ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಾಸಾಂ ವೃಷ್ಟ್ಯುದಕಾನೀಹ ಯಾನಿ ನಿಮ್ನೈರ್ಗತಾನಿ ತು। ವೃಷ್ಟ್ಯಾ ತದಭಾವತ್ಸ್ರೋತಃ ಖಾತಾನಿ ನಿಮ್ನಗಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಮಳೆಯ ನೀರುಗಳು ಕೆಳಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಿದು, ಮಳೆಯಿಂದ ಅವು ಹರಿವಾಗಿ ಬದಲಾದವು; ಆ ತೊಳಗಿದ ಕಾಲುವೆಗಳು ನದಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಏವಂ ನದ್ಯಃ ಪ್ರವೃತ್ತಾಸ್ತು ದ್ವಿತೀಯೇ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜ್ಜನೇ। ಯೇ ಪರಸ್ತಾದಪಾಂ ಸ್ತೋಕಾ ಆಪನ್ನಾಃ ಪೄಥಿವೀತಲೇ

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎರಡನೇ ಮಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಹರಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಪೃಥ್ವಿಗೆ ಮೊದಲೇ ತಲುಪಿದ ಆ ನೀರಿನ ತುಂಡುಗಳು.

ಅಪಾಮ್ಭೂಮೇಶ್ಚ ಸಂಯೋಗಾದೋಷಧ್ಯಸ್ತಾಸು ಚಾಭವನ್। ಪುಷ್ಪಮೂಲಫಲಿನ್ಯಸ್ತು ಓಷಧ್ಯಸ್ತಾಃ ಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ

ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಗಿಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ, ಬೇರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ನೀಡುವ ಔಷಧಿಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದವು.

ಅಫಾಲಕೃಷ್ಟಾಶ್ಚಾನುಪ್ತಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಽರಣ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದಶ। ಋತುಪುಷ್ಪಫಲಾಶ್ಚೈವ ವೃಕ್ಷಾ ಗುಲ್ಮಾಶ್ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ

ಬಿತ್ತದೂ, ಬಿತ್ತದೂ, ಗೃಹ ಹಾಗೂ ಕಾಡಿನ—ನಾಲ್ಕು ದಶ—ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ನೀಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಲ್ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಶ್ಚ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ವಾರ್ತ್ತಾಯಾಮೌಷಧಸ್ಯ ತು। ತೈನೌಷಧೇನ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ತದಾ

ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳು ಉದಯವಾಯಿತು; ಆ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಜನರು ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು.

ತತಃ ಪುನರಭೂತ್ತಾಸಾಂ ರಾಗೋ ಲೋಭಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ತ್ರೇತಾಯುಗವಶೇನ ತು

ಆಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಗ ಮತ್ತು ಲೋಭವು ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿತು, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ.

ತತಸ್ತಾಃ ಪರ್ಯಗೃಹ್ಣನ್ತ ನದೀಕ್ಷೇತ್ರಾಣಿ ಪರ್ವತಾನ್। ವೃಕ್ಷಾನ್ ಗುಲರ್ಮೌಷಧೀಶ್ಚೈವ ಪ್ರಸಹ್ಯ ತು ಯಥಾಬಲಮ್

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ನದಿಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ವೃಕ್ಷಗಳು, ಗುಲ್ಮಗಳು ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಲದಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.

ಸಿದ್ಧಾತ್ಮಾನಸ್ತು ಯೇ ಪೂರ್ವಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಮಯಾ। ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಮಾನವಾಸ್ತೇ ವೈ ಉತ್ಪನ್ನಾ ಯೋಜನಾದಿಹ

ಹಿಂದೆ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಕೃತ ಸ್ವಭಾವದ ಸಿದ್ಧಾತ್ಮರು, ಬ್ರಹ್ಮನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಶಾನ್ತಾಶ್ಚ ಸುಷ್ಮಿಣಶ್ಚೈವ ಕರ್ಮಿಣೋ ದುಃಖಿನಸ್ತದಾ। ತತಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಮಾನಾಸ್ತೇ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಜರ್ಜ್ಞಿರೇ ಪುನಃ

ಶಾಂತರು, ಸುಮೃದುಗಳು, ಕಾರ್ಯಶೀಲರು, ಆದರೆ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದವರು, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ವೈಶ್ಯಾಃ ಶೂದ್ರಾ ದ್ರೋಹಿಜನಾಸ್ತಥಾ। ಭಾವಿತಾಃ ಪೂರ್ವಜಾತೀಷು ಕರ್ಮಭಿಶ್ಚ ಶುಭಾಶುಭೈಃ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಭಾವದವರು, ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡರು.

