ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸರ್ವಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ತೇನ ಚೇಶ್ವರಃ। ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಾ ಗ್ರಹಾಶ್ಚೈವ ಪ್ರಜ್ಞಾ ತೇನ ಸ ಉಚ್ಯತೇ

ಮಹಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈಶ್ವರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂದೆಂದೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನಾದೀನಿ ಚ ರೂಪಾಣಿ ಕ್ರತುಕರ್ಮಫಲಾನಿ ಚ। ಚಿನೋತಿ ಯಸ್ಮಾದ್ಭೋಗಾರ್ಥಾನ್ತೇನಾಸೌ ಚಿತಿರುಚ್ಯತೇ

ಜ್ಞಾನಾದಿ ರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರತುಕರ್ಮಗಳ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚೇತನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ತ್ತಮಾನಾನ್ಯತೀತಾನಿ ತಥಾ ಚಾನಾಗತಾನ್ಯಪಿ। ಸ್ಮರತೇ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿ ತೇನಾಸೌ ಸ್ಮೃತಿರುಚ್ಯತೇ

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ಮೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಚ ವಿನ್ದತೇ ಜ್ಞಾನಂ ತಸ್ಮಾನ್ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮುಚ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ವಿದೇರ್ವಿದೇಶ್ಚೈವ ಸಂವಿದಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ

ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಹತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ 'ವಿದ್' ಮತ್ತು 'ವಿದೇ' ಎರಡನ್ನೂ 'ಸಂವಿತ್' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ಯತೇ ಸ ಚ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಮಿಶ್ಚ ವಿದ್ಯತೇ। ತಸ್ಮಾತ್ಸಂವಿದಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಮಹಾನ್ವೈ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತರೈಃ

ಅವನು ಎಲ್ಲ вещಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಮಹಾನ್ 'ಸಂವಿತ್' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನಾತ್ತು ಜ್ಞಾನಮಿತ್ಯಾಹ ಭಗವಾನ್ ಜ್ಞಾನಸನ್ನಿಧಿಃ। ದ್ವನ್ದ್ವಾನಾಂ ವಿಪುರೀಭಾವಾದ್ವಿಪುರಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನನಿಧಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದ್ವಂದ್ವಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು 'ವಿಪುರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವೇಶತ್ವಾಚ್ಚ ಲೋಕಾನಾಮವಶ್ಯಂ ಚ ತಥೇಶ್ವರಃ। ಬೃಹತ್ವಾಚ್ಚ ಸ್ಮೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭೂತತ್ವಾದ್ಭವ ಉಚ್ಯತೇ

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಆಳುವವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನ ವಿಶಾಲತೆಗೆ 'ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಇರುವುದರಿಂದ 'ಭವ' ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಜ್ಞಾನಾದೇಕತ್ವಾಚ್ಚ ಸ ಕಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಯಸ್ಮಾತ್ ಪುರ್ಯನುಶೇತೇ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ। ನೋತ್ಪಾದಿತತ್ವಾತ್ ಪೂರ್ವತ್ವಾತ್ ಸ್ವಯಮ್ಭೂರಿತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ

ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ಏಕತ್ವದಿಂದ ಅವನನ್ನು 'ಕ' ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು 'ಪುರುಷ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗದೆ, ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ 'ಸ್ವಯಂಭೂ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕೈಃ ಶಬ್ದೈಸ್ತತ್ತ್ವಮಾದ್ಯಮನುತ್ತಮಮ್। ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಂ ತತ್ತ್ವಭಾವಜ್ಞೈರೇವಂ ಸದ್ಭಾವಚಿನ್ತಕೈಃ

ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳಿಂದ, ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ತೊಲೆಯಲಾಗದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತತ್ತ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಸತ್ಯಭಾವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಾನ್ ಸೃಷ್ಟಿಂ ವಿಕುರುತೇ ಚೋದ್ಯಮಾನಃ ಸಿಸೃಕ್ಷಯಾ। ಸಙ್ಕಲ್ಪೋಽಧ್ಯವಸಾಯಶ್ಚ ತಸ್ಯ ವೃತ್ತಿದ್ವಯಂ ಸ್ಮೃತಮ್

