ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೈವಸ್ವತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಮನೋಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಸಮ್ಭೂ ತಿರುಕ್ತಾ ಪ್ರಸವಶ್ಚ ತೇಷಾಮ್। ಯೇಷಾಮಿದಂ ಪುಣ್ಯಕೃತಾಂ ಪ್ರಸೂತ್ಯಾ ಲೋಕತ್ರಯಂ ಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಾನಾಮ್। ಸುರೇಶದೇವರ್ಷಿಮನುಪ್ರಧೀನಾಮಾಪೂರಿತಞ್ಚೋಪರಿಭೂಷಿತಞ್ಚ

ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಮೊದಲು, ಅವರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜನನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಂತಾನದಿಂದ, ಪುಣ್ಯವಂತರು ಜನಿಸಿದ ಲೋಕತ್ರಯವು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವಂತಹದು, ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕರು, ದೇವಋಷಿಗಳು, ಮನುವರು ಮುಂತಾದವರು ತುಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರುದ್ರಸ್ಯ ಶಾಪಾತ್ ಪುನರುದ್ಭವಶ್ಚ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯತ್ರ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ। ವಾಸಃ ಕ್ಷಿತೌ ವಾ ನಿಯಮಾದ್ಭವಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚಾತ್ರ ಪ್ರತಿಶಾಪಲಾಭಃ

ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ಪುನಃ ಜನನವೂ, ಭವ ಎಂಬ ದೇವರ ನಿಯಮದಿಂದ ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವೂ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ಪ್ರತಿಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೂ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ಯುಗೇಷು ಸಮ್ಭೂತಿವಿಕಲ್ಪನಞ್ಚ। ಋಷಿತ್ವಮಾರ್ಷಸ್ಯ ಚ ಸಂಪ್ರವೃದ್ಧಿರ್ಯಥಾ ಯುಗಾದಿಷ್ವಪಿ ಚೇತ್ತದತ್ರ

ಮನ್ವಂತರಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು, ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು, ಋಷಿಗಳ ಋಷಿತ್ವದ ವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಯುಗಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯೇ ದ್ವಾಪರೇಷು ಪ್ರಥಯನ್ತಿ ವೇದಾನ್ ವ್ಯಾಸಾಶ್ಚ ತೇಽಜ್ಞ ಕ್ರಮಶೋ ನಿಬದ್ಧಾಃ। ಕಲ್ಪಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ ಭುವನಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯತ್ರ ದಿನಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ

ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವವರು, ವ್ಯಾಸರು—ಓ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಪದ ಸಂಖ್ಯೆ, ಲೋಕದ ಸಂಖ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನದ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಣ್ಡೋದ್ಭಿಜಸ್ವೇದಜರಾಯುಜಾನಾಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಂ ಸ್ವರ್ಗನಿವಾಸಿನಾಂ ವಾ। ಯೇ ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಗತಾಶ್ಚ ಜೀವಾಸ್ತರ್ಕೇಣ ತೇಷಾಮಪಿ ಚ ಪ್ರಮಾಣಮ್

ಅಂಡಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಜರಾಯುಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ ಎಂಬ ಜನನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಧರ್ಮಾತ್ಮರು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಜೀವಿಗಳು—ಇವರ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಇಲ್ಲಿ ತರ್ಕದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆತ್ಯನ್ತಿಕಃ ಪ್ರಾಕೃತಿಕಶ್ಚ ಯೋಽಯಂ ನೈಮಿತ್ತಿಕಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಹೇತುಃ। ಬನ್ಧಶ್ಚ ಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ವಿಶಿಷ್ಯ ತತ್ರ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚ ಸಂಸಾರಗತಿಃ ಪರಾ ಚ

ಪೂರ್ಣವಾದ, ಪ್ರಕೃತಿಯ, ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಿಕ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣಗಳು, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ವಿವರಗಳು, ಸಂಸಾರದ ಪರಮಗತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯವಸ್ಥೈಷು ಚ ಕಾರಣೇಷು ಯಾಚ ಸ್ಥಿತಿರ್ಯಾ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ। ತಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ವಮತಿಪ್ರಯತ್ನಾತ್ ಸಮಸ್ತಮಾವಿಷ್ಕೃತಧೀಧೃತಿಭ್ಯಃ। ವಿಪ್ರಾ ಋಷಿಭ್ಯಃ ಸಮುದಾಹೃತಂ ಯದ್ಯಥಾತಥಂ ತಚ್ಛೃಣುತೋಚ್ಯಮಾನಮ್

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಧೀರರಾದ ಋಷಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಿ.

ಋಷಯಸ್ತು ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ। ಪ್ರತ್ಯೂಚುಸ್ತೇ ತತಃ ಸರ್ವೇ ಸೂತಂ ಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾಃ

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಸೂತರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ಭವಾನ್ ವೈ ವಂಶಕುಶಲೋ ವ್ಯಾಸಾತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶವಾನ್। ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಭವನಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಲೋಕಸ್ಯಾಮುಷ್ಯ ವರ್ಣಯ

ನೀನು ವಂಶವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯು, ವ್ಯಾಸರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದೀಯು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ವಂಶಗಳನ್ನೂ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯಾನ್ವಯಾ ಯೇ ಯೇ ತಾಂಸ್ತಾನಿಚ್ಛಾಮ ವೇದಿತುಮ್। ತೇಷಾಂ ಪೂರ್ವರ್ಷಿಸೃಷ್ಟಿಂ ಚ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ತಾಂ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಯಾರ್ಯಾರ ವಂಶದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮಾಡಿದ ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಅಸಕೃತ್ಪರಿಪೃಷ್ಟಸ್ತೈರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಲೋಮಹರ್ಷಣಃ। ವಿಸ್ತರೇಣಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಚ ಕಥಯಾಮಾಸ ಸತ್ತಮಃ

ಅವರಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಪೃಷ್ಟಾಂ ಚೈತಾಂ ಕಥಾಂ ದಿವ್ಯಾಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾಂ ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನೀಮ್। ಕಥ್ಯಮಾನಾಂ ಮಯಾ ಚಿತ್ರಾಂ ಬಹ್ವರ್ಥಾಂ ಶ್ರುತಿಸಮ್ಮತಾಮ್

ನೀವು ಕೇಳಿದ ಈ ದೈವಿಕ ಕಥೆ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅದ್ಭುತವೂ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ, ವೇದಗಳಿಗೂ ಅಂಗೀಕೃತವೂ ಆಗಿದೆ.

ಯಶ್ಚೇಮಾಂಧಾರಯೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ವಾಪ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ। ಶ್ರಾವಯೇಚ್ಚಾಪಿ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ಯತಿಭ್ಯಶ್ಚ ವಿಶೇಷತಃ

ಯಾರು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ,

ಶುಚಿಃ ಪರ್ವಸು ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ತೀರ್ಥೇಷ್ವಾಯತನೇಷು ಚ। ದೀರ್ಘಮಾಯುರವಾಪ್ನೋತಿ ಸ ಪುರಾಣಾನುಕೀರ್ತ್ತನಾತ್। ಸ್ವವಂಶಧಾರಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ

ಅವರು ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

ವಿಸ್ತಾರಾವಯವಂ ತೇಷಾಂ ಯಥಾಶಬ್ದಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್। ಕೀರ್ತ್ತ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧಧ್ವಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕೀರ್ತ್ತಿವರ್ದ್ಧನಮ್

ಅವರ ಕಥೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ, ಕೇಳಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಹೇಳಿದಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಧನ್ಯಂ ಯಶಸ್ಯಂ ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಾಯುರ್ವಿವರ್ಧನಮ್। ಕೀರ್ತ್ತನಂ ಸ್ಥಿರಕೀರ್ತ್ತೀನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪುಣ್ಯಕಾರಿಣಾಮ್

ಈ ಕಥನ ಧನ್ಯವಾದದ್ದು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸದಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪುಣ್ಯವಂತರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಗಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಂಶೋ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ಚ। ವಂಶಾನುಚರಿತಞ್ಚೇತಿ ಪುರಾಣಂ ಪಂಚಲಕ್ಷಣಮ್

ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಲಯ, ವಂಶ, ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶಗಳ ಚರಿತ್ರೆ—ಇವು ಪುರಾಣದ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಕಲ್ಪೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಹಿ ಯಃ ಕಲ್ಪಃ ಶುಚಿಭ್ಯೋ ನಿಯತಃ ಶುಚಿಃ। ಪುರಾಣಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಾರುತಂ ವೇದಸಮ್ಮಿತಮ್

ಪವಿತ್ರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ, ವೇದಗಳಿಂದ ಮಾನ್ಯವಾದ, ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾರುತ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಪ್ರಬೋಧಃ ಪ್ರಲಯಶ್ಚೈವ ಸ್ಥಿತಿರುತ್ಪತ್ತಿರೇವ ಚ। ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ ಕಥ್ಯವಸ್ತುಪರಿಗ್ರಹಃ

ಪ್ರಬೋಧ, ಪ್ರಲಯ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿ—ಇವು ಮೊದಲ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಹೇಳಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.

ಉಪೋದ್ವಾತೋಽನುಷಙ್ಗಶ್ಚ ಉಪಸಂಹಾರ ಏವ ಚ। ಧರ್ಮ್ಯಂ ಯಶಸ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶನಮ್

ಪ್ರಾರಂಭ, ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ—ಇವು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿವೆ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಏವಂ ಹಿ ಪಾದಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಸಮಾಸಾತ್ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾ ಮಯಾ। ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯೇತಾನ್ ಪುನಸ್ತಾಂಸ್ತು ವಿಸ್ತರೇಣ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಈ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತಸ್ಮೈ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಾಯ ಪುರುಷಾಯೇಶ್ವರಾಯ ಚ। ಅನ್ತಾಯ ಪ್ರಥಮಾಯೈವ ವಿಶಿಷ್ಟಾಯ ಪ್ರಜಾತ್ಮನೇ। ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಲೋಕತನ್ತ್ರಾಯ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಸ್ವಯಮ್ಭುವೇ

ಆದಿಕಾರಣ, ಪರಮಪುರುಷ, ಇಶ್ವರ, ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಹದಾದ್ಯಂ ವಿಶೇಷಾನ್ತಂ ಸವೈರುಪ್ಯಂ ಸಲಕ್ಷಣಮ್। ಪಞ್ಚಪ್ರಮಾಣಂ ಷಟ್ಶ್ಯೇತಂ ಪುರುಷಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ನುತಮ್। ಅಸಂಶಯಾತ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭೂತಸರ್ಗಮನುತ್ತಮಮ್

ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ವಿಶೇಷವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಡನೆ, ಐದು ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಭೂತಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಕಾರಣಂ ಯತ್ತು ನಿತ್ಯಂ ಸದಸದಾತ್ಮಕಮ್। ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚೈವ ಯಮಾಹುಸ್ತತ್ತ್ವ ಚಿನ್ತಕಾಃ

ಯಾವದು ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಕಾರಣವೋ, ಸದಾ ಇರುವದು, ಸತ್ತೂ ಅಲ್ಲದೂ ಇರುವದು, ಅದನ್ನು ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕರು ಪ್ರಧಾನ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗನ್ಧವರ್ಣರಸೈರ್ಹೀನಂ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶವಿವರ್ಜ್ಜಿತಮ್। ಅಜಾತಂ ಧ್ರುವಮಕ್ಷಯ್ಯಂ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್

ಅದು ವಾಸನೆ, ಬಣ್ಣ, ರುಚಿ ಇಲ್ಲದದು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದದು, ಜನಿಸದದು, ಶಾಶ್ವತವಾದದು, ಕ್ಷಯವಾಗದದು, ಸದಾ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವದು.

ಜಗದ್ಯೋನಿಂ ಮಹದ್ಭೂತಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್। ವಿಗ್ರಹಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮವ್ಯಕ್ತಮಭವತ್ ಕಿಲ

ಯುಗಾದಿಯ ಮಹಾ ಮೂಲವಾದ ಶಾಶ್ವತ ಪರಬ್ರಹ್ಮವು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿತು.

ಅನಾದ್ಯನ್ತಮಜಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮನ್ತ್ರಿಗುಣಂ ಪ್ರಭವಾವ್ಯಯಮ್। ಅಸಾಮ್ಪ್ರತಮವಿಜ್ಞೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಗ್ರೇ ಸಮವರ್ತ್ತತ

ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮವು ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದದು; ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಇತ್ತು.

ತಸ್ಯಾತ್ಮನಾ ಸರ್ವಮಿದಂ ವ್ಯಾಪ್ತಮಾಸೀತ್ತಮೋಮಯಮ್। ಗುಣಸಾಮ್ಯೇ ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಗುಣಭಾವೇ ತಮೋಮಯೇ

ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳು ಸಮಬಲದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

ಗರ್ಗಕಾಲೇ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾಧಿಷ್ಠಿತಸ್ಯ ವೈ। ಗುಣಭಾವಾದ್ವಾಚ್ಯಮಾನೋ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವ ಹ

ಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ, ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಹತ್ತತ್ವವು ಉದಯವಾಯಿತು.