ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಸ್ತೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಞ್ಚ ಅಲೋಭಸ್ತ್ಯಾಗ ಏವ ಚ। ವ್ರತಾನಿ ಚೈವ ಭಿಕ್ಷೂಣಾಮಹಿಂಸಾ ಪರಮಾರ್ಥಿತಾ ।। ೧೬.

ಮೋಸ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ತ್ಯಾಗ, ವ್ರತಗಳು, ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪರಮ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ — ಇವೆ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಚರಣೆಗಳು.

ಅಕ್ರೋಧೋ ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಾ ಶೌಚಮಾಹಾರಲಾಘವಮ್। ನಿತ್ಯಂಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಇತ್ಯೇತೇ ನಿಯಮಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೧೬.

ಕೋಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಗುರುಸೇವೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಿತತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ — ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬೀಚಯೋನಿರ್ಗುಣವಪುರ್ಬದ್ಧಃ ಕರ್ಮಭಿರೇವ ಚ। ಯಥಾ ದ್ವಿಪ ಇವಾರಣ್ಯೇ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೧೬.

ಬೀಜವೇ ಮೂಲವಾಗಿ, ಗುಣಗಳೇ ರೂಪವಾಗಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಮಾನವನೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆನೆಯಂತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ವಾಚಿರಾದೇವಾಙ್ಕುಶೇನೇವ ನಿವಾರಿತಃ। ಏವಂ ಜ್ಞಾನೇನ ಶುದ್ಧೇನ ದಗ್ಧಬೀಚೋ ಹ್ಯಕಲ್ಮಷಃ। ವಿಮುಕ್ತಬನ್ಧಃ ಶಾನ್ತೋಽಸೌ ಮುಕ್ತ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।। ೧೬.

ಅವನನ್ನು ಆನೆಗೆ ಅಂಕುಶದಿಂದ ತಡೆಯುವಂತೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನ ಬೀಜವು ಸುಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಮುಕ್ತನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ವೇದೈಸ್ತುತ್ಯಾ ಸರ್ವಯಜ್ಞಕ್ರಿಯಾಸ್ತು ಯಜ್ಞೇ ಜಪ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಿನಾಮಾಹುರಗ್ರಯಮ್। ಜ್ಞಾನಾದ್ಧಯಾನಂ ಸಙ್ಗರಾಗವ್ಯಪೇತಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಶಾಶ್ವತಸ್ಯೋಪಲಬ್ಧಿಃ ।। ೧೬.

ವೇದಗಳು ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಜಪವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತ ಧ್ಯಾನವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ದಮಃ ಶಮಃ ಸತ್ಯಮಕಲ್ಮಷತ್ವಂ ಮೌನಂ ಚ ಭೂತೇಷ್ವಖಿಲೇಷ್ವಥಾರ್ಜ್ಜವಮ್। ಅತೀನ್ದ್ರಿಯಜ್ಞಾನಮಿದಂ ತಥಾರ್ಜ್ಜವಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತಥಾ ಜ್ಞಾನವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಾಃ ।। ೧೬.

ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಮನಶಾಂತಿ, ಸತ್ಯವಚನ, ಪಾಪರಹಿತತೆ, ಮೌನ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಜ್ಞಾನ — ಇವೆ ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ಹೇಳುವ ಗುಣಗಳು.

ಸಮಾಹಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಪರೋಽಪ್ರಮಾದೀ ಶುಚಿಸ್ತಥೈವಾತ್ಮರತಿರ್ಜೀತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಸಮಾಪ್ನುಯುರ್ಯೋಗಮಿಮಂ ಮಹಾಧಿಯೋ ಮಹರ್ಷಯಶ್ಚೈವಮನಿನ್ದಿತಾಮಲಾಃ ।। ೧೬.

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿರುವ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವ, ಶುದ್ಧರಾದ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ನಿರ್ದೋಷ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಶ್ರಮತ್ರಯಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತು ಪರಮಾಶ್ರಮಮ್। ಅತಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಜ್ಞಾನಮನುತ್ತಮಮ್ ।। ೧೭.

ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರಮಾಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದವನು, ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಗುರೂಂಚೈವ ವಿಚರೇತ್ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್। ಸಾರಭೂತಮುಪಾಸೀತ ಜ್ಞಾನಂ ಯಜ್ಜ್ಞೇಯ ಸಾಧಕಮ್ ।। ೧೭.

ಗುರುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು; ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಇದಂ ಜ್ಞಾನಮಿದಂ ಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಯಸ್ತುಷಿತಶ್ಚರೇತ್ । ಅಪಿ ಕಲ್ಪಸಹಸ್ರಾಯುರ್ನ್ನೈವ ಜ್ಞೇಯಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೧೭.

ಯಾರು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ 'ಇದು ಜ್ಞಾನ, ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದರು ಎಂದರೂ, ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ತ್ಯಕ್ತಸಙ್ಗೋ ಜಿತಕೋಧೋ ಲಘ್ವಾಹಾರೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಪಿಧಾಯ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ದ್ವಾರಾಣಿ ಧ್ಯಾನೇ ಹ್ಯೇವಂ ಮನೋ ದಧೇತ್ ।। ೧೭.

ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಶೂನ್ಯೇಷ್ವೇವಾವಕಾಶೇಷು ಗುಹಾಸು ಚವನೇ ತಥಾ। ನದೀನಾಂ ಪುಲಿನೇ ಚೈವ ನಿತ್ಯಂ ಯುಕ್ತಃ ಸದಾ ಭವೇತ್ ।। ೧೭.

ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಾದರೂ ಸದಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು.

ವಾಗ್ದಣ್ಡಃ ಕರ್ಮದಣ್ಡಶ್ಚ ಮನೋದಣ್ಡಶ್ಚ ತೇ ತ್ರಯಃ। ಯಸ್ಯೈತೇ ನಿಯತಾ ದಣ್ಡಾಃ ಸ ತ್ರಿದಣ್ಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೭.

ಮಾತು, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ನಿಯಮಗಳು. ಯಾರಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆಯೋ, ಅವನು 'ತ್ರಿದಂಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಅವಸ್ಥಿತೋ ಧ್ಯಾನರತಿರ್ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ಶುಭಾಶುಭೇ ಹಿತ್ಯ ಚ ಕರ್ಮಣೀ ಉಭೇ । ಇದಂ ಶರೀರಂ ಪ್ರವಿಮುಚ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರತೋ ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ಕದಾಚಿತ್ ।। ೧೭.

ಯಾರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜನನ ಅಥವಾ ಮರಣವಿಲ್ಲ.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣೇ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತೇ ಪರಮಾಶ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಿಕಥನಂ ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಇಂತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದ ಪರಮಾಶ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯತೀನಾಮಿಹ ನಿಶ್ಚಯಮ್। ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾನಿ ತತ್ತ್ವೇನ ಯಾನ್ಯಕಾಮಕೃತಾನಿ ತು। ಅಥ ಕಾಮಕೃತೇಪ್ಯಾಹುಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಧರ್ಮವಿದೋ ಜನಾಃ ।। ೧೮.

ಈಗ ನಾನು ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ನಿಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪಾಪಞ್ಚ ತ್ರಿವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾಙ್ಮನಃಕಾಯಸಮ್ಭವಮ್। ಸತತಂ ಹಿದಿವಾ ರಾತ್ರೌ ಯೇನೇದಂ ಬಧ್ಯತೇ ಜಗತ್ ।। ೧೮.

ಪಾಪವು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಮಾತಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು. ದಿನವೂ, ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ, ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಬಂಧನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನ ಕರ್ಮಾಣಿ ನ ಚಾಪ್ಯೇಷ ತಿಷ್ಠ ತೀತಿಪರಾ ಶ್ರುತಿಃ। ಕ್ಷಣಮೇವ ಪ್ರಯೋಜ್ಯನ್ತು ಆಯುಷಸ್ತು ವಿಧಾರಣಾತ್ ।। ೧೮.

ಕರ್ಮಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಈ ದೇಹವೂ ಉಳಿಯದು ಎಂದು ಪರಮಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಯುಷ್ಯ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಭವೇದ್ಧೀರೋಽಪ್ರಮತ್ತಸ್ತು ಯೋಗೋ ಹಿ ಪರಮಂ ಬಲಮ್। ನ ಹಿ ಯೋಗಾತ್ಪರಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನರಾಣಾಮಿಹ ದೃಶ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ಯೋಗಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಾ ಮನೀಷಿಣಃ ।। ೧೮.

ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು. ಯೋಗವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಲ. ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದು. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅವಿದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಯಾ ತೀರ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯೈಶ್ವಯರ್ಮನುತ್ತಮಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಾಪರಂ ಧೀರಾಃ ಪರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ತತ್ಪದಮ್ ।। ೧೮.

ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ದಾಟಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಅಧಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ವ್ರತಾನಿ ಯಾನಿ ಭಿಕ್ಷೂಣಾಂ ತಥೈವೋಪವ್ರತಾನಿ ಚ। ಏಕೈಕಾಪಕ್ರಮೇ ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೧೮.

ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ರತ ಮತ್ತು ಉಪವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿದೆ.

ಉಪೇತ್ಯ ತು ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಕಾಮಾತ್ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ । ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಾನ್ತಪನಂ ತಥಾ ।। ೧೮.

ಯಾರಾದರೂ ಕಾಮದಿಂದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂತಪನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ತತ ಶ್ಚರತಿ ನಿರ್ದ್ದೇಶಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಸಮಾಹಿತಃ। ಪುನರಾಶ್ರಮಮಾಗಮ್ಯ ಚರೇದ್ಭಿಕ್ಷುರತನ್ದ್ರಿತಃ । ನ ಮರ್ಮಯುಕ್ತಂ ವಚನಂ ಹಿನಸ್ತೀತಿ ಮನೀಷಿಣಃ ।। ೧೮.

ನಿಯಮಿತವಾದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಭಿಕ್ಷು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಯತ್ನಪಟ್ಟು ನಡೆಬೇಕು. ಜೀವದ ಮೂಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡದು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಥಾಪಿ ಚ ನ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಃ ಪ್ರಸಙ್ಗೋ ಹ್ಯೇಷ ದಾರುಣಃ। ಅಹೋರಾತ್ರಾಧಿಕಃ ಕಶ್ಚಿನ್ನಾಸ್ತ್ಯಧರ್ಮ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೧೮.

ಆದರೂ, ಇಂತಹ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ. ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಹಿಂಸಾ ಹ್ಯೇಷಾ ಪರಾ ಸೃಷ್ಟಾ ದೈವತೈರ್ಮುನಿಭಿಸ್ತಥಾ। ಯದೇತ[https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/dravina.htm ದ್ದ್ರವಿಣಂ] ನಾಮ ಪ್ರಾಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ಬಹಿಶ್ಚರಾಃ। ಸ ತಸ್ಯ ಹರತಿ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಯೋ ಯಸ್ಯ ಹರತೇ ಧನಮ್ ।। ೧೮.

ಈದು ಪರಮ ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಧನ' ಎಂದರೆ ಜೀವಗಳು ಹೊರಗೆ ಚಲಿಸುವಂತಿವೆ. ಯಾರು ಯಾರ ಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಭಿನ್ನವೃತ್ತೋ ವ್ರತಾಚ್ಚ್ಯುತಃ। ಭೂಯೋ ನಿರ್ವೇದಮಾಪನ್ನಶ್ಚರೇಚ್ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಂ ವ್ರತಮ್ ।। ೧೮.

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಟನು, ತನ್ನ ನಡೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ವ್ರತದಿಂದ ಬಿದ್ದವನಾದರೆ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ವಿಧಿನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟೇನ ಸಂವತ್ಸರಮಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ತತಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಭೂಯಃ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಕಲ್ಮಷಃ। ಭೂಯೋ ನಿರ್ವೇದಮಾಪನ್ನಶ್ಚರೇಚ್ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಂ ವ್ರತಮ್ ।। ೧೮.

ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ನಿಯಮದಂತೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ವರ್ಷ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಪಾಪ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಮತ್ತೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಅಹಿಂಸಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ಗಿರಾ । ಅಕಾಮಾದಪಿ ಹಿಂಸೇತ ಯದಿ ಭಿಕ್ಷುಃ ಪಶೂನ್ ಮೃಗಾನ್। ಕೃಚ್ಛ್ರಾತಿಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕುರ್ವೀತ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಮಥೀಪಿ ವಾ ।। ೧೮.

ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದೆ ಇರಬೇಕು. ಯಾತಿ ಯಾರು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಡುಮೃಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ವ್ರತ ಅಥವಾ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ಕನ್ದೇದಿನ್ದ್ರಿಯದೌರ್ಬಲ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯತಿರ್ಯದಿ। ತೇನ ಧಾರಯಿತವ್ಯಾ ವೈ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾಸ್ತು ಷೋಡಶ ।। ೧೮.

ಯಾತಿಯು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸು ತಪ್ಪಿದರೆ, ಅವನು ಹದಿನಾರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.