ಇತಸ್ತೇಭ್ಯೋ ಬಲಾ ಯೇ ತು ಸತ್ಯಶೀಲಾ ಹ್ಯಹಿಂಸಕಾಃ। ವೀತಲೋಭಾ ಜಿತಾತ್ಮಾನೋ ನಿವಸನ್ತಿ ಸ್ಮ ತೇಷು ವೈ

ಅವರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ಸತ್ಯವಂತರು, ಹಿಂಸೆಗೆ ದೂರಿರುವವರು, ಲೋಭವಿಲ್ಲದವರು, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿರುವವರು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ವಾಸವಿದ್ದರು.

ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇಭ್ಯಶ್ಚಾನ್ಯೇಽಲ್ಪತೇಜಸಃ। ಏವಂ ವಿಪ್ರತಿಪನ್ನೇಷು ಪ್ರಪನ್ನೇಷು ಪರಸ್ಪರಮ್

ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯವರು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ತೇನ ದೋಷೇಣ ತೇಷಾಂ ತಾ ಓಷಧ್ಯೋ ಮಿಷತಾಂ ತದಾ। ಪ್ರಣಷ್ಟಾ ಹ್ರಿಯಮಾಣಾ ವೈ ಮುಷ್ಟಿಬ್ಯಾಂ ಸಿಕತಾ ಯಥಾ

ಆ ದೋಷದಿಂದ, ಅವರ ಗಿಡಗಳು ಅವರ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಮಾಯವಾಗಿದವು; ಅದು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದ ಮರಳಿನಂತೆ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.

ಅಗ್ರಸದ್ಭೂರ್ಯುಗಬಲಾದ್ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದಶ। ಫಲಂ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ಪುಷ್ವಂ ಪತ್ರೈಶ್ಚ ಯಾಃ ಪುನಃ

ಅನೇಕ ಯುಗಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಿಡಗಳು, ಫಲ, ಹೂವು, ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತವು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ತತಸ್ತಾಸು ಪ್ರಣಷ್ಟಾಸು ವಿಭ್ರಾನ್ತಾಸ್ತಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತದಾ। ಸ್ವಯಮ್ಭುವಂ ಪ್ರಭುಂ ಜಗ್ಮುಃ ಕ್ಷುಧಾವಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್

ಆ ಗಿಡಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಜೀವಿಗಳು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದರು; ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಪ್ರಭುವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಮಭಿ ಲಿಪ್ಸನ್ತ ಆದೌ ತ್ರೇತಾಯುಗಸ್ಯ ತು। ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಮ್ಭೂರ್ಭಗವಾನ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಾಸಾಂ ಮನೀಷಿತಮ್

ಜೀವಿಗಳು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದಾಗ, ಭಗವಂತ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದೃಷ್ಟೇನ ದರ್ಶನೇನ ವಿಚಾರ್ಯ ಚ। ಗ್ರಸ್ತಾಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಓಷಧ್ಯೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯದುಹತ್ಪುನಃ

ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ಯುಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಗಿಡಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲು ಹೀರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

ಕೃತ್ವಾ ವತ್ಸಂ ಸುಮೇರುಂ ತು ದುದೋಹ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್। ದುಗ್ಧೇಯಂ ಗೌಸ್ತದಾ ತೇನ ಬೀಜಾನಿ ಪೃಥಿವೀತಲೇ

ಸುವೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಹಾಲುಗೋಮಾಳು ಮಾಡಿ, ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲು ಹೀರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು; ಆಗ ಭೂಮಿ ಹಾಲುಗೋವು ಆಗಿ, ಬೀಜಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.

ಜಜ್ಞಿರೇ ತಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಸ್ತು ತಾಃ ಪುನಃ। ಓಷಧ್ಯಃ ಫಲಪಾಕಾನ್ತಾಃ ಸಪ್ತಸಪ್ತದಶಾಸ್ತು ತಾಃ

ಆ ಬೀಜಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು, ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಿಡಗಳು; ಅವುಗಳು ಫಲಪಾಕದ ನಂತರ ಫಲ ನೀಡುವ ಗಿಡಗಳು, ಮೊದಲಿಗೆ ಏಳು, ನಂತರ ಹದಿನೇಳು ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ವ್ರೀಹಯಶ್ಚ ಯವಾಶ್ಚೈವ ಗೋಧೂಮಾ ಅಣವಸ್ತಿಲಾಃ। ಪ್ರಿಯಙ್ಗವೌ ಹ್ಯುದಾರಾಶ್ಚ ಕಾರಷಾಶ್ಚ ಸತೀನಕಾಃ

ಅಕ್ಕಿ, ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ರಾಗಿ, ಎಳ್ಳು; ಪ್ರಿಯಂಗು, ಉದಾರ, ಕಾರಷ, ಸತೀನಕಾ.

