ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತೀಂರ್ಣ ಶತಯೋಜನಮುಚ್ಛ್ರಿತಮ್। ನೀಲಮೇಘಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಮೇಘಸ್ತನಿತನಿಃಸ್ವನಮ್

ಹತ್ತು ಯೋಜನೆ ಅಗಲ, ನೂರು ಯೋಜನೆ ಎತ್ತರ, ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಧ್ವನಿಸುವ ರೂಪವಾಯಿತು.

ಮಹಾಪರ್ವ್ವತವರ್ಷ್ಮಾಣಂ ಶ್ವೇತಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಗ್ರದಂಷ್ಟ್ರಿಣಮ್। ವಿದ್ಯುದಗ್ನಿಪ್ರಕಾಶಾಕ್ಷಮಾದಿತ್ಯಸಮತೇಜಸಮ್

ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತದಂತೆ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಭಯಂಕರ ದವಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿತ್ತು.

ಪೀನವೃತ್ತಾಯತಸ್ಕನ್ಧಂ ಸಿಂಹವಿಕ್ರಾನ್ತಗಾಮಿನಮ್। ಪೀನೋನ್ನತಕಟೀದೇಶಂ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಮ್

ಅದರ ಭುಜಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ, ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿಯೂ, ವಿಶಾಲವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ಅದು ಸಿಂಹದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ কোমರು ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ, ಎತ್ತವಾಗಿಯೂ, ದೇಹ ಸೊಗಸಾಗಿ, ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ವಿಪುಲಂ ವಾರಾಹಮಮಿತಂ ಹರಿಃ। ಪೃಥಿವ್ಯುದ್ಧರಣಾರ್ಥಾಯ ಪ್ರವಿವೇಶ ರಸಾತಲಮ್

ಹರಿಯು ಈ ಅಪಾರವಾದ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ವಾರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಸ ವೇದವಾದ್ಯುಪದ್ರಷ್ಟಾ ಕ್ರತುವಕ್ಷಾಶ್ಚಿತೀಮುಖಃ। ಅಗ್ನಿಜಿಹ್ವೋ ದರ್ಭರೋಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಶೀರ್ಷೋ ಮಹಾತಪಾಃ

ಅವನು ವೇದಘೋಷಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಯಜ್ಞದ ರೂಪ, ಹೋಮಕುಂಡದಂತೆ ಬಾಯಿಯು, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ನಾಲಿಗೆ, ಧರ್ಭೆಯಂತೆ ಕೂದಲು, ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ತಲೆ, ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.

ಅಹೋರಾತ್ರೇಕ್ಷಣಧರೋ ವೇದಾಙ್ಗಶ್ರುತಿಭೂಷಣಃ। ಆಜ್ಯನಾಸಃ ಸ್ರುವತುಣ್ಡಃ ಸಾಮಘೋಷಸ್ವನೋ ಮಹಾನ್

ಅವನಿಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು, ವೇದಗಳ ಅಂಗಗಳೆಂಬ ಅಲಂಕಾರ, ತುಪ್ಪದ ವಾಸನೆ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞದ ಚಮಚದಂತೆ ಮೂಗಿನ ತುದಿ, ಸಾಮವೇದದ ಘೋಷದಂತೆ ಮಹಾ ಧ್ವನಿ ಇತ್ತು.

ಸತ್ಯಧರ್ಮಮಯಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಧರ್ಮ್ಮವಿಕ್ರಮಸಂಸ್ಥಿತಃ। ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತರತೋ ಘೋರಃ ಪಶುಜಾನುರ್ಮಹಾಕೃತಿ

ಅವನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಧರ್ಮದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನು, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು, ಭಯಂಕರನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ದಯಾಳು, ಮಹಾಕಾಯನು.

