ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಉಪಲಭ್ಯ ಶುಚೇರ್ಗನ್ಧಂ ಕೇಚಿದ್ವಾಯೋರನೈಪುಣಾತ್। ಪೃಥಿವ್ಯಾಮೇವ ತದ್ವಿದ್ಯಾದೇಷಾಂ ವಾಯೋಶ್ಚ ಸಂಶ್ರಯಾತ್

ಕೆಲವರು ವಾಯುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದು ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ವಾಯುವಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏತೇ ಸಪ್ತ ಮಹಾವೀರ್ಯಾ ನಾನಾಭೂತಾಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್। ನಾಶಕ್ನುವನ್ ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ರಷ್ಟುಮಸಮಾಗಮ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ। ತೇ ಸಮೇತ್ಯ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಹ್ಯಯೋನ್ಯಸ್ಯೈವ ಸಂಶ್ರಯಾತ್

ಈ ಏಳು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಭೂತಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ; ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವದಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವು ಒಂದಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿ, ಮಹಾತ್ಮರಾಗಿವೆ.

ಪುರುಷಾಧಿಷ್ಠಿತತ್ವಾಚ್ಚ ಅವ್ಯಕ್ತಾನುಗ್ರಹೇಣ ಚ। ಮಹದಾದ್ಯಾ ವಿಶೇಷಾನ್ತಾ ಅಣ್ಡಮುತ್ಪಾದಯನ್ತಿ ತೇ

ಪುರುಷನು ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹತ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷಾಂತಗಳವರೆಗೆ ಅವುಗಳು ಅಂಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಏಕಕಾಲಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಜಲಬುದ್‌ಬುದವಚ್ಚ ತತ್। ವಿಶೇಷೇಭ್ಯೋಽಣ್ಡಮಭವದ್ ಬೃಹತ್ತದುದಕಂ ಚ ಯತ್। ತತ್ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯಕರಣಂ ಸಂಸಿದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತದಾ

ಅದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ, ನೀರಿನ ಬುಳ್ಳೆಯಂತೆ ಇದೆ; ವಿಶೇಷಗಳಿಂದ ಅಂಡವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಾಕೃತೇಽಣ್ಡೇ ವಿಬುದ್ಧೇ ಸನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಸ ವೈ ಶರೀರೀ ಪ್ರಥಮಃ ಸ ವೈ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ

ಆದಿಕಾಲದ ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯು, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು, ಇದ್ದನು; ಅವನು ದೇಹಧಾರಿ, ಮೊದಲನೆಯವನು, ಪುರುಷ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಆದಿಕರ್ತ್ತಾ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಽಗ್ರೇ ಸಮವರ್ತ್ತತ। ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಸೋಽಗ್ರೋಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಶ್ಚತುರ್ಮುಖಃ। ಸರ್ಗೇ ಚ ಪ್ರತಿ ಸರ್ಗೇ ಚ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ

ಭೂತಗಳ ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಅವನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಮೊದಲನೇಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಪ್ರತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರತಿ ಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನಿಯು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಕರಣೈಃ ಸಹ ಸೃಜ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಚ। ಭಜನ್ತೇ ಚ ಪುನರ್ದೇಹಾನಸಮಾಹಾರಸನ್ಧಿಷು

ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಹಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಪ್ರಲಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಕಾರಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿರಣ್ಮಯಸ್ತು ಯೋ ಮೇರುಸ್ತಸ್ಯೋಲ್ಬಂ ತನ್ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಗರ್ಭೋದಕಂ ಸಮುದ್ರಾಶ್ಚ ಜರಾದ್ಯಸ್ಥೀನಿ ಪರ್ವತಾಃ

ಹಿರಣ್ಮಯ ಮೇರುವು—ಅದರ ಆವರಣ ಮಹಾತ್ಮನದು; ಸಮುದ್ರವು ಅದರ ಗರ್ಭಜಲ, ಪರ್ವತಗಳು ಜರೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅದರ ಎಲುಬುಗಳು.

