ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಜನಾರ್ದನೋ ಭಸ್ಮಕೂಟೇ ತಸ್ಯ ಹಸ್ತೇ ತು ಪಿಣ್ಡದಃ। ಆತ್ಮನೋಽಪ್ಯಥವಾನ್ಯೇಷಾಂ ಸವ್ಯೇನಾಪಿ ತಿಲೈರ್ವಿನಾ। ಜೀವತಾಂ ದಧಿಸಂಮಿಶ್ರಂ ಸರ್ವೇ ತೇ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಗಾಃ ।। ೪೬.

ಭಸ್ಮದ ಗುಡ್ಡದ ಬಳಿ ಜನಾರ್ದನನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ; ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ, ತನ್ನಿಗೋ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೋ, ಎಳ್ಳಿಲ್ಲದೆ ದಹಿ ಬೆರೆಸಿ ನೀಡಿದರೂ, ಎಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ತು ಪಿಣ್ಡೋ ಮಯಾ ದತ್ತಸ್ತವ ಹಸ್ತೇ ಜನಾರ್ದನ। ಯದುದ್ದಿಶ್ಯ ತ್ವಯಾ ದೇಯಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಪಿಣ್ಡೋ ಮೃತೇ ಪ್ರಭೋ ।। ೪೬.

ಜನಾರ್ದನ, ನಾನು ನೀಡಿದ ಈ ಪಿಂಡವು ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ; ನೀನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತೀಯೋ, ಆ ಪಿಂಡವನ್ನೇ ಮೃತರಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಏಷ ಪಿಣ್ಡೋ ಮಯಾ ದತ್ತಸ್ತವ ಹಸ್ತೇ ಜನಾರ್ದನ। ಅನ್ತಕಾಲೇ ಗತೇ ಮಹ್ಯಂ ತ್ವಯಾ ದೇಯೋ ಗಯಾಶಿರೇ ।। ೪೬.

ಜನಾರ್ದನ, ನಾನು ನೀಡಿದ ಈ ಪಿಂಡವು ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ; ನನ್ನ ಜೀವಿತಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ನೀನು ಗಯಾಶಿರದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಜನಾರ್ದನ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ನಮಸ್ತೇ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷದ। ಪಿತೃಪತೇ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ನಮಸ್ತೇ ಪಿತೃರೂಪಿಣೇ ।। ೪೬.

ಜನಾರ್ದನ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವವನಾದ ನಿನಗೆ ವಂದನೆಗಳು; ಪೂರ್ವಜರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪೂರ್ವಜರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಗಯಾಯಾಂ ಪಿತೃರೂಪೇಣ ಸ್ವಯಮೇವ ಜನಾರ್ದನಃ। ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಂ ಮುಚ್ಯತೇ ಚ ಋಣತ್ರಯಾತ್ ।। ೪೬.

ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ಸ್ವತಃ ಪೂರ್ವಜರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನನ್ನು ಕಂಡವನು ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನಮಸ್ತೇ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷ ಋಣತ್ರಯವಿಮೋಚಕ। ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾನ್ತ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಪಿತೄಣಾಂ ಮೋಕ್ಷದೋ ಭವ ।। ೪೬.

ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ, ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸುವವನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಿನಗೆ ವಂದನೆಗಳು; ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

ವಾಮಜಾನು ಸುಸಂಪಾತ್ಯ ನತ್ವಾ ಭೀಮೋ ಜನಾರ್ದನಮ್। ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಸಪಿಣ್ಡಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಭ್ರಾತೃಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಭಾಕ್। ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಕುಲಾನಾಞ್ಚ ಶತೇನ ಚ ।। ೪೬.

ಭೀಮನು ಎಡಗಾಲಿನ ಮೊಣಕಾಲು ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು, ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಪಿಂಡ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಅವನು ಪೂರ್ವಜರೊಡನೆ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಕುಲದವರೊಡನೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಶಿಲಾಯಾಂ ವ್ಯಕ್ತರೂಪೇಣ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಃ। ಲಕ್ಷ್ಮೀಶೋ ವಿಭುಧೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ತಸ್ಮಾದ್ದೇವಮಯೀ ಶಿಲಾ ।। ೪೬.