ಊರ್ದ್ಧ್ವಗಾತ್ರೋ ಹೋಮಲಿಙ್ಗಃ ಸ್ಥಾನಬೀಜೋ ಮಹೌಷಧಿಃ। ವೇದ್ಯಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ಮನ್ತ್ರಸ್ಫಿಗಾಜ್ಯಸ್ಪೃಕ್ ಸೋಮಶೋಣಿತಃ

ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಯಜ್ಞದ ಗುರುತುಗಳಿದ್ದವು, ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೂಲ, ಮಹೌಷಧಿ, ವೇದಿಯ ಅಂತರಾತ್ಮ, ಮಂತ್ರಗಳು ಅವನ ಸೊಂಟ, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನು, ಸೋಮ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.

- ಪಾ.ಭೇ. ವೇದಸ್ಕನ್ಧೋ ಹವಿರ್ಗನ್ಧೋ ಹವ್ಯಕವ್ಯಾತಿವೇಗವಾನ್। ಪ್ರಾಗ್ವಂಶಕಾಯೋ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ನಾನಾದೀಕ್ಷಾಭಿರನ್ವಿತಃ

ಅವನ ಭುಜಗಳು ವೇದಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಹೋಮದ ಸುಗಂಧ ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹೋಮಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವನು, ಅವನ ದೇಹ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು, ವಿವಿಧ ದೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.

ದಕ್ಷಿಣಾಹೃದಯೋ ಯೋಗೀ ಮಹಾಸತ್ರಮಯೋ ವಿಭುಃ। ಉಪಾಕರ್ಮೇಷ್ಟಿರುಚಿರಃ ಪ್ರವರ್ಗ್ಯವಿತ್ತಭೂಷಣಃ

ಅವನ ಹೃದಯವು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವನು ಯೋಗಿಯೂ, ಮಹಾಯಜ್ಞದ ರೂಪವೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು, ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ, ಪ್ರವರ್ಗ್ಯ ಯಜ್ಞದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ನಾನಾಚ್ಛನ್ದೋಗತಿಪಥೋ ಗುಹ್ಯೋಪನಿಷದಾಸನಃ। ಛಾಯಾಪತ್ನೀಸಹಾಯೋ ವೈ ಮಣಿಶ್ರೃಙ್ಗ ಇವೋಚ್ಛ್ರಿತಃ। ಭೂತ್ವಾ ಯಜ್ಞವರಾಹೋ ವೈ ಅಪಃ ಸ ಪ್ರಾವಿಶತ್ ಪ್ರಭುಃ

ವಿವಿಧ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಅವನಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಗುಪ್ತ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು, ತನ್ನ ನೆರಳಿನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು, ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕೊಂಬಿನಂತೆ ಎತ್ತವಾಗಿದ್ದನು. ಈ ರೀತಿ ಯಜ್ಞದ ವಾರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪ್ರಭುವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಅದ್ಭಿಃ ಸಂಛಾದಿತಾಮುರ್ವೀಂ ಸ ತಾಮಶ್ನನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಉಪಗಮ್ಯೋಜ್ಜಹಾರಾಶು ಅಪಸ್ತಾಶ್ಚ ಸ ವಿನ್ಯಸತ್

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಅವನು, ನೀರಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಆ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆಗಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟನು.

ಸಾಮುದ್ರೀರ್ವೈ ಸಮುದ್ರೇಷು ನಾದೇಯೀಶ್ಚ ನದೀಷ್ವಥ। ರಸಾತಲತಲೇ ಮಗ್ನಾಂ ರಸಾತಲತಲೇ ಗತಾಮ್। ಪ್ರಭುರ್ಲ್ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥಾಯ ದಂಷ್ಟ್ರಯಾಭ್ಯುಜ್ಜಹಾರ ಗಾಮ್

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ದಾನಮಾಡುವ ನದಿಗಳು, ಪಾತಾಳದ ತಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವು. ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ದವಳದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದನು.

ತತಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಮಾನೀಯ ಪೃಥಿವೀಂ ಪೃಥಿವೀಕರಃ। ಮುಮೋಚ ಪೂರ್ವಂ ಮನಸಾ ಧಾರಯಿತ್ವಾ ಧರಾಧರಃ

ನಂತರ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದು, ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಕನು ಅವಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ನಂತರ ಬಿಡಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯೋಪರಿ ಜಲೌಘಸ್ಯ ಮಹತೀ ನೌರಿವ ಸ್ಥಿತಃ। ಚರಿತತ್ವಾಚ್ಚ ದೇವಸ್ಯ ನ ಮಹೀ ಯಾತಿ ವಿಪ್ಲವಮ್

ಆ ನೀರಿನ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ, ಭೂಮಿಯು ದೊಡ್ಡ ಹಡಗಿನಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ದೇವರ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ.

ತತೋದ್ಧೃತ್ಯ ಕ್ಷಿತಿಂ ದೇವೋ ಜಗತಃ ಸ್ಥಾಪನೇಚ್ಛಯಾ। ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಾಯ ಮನಶ್ಚಕ್ರೇಽಮ್ಬುಜೇಕ್ಷಣಃ। ಪೃಥಿವೀಂ ತು ಸಮೀಕೃತ್ಯ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸೋಽಚಿನೋದ್ ಗಿರೀನ್

ಆಮೇಲೆ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ ದೇವರು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಿ, ಅವನು ಗಿರಿಗಳನ್ನು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಕ್ ಸರ್ವೇ ದಹ್ಯಮಾನಾಸ್ತು ತದಾ ಸಂವರ್ತ್ತಕಾಗ್ನಿನಾ। ತೇನಾಗ್ನಿನಾ ವಿಶೀರ್ಣಾಸ್ತೇ ಪರ್ವತಾ ಭುವಿ ಸರ್ವಶಃ

ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳು ಸಂಹಾರಕಾಲದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದವು. ಆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚೂರಾಗಿದ್ದವು.

ಶೈತ್ಯಾದೇಕಾರ್ಣವೇ ತಸ್ಮಿನ್ವಾಯುನಾಪಸ್ತು ಸಂಹೃತಾಃ। ನಿಷಿಕ್ತಾ ಯತ್ರ ಯತ್ರಾಸಂಸ್ತತ್ರತತ್ರಾಚಲೋಽಭವತ್

ಶೈತ್ಯದಿಂದ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರುಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವು ಎಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳು ಉದಯಿಸಿದವು.

ಸ್ಕನ್ನಾಚಲತ್ವಾದಚಲಾಃ ಪರ್ವ್ವಭಿಃ ಪರ್ವ್ವತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಗಿರಯೋಽನ್ತರ್ನಿಗೀರ್ಣತ್ವಾಚ್ಚಯನಾಚ್ಚ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಾಃ

ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿದುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು 'ಅಚಲ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ವತಗಳು ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು ಎಂದೂ, ಕೆಲವು ಒಳಗೆ ಹೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಶಿಲಾಸಂಚಯಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.

ತತಸ್ತೇಷು ವಿಶೀರ್ಣೇಷು ಲೋಕೋದಧಿಗಿರಿಷ್ವಥ। ವಿಶ್ವಕರ್ಮ್ಮಾ ವಿಭಜತೇ ಕಲ್ಪಾದಿಷು ಪುನಃ ಪುನಃ

ಆ ಲೋಕಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಚೂರುಚೂರುವಾದಾಗ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಪ್ರತಿ ಯುಗಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಸಮುದ್ರಾಮಿಮಾಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾಂ ಸಪರ್ವ್ವತಾಮ್। ಭೂರಾದ್ಯಾಂ ಶ್ಚತುರೋ ಲೋಕಾನ್ ಪುನಃ ಸೋಽಥ ಪ್ರಕಲ್ಪಯತ್। ಲೋಕಾನ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ಚ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಂ ಸಸರ್ಜ್ಜ ಹ