ತಸ್ಮಿನ್ನಣ್ಡೇ ತ್ವಿಮೇ ಲೋಕಾ ಅನ್ತರ್ಭೂತಾಸ್ತು ಸಪ್ತ ವೈ। ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾ ಚ ಪೃಥ್ವೀಯಂ ಸಮುದ್ರೈಃ ಸಹ ಸಪ್ತಭಿಃ

ಆ ಅಂಡದೊಳಗೆ ಈ ಲೋಕಗಳು ಏಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ; ಭೂಮಿಯೂ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಪರ್ವತೈಃ ಸುಮಹದ್ಭಿಶ್ಚ ನದೀಭಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅನ್ತಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತ್ವಿಮೇ ಲೋಕಾ ಅನ್ತರ್ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್

ಅದರೊಳಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಇದ್ದವೆ; ಅದರೊಳಗೆ ಈ ಲೋಕಗಳು, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಇದೆ.

ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯೌ ಸನಕ್ಷತ್ರೌ ಸಗ್ರಹೌ ಸಹ ವಾಯುನಾ। ಲೋಕಾಲೋಕಂ ಚ ಯತ್ ಕಿಂಚಿಚ್ಚಾಣ್ಡೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಮರ್ಪಿತಮ್

ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ಗಾಳಿಯೂ ಸಹ, ಲೋಕ ಮತ್ತು ಅಲೋಕದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಅಂಡದೊಳಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ಅದ್ಭಿರ್ದಶಗುಣಾಭಿಸ್ತು ಬಾಹ್ಯತೋಽಣ್ಡಂ ಸಮಾವೃತಮ್। ಆಪೋ ದಶಗುಣಾ ಹ್ಯೇವನ್ತೇಜಸಾ ಬಾಹ್ಯತೋ ವೃತಾಃ

ಆ ಅಂಡವನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದ ನೀರು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ; ಆ ನೀರನ್ನು ಕೂಡ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದ ಬೆಂಕಿ ಆವರಿಸಿದೆ.

ತೇಜೌದಶಗುಣೇನೈವ ಬಾಹ್ಯತೋ ವಾಯುನಾ ವೃತಮ್। ವಾಯೋರ್ದ್ದಶಗುಣೇನೈವ ಬಾಹ್ಯತೋ ನಭಸಾ ವೃತಮ್

ಆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದ ಗಾಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ; ಆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದ ಆಕಾಶ ಆವರಿಸಿದೆ.

ಆಕಾಶೇನ ವೃತೋ ವಾಯುಃ ಖಂ ಚ ಭೂತಾದಿನಾ ವೃತಮ್। ಭೂತಾದಿರ್ಮಹತಾ ಚಾಪಿ ಅವ್ಯಕ್ತೇನ ವೃತೋ ಮಹಾನ್। ಏತೈರಾವರಣೈರಣ್ಡಂ ಸಪ್ತಭಿಃ ಪ್ರಾಕೃತೈರ್ವೃತಮ್

ಆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಕಾಶ ಆವರಿಸಿದೆ; ಆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮೂಲಭೂತವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ; ಮೂಲಭೂತವನ್ನು ಮಹತ್ತತ್ವ ಆವರಿಸಿದೆ; ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ; ಹೀಗೆ ಈ ಏಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪದರಗಳು ಆ ಅಂಡವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ.

ಏತಾಸ್ವಾವೃತ್ಯ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಮಷ್ಟೌ ಪ್ರಕೃತಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಪ್ರಸರ್ಗಕಾಲೇ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಚ ಗ್ರಸನ್ತ್ಯೇತಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಎಂಟು ಮೂಲಭೂತಗಳು ಉಳಿದಿವೆ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಗ್ರಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಏವಂ ಪರಸ್ಪರೋತ್ಪನ್ನಾ ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಆಧಾರಾಧೇಯಭಾವೇನ ವಿಕಾರಸ್ಯ ವಿಕಾರಿಷು

ಹೀಗೆ ಅವುಗಳು ಒಂದೊಂದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿವೆ; ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿವೆ.

ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಉಚ್ಯತೇ। ಇತ್ಯೇಷ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸರ್ಗಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾಧಿಷ್ಠಿತಸ್ತು ಸಃ। ಅಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಾಗಾಸೀತ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾ ತಡಿದ್ಯಥಾ

ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಇದರ ಅಧಿಪತಿ; ಬುದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಇದು ಇದ್ದಿತು, ಹಠಾತ್ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

ಏತದ್ಧಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸ್ಯ ಜನ್ಮ ಯೋ ವೇದ ತತ್ತ್ವತಃ। ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಕೀರ್ತಿಮಾನ್ ಧನ್ಯಃ ಪ್ರಜಾವಾಂಶ್ಚ ಭವತ್ಯುತ

