ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಧರ್ಮಾದೀನಿ ಚ ರೂಪಾಣಿ ಲೋಕತತ್ತ್ವಾರ್ಥಹೇತವಃ। ತ್ರಿಗುಣಸ್ತು ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸತ್ತ್ವರಾಜಸತಾಮಸಃ

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ರೂಪಗಳು ಲೋಕದ ತತ್ತ್ವದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಅವನು ಸತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವನಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತ್ರಿಗುಣಾದ್ರಜಸೋದ್ರಿಕ್ತಾದಹಙ್ಕಾರಸ್ತತೋಽಭವತ್। ಮಹತಾ ಚಾವೃತಃ ಸರ್ಗೋ ಭೂತಾದಿವಿಕೃತಸ್ತು ಸಃ

ಮೂರು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅದು.

ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ತಮಸೋದ್ರಿಕ್ತಾದಹಙ್ಕಾರಾದಜಾಯತ। ಭೂತತನ್ಮಾತ್ರಸರ್ಗಸ್ತು ಭೂತಾದಿಸ್ತಾಮಸಸ್ತು ಸಃ

ಅದರಿಂದ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟಿತು; ಭೂತತನ್ನ್ಮಾತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ತಮಸ್ಸಿನದು.

thumb|ಮಹಾಭೂತಾಃ ಆಕಾಶಂ ಶುಷಿರಂ ತಸ್ಮಾದುದ್ರಿಕ್ತಂ ಶಬ್ದಲಕ್ಷಣಮ್। ಆಕಾಶಂ ಶಬ್ದಮಾತ್ರನ್ತು ಭೂತಾದಿಶ್ಚಾವೃಣೋತ್ ಪುನಃ

ಅದರಿಂದ ಆಕಾಶವು, ಅದು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು ಶಬ್ದದ ಲಕ್ಷಣವಿದೆ, ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಕಾಶವು ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ಶಬ್ದಮಾತ್ರನ್ತದಾಕಾಶಂ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ಸಸರ್ಜ ಹ। ಭೂತಾದಿಸ್ತು ವಿಕುರ್ವಾಣಃ ಶಬ್ದಮಾತ್ರಂ ಸಸರ್ಜ್ಜ ಹ

ಅವನು ಶಬ್ದವನ್ನು ಆಕಾಶವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅದರ ಅಂಶವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಬಲವಾನ್ ಜಾಯತೇ ವಾಯುಃ ಸ ವೈ ಸ್ಪರ್ಶಗುಣೋ ಮತಃ। ಆಕಾಶಂ ಶಬ್ದಮಾತ್ರನ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವೃಣೋತ್

ಅದರಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ವಾಯು ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ಸ್ಪರ್ಶ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶವು ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವು ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ರಸಮಾತ್ರಾಸ್ತು ತಾ ಹ್ಯಾಪೋ ರೂಪಮಾತ್ರಾಭಿರಾವೃಣೋತ್। ಆಪೋ ರಸಾನ್ ವಿಕುರ್ವನ್ತ್ಯೋ ಗನ್ಧಮಾತ್ರಂ ಸಸರ್ಜ್ಜಿರೇ

ನೀರು ರಸ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು ರೂಪವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ನೀರು ರಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಗಂಧ ಮಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಸಙ್ಘಾತೋ ಜಾಯತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಯ ಗನ್ಧೋ ಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ। ರಸಮಾತ್ರನ್ತು ತತ್ತೋಯಂ ಗನ್ಧಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವೃಣೋತ್

ಅದರಿಂದ ಸಂಯೋಜನೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣವನ್ನು ಗಂಧ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಸದಿಂದ ನೀರು ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗಂಧವು ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರಾ ತೇನ ತನ್ಮಾತ್ರತಾ ಸ್ಮೃತಾ। ಅವಿಶೇಷವಾಚಕತ್ವಾದವಿಶೇಷಾಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಅಶಾನ್ತಘೋರಮೂಢತ್ವಾದವಿಶೇಷಾಸ್ತತಃ ಪುನಃ

ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದರ ತತ್ತ್ವ ಅಂಶವಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತತ್ತ್ವ ಅಂಶತ್ವ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವಿಶೇಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲದ, ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ಮೂಢ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅವಿಶೇಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭೂತತನ್ಮಾತ್ರಸರ್ಗೋಽಯಂ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತು ಪರಸ್ಪರಾತ್। ವೈಕಾರಿಕಾದಹಙ್ಕಾರಾತ್ಸತ್ವೋದ್ರಿಕ್ತಾತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕಾತ್। ವೈಕಾರಿಕಃ ಸ ಸರ್ಗಸ್ತು ಯುಗಪತ್ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ

ಈ ಭೂತತನ್ನ್ಮಾತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ವೈಕಾರಿಕ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ, ಸತ್ವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ, ವೈಕಾರಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಞ್ಚೈವ ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಪಿ। ಸಾಧಕಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಸ್ಯುರ್ದ್ದೇವಾ ವೈಕಾರಿಕಾ ದಶ। ಏಕಾದಶಂ ಮನಸ್ತತ್ರ ದೇವಾ ವೈಕಾರಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾ

ಐದು ಬುದ್ಧೀಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇವೆ. ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ವೈಕಾರಿಕ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು ಮನಸ್ಸು, ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ವೈಕಾರಿಕ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಕ್ ಚಕ್ಷುಷೀ ಜಿಹ್ವಾ ನಾಸಿಕಾ ಚೈವ ಪಞ್ಚಮೀ। ಶಬ್ದಾದೀನಾಮವಾಪ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ

ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಐದನೆಯದು ಮೂಗು—ಇವು ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅಂಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಾದೌ ಪಾಯುರುಪಸ್ಥಞ್ಚ ಹಸ್ತೌ ವಾಗ್ದಶಮೀ ಭವೇತ್। ಗತಿರ್ವಿಸರ್ಗೋ ಹ್ಯಾನನ್ದಃ ಶಿಲ್ಪಂ ವಾಸ್ಯಞ್ಚ ಕರ್ಮ ಚ

ಕಾಲುಗಳು, ಗುದ, ಲಿಂಗ, ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತು—ಇವು ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳು; ಚಲನೆ, ವಿಸರ್ಜನೆ, ಆನಂದ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬುವುವು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು.

ಆಕಾಶಂ ಶಬ್ದಮಾತ್ರಞ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವಿಶೇತ್। ದ್ವಿಗುಣಸ್ತು ತತೋ ವಾಯುಃ ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶಾತ್ಮಕೋಽಭವತ್

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವಿದೆ; ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ವಾಯುವಾಗಿ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

ರೂಪನ್ತಥೈವ ವಿಶತಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶಗುಣಾವುಭೌ। ತ್ರಿಗುಣಸ್ತು ತತಶ್ಚಾಗ್ನಿಃ ಸ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪವಾನ್

ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಎರಡೂ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ; ಆಗ ಅಗ್ನಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ರೂಪ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಸಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪಞ್ಚ ರಸಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವಿಶತ್। ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಾ ಹ್ಯಾಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾ ರಸಾತ್ಮಿಕಾಃ

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರುಚಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಆಪಃ ಎಂಬ ನೀರು ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ರುಚಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.

ಸಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪೇಷು ಗನ್ಧಸ್ತೇಷು ಸಮಾವಿಶತ್। ಸಂಯುಕ್ತಾ ಗನ್ಧಮಾತ್ರೇಣ ಆಚಿನ್ವನ್ತಿ ಮಹೀಮಿಮಾಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ಪಞ್ಚಗುಣಾ ಭೂಮಿಃ ಸ್ಥೂಲಭೂತೇಷು ದೃಶ್ಯತೇ

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪಗಳೊಳಗೆ ವಾಸನೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ವಾಸನೆಯ ಗುಣದಿಂದ ಅವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಪಂಚಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಾನ್ತಾ ಘೋರಾಶ್ಚ ಮೂಢಾಶ್ಚ ವಿಶೇಷಾಸ್ತೇನ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾದ್ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಶಾಂತ, ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ಮೂಢ—ಇವುಗಳೇ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅವು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ಭೂಮೇರನ್ತಸ್ತಿವದಂ ಸರ್ವಂ ಲೋಕಾಲೋಕಘನಾವೃತಮ್। ವಿಶೇಷಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಗ್ರಾಹ್ಯಾ ನಿಯತತ್ವಾಚ್ಚ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಲೋಕ ಮತ್ತು ಅಲೋಕಗಳ ಗುಡ್ಡದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುಣಂ ಪೂರ್ವಸ್ಯ ಪೂರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತ್ಯುತ್ತರೋತ್ತರಮ್। ತೇಷಾಂ ಯಾವಚ್ಚ ಯದ್ಯಚ್ಚ ತತ್ತತ್ತಾವದ್ಗುಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್

