ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಮಾಷಾ ಮುದ್ಗಾ ಮಸೂರಾಶ್ಚ ನಿಷ್ಪಾವಾಃ ಸಕುಲತ್ಥಕಾಃ। ಆಢಕ್ಯಶ್ವಣಕಾಶ್ಚೈವ ಸಪ್ತಸಪ್ತದಶಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಮಾಷ, ಮುಂಗ, ಮಸೂರ, ನಿಷ್ಪಾವ, ಕುಲತ್ತ; ಆಢಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಣಕ — ಇವುಗಳು ಏಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇತಾ ಓಷಧೀನಾಂ ತು ಗ್ರಾಮ್ಯಾಣಾಂ ಜಾತಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಓಷಧ್ಯೋ ಯಜ್ಞಿಯಾಶ್ಚೈವ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾ ಶ್ಚತುರ್ದ್ದಶ

ಇವುಗಳು ಗೃಹ ಗಿಡಗಳ ಜಾತಿಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಿಡಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು.

ವ್ರೀಹಯಃ ಸಯವಾ ಮಾಷಾ ಗೋಧೂಮಾ ಅಣವಸ್ತಿಲಾಃ। ಪ್ರಿಯಙುಸಪ್ತಮಾ ಹ್ಯೇತೇ ಅಷ್ಟಮೀ ತು ಕುಲತ್ಥಿಕಾ

ಅಕ್ಕಿ ಜೋಳದೊಂದಿಗೆ, ಮಾಷ, ಗೋಧಿ, ರಾಗಿ, ಎಳ್ಳು; ಪ್ರಿಯಂಗು ಏಳನೆಯದು, ಕುಲತ್ತ ಎಂಟನೆಯದು.

ಶ್ಯಾಮಾಕಾ ಸ್ತ್ವಥ ನೀವಾರಾ ಜರ್ತ್ತಿಲಾಃ ಸಗವೇಧುಕಾಃ। ಕುರುವಿನ್ದಾ ವೇಣುಯವಾಸ್ತಥಾ ಮರ್ಕಟಕಾಶ್ಚ ಯೇ

ಶ್ಯಾಮಾಕ, ನೀವಾರ, ಜರ್ತ್ತಿಲ ಗವೇಧುಕ ಜೊತೆಗೆ, ಕುರವಿಂದ, ವೇಣುಯವ, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವು.

ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತಾ ಓಷಧ್ಯಸ್ತು ಚತುರ್ದ್ದಶ। ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಪ್ರಥಮಾ ಹ್ಯೇತಾ ಆದೌ ತ್ರೇತಾಯುಗಸ್ಯ ತು

ಇವುಗಳು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗಿಡಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳು ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅಫಾಲಕೃಷ್ಟಾ ಓಷಧ್ಯೋ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಸ್ತು ಸರ್ವಶಃ। ವೃಕ್ಷಾ ಗುಲ್ಮಲತಾವಲ್ಲೀವೀರುಧಸ್ತೃಣಜಾತಯಃ

ಎಲ್ಲಾ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಿಡಗಳು ಇನ್ನೂ ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಮರಗಳು, ಗುಲ್ಮಗಳು, ಲತೆಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಳ ಜಾತಿಗಳು.

ಮೂಲೈಃ ಫಲೈಶ್ಚ ರೋಹಿಣ್ಯೋ ಗೃಹ್ಣನ್ ಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ಜಾಯತೇ। ಪೃಥ್ವೀ ದುಗ್ಧಾ ತು ಬೀಜಾನಿ ಯಾನಿ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ

ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲಗಳಿಂದ ರೋಹಿಣಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಅವು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಸ್ವಯಂಭುವನು ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲು ಹೀರಿ ಪಡೆದ ಬೀಜಗಳು.

ಋತುಪುಷ್ಪಫಲಾಸ್ತಾ ವೈ ಓಷಧ್ಯೋ ಜಜ್ಞಿರೇ ತ್ವಿಹ। ಯದಾ ಪ್ರಸೃಷ್ಟಾ ಓಷಧ್ಯೋ ನ ಪ್ರರೇಹನ್ತಿ ತಾಃ ಪುನಃ

ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಋತುಹೂವು ಮತ್ತು ಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಿಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಗಿಡಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತತಃ ಸ ತಾಸಾಂ ವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ವಾರ್ತ್ತೋಪಾಯಂ ಚಕಾರ ಹ। ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂಭೂರ್ಭಗವಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿದ್ಧಿಂ ತು ಕರ್ಮಜಾಮ್

ಆಗ, ಅವುಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದನು.

