ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ರಾತ್ರೌ ಸ್ಕನ್ನಃ ಶುಚಿಃ ಸ್ರಾತೋದ್ವಾದಶೈವ ತು ಧಾರಣಾಃ। ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ವಿರಜಾ ಜಾಯತೇ ದ್ವಿಜಃ ।। ೧೮.

ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯ ಸ್ರಾವವಾದರೆ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಅವನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಏಕಾನ್ನಂ ಮಧು ಮಾಂಸಂ ವಾ ಹ್ಯಾಮಶ್ರಾದ್ಧಂ ತಥೈವ ಚ। ಅಭೋಜ್ಯಾನಿ ಯತೀನಾಞ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಲವಣಾನಿ ಚ ।। ೧೮.

ಒಂದು ಅಕ್ಕಿ, ಜೇನು, ಮಾಂಸ, ಶುದ್ಧವಲ್ಲದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಉಪ್ಪು — ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಯಾತಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ನಿಷಿದ್ಧ.

ಏಕೈಕಾತಿಕ್ರಮೇ ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿಧೀಯತೇ। ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ತತಃ ಪಾಪಾತ್ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ।। ೧೮.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾದರೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ವ್ಯತಿಕ್ರಮಾಚ್ಚ ಯೇ ಕೇಚಿದ್ವಾಙ್ಮನಃಕಾಯಸಮ್ಭವಮ್। ಸದ್ಭಿಃ ಸಹ ವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಯದ್ಬ್ರೂಯುಸ್ತತ್ಸಮಾಚರೇತ್ ।। ೧೮.

ಮಾತು, ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ದೇಹದಿಂದ ಯಾವ ತಪ್ಪು ನಡೆದರೂ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಸಲಹೆ ಪಡೆದು ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು.

ವಿಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಃ ಸಮಲೋಷ್ಟಕಾಞ್ಚನಃ ಸಮಸ್ತಭೂತೇಷು ಚರನ್ ಸ ಮಾಹಿತಃ । ಸ್ಥಾನಂ ಧ್ರುವಂ ಶಾಶ್ವತಮವ್ಯಯಂ ಸತಾಂ ಪರಂ ಸ ಗತ್ವಾ ನ ಪುನರ್ಹಿ ಜಾಯತೇ ।। ೧೮.

ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಅವಿನಾಶವಾದ ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅರಿಷ್ಟಾನಿ ನಿಬೋಧತ। ಯೇನ ಜ್ಞಾನವಿಶೇಷೇಣ ಮೃತ್ಯುಂ ಪಶ್ಯತಿ ಚಾತ್ಮನಃ ।। ೧೯.

ಈಗ ನಾನು ಅಪಶಕುನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿ. ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಮರಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು.

ಅರುನ್ಧತೀಂ ಧ್ರುವಞ್ಚೈವ ಸೋಮಚ್ಛಾಯಾಂ ಮಹಾಪಥಮ್। ಯೋ ನ ಪಶ್ಯೇತ್ಸ ನೋ ಜೀವೇನ್ನರಃ ಸಂವತ್ಸರಾತ್ಪರಮ್ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಅರುಂಧತಿ, ಧ್ರುವ, ಚಂದ್ರನ ನೆರಳು ಅಥವಾ ಮಹಾಪಥವನ್ನು ಕಾಣಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಬದುಕಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅರಶ್ಮಿವನ್ತಮಾದಿತ್ಯಂ ರಶ್ಮಿವನ್ತಞ್ಚ ಪಾವಕಮ್। ಯಃ ಪಶ್ಯೇನ್ನ ಚ ಜೀವೇತ ಮಾಸಾದೇಕಾದಶಾತ್ಪರಮ್ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅಥವಾ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಬದುಕಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ವಮೇನ್ಮೂತ್ರಂ ಕರೀಷಂ ವಾ ಸುವರ್ಣಂ ರಜತಂ ತಥಾ। ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಥ ವಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ದಶಮಾಸಾನ್ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ, ಗೊಬ್ಬರ, ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಅಗ್ರತಃ ಪೃಷ್ಠತೋ ವಾಪಿ ಖಣ್ಟಂ ಯಸ್ಯ ಪದಮ್ಭವೇತ್। ಪಾಂಸುಲೇ ಕರ್ದಮೇ ವಾಪಿ ಸಪ್ತಮಾಸಾನ್ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರಿಗಾದರೂ ನಡೆವಲ್ಲಿ ಮುಂಗಡ ಅಥವಾ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಗಡತನ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅಥವಾ ಅವರು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಏಳು ತಿಂಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಕಃ ಕಪೋತೋ ಗೃಧ್ರೋ ವಾ ನಿಲೀಯೇದ್ಯಸ್ಯ ಮೂರ್ದ್ಧನಿ। ಕ್ರವ್ಯಾದೋ ವಾ ಖಗಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ನಾತಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೧೯.

ಯಾರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಗೆ, ಪಾರಿವಾಳ, ಗಿಡುಗ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಹಕ್ಕಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರೆ, ಅವರು ಆರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಧ್ಯೇ ದ್ವಾಯಸಪಙ್ಕ್ತೀಭಿಃ ಪಾಂಶುವರ್ಷೈಣ ವಾ ಪುನಃ। ಛಾಯಾಂ ವಾ ವಿಕೃತಾಂ ಪಶ್ಯೇಚ್ಚತುಃಪಞ್ಚ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಸಂಸ್ಕಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ಧೂಳಿನ ಮಳೆಯು ಬಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ವಿಕೃತವಾದ ನೆರಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ತಿಂಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಅನಭ್ರೇ ವಿದ್ಯುತಂ ಪಶ್ಯೇದ್ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮಾಶ್ರಿತಾಮ್। ಉದಕೇನ್ದ್ರಧ ನುರ್ವಾಪಿ ತ್ರಯೋ ದ್ವೌವಾ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಮೋಡವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಅಥವಾ ಧನುರ್ಮುಡಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅವರು ಮೂರು ಅಥವಾ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಅಪ್ಸು ವಾ ಯದಿ ವಾಽಽದರ್ಶೇ ಆತ್ಮಾನಂ ಯೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ। ಅಶಿರಸ್ಕಂ ತಥಾತ್ಮಾನಂ ಮಾಸಾದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ನ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೋಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ತಲೆ ಇಲ್ಲದೆ ತಮಗೇ ತಾವು ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಶವಗನ್ಧಿ ಭವೇದ್ಗಾತ್ರಂ ವಸಾಗನ್ಧಿ ಹ್ಯಥಾಪಿ ವಾ। ಮೃತ್ಯುರ್ಹ್ಯುಪಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಯ ಅರ್ದ್ಧಮಾಸಂ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರ ದೇಹದಿಂದ ಶವದ ವಾಸನೆ ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬಿನ ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಮರಣವು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ; ಅವರು ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಸಮ್ಭಿನ್ನೋ ಮಾರುತೋ ಯಸ್ಯ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಾನಿ ಕೃನ್ತತಿ । ಅದ್ಭಿಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟೋ ನ ದೃಷ್ಯೇಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುರುಪಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೯.

ಯಾರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮರ್ಮಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದರೆ, ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ ಅವನು ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮರಣವು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಋಕ್ಷವಾನರಯುಕ್ತೇನ ರಥೇನಾಶಾನ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ । ಗಾಯನ್ನಥ ವ್ರಜೇತ್ ಸ್ವಪ್ನೇ ವಿದ್ಯಾನ್ಮೃತ್ಯುರುಪಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೯.

ಯಾರಿಗೂ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕರಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೋತಿಗಳಿಂದ ಎಳೆದ ರಥದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮರಣವು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕೃಷ್ಣಾಮ್ಬ ರಧರಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಗಾಯನ್ತೀ ವಾಥ ಚಾಙ್ಗನಾ। ಯನ್ನಯೇದ್ದಕ್ಷಿಣಾಮಾಶಾಂ ಸ್ವಪ್ನೇ ಸೋಽಪಿ ನ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ತುಟಿಯ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಹೆಂಗಸು ಹಾಡುತ್ತಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಛಿದ್ರಂ ವಾಸಶಚವ ಕೃಷ್ಣಞ್ಚ ಸ್ವಪ್ರೇ ಯೋ ವಿಧೃಯಾನ್ನರಃ । ಭಗ್ನಂ ವಾ ಶ್ರವಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿದ್ಯಾನ್ಮೃತ್ಯುರುಪಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಚೀರು ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಮುರಿದ ಕಿವೋಲೆ ಕಂಡರೂ, ಅವನಿಗೆ ಮರಣವು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಆಮಸ್ತಕತಲಾದ್ಯಸ್ತು ನಿಮಜ್ಜೇತ್ಪಙ್ಕಸಾಗರೇ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ತಾದೃಶಂ ಸ್ವಪ್ನಂ ಸದ್ಯ ಏವ ನ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರಾದರೂ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತಲೆಮೂಡಿನಿಂದ ಕಾಲಿನವರೆಗೆ ಕೆಸರಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೆ, ಅಂತಹ ಕನಸು ಕಂಡವನು ಬೇಗನೇ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಸ್ಮಾಙ್ಗಾರಾಶ್ಚ ಕೇಶಾಂಶ್ಚ ನದೀಂ ಶುಷ್ಕಾಂ ಭುಜಙ್ಗಮಾನ್। ಪಶ್ಯೇದ್ಯೋ ದಶರಾತ್ರನ್ತು ನ ಸ ಜೀವೇತ ತಾದೃಶಃ ।। ೧೯.

ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಯಾರಾದರೂ ಭಸ್ಮ, ಕೆಂಡ, ಕೂದಲು, ಒಣ ನದಿ ಅಥವಾ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಅವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೃಷ್ಣೈಶ್ಚ ವಿಕಟೈಶ್ಚೈವ ಪುರುಷೈರುದ್ಯತಾಯುಧೈಃ। ಪಾಷಾಣೈಸ್ತಾಡ್ಯತೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ಯಃ ಸದ್ಯೋ ನ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಮುಖದ, ಆಯುಧ ಹಿಡಿದ ಪುರುಷರಿಂದ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅವನು ಕೂಡಲೇ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಸೂರ್ಯೋದಯೇ ಪ್ರತ್ಯುಷಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಯಸ್ಯ ವೈ ಶಿವಾ। ಕ್ರೋಶನ್ತೀ ಸಮ್ಮುಖಾಭ್ಯೇತಿ ಮ ಗತಾಯುರ್ಭವೇನ್ನರಃ ।। ೧೯.

ಸೂರ್ಯೋದಯ ಅಥವಾ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಯಾರ ಮುಂದೆ ಶಿವಾ ಎಂಬ ಹೆಂಗಸು ಅಳುತ್ತಾ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದು ನಿಂತರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದಿದೆ.

ಯಸ್ಯ ವೈ ಸ್ರಾತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ಪೀಙ್ಯತೇ ಭೃಶಮ್। ಜಾಯತೇ ದನ್ತಹರ್ಷಶ್ಚ ತಂ ಗತಾಯುಷಮಾದಿಶೇತ್ ।। ೧೯.

ಯಾರಾದರೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಹೃದಯ ಬಲು ಬಲುದು, ಹಲ್ಲುಗಳು ಜರ್ಜರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಭೂಯೋ ಭೂಯಃ ಶ್ವಸೇದ್ಯಸ್ತು ರಾತ್ರೌ ವಾ ಯದಿ ವಾ ದಿವಾ। ದೀಪಗನ್ಧಞ್ಚ ನೋ ವೇತ್ತಿ ವಿದ್ಯಾನ್ಮೃತ್ಯುಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಸಿರೆಳೆದರೂ, ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ, ದೀಪದ ವಾಸನೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮರಣವು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ರಾತ್ರೌ ಚೇನ್ದ್ರಾಯುಧಂ ಪಶ್ಯೇದ್ದಿವಾ ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲಮ್। ಪರನೇತ್ರೇಷು ಚಾತ್ಮಾನಂ ನ ಪಶ್ಯೇನ್ನ ಸ ಜೀವತಿ ।। ೧೯.

ಯಾರು ರಾತ್ರಿ ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸು ಅಥವಾ ಹಗಲು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಲಯವನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಅಥವಾ ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಕಾಣದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ನೇತ್ರಮೇಕಂ ಸ್ರವೇದ್ಯಸ್ಯ ಕರ್ಣೌ ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚ ಭ್ರಶ್ಯತಃ। ನಾಸಾ ಚ ವಕ್ರಾ ಭವತಿ ಸ ಜ್ಞೇಯೋ ಗತಜೀವಿತಃ ।। ೧೯.

ಯಾರ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ನೀರಾಡಿ, ಎರಡು ಕಿವಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಮೂಗು ವಕ್ರವಾದರೆ, ಅವನು ಜೀವಹೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯಸ್ಯ ಕೃಷ್ಣಾ ಖರಾ ಜಿಹ್ವಾ ಪಙ್ಕಭಾಸಞ್ಚ ವೈ ಮುಖಮ್। ಗಣ್ಡೇ ಚಿಪಿಟಕೇ ರಕ್ತೇ ತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುರುಪಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೯.

ಯಾರ ನಾಲಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕರಕಸವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಯಿ ಕೆಸರಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ, گونهಗಳು ಕುಗ್ಗಿ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮರಣವು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.

ಮುಕ್ತಕೇಶೋ ಹಸಂಶ್ಚೈವ ಗಾಯನ್ ನೃತ್ಯಂಶ್ಚ ಯೋ ನರಃ। ಯಾಮ್ಯಾಶಾಭಿಮುಖೋ ಗಚ್ಛೇತ್ತದನ್ತಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿ, ನಗುತ್ತಾ, ಹಾಡುತ್ತಾ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದೆ.