ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರದ್ಧಾ ಕಾಮಂ ವಿಜಜ್ಞೇ ವೈ ದರ್ಪೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಧೃತ್ಯಾಸ್ತು ನಿಯಮಃ ಪುತ್ರಸ್ತುಷ್ಟಯಾಃ ಸನ್ತೋಷ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೧೦.

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ದರ್ಪನು ಪುತ್ರನಾದನು; ಧೃತಿಯಿಂದ ನಿಯಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷನು ಜನಿಸಿದನು.

ಪುಷ್ಟ್ಯಾ ಲಾಭಃ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಮೇಧಾಪುತ್ರಃ ಶ್ರುತಸ್ತಥಾ। ಕ್ರಿಯಾಯಾಸ್ತು ನಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದಣ್ಡಃ ಸಮಯ ಏವ ಚ ।। ೧೦.

ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಲಾಭನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಮೆದುಳಿನಿಂದ ಶ್ರುತನು ಪುತ್ರನಾದನು; ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನಯ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಎಂಬವರು ಜನಿಸಿದರು.

ಬುದ್ಧೇರ್ವೌಧಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಅಪ್ರಮಾದಶ್ಚ ತಾವುಭೌ । ಲಜ್ಜಾಯಾ ವಿನಯಃ ಪುತ್ರೋ ವ್ಯವಸಾಯೋ ವಪುಃಸುತಃ ।। ೧೦.

ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉದಸುತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಮಾದ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ವಿನಯನು ಪುತ್ರನಾದನು; ರೂಪದಿಂದ ವ್ಯವಸಾಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಕ್ಷೇಮಃ ಶಾನ್ತಿಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸುಖಂ ಸಿದ್ಧೇರ್ವ್ಯಜಾಯತ। ಯಶಃ ಕೀರ್ತ್ತೇಃ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಇತ್ಯೇತೇ ಧರ್ಮಸೂನವಃ ।। ೧೦.

ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕ್ಷೇಮನು ಪುತ್ರನಾದನು; ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಸುಖನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ಸು ಪುತ್ರನಾದನು. ಇವರೇ ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರು.

ಕಾಮಸ್ಯ ಹರ್ಷಃ ಪುತ್ರೋ ವೈ ದೇವ್ಯಾ ರತ್ಯಾ ವ್ಯಜಾಯತ। ಇತ್ಯೇಷ ವೈ ಸುಖೋದರ್ಕ್ಕಃ ಸರ್ಗೋ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೧೦.

ಕಾಮನಿಗೆ ರತಿಯ ಮೂಲಕ ಹರ್ಷ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಈ ರೀತಿ ಧರ್ಮನಿಂದ ಸುಖಕರವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.

ಜಜ್ಞೇ ಹಿಂಸಾ ತ್ವಧರ್ಮಾದ್ಧೈ ನಿಕೃತಿಶ್ಚಾನೃತಾವುಭೌ । ನಿಕೃತ್ಯಾನೃತಯೋರ್ಜಜ್ಞೇ ಭಯಂ ನರಕ ಏವ ಚ ।। ೧೦.

ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ನಿಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅನೃತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಭಯ ಮತ್ತು ನರಕ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಮಾಯಾ ಚ ವೇದನಾ ಚಾಪಿ ಮಿಥುನದ್ವಯಮೇತಯೋಃ। ಭಯಾಜ್ಜಜ್ಞೇಽಥ ಸಾ ಮಾಯಾ ಮೃತ್ಯುಂ ಭೂತಾಪಹಾರಿಣಮ್ ।। ೧೦.

ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ವೇದನೆ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಭಯದಿಂದ ಮಾಯೆ ಹುಟ್ಟಿ, ಆಕೆ ಮರಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವದುಂಟುಮಾಡಿದಳು.

ವೇದನಾಯಾಸ್ತತಶ್ಚಾಪಿ ದುಃಖಂ ಜಜ್ಞೇಽಥ ರೌರವಾತ್ । ಮೃತ್ಯಯೋರ್ವ್ಯಾಧಿಜ್ವರಾ ಶೋಕಾಃ ಕ್ರೋಧೋಽಸೂಯಾ ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ । ದುಃಖಾನ್ತರಾ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಸರ್ವೇ ಚಾಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಾಃ ।। ೧೦.

ವೇದನೆಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುಃಖವು ಹುಟ್ಟಿತು, ರೌರವದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಮರಣದಿಂದ ರೋಗ, ಜ್ವರ, ದುಃಖ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಈರ್ಷೆಗಳು ಜನಿಸಿದವು. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದುಃಖಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ತೇಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಽಸ್ತಿ ಪುತ್ರೋ ವಾ ತೇ ಸರ್ವೇ ನಿಧನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಇತ್ಯೇಷ ತಾಮಸಃ ಸರ್ಗೋ ಜಜ್ಞೇ ಧರ್ಮನಿಯಾಮಕಃ ।। ೧೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಗನೊಬ್ಬನಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲರೂ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ತಮೋಗುಣದ ಸೃಷ್ಟಿ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಜೇತಿ ವ್ಯಾದಿಷ್ಟೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ನೀಲಲೋಹಿತಃ । ಸೋಽಭಿಧ್ಯಾಯ ಸತೀಂ ಭಾರ್ಯಾನ್ನಿರ್ಮಮೇ ಹ್ಯಾತ್ಮಸಮ್ಭವಾಮ್ ।। ೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆ ಸೃಷ್ಟಿಸು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದಾಗ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಂಶದಿಂದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.

ನಾಧಿಕಾನ್ನ ಚ ಹೀನಾಂಸ್ತಾನ್ಮಾನಸಾನಾತ್ಮನಃ ಸಮಾನ್। ಸಹಸ್ರಂ ಹಿ ಸಹಸ್ರಾಣಾಮಸೃಜತ್ ಕೃಮಿವಾಸಸಾ। ತುಲ್ಯಾ ಶ್ಚೈವಾತ್ಮನಃ ಸರ್ವೇ ರೂಪತೇಜೋಬಲಶ್ರುತೈಃ ।। ೧೦.

ಅವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ ಮಾಡದೆ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಸಾವಿರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಹುಳಿನ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದಂತೆ, ರೂಪ, ಕಿರಣ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಪಿಙ್ಗಲಾನ್ಸನ್ನಿಷಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ಸಕಪರ್ದ್ದಾನ್ ವಿಲೋಹಿತಾನ್ । ವಿವಾಸಾನ್ ಹರಿ ಕೇಶಾಂಶ್ಚ ದೃಷ್ಟಿಘ್ನಾಂಶ್ಚ ಕಪಾಲಿನಃ ।। ೧೦.

ಅವನು ಪಿಂಗಣ ಬಣ್ಣದವರನ್ನು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವರನ್ನು, ಜಟೆ ಕಟ್ಟಿದವರನ್ನು, ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನವರನ್ನು, ಹಸಿರು ಕೂದಲಿನವರನ್ನು, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವವರನ್ನು, ಕಪಾಲಧಾರಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಬಹುರೂಪಾನ್ ವಿರೂಪಾಂಶ್ಚ ವಿಶ್ವರೂಪಾಂಶ್ಚರೂಪಿಣಃ। ರಥಿನೋ ವರ್ಮಿಣಶ್ಚೈವ ಧರ್ಮಿಣಶ್ಚ ವರೂಥಿನಃ ।। ೧೦.

ಅವನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳವರನ್ನು, ವಿಕಲಾಂಗರನ್ನು, ಎಲ್ಲರೂಪಗಳವರನ್ನು, ಸುಂದರರನ್ನು, ರಥಾರೂಢರನ್ನು, ಕವಚಧಾರಿಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರನ್ನು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಸಹಸ್ರಶತ ಬಾಹೂಂಶ್ಚ ದಿವ್ಯಾನ್ ಭೌಮಾನ್ತರಿಕ್ಷಗಾನ್। ಸ್ಥೂಲಶೀರ್ಷಾನಷ್ಟದಂಷ್ಟ್ರಾನುದ್ವಿಜಿಹ್ವಾಂಸ್ತ್ರಿಲೋಚನಾನ್ ।। ೧೦.

ಅವನು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕೈಗಳವರನ್ನು, ದಿವ್ಯ, ಭೂಮಿಯ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು, ದೊಡ್ಡ ತಲೆಗಳವರನ್ನು, ಹಲ್ಲು ಕಳೆದುಹೋದವರನ್ನು, ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯವರನ್ನು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅನ್ನಾದಾನ್ ಪಿಶಿತಾದಾಂಶ ಚವ ಆಜ್ಯಪಾನ್ ಸೋಮಪಾಂಸ್ತಥಾ। ಮೇದಪಾಂ ಸ್ವಾತಿಕಾಯಾಂಶ್ಚ ಶಿತಿಕಣ್ಠೋಗ್ರಮನ್ಯವಃ ।। ೧೦.

ಅವನು ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವವರನ್ನು, ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವವರನ್ನು, ತುಪ್ಪ ಕುಡಿಯುವವರನ್ನು, ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವವರನ್ನು, ಮೇದು ಕುಡಿಯುವವರನ್ನು, ಉಪ್ಪು ತಿನ್ನುವವರನ್ನು, ಬಿಳಿ ಕಂಠದವರನ್ನು, ಭಯಂಕರ ಕೋಪಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಸೋಪಾಸಙ್ಗತಲತ್ರಾಂಶ್ಚ ಧನ್ವಿನೋ ಹ್ಯುಪವರ್ಮಿಣಃ। ಆಸೀನಾನ್ ಧಾವತಶ್ಚೈವ ಜೃಮ್ಭಿನಶ್ಚೈವ ಧಿಷ್ಠಿತಾನ್ ।। ೧೦.

ಅವನು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವರನ್ನು, ಬಿಲ್ಲುಗಾರರನ್ನು, ಕವಚಧಾರಿಗಳನ್ನು, ಕೂತಿರುವವರನ್ನು, ಓಡುತ್ತಿರುವವರನ್ನು, ಆಲಸುವವರನ್ನು, ನಿಂತಿರುವವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅಧ್ಯಾ ಪಿನೋಽಥ ಜಪತೋ ಯುಞ್ಜತೋಽಧ್ಯಾಯತಸ್ತಥಾ। ಜ್ವಲತೋ ವರ್ಷತಶ್ಚೈವ ದ್ಯೋತಮಾನಾನ್ ಪ್ರಧೂಪಿತಾನ್ ।। ೧೦.

ಅವನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರನ್ನು, ಜಪ ಮಾಡುವವರನ್ನು, ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರನ್ನು, ಧ್ಯಾನಿಸುವವರನ್ನು, ಹೊತ್ತಿರುವವರನ್ನು, ಮಳೆಗೊಳಿಸುವವರನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರನ್ನು, ಧೂಮಯರಾಗಿ ಇರುವವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಬುದ್ಧಾನ್ ಬುದ್ಧತಮಾಂಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಾನ್ ಶುಭದರ್ಶನಾನ್ । ನೀಲಗ್ರೀ ವಾನ್ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಾನ್ ಸಂರ್ವಾಶ್ಚಾಥ ಕ್ಷಪಾಚರಾನ್ ।। ೧೦.

ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತರನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತರನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರನ್ನು, ಶುಭದರ್ಶನ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು, ನೀಲಿ ಕಂಠದವರನ್ನು, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳವರನ್ನು, ಎಲ್ಲ ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅದೃಶ್ಯಾನ್ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಮಹಾಯೋಗಾನ್ ಮಹೌಜಸಃ। ರೂದತೋದ್ರವತಶ್ಚೈವ ಏವಂಯುಕ್ತಾನ್ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಪಾತಯಾಮಾನಸೃಜತ್ ರುದ್ರರೂಪಾನ್ ಸುರೋತ್ತಮಾನ್ ।। ೧೦.

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣದವರನ್ನು, ಮಹಾಯೋಗಿಗಳನ್ನು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯವರನ್ನು, ಅಳುವವರನ್ನು, ಓಡುವವರನ್ನು, ಹೀಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರನ್ನು, ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುವವರನ್ನು, ರುದ್ರಸ್ವರೂಪದ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಬ್ರವೀದೇತಾನ್ಮಾಸ್ರಾಕ್ಷೀರೀದೃಶೀಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಸ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ ನಾತ್ಮನಸ್ತುಲ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾ ನೈವಾಧಿಕಾಸ್ತ್ವಯಾ। ಅನ್ಯಾಃ ಸೃಜತ್ವಂ ಭದ್ರನ್ತೇ ಸ್ಥಿತೋಹನ್ತ್ವಂ ಸೃಜ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೧೦.

ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಭಯಂಕರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿನ್ನಂತೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಾರದು; ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಾರದು. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸು, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸು.'

ಏತೇ ಯೇ ವೈ ಮಯಾ ಮೃಷ್ಟಾ ವಿರೂಪಾ ನೀಲಲೇಹಿತಾಃ । ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರನ್ತು ಆತ್ಮನೋಪಮನಿಶ್ಚಿತಾಃ ।। ೧೦.

ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ವಿಕಲರೂಪದ, ನೀಲಿ-ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಜೀವಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಾವಿರಗಳಷ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇ ದೇವಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ರೂದ್ರಾ ನಾಮ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಪೃಥಿವ್ಯಾಮನ್ತಾರೀಕ್ಷೇ ಚ ರುದ್ರನಾಮ್ನಾ ಪ್ರತಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೧೦.

ಇವರು ದೇವತೆಗಳಾಗಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರುದ್ರರು ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಪೃಥ್ವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ರುದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಶತರುದ್ರಸಮಾಮ್ನಾತಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತೀಹ ಯಜ್ಞಿಯಾಃ। ಯಜ್ಞಭಾಜೋ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ದೇವಯುಗೈಃ ಸಹ ।। ೧೦.

ನೂರಾರು ರುದ್ರರು ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಯೇ ದೇವಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತೀಹ ಚ್ಛನ್ದಜಾಃ। ತೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಮೀಜ್ಯಮಾನಾಸ್ತೇ ಸ್ಥಾಸ್ಯನ್ತೀಹ ಯುಗಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೧೦.

ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದೇವತೆಗಳು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಯುಗಾಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮಹಾದೇವೇನ ಧೀಮತಾ। ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತದಾ ಭೀಮಂ ಹೃಷ್ಯಮಾಣಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೧೦.

ಹೀಗೆ ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಭೀಮನಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಭವತು ಭದ್ರಂ ತೇ ಯಥಾ ತೇ ವ್ಯಾಹೃತಂ ಪ್ರಭೋ। ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಮನುಜ್ಞಾ ತೇ ಸದಾ ಸರ್ವಮಭೂತ್ ಕಿಲ ।। ೧೦.

ಹಾಗಾದರೆ, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಮತಿಯಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.

ತತಃಪ್ರಭೃತಿ ದೇವೇಶೋ ನ ಪ್ರಾಸೂಯತ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ। ಊರ್ದ್ಧ್ವರೇತಾಃ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಾಣುರ್ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್। ಯಸ್ಮಾಚ್ಚೋಕ್ತಂ ಸ್ಥಿತೋಽಸ್ಮೀತಿ ತತಃ ಸ್ಥಾಣುರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೧೦.

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ. "ನಾನು ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ ಕಾರಣ ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಾಣು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನಂ ವೈರಾಗ್ಯಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ತಪಃ ಸಚತ್ಯಂ ಕ್ಷಮಾ ಧೃತಿಃ। ಸ್ರಷ್ಟೃತ್ವಮಾತ್ಮಸಮ್ಬೋಧಸ್ತ್ವಧಿಷ್ಠಾತೃತ್ವಮೇವ ಚ। ಅಥ ಯಾನಿ ದಶೈತಾನಿ ನಿತ್ಯನ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಶಙ್ಕರೇ ।। ೧೦.

ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಸೃಜನಶಕ್ತಿ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಪತ್ಯ—ಈ ಹತ್ತು ಗುಣಗಳು ಶಂಕರನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸರ್ವಾನ್ ದೇವಾನ್ ಋಷೀಂಶ್ಚೈವ ಸಮೇತಾನಸುರೈಃ ಸಹ। ಅತ್ಯೇತಿ ತೇಜಸಾ ದೇವೋ ಮಹಾದೇವಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೧೦.

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಕೂಡಿದ್ದಾಗಲೂ, ಅವರಿಗಿಂತ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೀರಿದ್ದಾನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಮಹಾದೇವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.