ಸಮುದ್ರಗಳೂ, ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳೂ, ಪರ್ವತಗಳೂಳ್ಳ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಭೂಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದನು. ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಮ್ಭೂರ್ಭಗವಾನ್ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ವಿವಿಧಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಸಸರ್ಜ್ಜ ಸೃಷ್ಟಿನ್ತದ್ರೂಪಾಂ ಕಲ್ಪಾದಿಷು ಯಥಾ ಪುರಾ

ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಭಗವಂತ ಬ್ರಹ್ಮನು, ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ, ಹಿಂದಿನ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಅದೇ ರೂಪದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯಾಭಿಧ್ಯಾಯತಃ ಸರ್ಗಂ ತದಾ ವೈ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಮ್। ಪ್ರಧಾನಸಮಕಾಲಂ ವೈ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಸ್ತಮೋಮಯಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಡನೆ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದು ಉದಯವಾಯಿತು.

ತಮೋ ಮೋಹೋ ಮಹಾಮೋಹಸ್ತಾಮಿಸ್ರೋ ಹ್ಯನ್ಧಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಅವಿದ್ಯಾ ಪಞ್ಚಪರ್ವ್ವೈಷಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ಕತ್ತಲೆ, ಮೋಹ, ಮಹಾಮೋಹ, ತಾಮಸ, ಅಂಧ ಎಂಬ ಐದು ವಿಧದ ಅಜ್ಞಾನವು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಬಂದವು.

ಪ़ಞ್ಚಧಾ ಚಾಶ್ರಿತಃ ಸರ್ಗೋ ಧ್ಯಾಯತಃ ಸೋಽಭಿಮಾನಿನಃ। ಸರ್ವ್ವತಸ್ತಮಸಾ ಚೈವ ದೀಪಃ ಕುಮ್ಭವದಾವೃತಃ। ಬಹಿರನ್ತಃ ಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ಶುದ್ಧೋ ನಿಃಸಂಜ್ಞ ಏವ ಚ

ಆ ಐದು ಭಾಗಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆತನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಕುಂಭದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ದೀಪದಂತೆ, ಒಳಗಿಂತ ಹೊರಗಿಂತ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದಿತು.

ಯಸ್ಮಾತ್ತೈಃ ಸಂವೃತಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮುಖ್ಯಾನಿ ಕರಣಾನಿ ಚ। ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಸಂವೃತಾತ್ಮಾನೋ ನಗಾ ಮುಖ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ

ಈ ಐದುಗಳಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯೂ, ಮುಖ್ಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಆತ್ಮವೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಮುಖ್ಯ ಮರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಮುಖ್ಯಸರ್ಗೇ ತಥಾಭೂತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹ್ಯಸಾಧಕಮ್। ಅಪ್ರಸನ್ನಮನಾಃ ಸೋಽಥ ತತೋ ನ್ಯಾಸೋಽಭ್ಯಮನ್ಯತ

ಆ ಮೊದಲನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಫಲಪ್ರದವಾಗದೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯಾಭಿಧ್ಯಾಯತಸ್ತತ್ರ ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ ಸ್ರೋತೋಽಭ್ಯವರ್ತ್ತತ। ಯಸ್ಮಾತ್ತಿರ್ಯಗ್ ವ್ಯವರ್ತ್ತೇತ ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಮ್

ಅವನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬದಿಗೆ ಹರಿಯುವ ಒಂದು ಪ್ರವಾಹವು ಉದಯವಾಯಿತು. ಅದು ಬದಿಗೆ ಹರಿದದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಮೋಬಹುತ್ವಾತ್ತೇ ಸರ್ವ್ವೇ ಹ್ಯಜ್ಞಾನಬಹುಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಉತ್ಪಥಗ್ರಾಹಿಣಶ್ಚಾಪಿ ತೇ ಧ್ಯಾನಾದ್ಧ್ಯಾನಮಾನಿನಃ

ಅಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲರೂ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ತಪ್ಪು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರು, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.