ತತಃ ಪ್ರಭೃತ್ಯಥೌಷಧ್ಯಃ ಕೃಷ್ಟಪಚ್ಯಾಸ್ತು ಜಜ್ಞಿರೇ। ಸಂಸಿದ್ಧಾಯಾನ್ತು ವಾರ್ತ್ತಾಯಾನ್ತತಸ್ತಾಸಾಂ ಸ್ವಯಂಭುವಃ। ಮರ್ಯಾದಾಃ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಯಥಾರಬ್ಧಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಔಷಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಕೃಷಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ, ಸ್ವಯಂಭುವನು ಅವುಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು.

ಯೇ ವೈ ಪರಿಗೃಹೀತಾರಸ್ತಾಸಾಮಾಸನ್ವಿಧಾತ್ಮಕಾಃ। ಇತರೇಷಾಂ ಕೃತತ್ರಾಣಾಃ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್

ಯಾರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೋ, ಅವರು ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಕರಾದರು; ಉಳಿದವರಿಗೆ ರಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಉಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಯೇ ತಾನ್ವೈ ಯಾವನ್ತೋ ನಿರ್ಭಯಾಸ್ತಥಾ। ಸತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಥಾ ಭೂತಂ ಯಥಾ ಭೂತಂ ಬ್ರುವನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚ ತೇ

ಯಾರು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೆ ಹೇಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಕೂಡ ಅವರೊಳಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಯೇ ಚಾನ್ಯೇಪ್ಯಬಲಾಸ್ತೇಷಾಂ ವೈಶ್ಯಸಂಕರ್ಮಸಂಸ್ಥಿತಾಃ। ಕೀನಾಶಾ ನಾಶಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಗತನ್ದ್ರಿತಾಃ। ವೈಶ್ಯಾನೇವ ತು ತಾನಾಹುಃ ಕೀ ನಾಶಾನ್ ವೃತ್ತಿಸಾಧಕಾನ್

ಮತ್ತೂ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರು ವೈಶ್ಯರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು; ಕೆಲಸಗಾರರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು, ಹಿಂದೆ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು. ಈ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ವೈಶ್ಯರೆಂದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಈ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಾಗಿಸುವವರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶೋಚನ್ತಶ್ಚ ದ್ರವನ್ತಶ್ಚ ಪರಿಚರ್ಯಾಸು ಯೇ ರತಾಃ। ನಿಸ್ತೇಜಸೋಽಲ್ಪವೀರ್ಯಾಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಸ್ತಾನಬ್ರವೀತ್ತು ಸಃ

ಯಾರು ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ, ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಶಕ್ತಿಯೂ ಬಲವೂ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಅವನು ಶೂದ್ರರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.

ತೇಷಾಂ ಕರ್ಮಾಣಿ ಧರ್ಮಾಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತು ವ್ಯದಧಾತ್ ಪ್ರಭುಃ। ಸಂಸ್ಥಿತೌ ಪ್ರಾಕೃತಾಯಾಂ ತು ಚಾತುರ್ವರ್ಣಸ್ಯ ಸರ್ವಶಃ

ಅವರಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು; ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಮೂಲ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೀಗೆ ವಿಧಿಸಿದನು.

ಪುನಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತು ತಾ ಮೋಹಾತ್ ತಾನ್ ಧರ್ಮಾಂಸ್ತಾನಪಾಲಯನ್। ವರ್ಣ ಧರ್ಮೈರಜೀವನ್ತ್ಯೋ ವ್ಯರುಧ್ಯನ್ತ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಆ ಜನರು ಮೋಹದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು; ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಮರ್ಥಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ತು ಯಾಥಾತಥ್ಯೇನ ವೈ ಪ್ರಭುಃ। ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ಬಲಂ ದಣ್ಡಂ ಯುದ್ಧಮಾಜೀವಮಾದಿಶತ್

ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಬಲ, ದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದನು.

ಯಾಜನಾಧ್ಯಾಪನಂ ಚೈವ ತೃತೀಯಂ ಚ ಪರಿಗ್ರಹಮ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ವಿಭುಸ್ತೇಷಾಂ ಕರ್ಮಾಣ್ಯೇತಾನ್ಯಥಾದಿಶತ್

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಯಜ್ಞ ನಡೆಸುವುದು, ಪಾಠ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕರ್ತವ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದನು.

ಪಾಶುಪಾಲ್ಯಂ ಚ ವಾಣಿಜ್ಯಂ ಕೃಷಿಂ ಚೈವ ವಿಶಾಂ ದದೌ। ಶಿಲ್ಪಾಜೀವಂ ಭೃತಿಞ್ಚೈವ ಶೂದ್ರಾಣಾಂ ವ್ಯದಧಾತ್ ಪ್ರಭುಃ

ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಪಶುಸಂರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದನು.

ಸಾಮಾನ್ಯಾನಿ ತು ಕರ್ಮಾಣಿ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರವಿಶಾಂ ಪುನಃ। ಯಜನಾಧ್ಯಯನಂ ದಾನಂ ಸಾಮಾನ್ಯಾನಿ ತು ತೇಷು ಚ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು: ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ದಾನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ಮಾಜೀವಂ ತತೋ ದತ್ತ್ವಾ ತೇಭ್ಯಶ್ಚೈವ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಲೋಕಾನ್ತರೇಷು ಸ್ಥಾನಾನಿ ತೇಷಾಂ ಸಿದ್ಧ್ಯಾಽದದತ್ ಪ್ರಭುಃ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಸ್ಮೃತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಕ್ರಿಯಾವತಾಮ್। ಸ್ಥಾನಮೈನ್ದ್ರಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ಸಂಗ್ರಾಮಷ್ವೇಪಲಾಯಿನಾಮ್

ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸ್ಥಾನ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಇಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವೈಶ್ಯಾನಾಂ ಮಾರುತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸ್ವಧರ್ಮಮುಪಜೀವಿನಾಮ್। ಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಶೂದ್ರಜಾತೀನಾಂ ಪ್ರತಿಚಾರೇಣ ತಿಷ್ಠತಾಮ್

ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಬದುಕುವ ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಮಾರುತನ ಸ್ಥಾನ, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಗಾಂಧರ್ವ ಲೋಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ವರ್ಣಾನಾಂ ವ್ಯತ್ಯಾಚಾರವತಾಂ ಸ್ವಯಮ್। ತತಃ ಸ್ಥಿತೇಷು ವರ್ಣೇಷು ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಚಾಶ್ರಮಾನ್

ಈ ಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಅವರ ನಡೆ ಪ್ರಕಾರ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ; ನಂತರ ವರ್ಣಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ, ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಗೃಹಸ್ಥೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿತ್ವಂ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಭಿಕ್ಷುಕಮ್। ಆಶ್ರಮಾಂಶ್ಚತುರೋ ಹ್ಯೇತಾನ್ ಪೂರ್ವಮಾಸ್ಥಾಪಯತ್ ಪ್ರಭುಃ

ಗೃಹಸ್ಥ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಕು—ಈ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಭುವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ವರ್ಣಕರ್ಮಾಣಿ ಯೇ ಕೇಚಿತ್ತೇಷಾಮಿಹ ನ ಕುರ್ವತೇ । ಕುತಃ ಕರ್ಮಾ ಕ್ಷಿತಿಂ ಪ್ರಾಹುರಾಶ್ರಮಸ್ಥಾನವಾಸಿನಃ

ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವರ್ಣದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೂ ಇರಲಾರವು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಾನ್ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಆಶ್ರಮಾನ್ನಾಮನಾಮತಃ। ನಿರ್ದ್ದೇಶಾರ್ಥಂ ತತಸ್ತೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಧರ್ಮಾನ್ ಪ್ರಭಾಷತ। ಪ್ರಸ್ಥಾನಾನಿ ಚ ತೇಷಾಂ ವೈ ಯಮಾಂಶ್ಚ ನಿಯಮಾಂಶ್ಚ ಹ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ರಮಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಅವರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು, ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು.

ಚಾತುರ್ವರ್ಣಾತ್ಮಕಃ ಪೂರ್ವಂ ಗೃಹಸ್ಥಶ್ಚಾಶ್ರಮಃ ಸ್ಮೃತಃ। ತ್ರಯಾಣಾಮಾಶ್ರಮಾಣಾಞ್ಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯೋನಿರೇವ ಚ। ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಮೈಶ್ಚ ನಿಯಮೈಶ್ಚ ತೇ

ಹಿಂದೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಇದುವೇ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಅವುಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ದಾರಾಽಗ್ನಯೋಽಥಾತಿಥೇಯ ಇಜ್ಯಾಶ್ರಾದ್ಧಕ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಇತ್ಯೇಷ ವೈ ಗೃಹಸ್ಥಸ್ಯ ಸಮಾಸಾದ್ಧರ್ಮಸಂಗ್ರಹಃ

ಹೆಂಡತಿ, ಅಗ್ನಿಗಳು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ, ಹೋಮಗಳು, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಸಂತಾನ—ಇವೇ ಗೃಹಸ್ಥನ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.