ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಯಾ ಸ ರಮತೇ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸಾ ರತಿರುಚ್ಯತೇ। ಪ್ರಥಮಃ ಸಂಪ್ರಯೋಗಃ ಸ ಕಲ್ಪಾದೌ ಸಮವರ್ತ್ತತ ।। ೧೦.

ಅವನು ಆಕೆಯೊಡನೆ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು, ಅದನ್ನು ರತಿಯಾಗಿಯೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಗವು ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

ವಿರಾಜಮಸೃಜತ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೋಽಭವತ್ ಪುರುಷೋ ವಿರಾಟ್ । ಸಮ್ರಾಣ್ಮಾನಸರೂಪಾತ್ತು ವೈ ರಾಜಸ್ತು ಮನುಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿರಾಜನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನಾದನು; ಆ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನನ್ನು ಮನುವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ವೈರಾಜಃ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಃ ಸ ಸರ್ಗೇ ಪುರುಷೋ ಮನುಃ। ವೈರಾಜಾತ್ಪುರುಷಾದ್ವೀರಾಚ್ಛತರೂಪಾ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೧೦.

ವಿರಾಜನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮನುವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪುರುಷನು; ವಿರಾಜನಿಂದ, ಪುರುಷನಿಂದ, ಅವನಿಂದ ಶತರೂಪೆಯು ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ಪ್ರಿಯವ್ರತೋತ್ತಾನಪಾದೌ ಪುತ್ರೌ ಪುತ್ರವತಾಂ ವರೌ । ಕನ್ಯೇ ದ್ವೇ ಚ ಮಹಾಭಾಗೇ ಯಾಭ್ಯಾಂ ಜಾತಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಿಮಾಃ ।। ೧೦.

ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು, ಪುತ್ರರೊಳಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಮತ್ತು ಎರಡು ಮಹಾತ್ಮೆಯ ಪುತ್ರಿಯರು, ಅವರಿಂದ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ದೇವೀ ನಾಮ್ನಾ ತಥಾಕೂತಿಃ ಪ್ರಸೂತಿಶ್ಚೈವ ತೇ ಶುಭೇ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಃ ಪ್ರಸೂತಿನ್ತು ದಕ್ಷಾಯ ವ್ಯಸೃಜತ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೧೦.

ಆ ದೇವಿಯ ಹೆಸರು ಆಕೂತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸೂತಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಶುಭಳರು; ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಪ್ರಾಣೋ ದಕ್ಷಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪೋ ಮನುರುಚ್ಯತೇ। ರುಚೇಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಶ್ಚೈವ ಆಕೂತಿಂ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್ ।। ೧೦.

ದಕ್ಷನು ಪ್ರಾಣನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಮನುವನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಋಚಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಆಕೂತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಆಕೂತ್ಯಾಂ ಮಿಥುನಂ ಯಜ್ಞೇ ಮಾನಸಸ್ಯ ರುಚೇಃ ಶುಭಮ್। ಯಜ್ಞಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ ಚೈವ ಯಮಕೌ ಸಮ್ಬಭೂವತುಃ ।। ೧೦.

ಆಕೂತಿಯೊಳಗೆ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಋಚಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಜೋಡಿ ಮಕ್ಕಳಾದ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಯಜ್ಞಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಾಯಾಞ್ಚ ಪುತ್ರಾ ದ್ವಾದಶ ಜಜ್ಞಿರೇ। ಯಾಮಾ ಇತಿ ಸಮಾಖಯಾತಾ ದೇವಾಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ।। ೧೦.

ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಳಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರನ್ನು ಯಾಮರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು.

ಯಮಸ್ಯ ಪುತ್ರಾ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ತಸ್ಮಾದ್ಯಾಮಾಸ್ತು ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಅಜಿತಾಶ್ಚೈವ ಶೂಕಾಶ್ಚ ಗಣೌ ದ್ವೌ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತೌ ।। ೧೦.

ಯಮನು, ಯಜ್ಞನ ಪುತ್ರರು ಯಾಮರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಜಿತರು ಮತ್ತು ಶೂಕರು ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಿವಾರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಯಾಮಾಃ ಪೂರ್ವಂ ಪರಿಕ್ರಾನ್ತಾ ಯತಃ ಸಂಜ್ಞಾ ದಿವೌಕಸಃ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭೂವಸುತಾಯಾನ್ತು ಪ್ರಸೂತ್ಯಾಂ ಲೋಕಮಾತರಃ ।। ೧೦.

ದೇವತೆಗಳು ಕಾಲವನ್ನು ಎಣಿಸುವುದು, ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಪುತ್ರಿಯರು ಲೋಕಮಾತೃಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ತಸ್ಯಾಂ ಕನ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶದ್ದಕ್ಷಸ್ತ್ವಜನಯತ್ ಪ್ರಭುಃ। ಸರ್ವಾಸ್ತಾಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಕಮಲಲೋಚನಾಃ ।। ೧೦.

