ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಲೋಪಾಮುದ್ರಾಂ ತಥಾ ಭಾರ್ಯ್ಯಾಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್। ತತ್ರಾಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಯಾ ।। ೪೬.

ಹಾಗೆಯೇ, ಲೋಪಾಮುದ್ರ ಎಂಬ ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಹೆಂಡತಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಗಸ್ತ್ಯಞ್ಚ ಸಭಾರ್ಯ್ಯಞ್ಚ ಪಿತೄನ್ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂ ನಯೇತ್। ದಣ್ಡಿನಾಥ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸೀತಾದ್ರೇರ್ದಕ್ಷಿಣೇ ಗಿರೌ ।। ೪೬.

ಅಗಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದವನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದಂಡಿನಾಥನು ಸೀತಾದ್ರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ವಟೋ ವಟೇಶ್ವರಸ್ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಶ್ಚ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ। ತದಗ್ರೇ ರುಕ್ಮಿಣೀಕುಣ್ಡಂ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಕಪಿಲಾ ನದೀ। ಕಪಿಲೇಶೋ ನದೀತೀರೇ ಹ್ಯಮಾಸೋಮಸಮಾಗಮೇ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ವಟವೃಕ್ಷವಾದ ವಟೇಶ್ವರನು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಮುಂದೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಕುಂಡ ಇದೆ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕಪಿಲಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲೇಶ್ವರನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ಕಪಿಲಾಯಾಂ ನರಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಕಪಿಲೇಶಂ ಸಮರ್ಚ್ಯ ಚ। ಕೃತೇ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಪಿಣ್ಡದಾನೇ ಪಿತರೋ ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನುಯುಃ ।। ೪೬.

ಕಪಿಲಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಕಪಿಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದೊರಕಿಸುತ್ತದೆ.

ತತ್ರಾಗ್ನಿಧಾರಾ ಗಿರಿವರಾದಾಗತೋದ್ಯನ್ತಕಾದನು। ತತ್ರ ಸಾರಸ್ವತಂ ಕುಣ್ಡಂ ಸರಸ್ವತ್ಯಾ ಪ್ರಕಲ್ಪಿತಮ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಅಗ್ನಿಧಾರೆಯು ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸರಸ್ವತಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಂಡವೂ ಇದೆ.

ಶುಕ್ರಸ್ತತ್ರ ಸುತೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಷಣ್ಡಾಮರ್ಕ್ಕಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಭುಃ। ತತ್ರ ತತ್ರ ಮುನೀನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಪದೇಷು ಮುನಿಸತ್ತಮ। ಶ್ರಾದ್ಧಪಿಣ್ಡಾದಿಕೃತ್ಸ್ನಾತಃ ಪಿತೄಂಸ್ತಾರಯತೇ ನರಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಷಂಡಾಮರ್ಕಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆ; ಮಹರ್ಷಿಗಳ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶ್ರಾದ್ಧಪಿಂಡ ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಶಿಲಾಯಾ ವಾಮಹಸ್ತೇಽಪಿ ಗೃದ್ರಕೂಟೋ ಗಿರಿರ್ಧೃತಃ। ಗೃಧ್ರರೂಪೇಣ ಸಂಸಿದ್ಧಾಸ್ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೪೬.

ಶಿಲೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೃಧ್ರಕುಟ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗೃಹದ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಅತೋ ಗಿರಿರ್ಗೃಧ್ರಕೂಟಸ್ತತ್ರ ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರಃ ಸ್ಥಿತಃ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರಂ ನತ್ವಾ ಯಾಯಾಚ್ಛಮ್ಭೋಃ ಪದಂ ನರಃ ।। ೪೬.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಗೃಧ್ರಕುಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರನು ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವನು ಶಂಭುವಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರ ಗೃಧ್ರೇ ಗುಹಾಯಾಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡದಃ ಶಿವಲೋಕಭಾಕ್ । ತತ್ರ ಗೃಧ್ರೇ ವಟಂ ನತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಮೋ ದಿವಂ ವ್ರಜೇತ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಗೃಧ್ರನ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗೃಧ್ರಸ್ಥಳದ ವಟವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

ಋಣಮೋಕ್ಷಂ ಪಾಪಮೋಕ್ಷಂ ಶಿವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಿವಂ ವ್ರಜೇತ್। ಶೂರಕ್ಷೇತ್ರಞ್ಚ ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಪಿಣ್ಡದಃ ಸ್ವರ್ನಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೪೬.

ಶಿವನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಋಣ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಶೂರಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.

ಆದಿಪಾಲೇನ ಗಿರಿಣಾ ಸಮಾಕ್ರಾನ್ತಂ ಶಿಲೋದರಮ್। ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಗಜರೂಪೇಣ ವಿಘ್ರೇಶೋ ವಿಗ್ನನಾಶನಃ। ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ವಿಘ್ನೈಃ ಪಿತೄನ್ ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂ ನಯೇತ್ ।। ೪೬.