ಮಾಷಾ ಮುದ್ಗಾ ಮಸೂರಾಶ್ಚ ನಿಷ್ಪಾವಾಃ ಸಕುಲತ್ಥಕಾಃ। ಆಢಕ್ಯಶ್ವಣಕಾಶ್ಚೈವ ಸಪ್ತಸಪ್ತದಶಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಮಾಷ, ಮುಂಗ, ಮಸೂರ, ನಿಷ್ಪಾವ, ಕುಲತ್ತ; ಆಢಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಣಕ — ಇವುಗಳು ಏಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇತಾ ಓಷಧೀನಾಂ ತು ಗ್ರಾಮ್ಯಾಣಾಂ ಜಾತಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಓಷಧ್ಯೋ ಯಜ್ಞಿಯಾಶ್ಚೈವ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾ ಶ್ಚತುರ್ದ್ದಶ

ಇವುಗಳು ಗೃಹ ಗಿಡಗಳ ಜಾತಿಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಿಡಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು.

ವ್ರೀಹಯಃ ಸಯವಾ ಮಾಷಾ ಗೋಧೂಮಾ ಅಣವಸ್ತಿಲಾಃ। ಪ್ರಿಯಙುಸಪ್ತಮಾ ಹ್ಯೇತೇ ಅಷ್ಟಮೀ ತು ಕುಲತ್ಥಿಕಾ

ಅಕ್ಕಿ ಜೋಳದೊಂದಿಗೆ, ಮಾಷ, ಗೋಧಿ, ರಾಗಿ, ಎಳ್ಳು; ಪ್ರಿಯಂಗು ಏಳನೆಯದು, ಕುಲತ್ತ ಎಂಟನೆಯದು.

ಶ್ಯಾಮಾಕಾ ಸ್ತ್ವಥ ನೀವಾರಾ ಜರ್ತ್ತಿಲಾಃ ಸಗವೇಧುಕಾಃ। ಕುರುವಿನ್ದಾ ವೇಣುಯವಾಸ್ತಥಾ ಮರ್ಕಟಕಾಶ್ಚ ಯೇ

ಶ್ಯಾಮಾಕ, ನೀವಾರ, ಜರ್ತ್ತಿಲ ಗವೇಧುಕ ಜೊತೆಗೆ, ಕುರವಿಂದ, ವೇಣುಯವ, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವು.

ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತಾ ಓಷಧ್ಯಸ್ತು ಚತುರ್ದ್ದಶ। ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಪ್ರಥಮಾ ಹ್ಯೇತಾ ಆದೌ ತ್ರೇತಾಯುಗಸ್ಯ ತು

ಇವುಗಳು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗಿಡಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳು ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅಫಾಲಕೃಷ್ಟಾ ಓಷಧ್ಯೋ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಸ್ತು ಸರ್ವಶಃ। ವೃಕ್ಷಾ ಗುಲ್ಮಲತಾವಲ್ಲೀವೀರುಧಸ್ತೃಣಜಾತಯಃ

ಎಲ್ಲಾ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಗಿಡಗಳು ಇನ್ನೂ ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಮರಗಳು, ಗುಲ್ಮಗಳು, ಲತೆಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಳ ಜಾತಿಗಳು.

ಮೂಲೈಃ ಫಲೈಶ್ಚ ರೋಹಿಣ್ಯೋ ಗೃಹ್ಣನ್ ಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ಜಾಯತೇ। ಪೃಥ್ವೀ ದುಗ್ಧಾ ತು ಬೀಜಾನಿ ಯಾನಿ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ

ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲಗಳಿಂದ ರೋಹಿಣಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಅವು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಸ್ವಯಂಭುವನು ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲು ಹೀರಿ ಪಡೆದ ಬೀಜಗಳು.

ಋತುಪುಷ್ಪಫಲಾಸ್ತಾ ವೈ ಓಷಧ್ಯೋ ಜಜ್ಞಿರೇ ತ್ವಿಹ। ಯದಾ ಪ್ರಸೃಷ್ಟಾ ಓಷಧ್ಯೋ ನ ಪ್ರರೇಹನ್ತಿ ತಾಃ ಪುನಃ

ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಋತುಹೂವು ಮತ್ತು ಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಿಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಗಿಡಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತತಃ ಸ ತಾಸಾಂ ವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ವಾರ್ತ್ತೋಪಾಯಂ ಚಕಾರ ಹ। ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂಭೂರ್ಭಗವಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿದ್ಧಿಂ ತು ಕರ್ಮಜಾಮ್

ಆಗ, ಅವುಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದನು.