ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತೇ ನಿತ್ಯಂ ಯಮವಿಷಯೇ ವಿಭಿನ್ನದೇಹಾಃ ಕ್ರೋಶನ್ತಃ ಸತತಮನಿಷ್ಟಸಂಪ್ರಯೋಗೈಃ। ಶುಷ್ಯನ್ತೇ ಪರಿಗತವೇದನಾಶರೀರಾಃ ಬಹ್ವೀಭಿಃ ಸುಭೃಶಮಧರ್ಮ್ಮಯಾತನಾಭಿಃ ।। ೧೪.

ಯಮನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ದೇಹಗಳು ಹರಿದುಹೋಗಿರುವವರು ಸದಾ ಅಶುಭ ಸಂಗದಿಂದ ನರಳುತ್ತಾ, ನೋವಿನಿಂದ ಒಣಗಿ, ಅನೇಕ ಭಯಾನಕ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ಮಣಾಃ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಯದಭೀಷ್ಟಂ ನಿಷೇವ್ಯತೇ। ತತ್ ಪ್ರಸದ್ಯ ಹರೇತ್ ಪಾಪಂ ತಸ್ಮಾತ್‌ ಸುಕೃತಮಾಚರೇತ್ ।। ೧೪.

ಯಾವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಪಣೆಮಾಡಿ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಯಾದೃಗ್ ಜಾತಾನಿ ಪಾಪಾನಿ ಪೂರ್ವ್ವಂ ಕರ್ಮ್ಮಾಣಿ ದೇಹಿನಃ। ಸಂಸಾರಂ ತಾಮಸಂ ತಾದೃಕ್ ಷಹ್‌ವಿಧಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ।। ೧೪.

ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಕರ್ಮವನ್ನು ದೇಹಧಾರಿ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದನೋ, ಅವನು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಮಾನುಷ್ಯಂ ಪಶುಭಾವಞ್ಚ ಪಶುಭಾವಾನ್ಮೃಗೋ ಭವೇತ್। ಮೃಗತ್ವಾತ್ ಪಕ್ಷಿಭಾವನ್ತು ತಸ್ಮಾಚ್ಚೈವ ಸರೀಸೃಪಃ ।। ೧೪.

ಮಾನವನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಮೃಗ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಮೃಗದಿಂದ ಹಕ್ಕಿ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಹಕ್ಕಿಯಿಂದ ಸರಿಸೃಪ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಸರೀಸೃಪತ್ವಾದ್ಗಚ್ಛೋದ್ಧಿ। ಸ್ಥಾವರತ್ವನ್ನ ಸಂಶಯಃ। ಸ್ಥಾವರತ್ವಂ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಯಾವದುನ್ಮಿಷತೇ ನರಃ। ಕುಲಾಲಚಕವದ್ಭಾನ್ತಸ್ತತ್ರೈವಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೧೪.

ಸರಿಸೃಪದಿಂದ ಸಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಸಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ, ಅವನು ಎಚ್ಚರವಾಗುವವರೆಗೆ, ಕುಂಭಾರದ ಚಕ್ರದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇವಂ ಹಿ ಮನುಷ್ಯಾದಿಃ ಸಂಸಾರೇ ಸ್ಥಾವರಾನ್ತಕೇ। ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತಾಮಸೋ ನಾಮ ತತ್ರೈವ ಪರಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೧೪.

ಹೀಗೆ ಮಾನವನಿಂದ ಸಸ್ಯದವರೆಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುವುದು ತಾಮಸ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಪರಿವರ್ತನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಾತ್ತ್ವಿಕಶ್ಚಾಪಿ ಸಂಸಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಃ। ಪಿಶಾಚಾನ್ತಃ ಸವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಾನೇಷು ದೇಹಿನಾಮ್ ।। ೧೪.

ಸಾತ್ವಿಕ ಸಂಸಾರವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಪಿಶಾಚರ ತನಕ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ತು ಕೇವಲಂ ಸತ್ತ್ವಂ ಸ್ಥಾವರೇ ಕೇವಲಂ ತಮಃ। ಚತುರ್ದ್ದಶಾನಾಂ ಸ್ಥಾನಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಕಂ ರಜಃ। ಮರ್ಮಸು ಚ್ಛಿದ್ಯಮಾನೇಷು ವೇದನಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ ।। ೧೪.

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಸತ್ವ ಮಾತ್ರ, ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಮಸ್ಸು ಮಾತ್ರ. ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸು ಬಂಧನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಅವನು ನೋವನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತಸ್ತು ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಥಂ ವಿಪ್ರಃ ಸ್ಮರಿಷ್ಯತಿ । ಸಂಸ್ಕಾರಾತ್ ಪೂರ್ವಧರ್ಮಸ್ಯ ಭಾವನಾಯಾಂ ಪ್ರಣೋದಿತಃ। ಮಾನುಷ್ಯಂ ಭಜತೇ ನಿತ್ಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಸಮಾದಧೇತ್ ।। ೧೪.

ಆಮೇಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು? ಹಿಂದಿನ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಜೀವಿ ಸದಾ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಚತುರ್ದ್ದಶವಿಧಂ ಹ್ಯೇತದ್ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸಂಸಾರಮಣ್ಡಲಮ್। ತಥಾ ಸಮಾರಭೇತ್ ಕರ್ಮ್ಮ ಸಂಸಾರಭಯಪೀಡಿತಃ ।। ೧೫.

ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಸಂಸಾರಚಕ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸಂಸಾರದ ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ತಕ್ಕಂತೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ತತಃ ಸ್ಮರತಿ ಸಂಸಾರಚಕ್ರೇಣ ಪರಿವರ್ತ್ತಿತಃ। ತಸ್ಮಾತ್ತು ಸತತಂ ಯುಕ್ತೋ ಧ್ಯಾನತತ್ಪರಯುಞ್ಜಕಃ। ತಥಾ ಸಮಾರಭೇದ್ಯೋಗಂ ಯಥಾತ್ಮಾನಂ ಸ ಪಶ್ಯತಿ ।। ೧೫.

ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು.

ಏಷ ಆದ್ಯಃ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರೇಷ ಸೇತುರನುತ್ತಮಃ। ವಿವೃದ್ಧೋ ಹ್ಯೇಷ ಭೂತಾನಾಂ ನ ಸಮ್ಭೇದಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಃ ।। ೧೫.

ಇದು ಮೊದಲನೆಯದು, ಪರಮಜ್ಯೋತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇತುವೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲ, ಇದರ ಏಕತೆ ಶಾಶ್ವತ.

ತದೇನಂ ಸೇತುಮಾತ್ಮಾನಂ ಅಗ್ನಿಂ ವೈ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಮ್। ಹೃದಿಸ್ಥಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮುಪಾಸೀತ ವಿಧಾನವಿತ್ ।। ೧೫.

ಆದುದರಿಂದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖವಿರುವ ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪವಾದ ಆತ್ಮಸೇತುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಹುತ್ವಾಷ್ಟಾವಾಹುತೀಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಶುಚಿಸ್ತದ್ಗತಮಾನಸಃ। ವೈಶ್ವಾನರಂ ಹೃದಿಸ್ಥನ್ತು ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ। ಅಪಃ ಪೂರ್ವ ಸಕೃತ್ ಪ್ರಾಶ್ಯ ತುಷ್ಣೀಂ ಭೂತ್ವಾ ಉಪಾಸತೇ ।। ೧೫.

ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಎಂಟು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ನೀರು ಒಂದು ಬಾರಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು, ನಂತರ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಾಣಾಯೇತಿ ತತಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಥಮಾ ಹ್ಯಾಹುತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ। ಅಪಾನಾಯ ದ್ವಿತೀಯಾ ತು ಸಮಾನಾಯೇತಿ ಚಾಪರಾ ।। ೧೫.

