ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗಯಾಯಾಂ ಚಾಕ್ಷಯಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಜಪಹೋಮತಪಾಂಸಿ ಚ। ಸರ್ವಮಾನನ್ತ್ಯಮಾಹುರ್ವೈ ಯದ್ದತ್ತಂ ಭರತಾಶ್ರಮೇ ।। ೪೬.

ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಶಾಶ್ವತವಾದುದು; ಜಪ, ಹೋಮ, ತಪಸ್ಸುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಭರತನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಅನಂತ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ಯುಗಸ್ವರೂಪೇಣ ಚತಸ್ರೋ ರವಿಮೂರ್ತ್ತಯಃ । ದೃಷ್ಟಾಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟಾಃ ಪೂಜಿತಾಸ್ತಾಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕಾಃ ।। ೪೬.

ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೂರ್ಯನ ರೂಪಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಮುಕ್ತಿರ್ವಾಂಮನ ಇತ್ಯೇವ ತಾರಕಾಖ್ಯೋ ವಿಧಿಃ ಪರಃ। ಸಂಸಾರಾರ್ಣವತಪ್ತಾನಾಂ ನಾವಾವೇತೌ ಸುರೇಶ್ವರೌ। ತಾರಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಶ್ವೇಷಾಂ ಮೃತಾನಾಂ ಜೀವತಾಮಿದಮ್ ।। ೪೬.

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಾರಕ ಎಂಬ ಪರಮ ನಿಯಮ. ಸಂಸಾರದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಈ ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳು ದೋಣಿಯಂತೆ; ಈ ತಾರಕ ಬ್ರಹ್ಮವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ, ಸತ್ತವರಿಗೂ ಬದುಕಿರುವವರಿಗೂ, ಉದ್ದಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಯಃ ಪಶ್ಯೇತ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್। ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ।। ೪೬.

ಯಾರು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾಯಾ ವಾಮಪಾದೇಽಪಿ ತಥಾಭ್ಯುದ್ಯನ್ತಕೋ ಗಿರಿಃ । ಸ್ಥಾಪಿತಃ ಪಿಣ್ಡದಸ್ತತ್ರ ಪಿತೄನ್ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂ ನಯೇತ್ ।। ೪೬.

ಕಲ್ಲಿನ ಎಡ ಪಾದದ ಮೇಲೆಯೂ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದವರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ಈಚೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸುರೈಃ ಸಹ। ಮುಖ್ಯಸಂಜ್ಞಂ ಹಿ ತತ್ತೀರ್ಥಂ ದೇವಾಸ್ತತ್ರ ಪದೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೪೬.

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಅದು ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಥ.' ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಿಷು ತೇಷು ಪದೇಷ್ವೇವ ತೀರ್ಥೇಷು ಮುನಿಸತ್ತಮ। ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದಶುಭಂ ಕರ್ಮ ತತ್ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ನಾರದ ।। ೪೬.

ಆ ಮೂರು ಪಾದಗಳ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಾರದನೇ, ಯಾವ ಅಶುಭ ಕರ್ಮವಿದ್ದರೂ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ತನ್ನೈಮಿಷವನಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸೇವಿತಂ ಪುಣ್ಯಪೂರುಷೈಃ। ತತ್ರ ವ್ಯಾಸಃ ಶುಕಃ ಪೈಲಃ ಕಣ್ವೋ ವೇಧಾಃ ಶಿವೋ ಹರಿಃ ।। ೪೬.

ಆ ಪುಣ್ಯನೈಮಿಷವನವನ್ನು ಪುಣ್ಯವಂತರು ಸೇವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯಾಸ, ಶುಕ, ಪೈಲ, ಕಣ್ವ, ವೇಧ, ಶಿವ, ಹರಿಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತೇಷಾಂ ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇಣ ಮುಚ್ಯತೇ ಪಾತಕೈರ್ನರಃ। ವಾಮಹಸ್ತೇ ಶಿಲಾಯಾಸ್ತು ತಥಾ ಚೋದ್ಯನ್ತಕೋ ಗಿರಿಃ ।। ೪೬.

ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎಡ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪರ್ವತವಿದೆ.

ಸ ಪರ್ವತಃ ಸಮಾನೀತೋ ಹ್ಯಗಸ್ತ್ಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ತತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹರಶ್ಚೈವ ತಪಶ್ಚೋಗ್ರಞ್ಚ ಚಕ್ರತುಃ ।। ೪೬.

ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ತರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಹರನು ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.

ತತ್ರಾಗಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ಹಿ ವರಂ ಕುಣ್ಡಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದುರ್ಲಭಮ್। ಯತ್ರ ಮುನ್ಯಷ್ಟಕಂ ಸಿದ್ಧಂ ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾ ಶಿವಂ ಗತಮ್। ಕುಣ್ಡೇ ಮುನ್ಯಷ್ಟಕಂ ನತ್ವಾ ಪಿತೄನ್ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂ ನಯೇತ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕುಂಡವಿದೆ, ಅದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಅಪರೂಪವಾದುದು. ಅಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮಹಾಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶಿವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಆ ಎಂಟು ಮುನಿಗಳನ್ನು ವಂದಿಸಿದವರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಗಸ್ತ್ಯೇನಾಥ ದೇವರ್ಷೇ ಹ್ಯುದಯಾದ್ರೇರ್ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಶಿಲಾಯಾ ವಾಮಹಸ್ತೇಽಪಿ ಸ್ಥಾಪಿತೋ ಗಿರಿರಾಟ್ ಶುಭಃ। ವಾದಿತ್ರಾದ್ಯೈರ್ದಿವ್ಯಗೀತೈರಾಢ್ಯೋ ವಾದಿತ್ರಕೋ ಗಿರಿಃ ।। ೪೬.

ಅನಂತರ, ದೇವರ್ಷಿಯೇ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಉದಯಾದ್ರಿಯ ಶಿಲೆಯ ಎಡ ಕೈಯ ಮೇಲೆಯೂ ಶುಭಕರವಾದ ಪರ್ವತರಾಜನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯ ಪರ್ವತವು ದಿವ್ಯವಾದ ವಾದ್ಯಗಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

ತತ್ರ ವಿದ್ಯಾಧರೋ ನಾಮ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣೈಃ। ಸಮೇತೋಽದ್ಯಾಪಿ ಕೀತಾನಿ ದಿವ್ಯಾನಿ ಸಹ ಗೀಯತೇ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿದ್ಯಾಧರ ಎಂಬವನು ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ದೈವಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಮೋಹನಶ್ಚ ಸುನೀಥಶ್ಚ ಶೈಲೂಜೋ ಮೋಹನೋತ್ತಮಃ। ಪರ್ವತೋ ನಾರದಧ್ಯಾನೀ ಸಙ್ಗೀತೀ ಪುಷ್ಪದನ್ತಕಃ। ಹಾಹಾ ಹೂಹೂಪ್ರಭೃತಯೋ ಗೀತದಾನಂ ಪ್ರಜಕ್ರಿರೇ ।। ೪೬.

ಮೋಹನ, ಸುನೀತ, ಶೈಲುಜ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೋಹನ, ಪರ್ವತ, ನಾರದಧ್ಯಾನಿ, ಸಂಗೀತೀ, ಪುಷ್ಪದಂತಕ, ಹಾಹಾ, ಹೂಹೂ ಮತ್ತು ಇತರರು—allರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

ತಥಾ ಚಿತ್ರರಥೋ ನಾಮ ಸರ್ವಗನ್ಧರ್ವಸಂವೃತಃ। ಗಾಯತಿ ಮಧುರಾಣ್ಯೇವ ಗೀತಾನ್ಯದ್ರೌ ಮಹೋತ್ಸವಮ್ ।। ೪೬.

ಹಾಗೆ, ಚಿತ್ರರಥನು ಎಲ್ಲಾ ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಅತಃ ಸ ಪರ್ವತೋ ದೇವೈಃ ಸೇವ್ಯತೇಽದ್ಯಾಪಿ ನಿತ್ಯಶಃ। ಧರ್ಮಜಾಸ್ತತ್ರ ದೇವೇಶೋ ಹರೋ ಭಸ್ಮಾಙ್ಗರಾಗವಾನ್ ।। ೪೬.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ ಹರನು, ಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಇದ್ದನು.

ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹಿತೋ ರುದ್ರಃ ಪರ್ವತೇ ಗೀತನಾದಿತೇ। ಮೋದತೇ ಪೂಜಿತೋದ್ಯೇಯಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ।। ೪೬.

ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ರುದ್ರನು ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದನು; ಅವನು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಗಯಾಯಾಂ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಹಿ ಗೋಪತಿರ್ವಾ ಗದಾಧರಃ। ಹೀಯತೇ ವೈಷ್ಣವೀ ಮಾಯಾ ತಥಾ ರುದ್ರಾರ್ಚ್ಚಯಾ ಮುನೇ ।। ೪೬.

ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಗೋಪಾಲನಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಗದಾಧರನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಮಾಯೆಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರಾರ್ಚನೆಯ ಫಲವೂ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮುನಿಯೇ.

ಶಿಲಾಯಾ ದಕ್ಷಿಣೇ ಹಸ್ತೇ ಭಸ್ಮಕೂಟೋ ಗಿರಿರ್ಧೃತಃ। ಧರ್ಮ್ಮರಾಜೇನ ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಹ್ಯಗಸ್ತ್ಯಃ ಸಹ ಭಾರ್ಯ್ಯಯಾ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮಕುಟ ಎಂಬ ಪರ್ವತವನ್ನು ಧರ್ಮರಾಜನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಗಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ಪದೇ ಸ್ನಾತಃ ಪಿಣ್ಡದೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗಃ। ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತು ವರಂ ಲೇಭೇ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಭುವಿ ದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೪೬.

ಅಗಸ್ತ್ಯನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಲೋಪಾಮುದ್ರಾಂ ತಥಾ ಭಾರ್ಯ್ಯಾಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್। ತತ್ರಾಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಯಾ ।। ೪೬.

ಹಾಗೆಯೇ, ಲೋಪಾಮುದ್ರ ಎಂಬ ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಹೆಂಡತಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಗಸ್ತ್ಯಞ್ಚ ಸಭಾರ್ಯ್ಯಞ್ಚ ಪಿತೄನ್ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂ ನಯೇತ್। ದಣ್ಡಿನಾಥ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸೀತಾದ್ರೇರ್ದಕ್ಷಿಣೇ ಗಿರೌ ।। ೪೬.

ಅಗಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದವನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದಂಡಿನಾಥನು ಸೀತಾದ್ರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ವಟೋ ವಟೇಶ್ವರಸ್ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಶ್ಚ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ। ತದಗ್ರೇ ರುಕ್ಮಿಣೀಕುಣ್ಡಂ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಕಪಿಲಾ ನದೀ। ಕಪಿಲೇಶೋ ನದೀತೀರೇ ಹ್ಯಮಾಸೋಮಸಮಾಗಮೇ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ವಟವೃಕ್ಷವಾದ ವಟೇಶ್ವರನು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಮುಂದೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಕುಂಡ ಇದೆ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕಪಿಲಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲೇಶ್ವರನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ಕಪಿಲಾಯಾಂ ನರಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಕಪಿಲೇಶಂ ಸಮರ್ಚ್ಯ ಚ। ಕೃತೇ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಪಿಣ್ಡದಾನೇ ಪಿತರೋ ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನುಯುಃ ।। ೪೬.

ಕಪಿಲಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಕಪಿಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದೊರಕಿಸುತ್ತದೆ.

ತತ್ರಾಗ್ನಿಧಾರಾ ಗಿರಿವರಾದಾಗತೋದ್ಯನ್ತಕಾದನು। ತತ್ರ ಸಾರಸ್ವತಂ ಕುಣ್ಡಂ ಸರಸ್ವತ್ಯಾ ಪ್ರಕಲ್ಪಿತಮ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಅಗ್ನಿಧಾರೆಯು ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸರಸ್ವತಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಂಡವೂ ಇದೆ.

ಶುಕ್ರಸ್ತತ್ರ ಸುತೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಷಣ್ಡಾಮರ್ಕ್ಕಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಭುಃ। ತತ್ರ ತತ್ರ ಮುನೀನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಪದೇಷು ಮುನಿಸತ್ತಮ। ಶ್ರಾದ್ಧಪಿಣ್ಡಾದಿಕೃತ್ಸ್ನಾತಃ ಪಿತೄಂಸ್ತಾರಯತೇ ನರಃ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಷಂಡಾಮರ್ಕಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆ; ಮಹರ್ಷಿಗಳ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶ್ರಾದ್ಧಪಿಂಡ ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಶಿಲಾಯಾ ವಾಮಹಸ್ತೇಽಪಿ ಗೃದ್ರಕೂಟೋ ಗಿರಿರ್ಧೃತಃ। ಗೃಧ್ರರೂಪೇಣ ಸಂಸಿದ್ಧಾಸ್ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೪೬.

ಶಿಲೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೃಧ್ರಕುಟ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗೃಹದ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಅತೋ ಗಿರಿರ್ಗೃಧ್ರಕೂಟಸ್ತತ್ರ ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರಃ ಸ್ಥಿತಃ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರಂ ನತ್ವಾ ಯಾಯಾಚ್ಛಮ್ಭೋಃ ಪದಂ ನರಃ ।। ೪೬.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಗೃಧ್ರಕುಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರನು ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವನು ಶಂಭುವಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರ ಗೃಧ್ರೇ ಗುಹಾಯಾಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡದಃ ಶಿವಲೋಕಭಾಕ್ । ತತ್ರ ಗೃಧ್ರೇ ವಟಂ ನತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಮೋ ದಿವಂ ವ್ರಜೇತ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಗೃಧ್ರನ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗೃಧ್ರಸ್ಥಳದ ವಟವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.