ಪ್ರತಿ ಮುಂದಿನದು ಹಿಂದಿನದ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಯಾವದು ಯಾವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಅದರ ಗುಣವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಲಭ್ಯ ಶುಚೇರ್ಗನ್ಧಂ ಕೇಚಿದ್ವಾಯೋರನೈಪುಣಾತ್। ಪೃಥಿವ್ಯಾಮೇವ ತದ್ವಿದ್ಯಾದೇಷಾಂ ವಾಯೋಶ್ಚ ಸಂಶ್ರಯಾತ್

ಕೆಲವರು ವಾಯುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದು ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ವಾಯುವಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏತೇ ಸಪ್ತ ಮಹಾವೀರ್ಯಾ ನಾನಾಭೂತಾಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್। ನಾಶಕ್ನುವನ್ ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ರಷ್ಟುಮಸಮಾಗಮ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ। ತೇ ಸಮೇತ್ಯ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಹ್ಯಯೋನ್ಯಸ್ಯೈವ ಸಂಶ್ರಯಾತ್

ಈ ಏಳು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಭೂತಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ; ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವದಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವು ಒಂದಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿ, ಮಹಾತ್ಮರಾಗಿವೆ.

ಪುರುಷಾಧಿಷ್ಠಿತತ್ವಾಚ್ಚ ಅವ್ಯಕ್ತಾನುಗ್ರಹೇಣ ಚ। ಮಹದಾದ್ಯಾ ವಿಶೇಷಾನ್ತಾ ಅಣ್ಡಮುತ್ಪಾದಯನ್ತಿ ತೇ

ಪುರುಷನು ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹತ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷಾಂತಗಳವರೆಗೆ ಅವುಗಳು ಅಂಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಏಕಕಾಲಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಜಲಬುದ್‌ಬುದವಚ್ಚ ತತ್। ವಿಶೇಷೇಭ್ಯೋಽಣ್ಡಮಭವದ್ ಬೃಹತ್ತದುದಕಂ ಚ ಯತ್। ತತ್ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯಕರಣಂ ಸಂಸಿದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತದಾ

ಅದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ, ನೀರಿನ ಬುಳ್ಳೆಯಂತೆ ಇದೆ; ವಿಶೇಷಗಳಿಂದ ಅಂಡವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಾಕೃತೇಽಣ್ಡೇ ವಿಬುದ್ಧೇ ಸನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಸ ವೈ ಶರೀರೀ ಪ್ರಥಮಃ ಸ ವೈ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ

ಆದಿಕಾಲದ ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯು, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು, ಇದ್ದನು; ಅವನು ದೇಹಧಾರಿ, ಮೊದಲನೆಯವನು, ಪುರುಷ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಆದಿಕರ್ತ್ತಾ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಽಗ್ರೇ ಸಮವರ್ತ್ತತ। ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಸೋಽಗ್ರೋಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಶ್ಚತುರ್ಮುಖಃ। ಸರ್ಗೇ ಚ ಪ್ರತಿ ಸರ್ಗೇ ಚ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ

ಭೂತಗಳ ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಅವನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಮೊದಲನೇಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಪ್ರತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರತಿ ಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನಿಯು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಕರಣೈಃ ಸಹ ಸೃಜ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಚ। ಭಜನ್ತೇ ಚ ಪುನರ್ದೇಹಾನಸಮಾಹಾರಸನ್ಧಿಷು

ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಹಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಪ್ರಲಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಕಾರಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿರಣ್ಮಯಸ್ತು ಯೋ ಮೇರುಸ್ತಸ್ಯೋಲ್ಬಂ ತನ್ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಗರ್ಭೋದಕಂ ಸಮುದ್ರಾಶ್ಚ ಜರಾದ್ಯಸ್ಥೀನಿ ಪರ್ವತಾಃ

ಹಿರಣ್ಮಯ ಮೇರುವು—ಅದರ ಆವರಣ ಮಹಾತ್ಮನದು; ಸಮುದ್ರವು ಅದರ ಗರ್ಭಜಲ, ಪರ್ವತಗಳು ಜರೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅದರ ಎಲುಬುಗಳು.

ತಸ್ಮಿನ್ನಣ್ಡೇ ತ್ವಿಮೇ ಲೋಕಾ ಅನ್ತರ್ಭೂತಾಸ್ತು ಸಪ್ತ ವೈ। ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾ ಚ ಪೃಥ್ವೀಯಂ ಸಮುದ್ರೈಃ ಸಹ ಸಪ್ತಭಿಃ

ಆ ಅಂಡದೊಳಗೆ ಈ ಲೋಕಗಳು ಏಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ; ಭೂಮಿಯೂ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.