ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಆತಿಥ್ಯಂ ಶ್ರಾದ್ಧಯಜ್ಞೇಷು ನ ಗಚ್ಛೇದ್ಯೋಗವಿತ್ ವ್ಕಚಿತ್। ಏವಂ ಹ್ಯಹಿಂಸಕೋ ಯೋಗೀ ಭವೇದಿತಿ ವಿಚಾರಣಾ ।। ೧೬.

ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆತಿಥ್ಯ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಾರದು. ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಯೋಗಿಯು ಹಿಂಸೆಯಾಗದೆ ಇರಬಹುದು.

ವಹ್ನೌ ವಿಧೂಮೇ ವ್ಯಙ್ಗಾರೇ ಸರ್ವೃಸ್ಮಿನ್ ಭುಕ್ತವಜ್ಜನೇ। ವಿಚರೇನ್ಮತಿಮಾನ್ ಯೋಗೀ ನ ತು ತೇಷ್ವೇವ ನಿತ್ಯಶಃ ।। ೧೬.

ಮತ್ತಿಗೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯು ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೆಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯೋಗಿಯು ಜನರ ನಡುವೆ ಊಟಮಾಡಿದವನಂತೆ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದು.

ಯಥೈವಮವಮನ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾ ಪರಿಭವನ್ತಿ ಚ। ಯುಕ್ತಸ್ತಥಾ ಚರೇದ್ಭೈಕ್ಷಂ ಸತಾಂ ಧರ್ಮಮದೂಷಯನ್ ।। ೧೬.

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು; ಸದಾಚಾರಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೆಡಿಸದೆ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಭೈಕ್ಷಂ ಚರೇದ್ಗೃಹಸ್ಥೇಷು ಯಥಾಚಾರಗೃಹೇಷು ಚ। ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ತು ಪರಮಾ ಚೇಯಂ ವೃತ್ತಿರಸ್ಯೋಪದಿಶ್ಯತೇ ।। ೧೬.

ಅವನು ಗೃಹಸ್ಥರ ಬಳಿಯೂ, ಸರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು; ಈ ರೀತಿಯ ಜೀವನವೇ ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಗೃಹಸ್ಥೇಷು ಶಾಲೀನೇಷು ಚರೇದ್‌ದ್ವಿಜಃ। ಶ್ರದ್ದಧಾನೇಷು ದಾನ್ತೇಷು ಶ್ರೋತ್ರಿಯೇಷು ಮಹಾತ್ಮಸು ।। ೧೬.

ಇದಾದ ನಂತರ, ಗೃಹಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧರಾದ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ, ವೇದಪಾಠ ಮಾಡಿದ, ಮಹಾತ್ಮರಾದವರ ಬಳಿಯೇ ದ್ವಿಜನು ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪುನಶ್ಚಾಪಿ ಅದುಷ್ಟಪತಿತೇಷು ಚ। ಭೈಕ್ಷಚರ್ಯಾ ವಿವರ್ಣೇಷು ಜಘನ್ಯಾ ವೃತ್ತಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೧೬.

ಇದಾದ ಮೇಲೆ, ಪುನಃ ದುಷ್ಟರಾಗದ, ಪತನಗೊಂಡಿರದ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಗುಣವಿರುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸುವುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೀನವಾದ ಜೀವನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಭೈಕ್ಷಂ ಯವಾಗೂಂ ತಕ್ರಂ ವಾ ಪಯೋ ಯಾವಕಮೇವ ಚ। ಫಳಮೂಲಂ ವಿಪವ್ಕಂ ವಾ ಪಿಣ್ಯಾಕಂ ಶಕ್ತಿತೋಪಿ ವಾ ।। ೧೬.

ಅವನು ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಯವದ ಗಂಜಿ, ಮೊಸರು, ಹಾಲು, ಯವ, ಹಣ್ಣು, ಬೇರು, ಒಣಮಾಡಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ತುಂಡುಗಳು ಅಥವಾ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಿಟ್ಟು ಕೂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.

ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಯೋಗಿನಾಂ ಸಿದ್ಧಿವರ್ದ್ಧನಾಃ। ಆಹಾರಾಸ್ತೇಷು ಸಿದ್ಧೇಷು ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಭೈಕ್ಷಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೧೬.

ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಭಿಕ್ಷೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಬ್ಬಿನ್ದುಂ ಯಃ ಕುಶಾಗ್ರೇಣ ಮಾಸೇ ಮಾಸೇ ಸಮಶ್ನುತೇ। ನ್ಯಾಯತೋ ಯಸ್ತು ಭಿಕ್ಷೇತ ಸ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾದ್ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ।। ೧೬.

ಯಾರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಕುಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಒಂದು ಹನಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಥವಾ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.

ಯೋಗಿನಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಏಕಂ ದ್ವೇ ತ್ರೀಣಿ ಚತ್ವಾರಿ ಶಕ್ತಿತೋ ವಾ ಸಮಾಚರೇತ್ ।। ೧೬.

ಎಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಒಂದು, ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಆಚರಿಸಬಹುದು.

ಅಸ್ತೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಞ್ಚ ಅಲೋಭಸ್ತ್ಯಾಗ ಏವ ಚ। ವ್ರತಾನಿ ಚೈವ ಭಿಕ್ಷೂಣಾಮಹಿಂಸಾ ಪರಮಾರ್ಥಿತಾ ।। ೧೬.

ಮೋಸ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ತ್ಯಾಗ, ವ್ರತಗಳು, ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪರಮ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ — ಇವೆ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಚರಣೆಗಳು.

ಅಕ್ರೋಧೋ ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಾ ಶೌಚಮಾಹಾರಲಾಘವಮ್। ನಿತ್ಯಂಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಇತ್ಯೇತೇ ನಿಯಮಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೧೬.

ಕೋಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಗುರುಸೇವೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಿತತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ — ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬೀಚಯೋನಿರ್ಗುಣವಪುರ್ಬದ್ಧಃ ಕರ್ಮಭಿರೇವ ಚ। ಯಥಾ ದ್ವಿಪ ಇವಾರಣ್ಯೇ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೧೬.

ಬೀಜವೇ ಮೂಲವಾಗಿ, ಗುಣಗಳೇ ರೂಪವಾಗಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಮಾನವನೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆನೆಯಂತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ವಾಚಿರಾದೇವಾಙ್ಕುಶೇನೇವ ನಿವಾರಿತಃ। ಏವಂ ಜ್ಞಾನೇನ ಶುದ್ಧೇನ ದಗ್ಧಬೀಚೋ ಹ್ಯಕಲ್ಮಷಃ। ವಿಮುಕ್ತಬನ್ಧಃ ಶಾನ್ತೋಽಸೌ ಮುಕ್ತ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।। ೧೬.

ಅವನನ್ನು ಆನೆಗೆ ಅಂಕುಶದಿಂದ ತಡೆಯುವಂತೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನ ಬೀಜವು ಸುಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಮುಕ್ತನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ವೇದೈಸ್ತುತ್ಯಾ ಸರ್ವಯಜ್ಞಕ್ರಿಯಾಸ್ತು ಯಜ್ಞೇ ಜಪ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಿನಾಮಾಹುರಗ್ರಯಮ್। ಜ್ಞಾನಾದ್ಧಯಾನಂ ಸಙ್ಗರಾಗವ್ಯಪೇತಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಶಾಶ್ವತಸ್ಯೋಪಲಬ್ಧಿಃ ।। ೧೬.

ವೇದಗಳು ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಜಪವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತ ಧ್ಯಾನವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ದಮಃ ಶಮಃ ಸತ್ಯಮಕಲ್ಮಷತ್ವಂ ಮೌನಂ ಚ ಭೂತೇಷ್ವಖಿಲೇಷ್ವಥಾರ್ಜ್ಜವಮ್। ಅತೀನ್ದ್ರಿಯಜ್ಞಾನಮಿದಂ ತಥಾರ್ಜ್ಜವಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತಥಾ ಜ್ಞಾನವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಾಃ ।। ೧೬.

ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಮನಶಾಂತಿ, ಸತ್ಯವಚನ, ಪಾಪರಹಿತತೆ, ಮೌನ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಜ್ಞಾನ — ಇವೆ ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ಹೇಳುವ ಗುಣಗಳು.

ಸಮಾಹಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಪರೋಽಪ್ರಮಾದೀ ಶುಚಿಸ್ತಥೈವಾತ್ಮರತಿರ್ಜೀತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಸಮಾಪ್ನುಯುರ್ಯೋಗಮಿಮಂ ಮಹಾಧಿಯೋ ಮಹರ್ಷಯಶ್ಚೈವಮನಿನ್ದಿತಾಮಲಾಃ ।। ೧೬.

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿರುವ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವ, ಶುದ್ಧರಾದ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ನಿರ್ದೋಷ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಶ್ರಮತ್ರಯಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತು ಪರಮಾಶ್ರಮಮ್। ಅತಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಜ್ಞಾನಮನುತ್ತಮಮ್ ।। ೧೭.

ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರಮಾಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದವನು, ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಗುರೂಂಚೈವ ವಿಚರೇತ್ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್। ಸಾರಭೂತಮುಪಾಸೀತ ಜ್ಞಾನಂ ಯಜ್ಜ್ಞೇಯ ಸಾಧಕಮ್ ।। ೧೭.

ಗುರುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು; ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಇದಂ ಜ್ಞಾನಮಿದಂ ಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಯಸ್ತುಷಿತಶ್ಚರೇತ್ । ಅಪಿ ಕಲ್ಪಸಹಸ್ರಾಯುರ್ನ್ನೈವ ಜ್ಞೇಯಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೧೭.

ಯಾರು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ 'ಇದು ಜ್ಞಾನ, ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದರು ಎಂದರೂ, ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ತ್ಯಕ್ತಸಙ್ಗೋ ಜಿತಕೋಧೋ ಲಘ್ವಾಹಾರೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಪಿಧಾಯ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ದ್ವಾರಾಣಿ ಧ್ಯಾನೇ ಹ್ಯೇವಂ ಮನೋ ದಧೇತ್ ।। ೧೭.

ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಶೂನ್ಯೇಷ್ವೇವಾವಕಾಶೇಷು ಗುಹಾಸು ಚವನೇ ತಥಾ। ನದೀನಾಂ ಪುಲಿನೇ ಚೈವ ನಿತ್ಯಂ ಯುಕ್ತಃ ಸದಾ ಭವೇತ್ ।। ೧೭.

ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಾದರೂ ಸದಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು.

ವಾಗ್ದಣ್ಡಃ ಕರ್ಮದಣ್ಡಶ್ಚ ಮನೋದಣ್ಡಶ್ಚ ತೇ ತ್ರಯಃ। ಯಸ್ಯೈತೇ ನಿಯತಾ ದಣ್ಡಾಃ ಸ ತ್ರಿದಣ್ಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೭.

ಮಾತು, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ನಿಯಮಗಳು. ಯಾರಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆಯೋ, ಅವನು 'ತ್ರಿದಂಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಅವಸ್ಥಿತೋ ಧ್ಯಾನರತಿರ್ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ಶುಭಾಶುಭೇ ಹಿತ್ಯ ಚ ಕರ್ಮಣೀ ಉಭೇ । ಇದಂ ಶರೀರಂ ಪ್ರವಿಮುಚ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರತೋ ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ಕದಾಚಿತ್ ।। ೧೭.

ಯಾರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜನನ ಅಥವಾ ಮರಣವಿಲ್ಲ.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣೇ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತೇ ಪರಮಾಶ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಿಕಥನಂ ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಇಂತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದ ಪರಮಾಶ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯತೀನಾಮಿಹ ನಿಶ್ಚಯಮ್। ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾನಿ ತತ್ತ್ವೇನ ಯಾನ್ಯಕಾಮಕೃತಾನಿ ತು। ಅಥ ಕಾಮಕೃತೇಪ್ಯಾಹುಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಧರ್ಮವಿದೋ ಜನಾಃ ।। ೧೮.

ಈಗ ನಾನು ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ನಿಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪಾಪಞ್ಚ ತ್ರಿವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾಙ್ಮನಃಕಾಯಸಮ್ಭವಮ್। ಸತತಂ ಹಿದಿವಾ ರಾತ್ರೌ ಯೇನೇದಂ ಬಧ್ಯತೇ ಜಗತ್ ।। ೧೮.

ಪಾಪವು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಮಾತಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು. ದಿನವೂ, ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ, ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಬಂಧನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನ ಕರ್ಮಾಣಿ ನ ಚಾಪ್ಯೇಷ ತಿಷ್ಠ ತೀತಿಪರಾ ಶ್ರುತಿಃ। ಕ್ಷಣಮೇವ ಪ್ರಯೋಜ್ಯನ್ತು ಆಯುಷಸ್ತು ವಿಧಾರಣಾತ್ ।। ೧೮.

ಕರ್ಮಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಈ ದೇಹವೂ ಉಳಿಯದು ಎಂದು ಪರಮಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಯುಷ್ಯ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಭವೇದ್ಧೀರೋಽಪ್ರಮತ್ತಸ್ತು ಯೋಗೋ ಹಿ ಪರಮಂ ಬಲಮ್। ನ ಹಿ ಯೋಗಾತ್ಪರಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನರಾಣಾಮಿಹ ದೃಶ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ಯೋಗಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಾ ಮನೀಷಿಣಃ ।। ೧೮.

ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು. ಯೋಗವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಲ. ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದು. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.