ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದಿವ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಭೂಮಿಷ್ಠಾಃ ಪಿತರೋ ಬಾನ್ಧವಾದಯಃ। ಮೃತಾ ಅಸಂಸ್ಕೃತಾ ಯೇ ಚ ತೇಬ್ಯಃ ಪಿಣ್ಡಂ ದದಾಮ್ಯಹಮ್ ।। ೪೮.

ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಿತೃಗಳು, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ವಿಧಿ ಇಲ್ಲದೆ ಮೃತರಾದವರಿಗೂ ನಾನು ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯೇ ಕೇಚಿತ್ಪ್ರೇತರೂಪೇಣ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪಿತರೋ ಮಮ। ತೇ ಸರ್ವ್ವೇ ತೃಪ್ತಿಮಾಯಾನ್ತು ಪಿಣ್ಡೇನಾನೇನ ಸರ್ವ್ವದಾ ।। ೪೮.

ಪಿತೃರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪೂರ್ವಜರು ಸದಾ ಈ ಪಿಂಡದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗಲಿ.

ಯೇಽಬಾನ್ಧವಾ ಬಾನ್ಧವಾ ವಾ ಯೇಽನ್ಯಜನ್ಮನಿ ಬಾನ್ಧವಾಃ। ತೇಷಾಂ ಪಿಣ್ಡೋ ಮಯಾ ದತ್ತೋ ಹ್ಯಕ್ಷಯ್ಯಮುಪತಿಷ್ಠತಾಮ್ ।। ೪೮.

ಬಂಧುಗಳಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳಾಗಿರಲಿ, ನಾನು ನೀಡಿದ ಪಿಂಡವು ಅವರಿಗೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದೆ ಇರಲಿ.

ಪಿತೃವಂಶೇ ಮೃತಾ ಯೇ ಚ ಮಾತೃವಂಶೇ ಚ ಯೇ ಮೃತಾಃ। ಗುರುಶ್ವಶುರಬನ್ಧೂನಾಂ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಬಾನ್ಧವಾ ಮೃತಾಃ ।। ೪೮.

ನನ್ನ ತಂದೆಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು, ತಾಯಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು, ಗುರುಗಳು, ಮಾವಂದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಧುಗಳು ಮೃತರಾದವರಿಗಾಗಿ—

ಯೇ ಮೇ ಕುಲೇ ಲುಪ್ತಪಿಣ್ಡಾಃ ಪುತ್ರದಾರವಿವರ್ಜಿತಾಃ। ಕ್ರಿಯಾಲೋಪಗತಾ ಯೇ ಚ ಜಾತ್ಯನ್ಧಾಃ ಪಙ್ಗವಸ್ತಥಾ ।। ೪೮.

ನನ್ನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವಿಲ್ಲದೆ, ಮಗ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ವಿಧಿ ತಪ್ಪಿದವರು, ಜನ್ಮದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಇಲ್ಲದವರು, ಅಂಗವಿಕಲರಾದವರಿಗಾಗಿ—

ವಿರೂಪಾ ಆಮಗರ್ಭಾಶ್ಚ ಜ್ಞಾತಾಜ್ಞಾತಾಃ ಕುಲೇ ಮಮ। ತೇಷಾಂ ಪಿಣ್ಡೋ ಮಯಾ ದತ್ತೋ ಹ್ಯಕ್ಷಯ್ಯಮುಪತಿಷ್ಠತಾಮ್ ।। ೪೮.

ವಿಕಲರೂಪದವರು, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಮೃತರಾದವರು, ತಿಳಿದವರಾಗಲಿ ತಿಳಿಯದವರಾಗಲಿ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಾನು ನೀಡಿದ ಪಿಂಡವು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದೆ ಇರಲಿ.

