ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸೂರ್ಯಾದೀನಾಂ ಸ್ಯನ್ದನಾನಾಂ ಧ್ರುವಾದೇವ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತನಮ್। ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ಶಿಶುಮಾರಶ್ಚ ಯಸ್ಯ ಪುಚ್ಛೇ ಧ್ರುವಃ ಸ್ಥಿತಃ

ಸೂರ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ರಥಗಳು ಧ್ರುವನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧ್ರುವನು ಶಿಶುಮಾರ ನಕ್ಷತ್ರದ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಾರಾರೂಪಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಗ್ರಹೈಃ ಸಹ। ನಿವಾಸಾ ಯತ್ರ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯನ್ತೇ ದೇವಾನಾಂ ಪುಣ್ಯಕಾರಿಣಾಮ್

ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಸಮೇತವಾಗಿ ಅವುಗಳ ರೂಪಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪುಣ್ಯವಂತ ದೇವತೆಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಸಹಸ್ರೇ ಚ ವರ್ಷಶೀತೋಷ್ಣನಿಃಸ್ರವಃ। ಪ್ರವಿಭಾಗಶ್ಚ ರಶ್ಮೀನಾಂ ನಾಮತಃ ಕರ್ಮತೋಽರ್ಥತಃ

ಸೂರ್ಯನ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳು, ಮಳೆ, ಚಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಹಾಗೂ ಕಿರಣಗಳ ಹೆಸರು, ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದ ಪ್ರಕಾರವಾದ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರಿಮಾಣಗತೀ ಚೋಕ್ತೇ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಸೂರ್ಯಸಂಶ್ರಯಾತ್। ಯಥಾ ಚಾಶು ವಿಷಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಶಮ್ಭೋಃ ಕಣ್ಠಸ್ಯ ನೀಲತಾ

ಗ್ರಹಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಆಧಾರದಿಂದ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಕಂಠಕ್ಕೆ ವಿಷದಿಂದ ನೀಲವರ್ಣವು ಹೇಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತೆಂಬುದೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಸಾದಿತಸ್ಯಾಶು ವಿಷಾದಃ ಶೂಲಪಾಣಿನಃ। ಸ್ತೂಯಮಾನಃ ಸುರೈರ್ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ತೌತಿ ದೇವಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವನ ವಿಷವು ದೂರವಾದುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಲಿಙ್ಗೋದ್ಭವಕಥಾ ಪುಣ್ಯಾ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನೀ। ವಿಶ್ವರೂಪಾತ್ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮೋಽಯಮದ್ಭುತಃ

ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಲಿಂಗೋದ್ಭವ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂಲ ತತ್ತ್ವವು ವಿಶ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪುರೂರವಸ ಐಲಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಾನುಪ್ರಕೀರ್ತ್ತನಮ್। ಪಿತೄಣಾಂ ದ್ವಿಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ತರ್ಪಣಂ ಚಾಮೃತಸ್ಯ ವೈ

ಇಲನ ಪುತ್ರನಾದ ಪುರುರವಸಿನ ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ವಿಧದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಮೃತದ ತರ್ಪಣೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತತಃ ಪರ್ವಾಣಿ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯನ್ತೇ ಪರ್ವಣಾಞ್ಚೈವ ಸನ್ಧಯಃ। ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕಗತಾನಾಂ ಚ ಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಞ್ಚಾಪ್ಯಧೋಗತಿಮ್। ಪಿತೄಣಾಂ ದ್ವಿಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ಶ್ರಾದ್ಧೇನಾನುಗ್ರಹೋ ಮಹಾನ್

ನಂತರ ಪರ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಧಿಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವವರ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಧೋಗತಿಯನ್ನೂ, ಎರಡು ವಿಧದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಹಾ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯುಗಸಂಖ್ಯಾಪ್ರಮಾಣಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ ಚ ಕೃತೇ ಯುಗೇ। ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಚಾಪಕರ್ಷಾದ್ವಾರ್ತಾಯಾಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತ್ತನಮ್

ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹೀನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಣಾನಾಮಾಶ್ರಮಾಣಾಞ್ಚ ಸಂಖ್ಯಾನಞ್ಚ ಪ್ರವರ್ತ್ತನಮ್। ವರ್ಣಾನಾಮಾಶ್ರಮಾಣಾಞ್ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಿರ್ಧರ್ಮತಸ್ತಥಾ

ವರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯಜ್ಞಪ್ರವರ್ತ್ತನಞ್ಚೈವ ಸಂವಾದೋ ಯತ್ರ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ। ಋಷೀಣಾಂ ವಸುನಾ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ವಸೋಶ್ಚಾಧಃ ಪುನರ್ಗತಿಃ

ಯಜ್ಞ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಋಷಿಗಳು ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಇಳಿದು, ಪುನಃ ಕೆಳಗೆ ಹೋದರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನಾನಾಂ ದುರ್ವಚತ್ವಂ ಚ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಮೃತೇ ಮನುಮ್। ಪ್ರಶಂಸಾ ತಪಸಶ್ಚೋಕ್ತಾ ಯುಗಾವಸ್ಥಾಶ್ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ। ದ್ವಾಪರಸ್ಯ ಕಲೇಶ್ಚಾತ್ರ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತನಮ್

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಕಷ್ಟವೋ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಯುಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ದೇವತಿರ್ಯಙ್ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಯುಗೇಯುಗೇ। ಕೀರ್ತ್ಯನ್ತೇ ಯುಗಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ ಪರಿಣಾಹೋಚ್ಛ್ರಯಾಯುಷಃ

ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಯುಗಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಾಗೂ ಆಯುಷ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಳ-ಕಡಿತದಂತೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಶಿಷ್ಟಾದೀನಾಂ ಚ ನಿರ್ದೇಶಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಶ್ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ। ವೇದಸ್ಯ ತದ್ವಿಜಾತಾನಾಂ ಮಂತ್ರಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತನಮ್

ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ವೇದ, ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ.

ಶಾಖಾನಾಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಚ ವೇದವ್ಯಾಸಾದಿಶಬ್ದನಮ್। ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸಂಹಾರಃ ಸಂಹಾರಾನ್ತೇ ಚ ಸಮ್ಭವಃ

ವೇದದ ಶಾಖೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ವೇದವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಗಳ ವಿವರಣೆ, ಮನ್ವಂತರಗಳ ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಉದಯಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಂ ಚ ಮನೋಃ ಪಿತೃಗಣಸ್ಯ ಚ। ನ ಶಕ್ಯಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ವಕ್ತುಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಚ ಸಮಾಸತಃ

ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮನು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಸಮೂಹಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆ ಹೇಳಲಾಗದು ಎಂದು, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾ ಚ ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮೇತದೇವ ಚ ಲಕ್ಷಣಮ್

ಮನ್ವಂತರದ ಎಣಿಕೆ ಮಾನವರ ಲೆಕ್ಕದಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಲಕ್ಷಣವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ.

ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾಂ ಚ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ। ತಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರತಿಸನ್ಧಾನಲಕ್ಷಣಮ್

ಹಿಂದಿನವು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನವುಗಳೂ ಈಗಿನದೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಲಕ್ಷಣವೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾಂ ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಮನ್ವನ್ತರತ್ರಯಂ ಚೈವ ಕಾಲಜ್ಞಾನಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ

ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನವುಗಳೂ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಮೂರು ಮನ್ವಂತರಗಳೂ ಕಾಲಜ್ಞಾನದ ವಿವರಣೆಯೂ ಇದೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ದೇವಾನಾಂ ಪ್ರಜೇಶಾನಾಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತನಮ್। ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚಾಪಿ ದೌಹಿತ್ರಾಃ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ದುಹಿತುಃ ಸುತಾಃ

ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ವಿವರವಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ.

ಸಾವರ್ಣಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯನ್ತೇ ಮನವೋ ಮೇರುಮಾಶ್ರಿತಾಃ। ಧ್ರುವಸ್ಯೋತ್ತಾನಪಾದಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗೋಪವರ್ಣನಮ್

ಸಾವರ್ಣಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ, ಮೇರುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಗಳ ವಿವರವಿದೆ; ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದರಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೃಥುನಾಪಿ ಚ ವೈನ್ಯೇನ ಭೂಮೇರ್ದ್ದೋಹಪ್ರವರ್ತ್ತನಮ್। ಪಾತ್ರಾಣಾಂ ಪಯಸಾಂ ಚೈವ ವಂಶಾನಾಂ ಚ ವಿಶೇಷಣಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಭಿಃ ಪೂರ್ವಮೇವ ದುಗ್ಧಾ ಚೇಯಂ ವಸುನ್ಧರಾ

ವೇನನ ಮಗ ಪೃಥು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲುಹರಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಥೆ ಇದೆ; ಹಾಲಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಹಾಲಿನ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ vasundhare ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಹಾಲುಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಳು.

ದಶಭ್ಯಸ್ತು ಪ್ರಚೇತೇಭ್ಯೋ ಮಾರಿಷಾಯಾಂ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ। ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ಜನ್ಮ ಸೋಮಸ್ಯಾಂಶೇನ ಧೀಮತಃ

ಹತ್ತು ಪ್ರಚೇತಸರಿಂದ, ಮಾಱಿಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನ ಜನನವನ್ನು, ಸೋಮದ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜ್ಞಾನಿಯ ಕಥೆಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭೂತಭವ್ಯಭವೇಶತ್ವಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ। ಮನ್ವಾದಿಕಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಆಖ್ಯಾನೈರ್ಬಹುಭಿರ್ವೃತಾಃ

ಭೂತ, ಭವ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹೇಂದ್ರರ ಅಧಿಪತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮನುವಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ.

ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಚ ಮನೋಃ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ಸರ್ಗವಿಸ್ತರಃ। ದೇವಸ್ಯ ಮಹತೋ ಯಜ್ಞೇ ವಾರುಣೀಂ ಬಿಭ್ರತಸ್ತನುಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಶುಕ್ರಾತ್ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿರ್ಭೃಗ್ವಾದೀನಾಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ

ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರವಿದೆ; ಮಹಾ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವರು ವಾರುಣೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ; ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನಿಂದ, ಭೃಗು ಮತ್ತು ಇತರರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿನಿವೃತ್ತೇ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗೇ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ಮನೋಃ ಶುಭೇ। ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ಸರ್ಗೋ ಧ್ಯಾನಾದ್ವೈವಸ್ವತೈಽನ್ತರೇ

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಶುಭ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿ ನಿಂತಾಗ, ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಮಾಡಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಾಶಯಾಮಾಸ ಶಾಪಾಯ ಆತ್ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಃ

ಶಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ತತೋ ದಕ್ಷೋಽಸೃಜತ್ ಕನ್ಯಾ ವೀರಿಣ್ಯಾಮೇವ ವಿಶ್ರುತಾಃ। ಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ಧರ್ಮಸರ್ಗಶ್ಚ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ

ಆಮೇಲೆ ದಕ್ಷನು ವೀರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕಾಶ್ಯಪನ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚೈವ ಭವಸ್ಯ ಚ। ಏಕತ್ವಂ ಚ ಪೃಥಕ್ತ್ವಂ ಚ ವಿಶೇಷತ್ವಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ

ಅನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರ ಏಕತ್ವ, ವಿಭಿನ್ನತೆ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷತೆಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.