ಆ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅಗೋಚರ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶಿಲೆ ದೇವಮಯವಾಗಿದೆ.

.ನಾರದ ಉವಾಚ।। ಕಥಂ ವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತಶ್ಚಾದಿಗದಾಧರಃ। ಕಥಂ ವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪೇಣ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೪೭.

ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: ಆದಿಗದಾಧಾರಿ ಹೇಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು? ಅವನು ಹೇಗೆ ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅಗೋಚರ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ನಿಂತನು?

ಕಥಂ ಗದಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಯಥಾ ಹ್ಯಾದಿಗದಾಧರಃ। ಗದಾಲೋಲಂ ಕಥಂ ಚಾಸೀತ್ ಸರ್ವ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಙ್ಕರಮ್ ।। ೪೭.

ಗದೆಯು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು? ಆದಿಗದಾಧಾರಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು? ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಗದೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಉಂಟಾಯಿತು?

ಸನತ್ಕುಮಾರ ಉವಾಚ।। ಗದೋ ನಾಮಾಸುರೋ ಹ್ಯಾಸೀದ್ವಜ್ರಾದ್ವಜ್ರತರೋ ದೃಢಃ। ತಪಸಾ ದಾರುಣೇನಾಸೌ ಬ್ರಹ್ಮಲಬ್ಧವರಃ ಪುರಾ। ಪ್ರಾರ್ಥಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಪ್ರಾದಾತ್ಸ್ವಶರೀರಾಸ್ಥಿ ದುಸ್ತ್ಯಜಮ್ ।। ೪೭.

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು: ಗದ ಎಂಬ ಒಂದು ಅಸುರನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ವಜ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ಭಯಾನಕವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳಿದಾಗ, ತನ್ನದೇ ದೇಹದ ಎಲುಬನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಬ್ರಹ್ಮೋಕ್ತೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ್ಮಾಪಿ ಗದಾಂ ಚಕ್ರೇಽದ್ಭುತಾಂ ತದಾ। ತದಸ್ಥಿ ವಜ್ರನಿಷ್ಪೇಷೈಃ ಕುನ್ದೈಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ಹ್ಯಧಾರಯತ್ ।। ೪೭.

ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು; ಆಗ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅದ್ಭುತವಾದ ಗದೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು. ಆ ಎಲುಬನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಜ್ರದ ಹತ್ತಿರದ ಹತ್ತಡಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಇಡಲಾಯಿತು.

ಅಥ ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ಮನೌ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಕ್ವಚಿತ। ಹೇತೀ ರಕ್ಷೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸುದಾರುಣಮ್ ।। ೪೭.

ಅನಂತರ, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೇತಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು — ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು — ಎಲ್ಲೀಯೊ ಭಯಾನಕವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ದಿವ್ಯವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಶತಂ ವಾಯುಮಭಕ್ಷಯತ್। ಉನ್ಮುಖಶ್ಚೋರ್ದ್ಧ್ವಬಾಹುಶ್ಚ ಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠಭರೇಣ ಹ ।। ೪೭.

ಅವನು ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಾಳಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಸೇವಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಪಾದದ ಬೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ಏಕೇನಾತಿಷ್ಠದವ್ಯಗ್ರಃ ಶೀರ್ಣಪರ್ಣಾನಿಲಾಶನಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾದೀಂಸ್ತಪಸಾ ತುಷ್ಟಾನ್ವರಂ ವವ್ರೇ ವರಪ್ರದಾನ್ ।। ೪೭.

ಅವನು ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಒಣ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ದೇವೈರ್ದೈತ್ಯೈಶ್ಚ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ವಿವಿಧೈರ್ಮನುಜಾದಿಭಿಃ। ಕೃಷ್ಣೇಶಾನಾದಿಚಕ್ರಾದ್ಯೈರವಧ್ಯಃ ಸ್ಯಾಂ ಮಹಾಬಲಃ ।। ೪೭.

ಅವನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು: ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಶಸ್ತ್ರಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಇತರರು, ಕೃಷ್ಣ, ಶಿವ, ಮೊದಲಾದ ಚಕ್ರಧಾರಿಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ಅಪಾಯವೂ ಆಗದಿರಲಿ; ನನಗೆ ಮಹಾಬಲ ದೊರಕಲಿ.

ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾನ್ತರ್ಹಿತಾಸ್ತೇ ಹೇತಿರ್ದೇವಾನಥಾಜಯತ್। ಇನ್ದ್ರತ್ವಮಕರೋದ್ಧೇತಿರ್ಭೀತಾ ಬ್ರಹ್ಮಹರಾದಯಃ ।। ೪೭.

ಅವರು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಡಗಿದರು; ನಂತರ ಹೇತಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಇಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಇತರರು ಭಯಭೀತರಾದರು.

ಹರಿಂ ತೇ ಶರಣಂ ಜಗ್ಮುರೂಚುರ್ಹೇತಿಂ ಜಹೀತಿ ತಾನ್ । ಊಚೇ ಹರಿರವಧ್ಯೋಽಯಂ ಹೇತಿರ್ದೇವಾಸುರೈಃ ಸುರಾಃ ।। ೪೭.

ಅವರು ಹರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, 'ಈ ಆಯುಧವೇ, ಅವರನ್ನ ಬಿಡು' ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆಗ ಹರಿಯು, 'ಈ ಆಯುಧವನ್ನು ದೇವರುಗಳೂ, ದಾನವರೂ ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಮಹಾಸ್ತ್ರಂ ಮೇ ಪ್ರಯಚ್ಛಧ್ವಂ ಹೇತಿಂ ಹನ್ಮಿ ಹಿ ಯೇನ ತಮ್। ಇತ್ಯುಕ್ತಾಸ್ತೇ ತತೋ ದೇವಾ ಗದಾಂ ತಾಂ ಹರಯೇ ದದುಃ ।। ೪೭.

'ನಾನು ಈ ಆಯುಧವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ದೊಡ್ಡ ಆಯುಧವನ್ನು ಕೊಡಿ' ಎಂದು ಹರಿಯು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಗದೆಯನ್ನು ಹರಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

ದಧಾರ ತಾಂ ಗದಾಮಾದೌ ದೇವೈರುಕ್ತೋ ಗದಾಧರಃ । ಗದಯಾ ಹೇತಿಮಾಹತ್ಯ ದೇವೈಃ ಸ ತ್ರಿದಿವಂ ಯಯೌ ।। ೪೭.

ದೇವತೆಗಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಗದಾಧಾರಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಆ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅದರಿಂದ ಆ ಆಯುಧವನ್ನು ಹೊಡೆದು ನಾಶಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಗದಾಮಾದಾವವಷ್ಟಭ್ಯ ಗಯಾಸುರಶಿರಃಶಿಲಾಮ್। ನಿಶ್ಚಲಾರ್ಥಂ ಸ್ಥಿತೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದಾದಿಗದಾಧರಃ ।। ೪೭.

ಮೊದಲಿಗೆ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮೊದಲ ಗದಾಧಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾಪರ್ವತರೂಪೇಣ ವ್ಯಕ್ತ ಆದಿಗದಾಧರಃ । ಶಿಲಾಸೌ ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಾದ್ರಿಃ ಪ್ರಭಾಸೋ ನಾಮಪರ್ವ್ವತಃ ।। ೪೭.

ಆ ಮೊದಲ ಗದಾಧಾರಿ ಶಿಲೆಯಂತೆ ಪರ್ವತರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಶಿಲೆಯೇ ಮುಂಡಪೃಷ್ಠ ಪರ್ವತ, ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಉದ್ಯನ್ತೋ ಗೀತನಾದಶ್ಚ ಭಸ್ಮಕೂಟೋ ಗಿರಿರ್ಮ್ಮಹಾನ್। ಗೃಧ್ರ ಕೂಟಃ ಪ್ರೇತಕೂಟಶ್ಚಾದಿಪಾಲೋಽರವಿನ್ದಕಃ ।। ೪೭.