ಆ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಯೇ ಪಿತೃವಂಶಜಾತಾ ಮಾತುಸ್ತಥಾ ವಂಶಭವಾ ಮದೀಯಾಃ। ಕುಲದ್ವಯೇ ಯೇ ಮಮ ದಾಸಭೂತಾ ಭೃತ್ಯಾ ಸ್ತಥೈವಾಶ್ರಿತಸೇವಕಾಶ್ಚ ।। ೪೮.

ಬ್ರಹ್ಮನ ತನಕ ಪಿತೃವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ತಾಯಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಎರಡು ಕುಲದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಸೇವಕರು, ದಾಸರು, ಆಶ್ರಿತರು—

ಮಿತ್ರಾಣಿ ಶಿಷ್ಯಾಃ ಪಶವಶ್ಚ ವೃಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಾ ಹ್ಯದೃಷ್ಟಾಶ್ಚ ಕೃತೋಪಕಾರಾಃ। ಜನ್ಮಾನ್ತರೇ ಯೇ ಮಮ ಸಙ್ಗತಾಶ್ಚ ತೇಭ್ಯಃ ಸ್ವಧಾ ಪಿಣ್ಡಮಹಂ ದದಾಮಿ ।। ೪೮.

ಮಿತ್ರರು, ಶಿಷ್ಯರು, ಹಸುಗಳು, ಮರಗಳು—ನೋಡಿದವರಾಗಲಿ ನೋಡದವರಾಗಲಿ, ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರು, ಹಳೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಇದ್ದವರು—ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಧಾ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏತೈಶ್ಚ ಸರ್ವ್ವಮನ್ತ್ರೈಸ್ತು ಸ್ತ್ರೀಲಿಙ್ಗಾನ್ತಂ ಸಮೂಹ್ಯ ಚ। ಪಿಣ್ಡಾನ್ದದ್ಯಾದ್ಯಥಾಪೂರ್ವ್ವಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಮಾತ್ರಾದಿಕಕ್ರಮಾತ್ ।। ೪೮.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೆಣ್ಣು ರೂಪದವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ಮುಂತಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸ್ವಗೋತ್ರೇ ಪರಗೋತ್ರೇ ವಾ ದಮ್ಪತ್ಯೋಃ ಪಿಣ್ಡಪಾತನಮ್। ಅಪೃಥಙ್ ನಿಷ್ಫಲಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಪಿಣ್ಡಞ್ಚೋದಕತರ್ಪಣಮ್ ।। ೪೮.

ತಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಬೇರೆ ವಂಶದಲ್ಲಾಗಲಿ, ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸದೆ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಪಿಂಡ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ತರ್ಪಣ ಫಲವಿಲ್ಲ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತ್ರೇ ತಿಲಾನ್ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಶುಭೋದಕೈಃ। ಪರಿಷಿಚ್ಯ ತ್ರಿಧಾ ಸರ್ವಾನ್ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಸಮಾಪಯೇತ್ ।। ೪೮.

ಪಿಂಡದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಹಾಕಿ, ಶುಭಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಿಂಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಂದಿಸಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಪಿತೄನ್ವಿಸೃಜ್ಯ ಚಾಚಮ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಣಃ ಶ್ರಾವಯೇತ್ಸುರಾನ್ । ಸಾಕ್ಷಿಣಃ ಸನ್ತು ಮೇ ದೇವಾ ಬ್ರಹ್ಮೇಶಾನಾದಯಸ್ತಥಾ। ಮಯಾ ಗಯಾಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪಿತೄಣಾಂ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ಕೃತಾ ।। ೪೮.

ಪಿತೃಗಳನ್ನು ವಿದಾಯ ಮಾಡಿ, ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು: 'ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶಾನ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ನನಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿ; ನಾನು ಗಯೆಗೆ ಬಂದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ.'

ಆಗತೋಽಸ್ಮಿ ಗಯಾಂ ದೇವ ಪಿತೃಕಾರ್ಯ್ಯೇ ಗದಾಧರ। ತ್ವಮೇವ ಸಾಕ್ಷೀ ಭಗವನ್ನನೃಣೋಽಹಮೃಣತ್ರಯಾತ್ ।। ೪೮.

'ಗಯೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ದೇವಾ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಗದಾಧರಾ; ನೀನೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಭಗವಂತಾ, ನಾನು ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.'

ಸರ್ವ್ವಸ್ಥಾನೇಷು ಚೈವಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪಿಣ್ಡದಾನನ್ತು ನಾರದ। ಪ್ರೇತಪರ್ವ್ವತಮಾರಭ್ಯ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ತೀರ್ಥೇಷು ಚ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೪೮.

ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ, ನಾರದಾ, ಪಿಂಡದಾನವನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರೇತಪರ್ವತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ತಿಲಮಿಶ್ರಾಂಸ್ತತಃ ಸಕ್ತೂನ್ನಿಃಕ್ಷಿಪೇತ್ಪ್ರೇತಪರ್ವ್ವತೇ। ಅಪಸವ್ಯೇನ ದೇವರ್ಷೇ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖೇನ ಚ ।। ೪೮.

ನಂತರ ಪ್ರೇತಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಬೆರೆಸಿದ ಸಕ್ತುಗಳನ್ನು, ಎಡಬದಿಯಿಂದ ತಿರುಗಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು, ದೇವರ್ಷೇ.

ಯೇ ಕೇಚಿತ್ಪ್ರೇತರೂಪೇಣ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪಿತರೋ ಮಮ। ತೇ ಸರ್ವ್ವೇ ತೃಪ್ತಿಮಾಯಾನ್ತು ಸಕ್ತುಭಿಸ್ತಿಲಮಿಶ್ರಿತೈಃ ।। ೪೮.

ಯಾರು ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು ಪ್ರೇತರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಎಳ್ಳು ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ತರ್ಪಣದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗಲಿ.

ಆಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಮ್ಬಪರ್ಯ್ಯನ್ತಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಚರಾಚರಮ್। ಮಯಾ ದತ್ತೇನ ತೋಯೇನ ತೃಪ್ತಿಮಾಯಾನ್ತು ಸರ್ವ್ವಶಃ ।। ೪೮.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಿಡದ ಎಲೆವರೆಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳು, ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿ.

ಪ್ರೇತತ್ವಾಚ್ಚ ವಿಮುಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಿತರಸ್ತಸ್ಯ ನಾರದ। ಪ್ರೇತತ್ವಂ ತಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಾತ್ಕುಲೇ ಚಾಪಿ ನ ಜಾಯತೇ ।। ೪೮.

ನಾರದನೇ, ಇದರಿಂದ ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಪ್ರೇತರೂಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತರೂಪವು ಉಂಟಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರೇತಶಿಲಾ ಖ್ಯಾತಾ ಗಯಾಶಿರಸಿ ಮುಕ್ತಯೇ। ತೀರ್ಥಮನ್ತ್ರಾದಿರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತ ಶ್ಚಾದಿಗದಾಧರಃ ।। ೪೮.

ಗಯಾ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇತಶಿಲೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಿಲೆ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ದಂಡಧಾರಿ ತೀರ್ಥ, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಆದೌ ತು ಪಞ್ಚತೀರ್ಥೇಷು ಚೋತ್ತರೇ ಮಾನಸೇ ವಿಧಿಃ। ಆಚಮ್ಯ ಕುಶಹಸ್ತೇನ ಶಿರಶ್ಚಾಭ್ಯುಕ್ಷ್ಯ ವಾರಿಣಾ ।। ೪೯.

ಮೊದಲು ಐದು ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರ ಮಾನಸ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಕುಶದಂಡ ಹಿಡಿದು, ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ತಲೆಗೆ ನೀರು ಶಿಂಚಿಸಬೇಕು.

ಉತ್ತರಂ ಮಾನಸಂ ಗಚ್ಛೇನ್ಮನ್ತ್ರೇಣ ಸ್ನಾನಮಾಚರೇತ್। ಉತ್ತರೇ ಮಾನಸೇ ಸ್ನಾನಂ ಕರೋಮ್ಯಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ ।। ೪೯.

ಉತ್ತರ ಮಾನಸ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, 'ನಾನು ನನ್ನ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸೂರ್ಯ್ಯಲೋಕಾದಿಸಂಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ಧಯೇ ಪಿತೃಮುಕ್ತಯೇ। ದೇವಾದೀಂಸ್ತರ್ಪಯಿತ್ವಾಥ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಪಿಣ್ಡಕಮ್ ।। ೪೯.

ಸೂರ್ಯ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಕಗಳ Siddhige, ಪಿತೃಗಳ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪಿಂಡದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಾನಸಂ ಹಿ ಸರೋ ಹ್ಯತ್ರ ತಸ್ಮಾದುತ್ತರಮಾನಸಮ್। ಸೂರ್ಯ್ಯಂ ನತ್ವಾರ್ಚ್ಚಯಿತ್ವಾಥ ಸೂರ್ಯ್ಯಲೋಕಂ ನಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೪೯.

ಇಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಸರೋವರವಿದೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರ ಮಾನಸ; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ನಮೋ ಭಗವತೇ ಭರ್ತ್ರೇ ಸೋಮಭೌಮಜ್ಞರೂಪಿಣೇ। ಜೀವಭಾರ್ಗವಸೌರೇಯರಾಹುಕೇತುಸ್ವರೂಪಿಣೇ ।। ೪೯.

ಸೋಮ, ಭೂಮ, ಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಯಾದ, ಜೀವ, ಭೃಗು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ರಾಹು, ಕೆತು ರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಉತ್ತರಾನ್ಮಾನಸಾನ್ಮೌನೀ ವ್ರಜೇದ್ದಕ್ಷಿಣಮಾನಸಮ್। ಉದೀಚೀತೀರ್ಥಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ತತ್ರೌದೀಚ್ಯಂ ವಿಮುಕ್ತಿದಮ್ । ಅತ್ರ ಸ್ನಾತೋ ದಿವಂ ಯಾತಿ ಸ್ವಶರೀರೇಣ ಮಾನವಃ ।। ೪೯.

ಉತ್ತರ ಮಾನಸದಿಂದ ಮೌನಿಯಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾನಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಉತ್ತರ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಧ್ಯೇ ಕನಖಲಂ ತೀರ್ಥಂ ತ್ರಿಷುಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್। ಸ್ನಾತಃ ಕನಕವದ್ಭಾತಿ ನರೋ ಯಾತಿ ಪವಿತ್ರತಾಮ್ ।। ೪೯.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಣಖಲ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವಿದೆ, ಅದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗೇ ಚ ತೀರ್ಥಂ ದಕ್ಷಿಣಮಾನಸಮ್। ಅತಃ ಕನಖಲಂ ಲೋಕೇ ಖ್ಯಾತಂ ತೀರ್ಥಮನುತ್ತಮಮ್ ।। ೪೯.

ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾನಸ ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಣಖಲ ತೀರ್ಥವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣೇ ಮಾನಸೇ ಚೈವ ತೀರ್ಥತ್ರಯಮುದಾಹೃತಮ್। ಸ್ನಾತ್ವಾ ತೇಷು ವಿಧಾನೇನ ಕುಯ್ಯಾಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ।। ೪೯.

ದಕ್ಷಿಣ ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ದಕ್ಷಿಣೇ ಮಾನಸೇ ಸ್ನಾನಂ ಕರೋಮ್ಯಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ। ಸೂರ್ಯ್ಯಲೋಕಾದಿಸಂಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ಧಯೇ ಪಿತೃಮುಕ್ತಯೇ ।। ೪೯.

ನಾನು ನನ್ನ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಸೂರ್ಯ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಕಗಳ Siddhige, ಪಿತೃಗಳ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.