ಯಾರು ಈ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನ ಜನನವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ, ಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಕಾಮೋಽಪಿ ನರಃ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಲಭತೇ ಗತಿಮ್। ಪುರಾಣಶ್ರವಣಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಸುಖಂ ಚ ಕ್ಷೇಮಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ವಿರಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದವನೂ ಸಹ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದರೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುರಾಣವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಸುಖ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ಯದ್ಧಿ ಸೃಷ್ಟೇಸ್ತು ಸಂಖ್ಯಾತಂ ಮಯಾ ಕಾಲಾನ್ತರನ್ದ್ವಿಜಾಃ। ಏತತ್ ಕಾಲಾನ್ತರಂ ಜ್ಞೇಯಮಹರ್ವೈ ಪಾರಮೇಶ್ವರಮ್

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅವಧಿಯೇ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮಹಾ ಹಗಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ರಾತ್ರಿಸ್ತ್ವೇತಾವತೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ। ಅಹಸ್ತಸ್ಯ ತು ಯಾ ಸೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಲಯೋ ರಾತ್ರಿರುಚ್ಯತೇ

ಪರಮೇಶ್ವರನ ರಾತ್ರಿಯೂ ಹಗಲಿನಷ್ಟೇ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನ ಹಗಲು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲ, ಅವನ ರಾತ್ರಿಯೇ ಲಯದ ಕಾಲ.

ಅಹಶ್ಚ ವಿದ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ನ ರಾತ್ರಿರಿತಿ ಧಾರಣಾ। ಉಪಚಾರಃ ಪ್ರಕ್ರಿಯತೇ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ

ಅವನಿಗೆ ಹಗಲು ಮಾತ್ರ ಇದೆ, ರಾತ್ರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಧಾರಣೆ ಇದೆ; ಇದು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ಪತಯ ಋಷಯೋ ಮುನಿಭಿಃ ಸಹ। ಋಷೀನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರಾಖ್ಯಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯಗೈಃ ಸಹ

ಪ್ರಜೆಗಳು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮುನಿಗಳೊಡನೆ, ಸನತ್ಕುಮಾರ ಎಂಬ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದವರೂ ಸಹ—

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಶ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚ। ತನ್ಮಾತ್ರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಗಣೋ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ಮನಸಾ ಸಹ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು, ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—

ಅಹಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಅಹರನ್ತೇ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ರಾತ್ರ್ಯನ್ತೇ ವಿಶ್ವಸಂಭವಃ

ಈ ಎಲ್ಲವು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಅವನ ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ, ವಿಶ್ವವು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ಸತ್ವೇ ವಿಕಾರೇ ಪ್ರತಿಸಂಹತೇ। ಸಾಧರ್ಮ್ಯೇಣಾವತಿಷ್ಠೇತೇ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷಾವುಭೌ

ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ, ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಲಯಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರಧಾನದೂ ಪುರುಷನೂ ಸಹ ಸ್ವಭಾವದ ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

ತಮಃ ಸತ್ತ್ವಗುಣಾವೇತೌ ಸಮತ್ವೇನ ವ್ಯವಸ್ತಿತೌ। ಅತ್ರೋದ್ರಿಕ್ತೌ ಪ್ರಸೂತೌ ಚ ತೌ ತಥಾ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಗುಣಸಾಮ್ಯೇ ಲಯೋ ಜ್ಞೇಯೋ ವೈಷಮ್ಯೇ ಸೃಷ್ಟಿರುಚ್ಯತೇ

ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವಗುಣ ಈ ಎರಡೂ ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಒಂದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಿಲೇಷು ವಾ ಯಥಾ ತೈವಂ ಘೃತಂ ಪಯಸಿ ವಾ ಸ್ಥಿತಮ್। ತಥಾ ತಮಸಿ ಸತ್ತ್ವೇ ಚ ರಜೋಽವ್ಯಕ್ತಾಶ್ರಿತಂ ಸ್ಥಿತಮ್

ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಹಾಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ರಾಜೋಗುಣವೂ ತಮೋಗುಣ ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವಗುಣಗಳೊಳಗೆ, ಕಾಣದಂತೆ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಉಪಾಸ್ಯ ರಜನೀಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಪರಾಂ ಮಾಹೇಶ್ವರೀಂ ತದಾ। ಅಹರ್ಮುಖೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚ ಪುರಃ ಪ್ರಕೃತಿಸಮ್ಭವಃ

ಆ ರಾತ್ರಿ ತುಂಬಾ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.