ಮಹಾನ್ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಎರಡು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಧರ್ಮಾದೀನಿ ಚ ರೂಪಾಣಿ ಲೋಕತತ್ತ್ವಾರ್ಥಹೇತವಃ। ತ್ರಿಗುಣಸ್ತು ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸತ್ತ್ವರಾಜಸತಾಮಸಃ

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ರೂಪಗಳು ಲೋಕದ ತತ್ತ್ವದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಅವನು ಸತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವನಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತ್ರಿಗುಣಾದ್ರಜಸೋದ್ರಿಕ್ತಾದಹಙ್ಕಾರಸ್ತತೋಽಭವತ್। ಮಹತಾ ಚಾವೃತಃ ಸರ್ಗೋ ಭೂತಾದಿವಿಕೃತಸ್ತು ಸಃ

ಮೂರು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅದು.

ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ತಮಸೋದ್ರಿಕ್ತಾದಹಙ್ಕಾರಾದಜಾಯತ। ಭೂತತನ್ಮಾತ್ರಸರ್ಗಸ್ತು ಭೂತಾದಿಸ್ತಾಮಸಸ್ತು ಸಃ

ಅದರಿಂದ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟಿತು; ಭೂತತನ್ನ್ಮಾತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ತಮಸ್ಸಿನದು.

thumb|ಮಹಾಭೂತಾಃ ಆಕಾಶಂ ಶುಷಿರಂ ತಸ್ಮಾದುದ್ರಿಕ್ತಂ ಶಬ್ದಲಕ್ಷಣಮ್। ಆಕಾಶಂ ಶಬ್ದಮಾತ್ರನ್ತು ಭೂತಾದಿಶ್ಚಾವೃಣೋತ್ ಪುನಃ

ಅದರಿಂದ ಆಕಾಶವು, ಅದು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು ಶಬ್ದದ ಲಕ್ಷಣವಿದೆ, ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಕಾಶವು ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ಶಬ್ದಮಾತ್ರನ್ತದಾಕಾಶಂ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ಸಸರ್ಜ ಹ। ಭೂತಾದಿಸ್ತು ವಿಕುರ್ವಾಣಃ ಶಬ್ದಮಾತ್ರಂ ಸಸರ್ಜ್ಜ ಹ

ಅವನು ಶಬ್ದವನ್ನು ಆಕಾಶವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅದರ ಅಂಶವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಭೂತಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಬಲವಾನ್ ಜಾಯತೇ ವಾಯುಃ ಸ ವೈ ಸ್ಪರ್ಶಗುಣೋ ಮತಃ। ಆಕಾಶಂ ಶಬ್ದಮಾತ್ರನ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವೃಣೋತ್

ಅದರಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ವಾಯು ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ಸ್ಪರ್ಶ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶವು ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವು ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ರಸಮಾತ್ರಾಸ್ತು ತಾ ಹ್ಯಾಪೋ ರೂಪಮಾತ್ರಾಭಿರಾವೃಣೋತ್। ಆಪೋ ರಸಾನ್ ವಿಕುರ್ವನ್ತ್ಯೋ ಗನ್ಧಮಾತ್ರಂ ಸಸರ್ಜ್ಜಿರೇ

ನೀರು ರಸ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು ರೂಪವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ನೀರು ರಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಗಂಧ ಮಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಸಙ್ಘಾತೋ ಜಾಯತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಯ ಗನ್ಧೋ ಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ। ರಸಮಾತ್ರನ್ತು ತತ್ತೋಯಂ ಗನ್ಧಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವೃಣೋತ್

ಅದರಿಂದ ಸಂಯೋಜನೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣವನ್ನು ಗಂಧ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಸದಿಂದ ನೀರು ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗಂಧವು ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರಾ ತೇನ ತನ್ಮಾತ್ರತಾ ಸ್ಮೃತಾ। ಅವಿಶೇಷವಾಚಕತ್ವಾದವಿಶೇಷಾಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಅಶಾನ್ತಘೋರಮೂಢತ್ವಾದವಿಶೇಷಾಸ್ತತಃ ಪುನಃ

ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದರ ತತ್ತ್ವ ಅಂಶವಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತತ್ತ್ವ ಅಂಶತ್ವ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವಿಶೇಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲದ, ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ಮೂಢ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅವಿಶೇಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭೂತತನ್ಮಾತ್ರಸರ್ಗೋಽಯಂ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತು ಪರಸ್ಪರಾತ್। ವೈಕಾರಿಕಾದಹಙ್ಕಾರಾತ್ಸತ್ವೋದ್ರಿಕ್ತಾತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕಾತ್। ವೈಕಾರಿಕಃ ಸ ಸರ್ಗಸ್ತು ಯುಗಪತ್ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ

ಈ ಭೂತತನ್ನ್ಮಾತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ವೈಕಾರಿಕ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ, ಸತ್ವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ, ವೈಕಾರಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಞ್ಚೈವ ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಪಿ। ಸಾಧಕಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಸ್ಯುರ್ದ್ದೇವಾ ವೈಕಾರಿಕಾ ದಶ। ಏಕಾದಶಂ ಮನಸ್ತತ್ರ ದೇವಾ ವೈಕಾರಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾ

ಐದು ಬುದ್ಧೀಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇವೆ. ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ವೈಕಾರಿಕ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು ಮನಸ್ಸು, ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ವೈಕಾರಿಕ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಕ್ ಚಕ್ಷುಷೀ ಜಿಹ್ವಾ ನಾಸಿಕಾ ಚೈವ ಪಞ್ಚಮೀ। ಶಬ್ದಾದೀನಾಮವಾಪ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ

ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಐದನೆಯದು ಮೂಗು—ಇವು ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅಂಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಾದೌ ಪಾಯುರುಪಸ್ಥಞ್ಚ ಹಸ್ತೌ ವಾಗ್ದಶಮೀ ಭವೇತ್। ಗತಿರ್ವಿಸರ್ಗೋ ಹ್ಯಾನನ್ದಃ ಶಿಲ್ಪಂ ವಾಸ್ಯಞ್ಚ ಕರ್ಮ ಚ

ಕಾಲುಗಳು, ಗುದ, ಲಿಂಗ, ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತು—ಇವು ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳು; ಚಲನೆ, ವಿಸರ್ಜನೆ, ಆನಂದ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬುವುವು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು.

ಆಕಾಶಂ ಶಬ್ದಮಾತ್ರಞ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವಿಶೇತ್। ದ್ವಿಗುಣಸ್ತು ತತೋ ವಾಯುಃ ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶಾತ್ಮಕೋಽಭವತ್

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವಿದೆ; ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ವಾಯುವಾಗಿ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

ರೂಪನ್ತಥೈವ ವಿಶತಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶಗುಣಾವುಭೌ। ತ್ರಿಗುಣಸ್ತು ತತಶ್ಚಾಗ್ನಿಃ ಸ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪವಾನ್

ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಎರಡೂ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ; ಆಗ ಅಗ್ನಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ರೂಪ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಸಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪಞ್ಚ ರಸಮಾತ್ರಂ ಸಮಾವಿಶತ್। ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಾ ಹ್ಯಾಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾ ರಸಾತ್ಮಿಕಾಃ

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರುಚಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಆಪಃ ಎಂಬ ನೀರು ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ರುಚಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.

ಸಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪೇಷು ಗನ್ಧಸ್ತೇಷು ಸಮಾವಿಶತ್। ಸಂಯುಕ್ತಾ ಗನ್ಧಮಾತ್ರೇಣ ಆಚಿನ್ವನ್ತಿ ಮಹೀಮಿಮಾಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ಪಞ್ಚಗುಣಾ ಭೂಮಿಃ ಸ್ಥೂಲಭೂತೇಷು ದೃಶ್ಯತೇ

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪಗಳೊಳಗೆ ವಾಸನೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ವಾಸನೆಯ ಗುಣದಿಂದ ಅವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಪಂಚಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಾನ್ತಾ ಘೋರಾಶ್ಚ ಮೂಢಾಶ್ಚ ವಿಶೇಷಾಸ್ತೇನ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾದ್ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಶಾಂತ, ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ಮೂಢ—ಇವುಗಳೇ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅವು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ಭೂಮೇರನ್ತಸ್ತಿವದಂ ಸರ್ವಂ ಲೋಕಾಲೋಕಘನಾವೃತಮ್। ವಿಶೇಷಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಗ್ರಾಹ್ಯಾ ನಿಯತತ್ವಾಚ್ಚ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಲೋಕ ಮತ್ತು ಅಲೋಕಗಳ ಗುಡ್ಡದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.