ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೈತರಣ್ಯಾಂ ಘೃತಕುಲ್ಯಾಂ ಮಧುಕುಲ್ಯಾಂ ತಥೈವ ಚ। ಕೋಟಿತೀರ್ಥೇ ನರಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೋಟೀಶ್ವರಞ್ಚ ಯಃ ।। ೫೦.

ವೈತರಣಿ, ಘೃತಕುಲ್ಯಾ, ಮಧುಕುಲ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕೋಟಿತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಕೋಟೀಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡವರು—

ಕೋಟಿಜನ್ಮ ಭವೇದ್ವಿಪ್ರೋ ಧನಾಢ್ಯೋ ವೇದಪಾರಗಃ । ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೇಶಕೋಚೀಶೌ ನತ್ವಾ ಸ್ಯಾತ್ಪಿತೃತಾರಕಃ ।। ೫೦.

ಅವರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಧನಿಕರೂ ವೇದಪಾಂಡಿತರೂ ಆಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮತ್ತು ಕೋಚೀಶರನ್ನು ವಂದಿಸಿದರೆ, ಪೂರ್ವಜರ ಉದ್ಧಾರಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ರುಕ್ಮ ಪಾರಿಜಾತವನೇ ಪಾರ್ವ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ಶಙ್ಕರಃ। ರಹಸ್ಯೇ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ರೇಮೇ ಯುಗಾನಾಮಯುತಂ ಪುರಾ ।। ೫೦.

ರುಕ್ಮಪಾರಿಜಾತವನದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಜೊತೆ ಶಿವನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಅನೇಕ ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದ್ದನು.

ಮರೀಚಿಃ ಫಲಪುಷ್ಪಾರ್ಥಂ ಪಾರಿಜಾತವನಂ ಗತಃ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಪ್ತೋ ಮಹೇಶೇನ ಯಸ್ಮಾತ್ಸುಖವಿಘಾತಕಃ ।। ೫೦.

ಮರೀಚಿ ಹಣ್ಣು ಹೂವಿಗಾಗಿ ಪಾರಿಜಾತವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹೇಶ್ವರನು, ಅವನು ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಶಾಪಿಸಿದನು.

ದುಃಖೀ ಭವೇತಿ ತದ್ಭೀತೋ ಮರಿಚಿಸ್ತುಷ್ಟುವೇ ಶಿವಮ್। ತುಷ್ಟಃ ಪ್ರೋವಾಚ ತಂ ಶಮ್ಭುರ್ವೃಣೀಷ್ವ ವರಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೫೦.

"ದುಃಖಿಯಾಗು" ಎಂದು ಶಾಪಿತನಾದ ಮರೀಚಿ ಭಯಪಟ್ಟು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶಂಭುನು, "ನಿನ್ನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವರವನ್ನು ಕೇಳು" ಎಂದನು.

ಶಾಪಾದ್ ಭವತು ಮುಕ್ತಿರ್ಮ್ಮೇ ಮರೀಚಿಃ ಪ್ರಾಹ ಶಙ್ಕರಮ್। ಭವೇದ್ಗಯಾಯಾಂ ಮುಕ್ತಿಸ್ತೇ ಶಿವೋಕ್ತಃ ಪ್ರಯಯೌ ಗಯಾಮ್ ।। ೫೦.

ಮರೀಚಿ ಶಿವನಿಗೆ, "ನನಗೆ ಈ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗಲಿ" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಶಿವನು, "ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ" ಎಂದನು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಗಯೆಗೆ ಹೋದನು.

ಶಿಲಾಸ್ಥಿತಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸರ್ವ್ವೇಷಾಂ ದುಷ್ಕರಞ್ಚ ಯತ್। ಮರೀಚಿರೀಶ್ವರಾಚ್ಛಪ್ತಃ ಕೃಷ್ಣತ್ವಮಗಮತ್ಪುರಾ ।। ೫೦.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮರೀಚಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಈಶ್ವರನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ಹಿಂದೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದನು.

ತಪಸಾ ದಾರುಣೇನೇಹ ಸ ವಿಪ್ರಃ ಶುಕ್ಲತಾಂ ಗತಃ । ಹರಿರೂಚೇ ಮರೀಚಿಞ್ಚ ವರಂ ವೃಣುಹಿ ಪುತ್ರಕ ।। ೫೦.

ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಋಷಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹಗುರವಾದ ವರ್ಣ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹರಿ ಮರೀಚಿಗೆ, "ಮಗನೇ, ನೀನು ಬೇಕಾದ ವರವನ್ನು ಕೇಳು" ಎಂದನು.

ಕಿಮಲಭ್ಯಂ ತ್ವಯಿ ತುಷ್ಟೇ ಮರೀಚಿಃ ಪ್ರಾಹ ಮಾಧವಮ್। ಹರಶಾಪಾದ್ವಿಮುಕ್ತೋಽಹಂ ಶಿಲಾ ಭವತು ಪಾವನೀ ।। ೫೦.

