ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವಿಷಯೇ ನಿಯತಾ ಯಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ಸಪ್ತಕಾ ಗಣಾಃ। ವ್ಯೂಹಾಂಸ್ತ್ರಯಾಣಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಕುರ್ವನ್ ಯಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಃ। ತೇಜಸಶ್ಚಾತ್ತ್ಯುಪಧ್ಯಾನನ್ದಧಾತೀಮಂ ಶರೀರಿಣಮ್

ಅವರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಳು ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ; ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಅವರು ಮೂರು ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಭೂತಗಳ ತೇಜಸ್ಸು, ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ, ಆನಂದದಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲು.

ಪ್ರಾಣಾದ್ಯಾ ವೃತ್ತಯಃ ಪಞ್ಚ ಕರಣಾನಾಂ ಚ ವೃತ್ತಿಭಿಃ। ಪ್ರೇರ್ಯಮಾಣಾಃ ಶರೀರಾಣಾಂ ಕುರ್ವತೇ ಯಾಸ್ತು ಧಾರಣಮ್

ಪ್ರಾಣ ಮೊದಲಾದ ಐದು ವಾಯುಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಆಕಾಶಯೋನಿರ್ಹಿ ಗುಣಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶಸಮನ್ವಿತಃ। ತೈಜಸಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚೋಕ್ತೋಽಪ್ಯಯಂ ಭಾವೋ ಮನೀಷಿಭಿಃ

ಅವರು ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರಾಭಿ ಮಾನೀ ಭಗವಾನ್ ವಾಯುಶ್ಚಾತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಃ। ವಾತಾರಣಿಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದಃ

ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಾದ ವಾಯು ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ 'ವಾತಾರಣಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತ.

ಭಾರತ್ಯಾ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ಸರ್ವಾನ್ ಮುನೀನ್ ಪ್ರಹ್ಲಾದಯನ್ನಿವ। ಪುರಾಣಜ್ಞಃ ಸುಮನಸಃ ಪುರಾಣಾಶ್ರಯಯುಕ್ತಯಾ

ಮೃದುಭಾಷೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ, ಉತ್ತಮ ಮನಸ್ಸಿನ, ಪುರಾಣಾಧಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವರು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಮಹೇಶ್ವರಾಯೋತ್ತಮವೀರ್ಯಕರ್ಮಣೇ ಸುರರ್ಷಭಾಯಾಮಿತಬುದ್ಧಿತೇಜಸೇ। ಸಹಸ್ರಸೂರ್ಯಾನಲವರ್ಚ್ಚಸೇ ನಮಸ್ತ್ರಿಲೋಕಸಂಹಾರವಿಸೃಷ್ಟಯೇ ನಮಃ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನವನು, ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಲಯಗೊಳಿಸುವವನು.

ಪ್ರಜಾಪತೀನ್ ಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಾಂ ಸ್ತಥಾ ಸ್ವಯಮ್ಭುರುದ್ರಪ್ರಭೃತೀನ್ ಮಹೇಶ್ವರಾನ್। ಭೃಗುಂ ಮರೀಚಿಂ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಂ ಮನುಂ ರಜಸ್ತಮೋಧರ್ಮಮಥಾಪಿ ಕಶ್ಯಪಮ್

ಪ್ರಪಂಚದವರು ಪೂಜಿಸುವ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಗೆ, ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹೇಶ್ವರರಿಗೆ, ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಪರಮೇಶ್ಠಿ, ಮನು, ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣದವರಿಗೂ, ಕಶ್ಯಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ವಸಿಷ್ಠದಕ್ಷಾತ್ರಿಪುಲಸ್ತ್ಯಕರ್ದ್ದಮಾನ್ ರುಚಿಂ ವಿವಸ್ವನ್ತಮಥಾಪಿ ಚ ಕ್ರತುಮ್। ಮುನಿಂ ತಥೈವಾಙ್ಗಿರಸಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ಪುಲಹಂ ಚ ಭಾವತಃ

ವಸಿಷ್ಠ, ದಕ್ಷ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಕರ್ಧಮ, ರುಚಿ, ವಿವಸ್ವಂತ್ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಇವರಿಗೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗಿರಸ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಪುಲಹರಿಗೆ ಶಿರಸಾ ವಂದನೆ.

ತಥೈವ ಚುಕ್ರೋಧನಮೇಕವಿಂಶತಿಂ ಪ್ರಜಾ ವಿವೃದ್ಧ್ಯಾರ್ಪಿತಕಾರ್ಯಶಾಸನಮ್। ಪುರಾತನಾನಪ್ಯಪರಾಂಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಾಂಸ್ತಥೈವ ಚಾನ್ಯಾನ್ ಸಗಣಾನವಸ್ಥಿತಾನ್

ಹಾಗೆಯೇ ಚುಕ್ರೋಧನ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದರಿಗೂ, ಪ್ರಜೆಗಳ ವೃದ್ಧಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಾದವರಿಗೆ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ನಂತರದವರಿಗೂ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

ತಥೈವ ಚಾನ್ಯಾನಪಿ ಧೈರ್ಯಶೋಭಿನೋ ಮುನೀನ್ ಬೃಹಸ್ಪತ್ಯುಶನಃಪುರೋಗಮಾನ್। ತಪಃಶುಭಾಚಾರಋಷೀನ್ ದಯಾನ್ವಿತಾನ್ ಪ್ರಣಮ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಕಲಿಪಾಪನಾಶಿನೀಮ್

ಹಾಗೆಯೇ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಉಶನಸ್ಸು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಋಷಿಗಳನ್ನು, ಶುದ್ಧ ಆಚರಣೆಯುಳ್ಳ, ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಈಗ ನಾನು ಕಲಿಯುಗದ ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ಸೃಷ್ಟಿಮಿಮಾಮನುತ್ತಮಾಂ ಸುರೇಶ ದೇವರ್ಷಿಗಣೈರಲಂಕೃತಾಮ್। ಶುಬಾಮತುಲ್ಯಾಮನಘಾಮೃಷಿಪ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರಜಾಪತೀನಾಮಪಿ ಚೋಲ್ಬಣಾರ್ಚ್ಚಿಷಾಮ್

ದೇವತೆಗಳೇ, ನಾನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಸೇರಿ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವುದು, ಶುಭಕರವಾದುದು, ಅನನ್ಯವಾದುದು, ದೋಷರಹಿತವಾದುದು, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಗೂ ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.

ತಪೋಭೃತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮದಿನಾದಿಕಾಲಿಕೀಂ ಪ್ರಭೂತಮಾವಿಷ್ಕೃತಪೌರುಷಶ್ರಿಯಮ್। ಶ್ರುತೌ ಸ್ಮೃತೌ ಚ ಪ್ರಸೃತಾಮುದಾಹೃತಾಂ ಪರಾಂ ಪರಾಣಾಮನಿಲಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಮ್

ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನದ ಆರಂಭದಿಂದ ತಪಸ್ಸುಮಾಡಿದವರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅಪಾರವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದು, ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಪರಮವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮವೆಂದು ವಾಯುಮಹರ್ಷಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮಾಸಬನ್ಧೈರ್ನಿಯತೈರ್ಯಥಾತಥಂ ವಿಶಬ್ದನೇನಾಪಿ ಮನಃಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀಮ್। ಯಸ್ಯಾಞ್ಚ ಬದ್ಧಾ ಪ್ರಥಮಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಾಧಾನಿಕೀ ಚೇಶ್ವರಕಾರಿತಾ ಚ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ, ಸರಳವಾದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ನಡೆಯಿತು.

ಯತ್ತತ್ಸ್ಮೃತಂ ಕಾರಣಮಪ್ರಮೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಸೂತಿಃ। ಆತ್ಮಾ ಗುಹಾ ಯೋನಿರಥಾಪಿ ಚಕ್ಷುಃ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತತೈವಾಮೃತಮಕ್ಷರಞ್ಚ

ಯಾವುದು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣವೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ಮುಖ್ಯ ತತ್ತ್ವ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲ, ಆತ್ಮ, ಗುಹೆ, ಗರ್ಭ, ಕಣ್ಣು, ಕ್ಷೇತ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೃತವೂ, ಅಕ್ಷರವೂ ಆಗಿದೆ.

ಶುಕ್ರಂ ತಪಃ ಸತ್ತ್ವಮತಿಪ್ರಕಾಶಂ ತದ್ವ್ಯಷ್ಟಿ ನಿತ್ಯಂ ಪುರುಷಂ ದ್ವಿತೀಯಮ್। ತಮಪ್ರಮೇಯಂ ಪುರುಷೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹೇನ

ಯಾವುದು ಶುದ್ಧ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ವ, ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದುದು, ಅದು ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಎರಡನೆಯ ಪುರುಷ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದದು, ಪುರುಷನೊಡನೆ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಉತ್ಪಾದಕತ್ವಾದ್ರಜಸೋತಿರೇಕಾತ್ ಕಾಲಸ್ಯ ಯೋಗಾನ್ನಿಗಮಾವಧೇಶ್ಚ। ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯುಕ್ತಾನ್ ನಿಯತಾನ್ವಿಕಾರಾನ್ ಲೋಕಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಾವಿವೃದ್ಧಿಹೇತೂನ್। ಪ್ರಕೃತ್ಯವಸ್ಥಾ ಸುಷುವೇ ತಥಾಷ್ಟೌ ಸಙ್ಕಲ್ಪಮಾತ್ರೇಣ ಮಹೇಶ್ವರಸ್ಯ

ಉತ್ಪಾದಕ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ರಜೋಗುಣದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ, ಕಾಲದ ಸಂಗದಿಂದ, ವೇದದಿಂದ ನಿಗದಿಯಾದ ಮಿತಿಯಿಂದ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೊಡನೆ ಸೇರಿದ, ಸ್ಥಿರವಾದ, ಪರಿವರ್ತನೆಗಳೆಂಬ ಲೋಕದ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎಂಟು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ದೇವಾಸುರಾದ್ರಿದ್ರುಮಸಾಗರಾಣಾಂ ಮನುಪ್ರಜೇಶರ್ಷಿಪಿತೃದ್ವಿಜಾನಾಮ್। ಪಿಶಾಚಯಕ್ಷೋರಗರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ತಾರಾಗ್ರ ಹಾರ್ಕ್ಕರ್ಕ್ಷನಿಶಾಚರಾಣಾಮ್

ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಪರ್ವತಗಳು, ಮರಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಮನುವರು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ದ್ವಿಜರು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ಹಾರ್ಕ್ಕರ್ಕ್ಷರು, ನಿಶಾಚರರು—

ಮಾಸರ್ತ್ತು ಸಂವತ್ಸರರಾತ್ರ್ಯಹಾನಾಂ ದಿಕ್ಕಾಲಯೋಗಾದಿಯುಗಾಯನಾನಾಮ್। ವನೌಷಧೀನಾಮಪಿ ವೀರುಧಾಞ್ಚ ಜಲೌಕಸಾಮಪ್ಸರಸಾಂ ಪಶೂನಾಮ್

ಮಾಸಗಳು, ಋತುಗಳು, ವರ್ಷಗಳು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಕಾಲ, ಯುಗಗಳು, ಅಯನಗಳು, ಕಾಡಿನ ಸಸ್ಯಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಲತೆಗಳು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು—

ವಿದ್ಯುತ್ಸರಿನ್ಮೇಘವಿಹಙ್ಗಮಾನಾಂ ಯತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಂ ಯದ್ಭುವಿ ಯದ್ವಿಯತ್ಸ್ಥಮ್। ಯತ್ಸ್ಥಾವರಂ ಯತ್ರ ಯದಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸರ್ವಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಗತಿರ್ವಿಭಕ್ತಿಃ

ಮಿಂಚು, ನದಿಗಳು, ಮೇಘಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವುದು, ಸ್ಥಾವರಗಳು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನತೆ ಹೊಂದಿವೆ.

ಛನ್ದಾಂಸಿ ವೇದಾಃ ಸಋಚೋ ಯಜೂಂಷಿ ಸಾಮಾನಿ ಸೋಮಸ್ವ ತಥೈವ ಯಜ್ಞಃ। ಆಜೀವ್ಯಮೇಷಾಂ ಯದಭೀಪ್ಸಿತಞ್ಚ ದೇವಸ್ಯ ತಸ್ಯೈವ ಚ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ವೇದಗಳು, ಋಕ್ಸೂಕ್ತಗಳು, ಯಜುಸ್ಸುಗಳು, ಸಾಮಗಾನಗಳು, ಸೋಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞ—all ಇವುಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಅವು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲವೂ ದೇವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ವೈವಸ್ವತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಮನೋಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಸಮ್ಭೂ ತಿರುಕ್ತಾ ಪ್ರಸವಶ್ಚ ತೇಷಾಮ್। ಯೇಷಾಮಿದಂ ಪುಣ್ಯಕೃತಾಂ ಪ್ರಸೂತ್ಯಾ ಲೋಕತ್ರಯಂ ಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಾನಾಮ್। ಸುರೇಶದೇವರ್ಷಿಮನುಪ್ರಧೀನಾಮಾಪೂರಿತಞ್ಚೋಪರಿಭೂಷಿತಞ್ಚ

ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಮೊದಲು, ಅವರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜನನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಂತಾನದಿಂದ, ಪುಣ್ಯವಂತರು ಜನಿಸಿದ ಲೋಕತ್ರಯವು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವಂತಹದು, ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕರು, ದೇವಋಷಿಗಳು, ಮನುವರು ಮುಂತಾದವರು ತುಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರುದ್ರಸ್ಯ ಶಾಪಾತ್ ಪುನರುದ್ಭವಶ್ಚ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯತ್ರ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ। ವಾಸಃ ಕ್ಷಿತೌ ವಾ ನಿಯಮಾದ್ಭವಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚಾತ್ರ ಪ್ರತಿಶಾಪಲಾಭಃ

ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ಪುನಃ ಜನನವೂ, ಭವ ಎಂಬ ದೇವರ ನಿಯಮದಿಂದ ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವೂ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ಪ್ರತಿಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೂ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ಯುಗೇಷು ಸಮ್ಭೂತಿವಿಕಲ್ಪನಞ್ಚ। ಋಷಿತ್ವಮಾರ್ಷಸ್ಯ ಚ ಸಂಪ್ರವೃದ್ಧಿರ್ಯಥಾ ಯುಗಾದಿಷ್ವಪಿ ಚೇತ್ತದತ್ರ

ಮನ್ವಂತರಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು, ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು, ಋಷಿಗಳ ಋಷಿತ್ವದ ವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಯುಗಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯೇ ದ್ವಾಪರೇಷು ಪ್ರಥಯನ್ತಿ ವೇದಾನ್ ವ್ಯಾಸಾಶ್ಚ ತೇಽಜ್ಞ ಕ್ರಮಶೋ ನಿಬದ್ಧಾಃ। ಕಲ್ಪಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ ಭುವನಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯತ್ರ ದಿನಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ

ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವವರು, ವ್ಯಾಸರು—ಓ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಪದ ಸಂಖ್ಯೆ, ಲೋಕದ ಸಂಖ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನದ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಣ್ಡೋದ್ಭಿಜಸ್ವೇದಜರಾಯುಜಾನಾಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಂ ಸ್ವರ್ಗನಿವಾಸಿನಾಂ ವಾ। ಯೇ ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಗತಾಶ್ಚ ಜೀವಾಸ್ತರ್ಕೇಣ ತೇಷಾಮಪಿ ಚ ಪ್ರಮಾಣಮ್

ಅಂಡಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಜರಾಯುಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ ಎಂಬ ಜನನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಧರ್ಮಾತ್ಮರು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಜೀವಿಗಳು—ಇವರ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಇಲ್ಲಿ ತರ್ಕದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆತ್ಯನ್ತಿಕಃ ಪ್ರಾಕೃತಿಕಶ್ಚ ಯೋಽಯಂ ನೈಮಿತ್ತಿಕಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಹೇತುಃ। ಬನ್ಧಶ್ಚ ಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ವಿಶಿಷ್ಯ ತತ್ರ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚ ಸಂಸಾರಗತಿಃ ಪರಾ ಚ

ಪೂರ್ಣವಾದ, ಪ್ರಕೃತಿಯ, ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಿಕ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣಗಳು, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ವಿವರಗಳು, ಸಂಸಾರದ ಪರಮಗತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯವಸ್ಥೈಷು ಚ ಕಾರಣೇಷು ಯಾಚ ಸ್ಥಿತಿರ್ಯಾ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ। ತಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ವಮತಿಪ್ರಯತ್ನಾತ್ ಸಮಸ್ತಮಾವಿಷ್ಕೃತಧೀಧೃತಿಭ್ಯಃ। ವಿಪ್ರಾ ಋಷಿಭ್ಯಃ ಸಮುದಾಹೃತಂ ಯದ್ಯಥಾತಥಂ ತಚ್ಛೃಣುತೋಚ್ಯಮಾನಮ್

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಧೀರರಾದ ಋಷಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಿ.

ಋಷಯಸ್ತು ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ। ಪ್ರತ್ಯೂಚುಸ್ತೇ ತತಃ ಸರ್ವೇ ಸೂತಂ ಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾಃ

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಸೂತರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ಭವಾನ್ ವೈ ವಂಶಕುಶಲೋ ವ್ಯಾಸಾತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶವಾನ್। ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಭವನಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಲೋಕಸ್ಯಾಮುಷ್ಯ ವರ್ಣಯ

ನೀನು ವಂಶವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯು, ವ್ಯಾಸರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದೀಯು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ವಂಶಗಳನ್ನೂ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.