ಆ ಪರ್ವತದ ಮೊದಲ ರಕ್ಷಕನಿಂದ ಶಿಲೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆನೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನು, ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.

ನಿತಮ್ಬೇ ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಸ್ಯ ದೇವದಾರುವನಂ ತ್ವಭೂತ್। ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಾರವಿನ್ದ್ರಾದ್ರೀ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಾಪಂ ವಿನಾಶಯೇತ್। ಗಯಾನಾಭೌ ಸುಷುಮ್ನಾಯಾಂ ಪಿಣ್ಡದಃ ಸ್ವರ್ನಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೪೬.

ಮುಂಡದ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವದಾರು ಕಾಡಿದೆ. ಆ ಮುಂಡದ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೂ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಪರ್ವತವನ್ನೂ ನೋಡಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಗಯೆಯ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಷುಮ್ನಾ ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿಸಬಹುದು.

ಶಿಲಾಯಾ ವಾಮಪಾದೇ ತು ಸ್ಥಾಪಿತಃ ಪ್ರೇತಪರ್ವತಃ। ಧರ್ಮರಾಜೇನ ಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಗಿರಿಃ ಪ್ರೇತಶಿಲಾಹ್ವಯಃ ।। ೪೬.

ಆ ಶಿಲೆಯ ಎಡ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜನು ಪ್ರೇತಪರ್ವತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರೇತಶಿಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಾದೇನ ದೂರೇ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಶಿಲಾಯಾಃ ಪಾದಭಾರತಃ। ಗತಃ ಶಿಲಾಯಾಃ ಸಂಸರ್ಗಾತ್ಪ್ರೇತಕೂಟಃ ಪವಿತ್ರತಾಮ್ ।। ೪೬.

ಆ ಶಿಲೆಯ ಭಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ದೂರ ಎಸೆದನು. ಆ ಶಿಲೆಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಪ್ರೇತಕೂಟ ಶುದ್ಧಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.

ಪ್ರೇತಕುಣ್ಡಞ್ಚ ತತ್ರಾಸ್ತೇ ದೇವಾಸ್ತತ್ರ ಪದೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ತತ್ರ ಕುಣ್ಡಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರೇತತ್ವಾನ್ಮೋಚಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರೇತಕುಂಡವಿದೆ; ದೇವತೆಗಳು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳು ಪ್ರೇತರ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪೃಥಕ್ಸ್ಥಿತಾಶ್ಚ ಬಹವೋ ವಿಘ್ನಕಾರಿಣ ಏವ ತೇ। ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿಕಾರಿಣಾಂ ನೄಣಾಂ ತೀರ್ಥೇ ಪಿತೃವಿಮುಕ್ತಯೇ। ಪ್ರೇತಾ ಧಾನುಷ್ಕರೂಪೇಣ ಕರಗ್ರಹಣಕಾರಕಾಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಘ್ನಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ; ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರೇತರು ಧನುಷಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿ ಮಾಡುವವರ ಕೈ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಾದಾಙ್ಕಿತಾಂ ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಾಂ ಮಹಾದೇವನಿವಾಸಿನೀಮ್। ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವಲೋಕಶ್ಚ ಮುಕ್ತಃ ಪಾಪೋಪಪಾತಕೈಃ ।। ೪೬.

ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾದ, ಮಹಾದೇವನ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವ ಆ ಮುಂಡದ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಪಪಾತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಗಯಾಶಿರಸಿ ಪುಣ್ಯೇ ಚ ಸರ್ವಪಾಪೈರ್ವಿವರ್ಜಿತೇ। ಗ್ರೇತಾದಿವರ್ಜಿತಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತತೋಽತಿಪಾವನಂ ವರಮ್ ।। ೪೬.

ಗಯೆಯ ಪವಿತ್ರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ, ಪ್ರೇತಾದಿಗಳು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗದ ಆ ಸ್ಥಳ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಆಗಿದೆ.

ಕೀಕಟೇಷು ಗಯಾ ಪುಣ್ಯಾ ಪುಣ್ಯಂ ರಾಜಗೃಹಂ ವನಮ್। ಚ್ಯವನಸ್ಯಾಶ್ರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ನದೀ ಪುಣ್ಯಾ ಪುನಃಪುನಾ ।। ೪೬.

ಕಿಕಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಗಯೆಯೂ, ಪವಿತ್ರ ರಾಜಗೃಹ ಕಾಡೂ, ಚ್ಯವನಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮವೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ನದಿಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಪವಿತ್ರವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.

ವೈಕುಣ್ಠೋ ಲೋಹದಣ್ಡಶ್ಚ ಗೃಧ್ರಕೂಟಶ್ಚ ಶೋಣಕಃ। ಅತ್ರ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿನಾ ಸರ್ವಾನ್ಪಿತೄನ್ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂ ನಯೇತ್ ।। ೪೬.

ವೈಕುಂಠ, ಲೋಹದಂಡ, ಗೃಧ್ರಕೂಟ ಮತ್ತು ಶೋಣಕ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು.

ಕ್ರೌಞ್ಚರೂಪೇಣ ಹಿ ಮುನಿರ್ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠೇ ತಪೋಽಕರೋತ್। ತಸ್ಯ ಪಾದಾಙ್ಕಿತೋ ಯಸ್ಮಾತ್ಕ್ರೌಞ್ಚಪಾದಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೪೬.

ಕ್ರೌಂಚಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ ಮುಂಡದ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕ್ರೌಂಚಪಾದ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ನಾತೋ ಜಲಾಶಯೇ ತತ್ರ ನಯೇತ್ಸ್ವರ್ಗಂ ಸ್ವಕಂ ಕುಲಮ್। ಬಲಿಃ ಕಾಕಶಿಲಾಯಾಞ್ಚ ಕಾಕೇಭ್ಯ ಋಣಮೋಕ್ಷದಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು. ಬಾಲಿ ಕಾಕಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಗಗಳಿಗೆ ಋಣಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಸ್ಯ ಸಾನೌ ಹಿ ಲೋಮಶೋ ಲೋಮಹರ್ಷಣಃ। ದ್ವಾವೇತೌ ಪರಮಂ ತಪ್ತ್ವಾ ತಪಃಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಾಂ ಗತೌ ।। ೪೬.

ಮುಂಡದ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಲೋಮಶ ಮತ್ತು ಲೋಮಹರ್ಷಣ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಆಹೂತಾಸ್ತು ಸರಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಾ ಲೋಮಶೇನ ಮಹಾನದೀ। ಶರಾವತೀ ವೇತ್ರವತೀ ಚನ್ದ್ರಭಾಗಾ ಸರಸ್ವತೀ ।। ೪೬.

ಲೋಮಶನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗಳಾದ ಮಹಾನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು: ಶರಾವತೀ, ವೇತ್ರವತೀ, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ.

ಕಾವೇರೀ ಸಿನ್ಧುರೀರಾ ಚ ಚನ್ದನಾ ಚ ಸರಿದ್ವರಾ। ವಾಸಿಷ್ಠೀ ಸರಯೂರ್ಗಙ್ಗಾ ಯಮುನಾ ಗಣ್ಡಕೀನ್ದಿರಾ ।। ೪೬.

ಕಾವೇರಿ, ಸಿಂಧುರೀ, ಚಂದನ—ಈ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು, ವಾಸಿಷ್ಠೀ, ಸರಯೂ, ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಗಂಡಕಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದವು.

ಮಹಾವೈತರಣೀ ನಾಮ್ನಾ ನಿಕ್ಷರಾ ಚ ದಿವೌಕಸಃ । ಸಾವವ್ಯಲಕನನ್ದಾ ಚ ಹ್ಯುದೀಚೀ ಕನ್ಕಾಹ್ವಯಾ ।। ೪೬.

ಮಹಾವೈತರಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನದಿಯೂ, ದಿವ್ಯರು ಮೆಚ್ಚಿದ ನಿಕ್ಷರಾ ನದಿಯೂ, ಸವವ್ಯಲಕನಂದಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಕಂಕ ಎಂಬ ನದಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು.

ಕೌಶಿಕೀ ಬ್ರಹ್ಮದಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಸರ್ವಸ್ಯಾಘವಿಮೋಚಿನೀ। ಕೃಷ್ಣವಲ್ವಾ ಚರ್ಮ್ಮವತೀ ದ್ವೇ ನದ್ಯೌ ಮುಕ್ತಿದಾಯಿಕೇ ।। ೪೬.

ಕೌಶಿಕಿ, ಬ್ರಹ್ಮದಾ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ—ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವಳು; ಕೃಷ್ಣವಲ್ವಾ ಮತ್ತು ಚರ್ಮವತೀ—ಈ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವೆಯಾಗಿದೆ.

ಆಹೂತೇ ಸರಿತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಲೋಮಹ್ರರ್ಷೇಣ ಸಾಹಸಾತ್ । ತಪಸಸ್ತು ಪ್ರಭಾವೇಣ ನರ್ಮ್ಮದಾ ಮುನಿಪುಙ್ಗವ। ತಾಸು ಸರ್ವಾಸು ಯಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡದಃ ಸ್ವರ್ನಯೇತ್ಪಿತೄನ್ ।। ೪೬.

ಲೋಮಹರ್ಷಣನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದು.

ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಥ ನಿರ್ಗಚ್ಛೇದ್ಯಸ್ತು ಮಾನವಃ। ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ ಯಾತೀಹ ವಿಮುಕ್ತೋ ಯೋನಿಸಙ್ಕಟಾತ್ ।। ೪೬.

ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಂತರ ಹೊರಬರುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪುನರ್ಜನನದ ಸಂಕಟದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.