ಪ್ರಭು ದಕ್ಷನು ಆ ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ಎಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯರು, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದವರು.

ಯೋಗಪತ್ನ್ಯಶ್ಚ ತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ಯೋಗಮಾತರಃ। ಶ್ರದ್ಧಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಧೄತಿಸ್ತುಷ್ಟಿಃ ಪುಷ್ಟಿರ್ಮೇಧಾ ಕ್ರಿಯಾ ತಥಾ। ಬುದ್ಧಿರ್ಲ್ಲಜ್ಜಾ ವಪುಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಸಿದ್ಧಿಃ ಕೀರ್ತ್ತಿಸ್ತ್ರಯೋದಶೀ ।। ೧೦.

ಆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಪತ್ನಿಯಾದರು, ಯೋಗದ ತಾಯಂದಿರಾದರು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು: ಶ್ರದ್ಧೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಧೃತಿ, ತೃಪ್ತಿ, ಪೋಷಣೆ, ಮೆದುಳು, ಕ್ರಿಯೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ರೂಪ, ಶಾಂತಿ, ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ—ಈ ಹದಿಮೂರು.

ಪತ್ನ್ಯರ್ಥೇ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಧರ್ಮೋ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀಃ ಪ್ರಭುಃ। ದ್ವಾರಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಚೈವಾಸ್ಯ ವಿಹಿತಾನಿ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।। ೧೦.

ಧರ್ಮನು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯರನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಈ ಪತ್ನಿಯರು ಸ್ವಯಂಭುವನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

ತಾಭ್ಯಃ ಶಿಷ್ಟಾ ಯವೀಯಸ್ಯ ಏಕಾದಶ ಸುಲೋಚನಾಃ। ಖ್ಯಾತಿಃ ಸತ್ಯಥ ಸಂಭೂತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಪ್ರೀತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ತಥಾ ।। ೧೦.

ಉಳಿದ ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಹನ್ನೊಂದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರುಗಳು: ಖ್ಯಾತಿ, ಸತ್ಯ, ಸಂಭೂತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆ.

ಸನ್ನತಿಶಚವಾನಸೂಯಾ ಚ ಊರ್ಜ್ಜಾ ಸ್ವಾಹಾ ಸ್ವಧಾ ತಥಾ। ತಾಸ್ತತಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯನ್ತ ಪುನರನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೧೦.

ಸನ್ನತಿ, ಶಚಿ, ಅನಸೂಯೆ, ಊರ್ಜಾ, ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಧಾ ಕೂಡ; ಇವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ರುದ್ರೋ ಭೃಗುರ್ಮರೀಚಿಶ್ಚ ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ । ಪುಲಸ್ತ್ಯೋಽತ್ರಿರ್ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಪಿತರೋಽಗ್ರಿಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೧೦.

ರೂದ್ರ, ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಕೂಡ.

ಸತೀಂ ಭವಾಯ ಪ್ರಾಯಚ್ಛತ್ ಖ್ಯಾತಿಞ್ಚ ಭೃಗವೇ ತಥಾ। ಮರೀಚಯೇ ಚ ಸಮ್ಭೂತಿಂ ಸ್ಮೃತಿಮಾಙ್ಗಿರಸೇ ದದೌ ।। ೧೦.

ಸತಿಯನ್ನು ಭವನಿಗೆ, ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಭೃಗುಗೆ, ಸಂಭೂತಿಯನ್ನು ಮರೀಚಿಗೆ, ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಅಂಗಿರಸಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಪ್ರೀತಿಂ ಚೈವ ಪುಲಸ್ತ್ಯಾಯ ಕ್ಷಮಾಂ ವೈ ಪುಲಹಾಯ ಚ। ಕ್ರತವೇ ಸನ್ನತಿಂ ನಾಮ ಅನಸೂಯಾನ್ತಥಾತ್ರಯೇ ।। ೧೦.

ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪುಲಸ್ತ್ಯನಿಗೆ, ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಪುಲಹನಿಗೆ, ಸನ್ನತಿಯನ್ನು ಕ್ರತುಗೆ, ಅನಸೂಯೆಯನ್ನು ಅತ್ರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಊರ್ಜ್ಜಂ ದದೌ ವಸಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ವಾಹಾಂ ವೈ ಹ್ಯಗ್ನಯೇ ದದೌ । ಸ್ವಧಾಂ ಚೈವ ಪಿತೃಭ್ಯಸ್ತು ತಾಸ್ವಪತ್ಯಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೧೦.

ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ, ಸ್ವಾಹೆಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ, ಸ್ವಧೆಯನ್ನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಂತಾನವನ್ನು ಮುಂದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು.

ಏತೇ ಸರ್ವೇ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಃ ಸ್ವಾನುಷ್ಠಿತಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೧೦.

ಈ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಇದ್ದರು.