ಮರೀಚಿ ಮಾಧವನಿಗೆ, "ನೀನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಾಗ ಏನು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ? ಹರನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ಮುಕ್ತನಾದೆನು. ಈ ಶಿಲೆ ಪಾವನವಾಗಲಿ" ಎಂದನು.

ಪಿತೃಮುಕ್ತಿಕರೀ ಚ ಸ್ಯಾತ್ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ದಿವಂ ಗತಃ। ದಿವೌಕಸಾಂ ಪುಷ್ಕರಿಣೀಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ನರಃ ಶುಚಿಃ ।। ೫೦.

"ಇದು ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆ ದಿವ್ಯ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಶುದ್ಧನಾದವನು—

ಯತ್ರ ದತ್ತಂ ಪಿತೃಭ್ಯಸ್ತು ಭವತ್ಯಕ್ಷಯಮಿತ್ಯುತ। ತತ್ರ ಸ್ನಾತೋ ದಿವಂ ಯಾತಿ ಸ್ವಶರೀರೇಣ ಮಾನವಃ ।। ೫೦.

ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಯವಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮಾನವನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಪ್ರಜಹಾತ್ಯೇಷ ಜೀರ್ಣತ್ವಚಮಿವೋರಗಃ। ತತ್ಪಙ್ಗಜವನಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಕೃದ್ಭಿರ್ನಿಷೇವಿತಮ್ ।। ೫೦.

ಅವನ ಪಾಪಗಳು ಹಾವು ಹಳೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿಸುಟದಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆ ಪಾರಿಜಾತವನ ಪವಿತ್ರವಾದದು, ಧರ್ಮಾತ್ಮರು ಅದನ್ನು ಸದಾ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪಾಣ್ಡುಶಿಲಾ ವೈ ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಯತ್ರಾಕ್ಷಯಂ ಭವೇತ್। ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ತು ತಸ್ಯಾಂ ಹಿ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕರ್ತ್ತುಂ ಯಯೌ ಮುನೇ ।। ೫೦.

ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುಶಿಲೆ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಕ್ಷಯವಾಗದು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ಹೋದನು, ಮುನಿಯೇ.

ತತ್ರ ಕಾಲೇ ಪಾಣ್ಡುನೋಕ್ತಂ ಮದ್ಧಸ್ತೇ ದೇಹಿ ಪಿಣ್ಡಕಮ್। ಹಸ್ತಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಶಿಲಾಯಾಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡದಾನಞ್ಚಕಾರ ಸಃ ।। ೫೦.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡು, "ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಇಡು" ಎಂದನು. ಆದರೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೈ ಬಿಡಿ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

ಶಿಲಾಯಾಂ ಪಿಣ್ಡದಾನೇನ ಪ್ರಹೃಷ್ಟೋ ವ್ಯಾಸನನ್ದನಃ। ವರಂ ದದೌ ಸ್ವಪುತ್ರಾಯ ರಾಜ್ಯಂ ಕುರು ಮಹೀತಲೇ ।। ೫೦.

ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪಿಂಡ ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ ವ್ಯಾಸನಂದನನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಭೂಮಂಡಲದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವರವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.

ಅಕಣ್ಟಕನ್ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ತ್ವಂ ಮೇ ತ್ರಾತಾ ಹಿ ಪುತ್ರಕ। ಸ್ವರ್ಗಂ ವ್ರಜ ಶರೀರೇಣ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।। ೫೦.

"ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಅವನ ರಾಜ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿ, ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯಲಿ. ನೀನು ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ದೇಹದೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು" ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು.

ದೃಷ್ಟಿಮಾತ್ರೇಣ ಸಮ್ಪೂತಾನ್ನರಕಸ್ಥಾನ್ದಿವಂ ನಯ। ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಯೌ ಪಾಣ್ಡುಃ ಶಾಶ್ವತಂ ಪದಮವ್ಯಯಮ್ ।। ೫೦.

"ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನರಕದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು" ಎಂದು ಪಾಂಡು ಹೇಳಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

ಉದ್ಭಿಜ್ಜಾಃ ಸ್ವೇದಜಾ ವಾಪಿ ಹ್ಯಣ್ಡಜಾ ಯೇ ಜರಾಯುಜಾಃ। ಮಧುಸ್ರವಾಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಮೃತಾಃ ಸ್ವರ್ಗಪುರಂ ಯಯುಃ ।। ೫೦.

ತೊಳೆದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಬೆವರುದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಅಮೃತದ ಹರಿವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಸತ್ತರೂ ಸ್ವರ್ಗನಗರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ದಶಾಶ್ವಮೇಧಿಕೇ ಹಂಸತೀರ್ಥೇ ಶ್ರಾದ್ಧಾದ್ದಿವಂ ವ್ರಜೇತ್। ದಶಾಶ್ವಮೇಧಹಂಸೌ ಚ ನತ್ವಾ ಶಿವಪುರಂ ವ್ರಜೇತ್ ।। ೫೦.

ಹಂಸತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದಶಾಶ್ವಮೇಧ ಸಮಾನವಾದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದಶಾಶ್ವಮೇಧ ಹಂಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಶಿವನ ನಗರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಭರತಸ್ಯಾಶ್ರಮೇ ಶ್ರಾದ್ಧಾನ್ನಯೇದ್ಬ್ರಹ್ಮಾಲಯಂ ಪಿತೄನ್। ಮತಙ್ಗಸ್ಯ ಪದೇ ಶ್ರಾದ್ಧೀ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ನಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೫೦.

ಭರತನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು; ಮತಂಗನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು.

ನಿರ್ಮ್ಮಥ್ಯಾಗ್ನಿಂ ಶಮೀಗರ್ಭೇ ವಿಧಿರ್ವಿಷ್ಣ್ವಾದಿಭಿಃ ಸಹ। ಲೇಭೇ ತೀರ್ಥನ್ತು ಯಜ್ಞಾರ್ಥಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್ ।। ೫೦.

ಶಮೀ ಮರದೊಳಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಆ ತೀರ್ಥವು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.

ಮಖಸಂಜ್ಞನ್ತು ತತ್ತೀರ್ಥಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಮುಕ್ತಿ ದಾಯಕಮ್। ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ತರ್ಪಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡದೋ ಮುಕ್ತಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೫೦.

ಮಖ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ ಆ ತೀರ್ಥವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀಡಿದವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಪಿತೄನ್ಸ್ವರ್ಗಂ ನಯೇನ್ನತ್ವಾ ಸಙ್ಗಮೇಽಙ್ಗಾರಕೇಶ್ವರೌ। ಗಯಾಕೂಟೇ ಪಿಣ್ಡದಾನಾದಶ್ವಮೇಧಫಲಂ ಲಭೇತ್ ।। ೫೦.

ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅಂಘಾರಕ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು; ಗಯಾ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಭಸ್ಮಕೂಟೇ ಭಸ್ಮನಾಥಂ ನತ್ವಾ ಚ ತಾರಯೇತ್ಪಿತೄನ್ । ತ್ಯಕ್ತಪಾಪೋ ಭವೇನ್ಮುಕ್ತಃ ಸಙ್ಗಮೇ ಸ್ನಾನಮಾಚರೇತ್ ।। ೫೦.

ಭಸ್ಮಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮನಾಥನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬಹುದು; ಪಾಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಇಷ್ಟಿಂ ಚಕ್ರೇಽಶ್ವಮೇಧಾಖ್ಯಂ ವಸಿಷ್ಠೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ। ಇಷ್ಟಿತೋ ನಿರ್ಗತಃ ಶಮ್ಭುರ್ವರಂ ವೃಣು ವಸಿಷ್ಠಕಮ್ ।। ೫೦.

ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಎಂಬ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಶಂಭು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, 'ವರೆನು ಕೇಳು ವಸಿಷ್ಠ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರಾಹೇತಿ ತಂ ವಸಿಷ್ಠೋಽಪಿ ಶಿವ ತುಷ್ಠೋಽಸಿ ಮೇ ಯದಿ। ವಸ್ತವ್ಯಂ ಚಾತ್ರ ದೇವೇಶ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಶಿವಃ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೫೦.

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನನಗೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ದೇವೇಶ, ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು.' ಶಿವನು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದನು.

ಪಿಣ್ಡದೋ ಧೇನುಕಾರಣ್ಯೇ ಕಾಮಧೇನುಪದೇಷು ಚ। ಸ್ನಾತ್ವಾ ನತ್ವಾಥ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ನಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೫೦.

ಧೇನುಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮಧೇನು ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀಡಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು.

ಕರ್ದ್ದಮಾಲೇ ಗಯಾನಾಭೌ ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಸಮೀಪತಃ। ಸ್ನಾತ್ವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಪಿತೄಣಾಮನೃಣೋ ಭವೇತ್ ।। ೫೦.

ಕರ್ಧಮ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ, ಗಯಾ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂಡಪೃಷ್ಠದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಋಣ ಮುಕ್ತನಾಗಬಹುದು.

ಫಲ್ಗುಚಣ್ಡೀಶ್ಮಶಾನಾಕ್ಷೀಮಙ್ಗಲಾದ್ಯಾಃ ಸಮರ್ಚ್ಚಯೇತ್। ಗಯಾಯಾಞ್ಚ ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗಾತ್ರಿಃ ಸಪ್ತಕುಲಮುದ್ಧರೇತ್ ।। ೫೦.

ಫಲ್ಗು, ಚಂಡಿ, ಶ್ಮಶಾನ, ಅಕ್ಷಿ, ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಗಯಾದಲ್ಲಿ ಎತ್ತು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಏಳು ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬಹುದು.