ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಜುಹೋತ್ಯಗ್ನೌ ಚ ತೇಷಾಂ ವೈ ತದಕ್ಷಯ್ಯೋಪತಿಷ್ಠತಾಮ್ । ಅಕ್ಷಯನ್ತು ಭವೇಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ಜಪಹೋಮತಪಾಂಸಿ ಚ। ಶಿಲಾಪರ್ವ್ವತರೂಪೇಣ ಮಯಿ ತಿಷ್ಠತು ಸರ್ವ್ವದಾ ।। ೪೫.

ಯಾರು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಹೋಮಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದಿರಲಿ. ಅವರ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಜಪ, ಹೋಮ, ತಪಸ್ಸುಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ. ನಾನು ಶಿಲಾ ಪರ್ವತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತೇನೆ.

ಪತಿವ್ರತಾವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವಾಃ ಪ್ರೋಚುಃ ಪತಿವ್ರತಾಮ್। ತ್ವಯಾ ಯತ್ಪ್ರಾರ್ಥಿತಂ ಸರ್ವ್ವಂ ತದ್ಭವಿಷ್ಯತ್ಯಸಂಶಯಮ್ ।। ೪೫.

ಪತಿವ್ರತೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಪತಿವ್ರತೆಯೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ಬೇಡಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ."

ಗಯಾಸುರಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ಯದಾ ಸ್ಥಿರಾ। ತದಾ ಪಾದಾದಿರೂಪೇಣ ಸ್ಥಾಸ್ಯಾಮಸ್ತ್ವಯಿ ಸುಸ್ಥಿರಾಃ। ವರಂ ಶಿಲಾಯೈ ದತ್ತ್ವೈವಂ ತತ್ರೈವಾನ್ತರ್ದ್ದಧುಃ ಸುರಾಃ ।। ೪೫.

ನೀನು ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲಸುವಾಗ, ನಾವು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪಾದಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ಶಿಲೆಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದರು.

ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶಿಲಾಯಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಶ್ರೃಣು ನಾರದ ಮುಕ್ತಿದಮ್। ಯಸ್ಯಾ ಗಾಯನ್ತಿ ದೇವಾಶ್ಚ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ ।। ೪೬.

ನಾರದ, ಈಗ ನಾನು ಈ ಶಿಲೆಯ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಈ ಶಿಲೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾ ಸ್ಥಿತಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸಾ ದೇವರೂಪಾತಿಪಾವನೀ। ವಿಚಿತ್ರಾಖ್ಯಂ ಶಿಲಾತೀರ್ಥಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್ ।। ೪೬.

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಆ ಶಿಲೆ ದೇವರ ರೂಪವಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಶಿತ್ರ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ ಈ ಶಿಲೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯಾಃ ಸಂಸ್ಪರ್ಶನಾಲ್ಲೋಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಹರಿಪುರಂ ಯಯುಃ। ಶೂನ್ಯೇ ಲೋಕತ್ರಯೇ ಜಾತೇ ಶೂನ್ಯಾ ಯಮಪುರೀ ಹ್ಯಭೂತ್ ।। ೪೬.

ಅವಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹರಿಯವರ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಖಾಲಿಯಾದಾಗ, ಯಮನ ನಗರವೂ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು.

ಯಮ ಇನ್ದ್ರಾದಿಭಿರ್ಗತ್ವಾ ಊಚೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮದ್ಭುತಮ್। ಅಧಿಕಾರಂ ಗೃಹಾಣಾಥ ಯಮದಣ್ಡಂ ಪಿತಾಮಹ ।। ೪೬.

ಯಮನು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಪಿತಾಮಹ, ನೀನು ಯಮನ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು."

ಯಮಮೂಚೇ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಗೃಹೇ ಧಾರಯಸ್ವ ತಾಮ್। ಬ್ರಹ್ಮೋಕ್ತೋ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ತು ಗೃಹೇ ತಾಂ ಸಮಧಾರಯತ್ ।। ೪೬.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ಆಕೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡು." ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಆಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.

ಯಮೋಽಧಿಕಾರಂ ಸ್ವಂ ಚಕ್ರೇ ಪಾಪಿನಾಂ ಶಾಸನಾದಿಕಮ್। ಏವಂವಿಧಾ ಗುರುತರಾ ಶಿಲಾ ಜಗತಿ ವಿಶ್ರುತಾ ।। ೪೬.

ಯಮನು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಕೈಗೊಂಡು, ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಭಾರವಾದ ಈ ಶಿಲೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಯಥಾ ಬ್ರಹ್ನಾ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಯಥಾ ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡೇ ಚ ಯಥಾ ಮೇರು ಸ್ತಥೇಯಂ ದೇವರೂಪಿಣೀ ।। ೪೬.

ಹೆಗಲಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರು ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿರುವಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮೆರು ಪರ್ವತ ಇರುವಂತೆ, ಈ ದೇವರೂಪಿಣಿ ಶಿಲೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ಗಯಾಸುರಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಗುರುತ್ವಾದ್ಧಾರಿತಾ ಯತಃ । ಅತಃ ಪವಿತ್ರಯೋರ್ಯೋಗಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕಃ ।। ೪೬.

ಅವಳು ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಆ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಿಬ್ಬರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಪವಿತ್ರಯೋರ್ದ್ವಯೋರ್ಯೋಗೇ ಹಯಮೇಧ ಮಜೋಽಕರೋತ್। ಭಾಗಾರ್ಥಮಾಗತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಷ್ಣ್ವಾದೀನಬ್ರವೀಚ್ಛಿಲಾ ।। ೪೬.

ಆ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯಿತು. ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಆ ಶಿಲೆ ಅವರೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿತು—

ಶಿಲಾಸ್ಥಿತಿಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ತು ಕುರ್ವನ್ತು ಪಿತೃಮುಕ್ತಯೇ। ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಶಿಲಾಯಾನ್ತೇ ದೇವಾ ವಿಷ್ಣ್ವಾದಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೪೬.

"ಪಿತೃಗಳ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ಇರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿರಿ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಶಿಲೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.

ಶಿಲಾರೂಪೇಣ ಮೂರ್ತ್ತ್ಯಾ ಚ ಪದರೂಪೇಣ ದೇವತಾಃ। ಮೂರ್ತ್ತಾಮೂರ್ತಸ್ವರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತಾಃ ಪೂರ್ವಪ್ರತಿಜ್ಞಯಾ ।। ೪೬.

ಶಿಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ, ಆ ದೇವತೆಗಳು ರೂಪದೊಡಗೂಡಿದರೂ, ರೂಪವಿಲ್ಲದರೂ, ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.

ದೈತ್ಯಸ್ಯ ಮುಣ್ಡ ಪೃಷ್ಠೇ ತು ಯಸ್ಮಾತ್ಸಾ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಶಿಲಾ। ತಸ್ಮಾತ್ಸ ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಾದ್ರಿಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಃ ।। ೪೬.

ಆ ಶಿಲೆ ದೈತ್ಯನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದರಿಂದ, ಆ ಮುಂಡಪೃಷ್ಠ ಪರ್ವತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಆಚ್ಛಾದಿತಃ ಶಿಲಾಪಾದಃ ಪ್ರಭಾಸೇನಾದ್ರಿಣಾ ಯತಃ। ಭಾಸಿತೋ ಭಾಸ್ಕರೇಣೇತಿ ಪ್ರಭಾಸಃ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಃ ।। ೪೬.

ಶಿಲೆಯ ಪಾದವನ್ನು ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಭಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಭಾಸಂ ಹಿ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಶಿಲಾಙ್ಗುಷ್ಠೋ ವಿನಿರ್ಗತಃ। ಅಙ್ಗುಷ್ಠೋತ್ಥಿತ ಈಶೋಽಪಿ ಪ್ರಭಾಸೇಶಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೪೬.

ಪ್ರಭಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನು ಚೀರಿಕೊಂಡು ಶಿಲೆಯ ಅಂಗುಷ್ಠ ಹೊರಬಂದಿತು. ಆ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ದೇವರು ಉದಯವಾದುದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಪ್ರಭಾಸೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾಙ್ಗುಷ್ಠೈಕತೇಶೋ ಯಃ ಸಾ ಚ ಪ್ರೇತಶಿಲಾ ಸ್ಮೃತಾ। ಪಿಣ್ಡದಾನಾದ್ಯತಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಪ್ರೇತತ್ವಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ನರಃ ।। ೪೬.

ಒಂದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರೇತರೂಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾನದೀಪ್ರಬಾಸಾದ್ಯೋಃ ಸಙ್ಗಮೇ ಸ್ನಾನಕೃನ್ನರಃ। ರಾಮೋ ದೇವ್ಯಾ ಸಹ ಸ್ನಾತೋ ರಾಮತೀರ್ಥಂ ತತಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೪೬.

ಮಹಾನದಿ ಪ್ರಭಾಸಾ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ರಾಮನು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಾಮತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾರ್ಥಿತೋಽತ್ರ ಮಹಾನದ್ಯಾ ರಾಮ ಸ್ನಾತೋ ಭವೇತಿ ಚ। ರಾಮತೀರ್ಥಂ ತತೋ ಭೂತ್ವಾ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್ ।। ೪೬.

ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಲು ರಾಮನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು; ರಾಮನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮತೀರ್ಥವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಜನ್ಮಾನ್ತರಶತಂ ಸಾಗ್ರಂ ಯತ್ಕೃತಂ ದುಷ್ಕೃತಂ ಮಯಾ। ತತ್ಸರ್ವಂ ವಿಲಯಂ ಯಾತು ರಾಮತೀರ್ಥಾಭಿಷೇಚನಾತ್ ।। ೪೬.

ನಾನು ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು, ಉಳಿದವುಗಳೂ ಸೇರಿ, ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಯಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕುರ್ವೀತ ಮಾನವಃ। ರಾಮತೀರ್ಥೇ ಪಿಣ್ಡದಸ್ತು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಂ ಪ್ರಯಾತ್ಯಸೌ। ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಮಃ ಸೀತಯಾ ಭರತಾಗ್ರಜಃ ।। ೪೬.

ಯಾರು ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ರಾಮನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದನು.

ರಾಮ ರಾಮ ಮಹಾಬಾಹೋ ದೇವಾನಾಮಭಯಙ್ಕರ। ತ್ವಾಂ ನಮಸ್ಯೇಽತ್ರ ದೇವೇಶಂ ಮಮ ನಶ್ಯತು ಪಾತಕಮ್ ।। ೪೬.

ರಾಮಾ ರಾಮಾ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದವನೇ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಾನಿನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ದೇವಾಧಿದೇವನೇ, ನನ್ನ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಲಿ.

ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಯಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಪಿಣ್ಡಕಮ್ । ಪ್ರೇತತ್ವಾತ್ತಸ್ಯ ಪಿತರೋ ವಿಮುಕ್ತಾಃ ಪಿತೃತಾಂ ಯಯುಃ ।। ೪೬.

ಯಾರು ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪಿಂಡದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಪ್ರೇತರೂಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಪಿತೃಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆಪಸ್ತ್ವಮಸಿ ದೇವೇಶ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಪತಿರೇವ ಚ। ಪಾಪ ನಾಶಯ ಮೇ ದೇವ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಕರ್ಮಜಮ್ ।। ೪೬.

ನೀನು ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಧಿದೇವನೇ, ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದವನೇ, ದೇವಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದಾದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನೀನು ನಾಶಮಾಡು.

ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಪ್ರಭಾಸೇಶಂ ಭಾಸಮಾನಂ ಶಿವಂ ವ್ರಜೇತ್। ತಞ್ಚ ಶಮ್ಭುಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಮಬಲಿಂ ತತಃ ।। ೪೬.

ಪ್ರಭಾಸೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಆ ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ರಾಮೇ ವನಂ ಗತೇ ಶೈಲಮಾಗತ್ಯ ಭರತಃ ಸ್ಥಿತಃ । ಪಿತೃಪಿಣ್ಡಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ರಾಮಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ತತ್ರ ಚ ।। ೪೬.

ರಾಮನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಭರತನು ಪರ್ವತದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದನು. ಅವನು ಪಿತೃಪಿಂಡಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ರಾಮನನ್ನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ರಾಮಂ ಸೀತಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚ ಮುನೀನ್ಸ್ಥಾಪಿತವಾನ್ಪ್ರಭುಃ। ಭರತಸ್ಯಾಶ್ರಮೇ ಪುಣ್ಯೇ ನಿತ್ಯಂ ಪುಣ್ಯತಮೈರ್ವೃತಮ್। ಮತಙ್ಗಸ್ಯ ಪದಂ ತತ್ರ ದೃಶ್ಯತೇ ಸರ್ವಮಾನುಷೈಃ ।। ೪೬.

ಪ್ರಭುವಾದವನು ರಾಮ, ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳನ್ನು ಭರತನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪುಣ್ಯಶೀಲರು ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮತಂಗನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಾಪಿತಂ ಧರ್ಮಸರ್ವಸ್ವಂ ಲೋಕಸ್ಯಾಸ್ಯ ನಿದರ್ಶನಾತ್। ಮತಙ್ಗಸ್ಯ ಪದೇ ಶ್ರಾದ್ಧೀ ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾರಯತೇ ಪಿತೄನ್ ।। ೪೬.

ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನು ಲೋಕದ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮತಂಗನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯ ಬಳಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಾರೆ.