ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಜಯಲಿಪ್ಸಾಂ ಸಮಾಧಾಸ್ಯೇ ಲಬ್ಧ್ವಾಹಂ ತಾದೃಶಂ ಸುತಮ್। ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಜಯಂ ಪೂತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಾಮಿ ಸಹ ತೇನ ವೈ ।। ೬.

'ನಾನು ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಇಂತಹ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುವೆ.'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ದಿತಿಃ ಶಕ್ರಂ ಮಧ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಿವಾಕರೇ । ನಿದ್ರಯಾಪಹೃತಾ ದೇವೀ ಜಾನ್ವೋಃ ಕೃತ್ವಾ ಶಿರಸ್ತದಾ ।। ೬.

ಹೀಗೆ ಶಕ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನಾಗಿದ್ದಾಗ, ದಿತಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಮೊಣಕಾಲುಗಳ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು ಮಲಗಿದಳು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮಶುಚಿಂ ಶಕ್ರಃ ಪಾದಯೋರ್ಗತಮೂರ್ದ್ಧಜಾಮ್ । ತಸ್ಯಾಸ್ತದನ್ತರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಜಹಾಸ ಚ ಮುಮೋದ ಚ ।। ೬.

ಅವಳನ್ನು ಅಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತಲೆಕೂದಲು ಕಾಲುಗಳ ಬಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಕ್ರನು ಆ ಸಮಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ನಗಿದನು, ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

ತಸ್ಯಾಃ ಶರೀರಂ ವಿವೃತಂ ವಿವೇಶಾಥ ಪುರನ್ದರಃ। ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚಾಮಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗರ್ಭಮಿನ್ದ್ರೋ ಮಹೌಜಸಮ್। ಅಭಿನತ್ಸ ಪ್ರಧಾನನ್ತು ಕುಲಿಶೇನ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೬.

ಅವಳ ದೇಹವು ತೆರೆದಿದ್ದಾಗ ಪುರಂದರನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಭಾರಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ವಜ್ರದಿಂದ ಆ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಡೆದನು.

ಭಿದ್ಯಮಾನಸ್ತದಾ ಗರ್ಭೋ ವಜ್ರೇಣ ಶತಪರ್ವಣಾ। ರುರೋದ ಸಸ್ವರಂ ಭೀಮಂ ವೇಪಮಾನಃ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಮಾರೋದೀರಿತಿ ತಂ ಗರ್ಭಂ ಶಕ್ರಃ ಪುನರಭಾಷತ ।। ೬.

ಅಂದು ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ನೂರಾರು ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವ ವಜ್ರದಿಂದ ಒಡೆದಾಗ, ಅದು ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕೂಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಂಪಿಸಿ ಅಳಿತು. ಆಗ ಶಕ್ರನು ಆ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ, "ಅಳಬೇಡ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ತಂ ಗರ್ಭಂ ಸಪ್ತಧಾಭೂತಂ ಹ್ಯೇಕೈಕಂ ಸಪ್ತಧಾ ಪುನಃ। ಕುಲಿಶೇನ ಬಿಭೇದೇನ್ದ್ರಸ್ತತೋ ದಿತಿರಬುಧ್ಯತ ।। ೬.

ಆ ಗರ್ಭವು ಏಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಜ್ರದಿಂದ ಒಡೆದನು. ಆಗ ದಿತಿಯು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಳು.

ನ ಹನ್ತವ್ಯೋ ನ ಹನ್ತವ್ಯ ಇತ್ಯೇವಂ ದಿತಿರಬ್ರವೀತ್ । ನಿಷ್ಪಪಾತೋದರಾದ್ವಜ್ರೀ ಮಾತುರ್ವಚನಗೌರವಾತ್। ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಜ್ರಸಹಿತೋ ದಿತಿಂ ಶಕ್ರೋಽಭ್ಯಭಾಷತ ।। ೬.

ದಿತಿ, "ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಡ, ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಡ" ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ತಾಯಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ವಜ್ರಧಾರಿ ಅವಳ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ದಿತಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಅಶುಚಿರ್ದೇವಿ ಸುಪ್ತಾಸಿ ಪಾದಯೋರ್ಗತಮೂರ್ದ್ಧಜಾ। ತದನ್ತರಮಹಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಶಕ್ರಹನ್ತಾರಮಾಹವೇ। ಭಿನ್ನವಾನ್ ಗರ್ಭಮೇತನ್ತೇ ಬಹುಧಾ ಕ್ಷನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೬.

ದೇವಿಯೆ, ನೀನು ಅಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದೆ, ನಿನ್ನ ಕೂದಲು ಕಾಲುಗಳ ಬಳಿ ಇತ್ತು. ಆ ಸಮಯವನ್ನು ನಾನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸುವ ಶಕ್ರನು, ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದೇನೆ—ಇದು ಕ್ಷಮಿಸು.

ತಸ್ಮಿಸ್ತು ವಿಫಲೇ ಗರ್ಭೇ ದಿತಿಃ ಪರಮದುಃಖಿತಾ। ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಂ ತತೋ ವಾಕ್ಯಂ ಮಾತುರ್ನಯನಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೬.

ಆ ಗರ್ಭ ಫಲವಿಲ್ಲದಂತೆ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ದಿತಿಗೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖವಾಯಿತು. ಆಗ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಮಮಾಪರಾಧಾದ್ಗರ್ಭೋಽಯಂ ಯದಿ ತೇ ವಿಫಲೀಕೃತಃ। ನಾಪರಾಧೋಽಸ್ತಿ ದೇವೇಶ ಋಷಿಪುತ್ರ ಮಹಾಬಲ ।। ೬.

ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭ ಫಲವಿಲ್ಲದಂತಾದರೆ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಋಷಿಪುತ್ರನೇ, ನಿನಗೆ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಇಲ್ಲ.

ಶತ್ರೋರ್ವಧೇ ನ ದೋಷೋಽಸ್ತಿ ತೇನ ತ್ವಾಂ ನ ಶಪಾಮಿ ಭೋಃ। ಪ್ರಿಯನ್ತು ಕರ್ತ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಶ್ರೇಯೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮೇ ಕುರು ।। ೬.

ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಶಾಪವನ್ನಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ—ನನ್ನ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡು.

ಭವನ್ತು ಮಮ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸಪ್ತ ಸ್ಥಾನಾನಿ ವೈ ದಿವಿ। ವಾತಸ್ಕನ್ಧಾನಿಮಾನ್ ಸಪ್ತ ಚರನ್ತು ಮಮ ಪುತ್ರಕಾಃ। ಮರುತಶ್ಚೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಗಣಾಸ್ತೇ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತಕಾಃ ।। ೬.

ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳು ಇರಲಿ. ಈ ಏಳು ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಸಂಚರಿಸಲಿ. ಆ ಗುಂಪುಗಳು ಏಳು ಏಳು ಸೇರಿ, ಮಾರುತರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಲಿ.

ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಥಮಸ್ಕನ್ಧೋ ದ್ವಿತೀಯಶ್ಚೈವ ಭಾಸ್ಕರೇ। ಸೋಮೇ ತೃತೀಯೋ ವಿಜ್ಞೇಯಶ್ಚತುರ್ಥೋ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಗಣೇ ।। ೬.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗುಂಪು, ಎರಡನೆಯದು ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿ, ಮೂರನೆಯದು ಚಂದ್ರನ ಬಳಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಗ್ರಹೇಷು ಪಞ್ಚಮಶ್ಚೈವ ಷಷ್ಠಃ ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಣ್ಡಲೇ। ಧ್ರುವೇ ತು ಸಪ್ತಮಶ್ಚೈವ ವಾತಸ್ಕನ್ಧಃ ಪರಸ್ತು ಸಃ ।। ೬.

ಐದನೆಯದು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ, ಆರನೆಯದು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಏಳನೆಯದು ಧ್ರುವತಾರೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪು.

ತಾನ್ಯೇತೇ ವಿಚರನ್ತ್ವದ್ಯ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಮಮಾತ್ಮಜಾಃ। ವಾತಸ್ಕನ್ಧಾನಿಮಾನ್ ಭೂತ್ವಾ ಚರನ್ತು ಮಮ ಪುತ್ರಕಾಃ ।। ೬.

ಈಗ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.

ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಥಮಸ್ಕನ್ಧೋ ಅಮೇಧ್ಯೇಭ್ಯೋ ಯ ಆವಹಃ। ಚರನ್ತು ಮಮ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಪ್ರಥಮಶ್ಚರತಾಙ್ಗಣಃ ।। ೬.

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಗುಂಪು ಅಶುದ್ಧವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತರುವದು. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಮೊದಲ ಗುಂಪಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.

ದ್ವಿತೀಯಶ್ಚಾಪಿ ಮೇಧ್ಯೇಭ್ಯ ಆಸೂರ್ಯಾತ್ ಪ್ರವಹಸ್ತು ಯಃ। ವಾತಸ್ಕನ್ಧಂ ದ್ವಿತೀಯನ್ತು ದ್ವಿತೀಯಶ್ಚರತಾಙ್ಗಣಃ ।। ೬.

ಎರಡನೆಯದು ಶುದ್ಧವಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ. ಅದು ಎರಡನೆಯ ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪು; ನನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.

ಸೂರ್ಯೋರ್ದ್ಧ್ವನ್ತು ತತಃ ಸೋಮಾದುದ್ವಹೋ ಯಸ್ತು ವೈ ಸ್ಮೃತಃ। ವಾತಸ್ಕನ್ಧನ್ತು ತಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತೃತೀಯಶ್ಚರತಾಙ್ಗಣಃ ।। ೬.

ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವದು, ಅದನ್ನು ಮೇಲ್ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮೂರನೆಯ ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪು; ಮೂರನೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.

ಸೋಮಾದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ತಥರ್ಕ್ಷೇಭ್ಯಶ್ಚತುರ್ಥಃ ಸುವಹಸ್ತು ಯಃ। ಚತುರ್ಥೋ ಮಮ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಗಣಸ್ತು ಚರತಾಂ ವಿಭೋ ।। ೬.

ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವದು, ಅದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿ; ನನ್ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೇ.

ಯಕ್ಷೇಭ್ಯಶ್ಚ ತಥೈವೋರ್ದ್ಧ್ವಮಾಗ್ರಹಾದ್ವಿವಹಸ್ತು ಯಃ। ಪಞ್ಚಮಂ ಪಞ್ಚಮಃ ಸೌಮ್ಯಃ ಸ್ಕನ್ಧಸ್ತು ಚರತಾಙ್ಗಣಃ ।। ೬.

ಯಕ್ಷರಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವದು ಐದನೆಯ ಸೌಮ್ಯ ಗಾಳಿ; ಐದನೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.

ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಗ್ರಹಾದೃಷಿಭ್ಯಸ್ತು ಷಷ್ಠೋ ಯೋ ವೈ ಪರಾಹತಃ । ಚರನ್ತು ಮಮ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ತತ್ರ ಷಷ್ಠೇ ಗಣೇ ತು ಯೇ ।। ೬.

ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಋಷಿಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವದು ಆರನೆಯ ಪರಮ ಗಾಳಿ; ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಆ ಆರನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.

ಸಪ್ತರ್ಷಯಸ್ತಥೈವೋರ್ದ್ಧ್ವಮಾಧ್ರುವಾತ್ ಸಪ್ತಮಸ್ತು ಯಃ। ವಾತ ಸ್ಕನ್ಧಃ ಪರಿವಹಸ್ತತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತು ಮೇ ಸುತಾಃ ।। ೬.

ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೂ, ಧ್ರುವನಿಗಿಂತ ಮೇಲೂ ಏಳನೇ ಲೋಕವಿದೆ. ಆ ವಾತಸ್ಕಂಧ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಚರನ್ತ್ವೇತೇ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಮಮಾತ್ಮಜಾಃ। ತತ್ರ ತೇನ ಚ ನಾಮ್ನಾ ವೈ ಭವನ್ತು ಮರುತಸ್ತ್ವಿಮೇ ।। ೬.

ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಲಿ; ಇವರು ಮಾರುತರು.

ತತಸ್ತೇಷಾನ್ತು ನಾಮಾನಿ ಮಾತಾಪುತ್ರೌ ಪ್ರಚಕ್ರತುಃ। ತತ್ಕೃತೇ ಕರ್ಮಭಿಶ್ಚೈವ ಮರುತೋ ವೈ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ।। ೬.

ಮಾತೆಯೂ ಮಗನೂ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಅವರ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾರುತನು ವಿಭಿನ್ನನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಸತ್ತ್ವಜ್ಯೋತಿಸ್ತಥಾದಿತ್ಯಃ ಸತ್ಯಜ್ಯೋತಿಸ್ತಥಾಽಪರಃ। ತಿರ್ಯಗ್ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚ ಸಜ್ಯೋತಿರ್ಜ್ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನಪರಸ್ತಥಾ ।। ೬.

ಸತ್ತ್ವಜ್ಯೋತಿಃ, ಆದಿತ್ಯ, ಸತ್ಯಜ್ಯೋತಿಃ, ತಿರ್ಯಗ್ಜ್ಯೋತಿಃ, ಸಜ್ಯೋತಿಃ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ—ಇವು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು.

ಪ್ರಥಮಸ್ತು ಗಣಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದ್ವಿತೀಯಂ ಮೇ ನಿಬೋಧತ। ಋತಜಿತ್ಸತ್ಯಜಿಚ್ಚೈವ ಸುಷೇಣಃ ಸೇನಜಿತ್ತಥಾ ।। ೬.

ಮೊದಲ ಗುಂಪನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಕೇಳು: ಋತಜಿತ್, ಸತ್ಯಜಿತ್, ಸುಷೇಣ ಮತ್ತು ಸೇನಜಿತ್.

ಸತ್ಮಿತ್ರೋಽಭಿಮಿತ್ರಶ್ಚ ಹರಿಮಿತ್ರಸ್ತಥಾಽಪರಃ। ಗಣ ಏಷ ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ತೃತೀಯಂ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೬.

ಸತ್ಮಿತ್ರ, ಅಭಿಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಹರಿಮಿತ್ರ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ—ಇದು ಎರಡನೇ ಗುಂಪು; ಈಗ ಮೂರನೆಯದನ್ನು ಕೇಳು.

ಕೃತಃ ಸತ್ಯೋ * * * * ಧ್ರುವೋ ಧರ್ತ್ತಾ ವಿಧಾರಯಃ । ಧ್ವಾನ್ತಶ್ಚೈವ ಧುನಿಶ್ಚೈವ ಹ್ಯುಗ್ರೋ ಭೀಮಸ್ತಥೈವ ಚ। ಅಭಿಯುಃ ಸಕ್ಷಿಪಶ್ಚೈವಮಾಹ್ವಯಶ್ಚ ಗಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೬.

ಕೃತ, ಸತ್ಯ, ಧ್ರುವ, ಧರ್ತೃ, ವಿಧಾರಯ, ಧ್ವಾಂತ, ಧುನಿ, ಉಗ್ರ, ಭೀಮ, ಅಭಿಯು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಪ—ಹೀಗೆ ಈ ಗುಂಪು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಈದೃಕೂ ಚೈವ ತಥಾನ್ಯಾದೃಕ್ ಯಾದೃಕ್ ಚ ಪ್ರತಿಕೃತ್ತಥಾ। (?) ಸಮಿತಿಶ್ಚೈವ ಸಂರಮ್ಭಶ್ಚ ತಥಾ ಗಣಃ ।। ೬.

ಈದೃಕ್, ಚೈವ, ತಥಾನ್ಯಾದೃಕ್, ಯಾದೃಕ್, ಪ್ರತಿಕೃತ್, ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಂಭ—ಇದು ಆ ಗುಂಪು.