ಮೊದಲ ಹೋಮವನ್ನು ಪ್ರಾಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಎರಡನೆಯದು ಅಪಾನನಿಗೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸಮಾನನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಉದಾನಾಯ ಚತುರ್ಥೀತಿ ವ್ಯಾನಾಯೇತಿ ಚ ಪಞ್ಚಮೀ। ಸ್ವಾಹಾ ಕಾರೈಃ ಪರಂ ಹುತ್ವಾ ಶೇಷಂ ಭುಞ್ಜೀತ ಕಾಮತಃ। ಅಪಃ ಪುನಃ ಸಕೃತ್ ಪ್ರಾಶ್ಯ ತ್ರ್ಯಾಚಮ್ಯ ಹೃದಯಂ ಸ್ಪೃಶೇತ್ ।। ೧೫.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಉದಾನನಿಗೆ, ಐದನೆಯದು ವ್ಯಾನನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ. ಉಳಿದ ಹೋಮಗಳನ್ನು 'ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು, ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು.

ಓಂಪ್ರಾಣಾನಾಂ ಗ್ರನ್ಥಿರಸ್ಯಾತ್ಮಾ ರುದ್ರೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ವಿಶಾನ್ತಕಃ। ಸ ರುದ್ರೋ ಹ್ಯಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣಾ ಏವಮಾಪ್ಯಾಯಯೇತ್ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೧೫.

ಓಂ—ಪ್ರಾಣಗಳ ಬಂಧನವೇ ಆತ್ಮ. ರುದ್ರನೇ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವವನು. ಆ ರುದ್ರನೇ ಆತ್ಮನ ಪ್ರಾಣಗಳು; ಅವನು ಸ್ವತಃ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತ್ವಂ ದೇವಾನಾಮಪಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಉಗ್ರಸ್ತ್ವಂ ಚತುರೋ ವೃಷಾ । ಮೃತ್ಯುಘ್ನೋಽಸಿ ತ್ವಮಸ್ಮಭ್ಯಂ ಭದ್ರಮೇತದ್ಧುತಂ ಹವಿಃ ।। ೧೫.

ನೀನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಿರಿಯನು; ನೀನು ಭಯಂಕರನು, ನೀನು ನಾಲ್ಕು ಎತ್ತುಗಳಂತೆಯೂ ಇದ್ದೀಯೆ. ನೀನು ಮರಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು; ನಮಗೆ ಈ ಹೋಮದ ಆಹಾರ ಶುಭವಾಗಲಿ.

ಏವಂ ಹೃದಯಮಾಲಭ್ಯ ಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠೇ ತು ದಕ್ಷಿಣೇ। ವಿಶ್ರಾವ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾಣಿಂ ನಾಭಿಂ ವೈ ಪಾಣಿನಾ ಸ್ಪೃಶೇತ್ । ತತಃ ಪುನರುಪಸ್ಪೃಶ್‌ಯ ಚಾತ್ಮಾನಮಭಿಸಂಸ್ಪೃಶೇತ್ ।। ೧೫.

ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಲಗಾಲಿನ ಬೆರಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಬಲಹಸ್ತದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು, ಕೈಯಿಂದ ನಾಭಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು.

ಅಕ್ಷಿಣೀ ನಾಸಿಕಾ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಹೃದಯಂ ಶಿರ ಏವ ಚ। ದ್ವಾವಾತ್ಮಾನಾವುಭಾವೇತೌ ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾವುದಾಹೃತೌ ।। ೧೫.

ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ಕಿವಿ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ತಲೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಆತ್ಮಗಳು ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ.

ತಯೋಃ ಪ್ರಾಣೋಽನ್ತರಾತ್ಮಾಸ್ಯ ಬಾಹ್ಯೋಽಪಾನೋಽತ ಉಚ್ಯತೇ। ಅನ್ನಂ ಪ್ರಾಣಸ್ತಥಾಪಾನಂ ಮೃತ್ಯುರ್ಜ್ಜೀವಿತಮೇವ ಚ ।। ೧೫.

ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಣನು ಆಂತರಿಕ ಆತ್ಮ, ಅಪಾನನು ಬಾಹ್ಯ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಹಾರವೇ ಪ್ರಾಣ, ಅದೇ ಅಪಾನ; ಮರಣ ಮತ್ತು ಜೀವವೂ ಹೀಗೆಯೇ.

ಅನ್ನಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪ್ರಸವಸ್ತಥಾ। ಅನ್ನಾದ್ಭೂತಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಸ್ಥಿತಿರನ್ನೇನ ಚೇಷ್ಯತೇ। ವರ್ದ್ಧನ್ತೇ ತೇನ ಭೂತಾನಿ ತಸ್ಮಾದನ್ನನ್ತದುಚ್ಯತೇ ।। ೧೫.

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂತಾನದ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆಹಾರದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಬದುಕು ಆಹಾರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವು ಆಹಾರದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಆಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತದೇವಾಗ್ನೌ ಹುತಂ ಹ್ಯನ್ನಂ ಭುಞ್ಜತೇ ದೇವದಾನವಾಃ। ಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷರಕ್ಷಾಂಸಿ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚಾನ್ನಮೇವ ಹಿ ।। ೧೫.

ಹಾಗೆ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನೇ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಗಳು—allರೂ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣೇ ವಾಯು ಪ್ರೋಕ್ತೇ ಪಾಶುಪತಯೋಗೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಹೀಗೆ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದ ಪಾಶುಪತಯೋಗ ಎಂಬ ಹದಿನೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.

ಅತ ಊದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೌಚಾಚಾರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್। ಯದನುಷ್ಠಾಯ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಪ್ರೇತ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಂ ಹಿ ಚಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೧೬.

ಈಗ ನಾನು ಶೌಚಾಚಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವರು ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಕಾರ್ಥೀ ತು ಶೌಚಾನಾಂ ಮುನೀನಾಮುತ್ತಮಂ ಪದಮ್ । ಯಸ್ತು ತೇಷ್ವಪ್ರಮತ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸ ಮುನಿರ್ನ್ನಾವಸೀದತಿ ।। ೧೬.

ನೀರಿಗಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುವವರಿಗೆ, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶೌಚ ಸ್ಥಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವರೋ, ಆ ಮುನಿ ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಾನಾವಮಾನೌ ದ್ವೋವೇತೌ ತಾವೇವಾಹುರ್ವಿಷಾಮೃತೇ । ಅವಮಾನಂ ವಿಷಂ ತತ್ರ ಮಾನನ್ತ್ವಮೃತಮುಚ್ಯತೇ ।। ೧೬.

ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವಮಾನ—ಈ ಎರಡು ಅಮೃತ ಮತ್ತು ವಿಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವಮಾನವೇ ವಿಷ, ಗೌರವವೇ ಅಮೃತ.

ಯಸ್ತು ತೇಷ್ವಪ್ರಮತ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸ ಮುನಿರ್ನ್ನಾವಸೀದತಿ । ಗುರೋಃ ಪ್ರಿಯಹಿತೇ ಯುಕ್ತಃ ಸ ತು ಸಂವತ್ಸರಂ ವಸೇತ್ ।। ೧೬.

ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವರೋ, ಆ ಮುನಿ ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುರುದೇವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಒಂದು ವರ್ಷ ವಾಸಿಸಬೇಕು.

ನಿಯಮೇಷ್ವಪ್ರಮತ್ತಸ್ತು ಯಮೇಷು ಚ ಸದಾ ಭವೇತ್ । ಪ್ರಾಪ್ಯಾನುಜ್ಞಾನ್ತತಶ್ಚೈವ ಜ್ಞಾನಾಗಮನಮುತ್ತಮಮ್। ಅವಿರೋಧೇನ ಧರ್ಮಸ್ಯ ವಿಚರೇತ್ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್ ।। ೧೬.

ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು. ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗದೆ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು.