವಂ ಮನ್ವನ್ತರಂ ತೇಷಾಂ ಮಾನುಷಾನ್ತಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ। ಪ್ರಣವಾನ್ತಾಶಚವ ಯೇ ದೇವಾಃ ಸಾಧ್ಯಾ ದೇವಗಣಾಶ್ಚ ಯೇ। ವಿಶ್ವೇದೇವಾಶಚವ ಯೇ ನಿತ್ಯಾಃ ಕಲ್ಪಂ ಜೀವನ್ತಿ ತೇ ಗಣಾಃ ।। ೨೧.

ಹೀಗೆ, ಇವರಿಗೆ ಮನ್ವಂತರವು ಮಾನವರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಪ್ರಣವದಿಂದ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ಮತ್ತು ನಿತ್ಯವಿರುವ ವಿಶ್ವದೇವರು—ಈ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಒಂದು ಕಲ್ಪವರೆಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಯಂ ಯೋ ವರ್ತ್ತತೇ ಕಲ್ಪೋ ವಾರಾಹಃ ಸ ತು ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ। ಯಸ್ಮಿನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಮನವಶ್ಚ ಚತುರ್ದ್ದಶ ।। ೨೧.

ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವಾರಾಹ ಕಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುವುಗಳಿದ್ದಾರೆ.

ಕಸ್ಮಾದ್ವಾರಾಹಕಲ್ಪೋಯಂ ನಾಮತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ। ಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಕಾರಣಾದ್ದೇವೋ ವರಾಹ ಇತಿ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ।। ೨೧.

ಈ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವಾರಾಹ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ ಯಾಕೆ? ದೇವರನ್ನು ವಾರಾಹ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

ಕೋ ವಾ ವರಾಹೋ ಭಗವಾನ್ ಕಸ್ಯ ಯೋನಿಃ ಕಿಮಾತ್ಮಕಃ। ವರಾಹಃ ಕಥಮುತ್ಪನ್ನ ಏತದಿಚ್ಛಾಮ ವೇದಿತುಮ್ ।। ೨೧.

ಭಗವಂತ ವಾರಾಹ ಯಾರು? ಅವರು ಯಾರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು, ಅವರ ಸ್ವಭಾವವೇನು? ವಾರಾಹ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು? ಇದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ವರಾಹಸ್ತು ಯಥೋತ್ಪನ್ನೋ ಯಸ್ಮಿನ್ನರ್ಥೇ ಚ ಕಲ್ಪಿತಃ। ವಾರಾಹಶ್ಚ ಯಥಾ ಕಲ್ಪಃ ಕಲ್ಪತ್ವಂ ಕಲ್ಪನಾ ಚ ಯಾ ।। ೨೧.

ವಾರಾಹನು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಕಲ್ಪಿತನಾದನು, ವಾರಾಹ ಕಲ್ಪ ಎಂದರೆ ಏನು, ಕಲ್ಪ ಎಂದರೆ ಏನು, ಅದರ ಅರ್ಥವೇನು—

ಕಲ್ಪಯೋರನ್ತರಂ ಯಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಚಾಸ್ಯ ಚ ಕಲ್ಪಿತಮ್। ತತ್ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾದೃಷ್ಟಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ ।। ೨೧.

ಕಲ್ಪಗಳ ನಡುವಿನ ಭೇದ, ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾದುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನೋಡಿದಂತೆ, ಕೇಳಿದಂತೆ ಈಗ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಭವಸ್ತು ಪ್ರಥಮಃ ಕಲ್ಪೋ ಲೋಕಾದೌ ಪ್ರಥಿತಃ ಪುರಾ। ಜ್ಞಾತವ್ಯೋ ಭಗವಾನತ್ರ ಹ್ಯಾನನ್ದಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೨೧.

ಭವ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಕಲ್ಪವು ಲೋಕಗಳ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನಮಿದಂ ದಿವ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಾ ದಿವ್ಯಸಮ್ಭವಮ್। ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ಭುವಃ ಕಲ್ಪಸ್ತೃತೀಯಸ್ತಪ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೧.

ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿವ್ಯ ಆಸನವಾಗಿದೆ, ದಿವ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆತದ್ದು ಅಥವಾ ದಿವ್ಯ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಎರಡನೆಯದು ಭುವಃ ಕಲ್ಪ, ಮೂರನೆಯದು ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭವಶ್ಚತುರ್ಥೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪಂಚಮೋ ರಮ್ಭ ಏವ ಚ। ಋತುಕಲ್ಪಸ್ತಥಾ ಷಷ್ಠಃ ಸಪ್ತಮಸ್ತು ಕ್ರತುಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೧.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಭವ ಕಲ್ಪ, ಐದನೆಯದು ರಂಭಾ, ಆರನೆಯದು ಋತು ಕಲ್ಪ, ಏಳನೆಯದು ಕ್ರತು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟಮಸ್ತು ಭವೇದ್ವಹ್ನಿರ್ನವಮೋ ಹವ್ಯವಹನಃ। ಸಾವಿತ್ರೋ ದಶಮಃ ಕಲ್ಪೋ ಭುವಸ್ತ್ವೇಕಾದಶಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೧.

ಎಂಟನೆಯದು ಅಗ್ನಿ, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಹವ್ಯವಾಹನ. ಹತ್ತನೆಯದು ಸಾವಿತ್ರಿ ಕಲ್ಪ, ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು ಭುವಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಉಶಿಕೋ ದ್ವಾದಶಸ್ತತ್ರ ಕುಶಿಕಸ್ತು ತ್ರಯೋದಶಃ। ಚತುರ್ದ್ದಶಸ್ತು ಗನ್ಧರ್ವೋ ಗನ್ಧರ್ವೋ ಯತ್ರ ವೈ ಸ್ವರಃ। ಉತ್ಪನ್ನಸ್ತು ಯಥಾ ನಾದೋ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಯತ್ರ ಚೋತ್ಥಿತಾಃ ।। ೨೧.

ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು ಉಶಿಕ, ಹದಿಮೂರನೆಯದು ಕುಶಿಕ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯದು ಗಂಧರ್ವ ಕಲ್ಪ, ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಧ್ವನಿಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಋಷಭಸ್ತು ತತಃ ಕಲ್ಪೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪಂಚದಶೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಋಷಯೋ ಯತ್ರ ಸಮ್ಭೂತಾಃ ಸ್ವರೋ ಲೋಕಮನೋಹರಃ ।। ೨೧.

ಹದಿನೈದನೆಯದು ಋಷಭ ಕಲ್ಪ, ದ್ವಿಜರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಷಡ್ಜಸ್ತು ಷೋಡಶಃ ಕಲ್ಪಃ ಷಡ್ಜನಾ ಯತ್ರ ಚರ್ಷಯಃ। ಶಿಶಿರಶ್ಚ ವಸನ್ತಶ್ಚ ನಿದಾಘೋ ವರ್ಷ ಏವ ಚ ।। ೨೧.

ಹದಿನಾರನೆಯದು ಷಡ್ಜ ಕಲ್ಪ, ಇಲ್ಲಿ ಆರು ಋಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿಶಿರ, ವಸಂತ, ನಿದಾಘ ಮತ್ತು ವರ್ಷ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಶರದ್ಧೇಮನ್ತ ಇತ್ಯೇತೇ ಮಾನಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ। ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಷಡ್ಜ ಸಂಸಿದ್ಧಾಃ ಪುತ್ರಾಃ ಕಲ್ಪೇ ತು ಷೋಡಶೇ ।। ೨೧.

ಶರದ್ ಮತ್ತು ಹೇಮಂತ ಎಂಬುವವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರರು. ಅವರು ಷಡ್ಜ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಪರಿಪೂರ್ಣರಾದ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಾತೈಶ್ಚ ತೈಃ ಷಡಭಿಃ ಸದ್ಯೋ ಜಾತೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮುತ್ಥಿತಃ ಷಡ್ಜಃ ಸ್ವರಸ್ತೂದಧಿಸನ್ನಿಭಃ ।। ೨೧.

ಆ ಆರು ಜನರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕೂಡ ಕೂಡಲೇ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಷಡ್ಜ ಸ್ವರವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ತತಃ ಸಪ್ತದಶಃ ಕಲ್ಪೋ ಮಾರ್ಜಾಲೀಯ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ। ಮಾರ್ಜ್ಜಾಲೀಯಂ ತು ತತ್ ಕರ್ಮ ಯಸ್ಮಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಮಕಲ್ಪಯತ್ ।। ೨೧.

ಅನಂತರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾರ್ಜಾಲೀಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಆ ಕಾರ್ಯವೇ ಮಾರ್ಜಾಲೀಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತತಸ್ತು ಮಧ್ಯಮೋ ನಾಮ ಕಲ್ಪೋಽಷ್ಟಾದಶ ಉಚ್ಯತೇ। ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಮಧ್ಯಮೋ ನಾಮ ಸ್ವರೋ ಧೈವತಪೂಜಿತಃ । ಉತ್ಪನ್ನಃ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಧ್ಯಮೋ ವೈ ಸ್ವಯಂಭುವಃ ।। ೨೧.

ಮತ್ತೆ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಸ್ವರವು ಧೈವತರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ತತಸ್ತ್ವೇಕೋನವಿಂಶಸ್ತು ಕಲ್ಪೋ ವೈರಾಜಕಃ ಸ್ಮೃತಃ। ವೈರಾಜೋ ಯತ್ರ ಭಗವಾನ್ ಮುನುರ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಃ ।। ೨೧.

ಅನಂತರ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವೈರಾಜಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈರಾಜ ಎಂಬ ಭಗವಂತನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾಗಿ ಮುನಿಯಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ದಧೀಚಿರ್ನ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ। ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ಮಹಾತೇಜಾ ಬಭೂವ ತ್ರಿದಶೇಶ್ವರಃ ।। ೨೧.

ಅವನ ಮಗನು ಧರ್ಮಮಯನಾದ ದಧೀಚಿ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕನು. ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದನು.

ಅಕಾಮಯತ ಗಾಯತ್ರೀ ಯಜಮಾನಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್। ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸ್ವರಃ ಸ್ರಿಗ್ಧಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ದಧೀಚಿನಃ ।। ೨೧.

ಗಾಯತ್ರಿಯು ಯಜಮಾನನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಿದಳು. ಅವಳಿಂದ ಸ್ಮೂತ್ ಸ್ವರವೂ, ದಧೀಚಿಯ ಮಗನೂ ಜನಿಸಿದರು.