ಉದ್ಯಂತ, ಗೀತನಾದ, ಭಸ್ಮಕುಟ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತ, ಗೃಹಧ್ರಕುಟ, ಪ್ರೇತಕುಟ, ಆದಿಪಾಲ ಮತ್ತು ಅರವಿಂದಕ—

ಪಞ್ಚಲೋಕಃ ಸಪ್ತಲೋಕೋ ವೈಕುಣ್ಠೋ ಲೋಹದಣ್ಡಕಃ । ಕ್ರೌಞ್ಚಪಾದೋಽಕ್ಷಯವಟಃ ಫಲ್ಗುತೀರ್ಥಂ ಮಧುಶ್ರವಾಃ ।। ೪೭.

ಪಂಚಲೋಕ, ಸಪ್ತಲೋಕ, ವೈಕುಂಠ, ಲೋಹದಂಡಕ, ಕ್ರೌಂಚಪಾದ, ಅಕ್ಷಯವಟ, ಫಲ್ಗುತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಧುಶ್ರವಾ—

ದಧಿಕುಲ್ಯಾ ಮಧುಕುಲ್ಯಾ ದೇವಿಕಾ ಚ ಮಹಾನದೀ। ವೈತರಣ್ಯಾದಿರೂಪೇಣ ವ್ಯಕ್ತ ಆದಿಗದಾಧರಃ ।। ೪೭.

ದಧಿಕುಲ್ಯಾ, ಮಧುಕುಲ್ಯಾ, ದೇವಿಕಾ ಎಂಬ ಮಹಾನದಿ ಮತ್ತು ವೈತರಣಿ—ಇವುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗದಾಧಾರಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಿಷ್ಣೋಃ ಪದಂ ರುದ್ರಪದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪದಮುತ್ತಮಮ್। ಕಾಶ್ಯಪಸ್ಯ ಪದಂ ದಿವ್ಯಂ ದ್ವೌ ಹಸ್ತೌ ಯತ್ರ ನಿರ್ಗತೌ ।। ೪೭.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥಾನ, ರುದ್ರನ ಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ, ಕಾಶ್ಯಪನ ದಿವ್ಯ ಸ್ಥಾನ, ಎರಡು ಕೈಗಳು ಹೊರಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳ—

ಪಞ್ಚಾಗ್ನೀನಾಂ ಪದಾನ್ಯತ್ರ ಇನ್ದ್ರಾಗಸ್ತ್ಯಪದೇ ಪರೇ। ರವೇಶ್ಚ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯಸ್ಯ ಕ್ರೌಞ್ಚಮಾತಙ್ಗಯೋರಪಿ ।। ೪೭.

ಅಲ್ಲಿ ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಪರಮ ಸ್ಥಾನ, ಸೂರ್ಯ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ, ಕ್ರೌಂಚ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗರ ಸ್ಥಾನಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.

ಮುಖ್ಯಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸರ್ವ್ವಾಣಿ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಃ। ಆದ್ಯೋ ಗದಾಧರಶ್ಚೈವ ವ್ಯಕ್ತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಗದಾಧರಃ ।। ೪೭.

ಪ್ರಮುಖವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಮೊದಲ ಗದಾಧಾರಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಗದಾಧಾರಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಗಾಯತ್ರೀ ಚೈವ ಸಾವಿತ್ರೀ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಚೈವ ಸರಸ್ವತೀ । ಗಯಾದಿತ್ಯಶ್ಚೋತ್ತರಾರ್ಕೋ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಕೋಽಪಿ ನೈಮಿಷಃ ।। ೪೭.

ಗಾಯತ್ರಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ, ಸಂಧ್ಯಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಗಯಾದಿತ್ಯ, ಉತ್ತರಾರ್ಕ, ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಕ ಮತ್ತು ನೈಮಿಷ—