ಶ್ರದ್ಧಾ ಕಾಮಂ ವಿಜಜ್ಞೇ ವೈ ದರ್ಪೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಧೃತ್ಯಾಸ್ತು ನಿಯಮಃ ಪುತ್ರಸ್ತುಷ್ಟಯಾಃ ಸನ್ತೋಷ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೧೦.

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ದರ್ಪನು ಪುತ್ರನಾದನು; ಧೃತಿಯಿಂದ ನಿಯಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷನು ಜನಿಸಿದನು.

ಪುಷ್ಟ್ಯಾ ಲಾಭಃ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಮೇಧಾಪುತ್ರಃ ಶ್ರುತಸ್ತಥಾ। ಕ್ರಿಯಾಯಾಸ್ತು ನಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದಣ್ಡಃ ಸಮಯ ಏವ ಚ ।। ೧೦.

ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಲಾಭನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಮೆದುಳಿನಿಂದ ಶ್ರುತನು ಪುತ್ರನಾದನು; ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನಯ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಎಂಬವರು ಜನಿಸಿದರು.

ಬುದ್ಧೇರ್ವೌಧಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಅಪ್ರಮಾದಶ್ಚ ತಾವುಭೌ । ಲಜ್ಜಾಯಾ ವಿನಯಃ ಪುತ್ರೋ ವ್ಯವಸಾಯೋ ವಪುಃಸುತಃ ।। ೧೦.

ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉದಸುತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಮಾದ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ವಿನಯನು ಪುತ್ರನಾದನು; ರೂಪದಿಂದ ವ್ಯವಸಾಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಕ್ಷೇಮಃ ಶಾನ್ತಿಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸುಖಂ ಸಿದ್ಧೇರ್ವ್ಯಜಾಯತ। ಯಶಃ ಕೀರ್ತ್ತೇಃ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಇತ್ಯೇತೇ ಧರ್ಮಸೂನವಃ ।। ೧೦.

ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕ್ಷೇಮನು ಪುತ್ರನಾದನು; ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಸುಖನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ಸು ಪುತ್ರನಾದನು. ಇವರೇ ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರು.

ಕಾಮಸ್ಯ ಹರ್ಷಃ ಪುತ್ರೋ ವೈ ದೇವ್ಯಾ ರತ್ಯಾ ವ್ಯಜಾಯತ। ಇತ್ಯೇಷ ವೈ ಸುಖೋದರ್ಕ್ಕಃ ಸರ್ಗೋ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೧೦.

ಕಾಮನಿಗೆ ರತಿಯ ಮೂಲಕ ಹರ್ಷ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಈ ರೀತಿ ಧರ್ಮನಿಂದ ಸುಖಕರವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.

ಜಜ್ಞೇ ಹಿಂಸಾ ತ್ವಧರ್ಮಾದ್ಧೈ ನಿಕೃತಿಶ್ಚಾನೃತಾವುಭೌ । ನಿಕೃತ್ಯಾನೃತಯೋರ್ಜಜ್ಞೇ ಭಯಂ ನರಕ ಏವ ಚ ।। ೧೦.

ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ನಿಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅನೃತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಭಯ ಮತ್ತು ನರಕ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಮಾಯಾ ಚ ವೇದನಾ ಚಾಪಿ ಮಿಥುನದ್ವಯಮೇತಯೋಃ। ಭಯಾಜ್ಜಜ್ಞೇಽಥ ಸಾ ಮಾಯಾ ಮೃತ್ಯುಂ ಭೂತಾಪಹಾರಿಣಮ್ ।। ೧೦.

ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ವೇದನೆ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಭಯದಿಂದ ಮಾಯೆ ಹುಟ್ಟಿ, ಆಕೆ ಮರಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವದುಂಟುಮಾಡಿದಳು.

ವೇದನಾಯಾಸ್ತತಶ್ಚಾಪಿ ದುಃಖಂ ಜಜ್ಞೇಽಥ ರೌರವಾತ್ । ಮೃತ್ಯಯೋರ್ವ್ಯಾಧಿಜ್ವರಾ ಶೋಕಾಃ ಕ್ರೋಧೋಽಸೂಯಾ ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ । ದುಃಖಾನ್ತರಾ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಸರ್ವೇ ಚಾಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಾಃ ।। ೧೦.

ವೇದನೆಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುಃಖವು ಹುಟ್ಟಿತು, ರೌರವದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಮರಣದಿಂದ ರೋಗ, ಜ್ವರ, ದುಃಖ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಈರ್ಷೆಗಳು ಜನಿಸಿದವು. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದುಃಖಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ತೇಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಽಸ್ತಿ ಪುತ್ರೋ ವಾ ತೇ ಸರ್ವೇ ನಿಧನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಇತ್ಯೇಷ ತಾಮಸಃ ಸರ್ಗೋ ಜಜ್ಞೇ ಧರ್ಮನಿಯಾಮಕಃ ।। ೧೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಗನೊಬ್ಬನಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲರೂ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ತಮೋಗುಣದ ಸೃಷ್ಟಿ ಹುಟ್ಟಿತು.