ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗದಾಧರೋ ದೃಶ್ಯತೀರ್ಥಂ ಸರ್ವ್ವತೀರ್ಥೋತ್ತಮೋತ್ತಮಮ್। ಸ್ಥಾಸ್ಯನ್ತಿ ಚ ಮರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಯಾನ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುರೀಂ ನರಾಃ। ವಾರಾಣಸೀ ಪ್ರಯಾಗಶ್ಚ ಪುರುಷೋತ್ತಮಸಂಜ್ಞಕಮ್ ।। ೪೫.

ಗದಾಧರನು, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ತೀರ್ಥವಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ವಾರಾಣಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗಙ್ಗಾಸಾಗರಸಂಜ್ಞಞ್ಚ ನಿತ್ಯಂ ತಿಷ್ಠತು ಫಲ್ಗುನಿ। ಗದಾಧರಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ತತ್ಸರ್ವ್ವತೀರ್ಥೋತ್ತಮೋತ್ತಮಮ್। ಮುಕ್ತಿರ್ಭವೇತ್ ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಮೃತಾನಾಂ ಶ್ರಾದ್ಧತಃ ಸದಾ ।। ೪೫.

ಗಂಗಾಸಾಗರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಸದಾ ಫಲ್ಗುನಿಯಲ್ಲಿ ಗದಾಧರನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದವರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಜರಾಯುಜಾಣ್ಡಜಾ ವಾಪಿ ಸ್ವೇದಜಾ ವಾಪಿ ಚೋದ್ಭಿದಃ। ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದೇಹಂ ಶಿಲಾಯಾನ್ತೇ ಯಾನ್ತು ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪತಾಮ್ ।। ೪೫.

ಗರ್ಭದಿಂದ, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ಬೆವರಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಮೊಳಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಾದರೂ, ಶಿಲೆಯ ಬಳಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಥಾರ್ಚ್ಚಿತೇ ಹರೌ ಸರ್ವ್ವೇ ಯಜ್ಞಾಃ ಪೂರ್ಣಾ ಭವನ್ತಿ ಹಿ। ತಥಾ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ತರ್ಪಣಞ್ಚ ಸ್ನಾನಂ ಚಾಕ್ಷಯಮಸ್ತ್ವಿಹ ।। ೪೫.

ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ, ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನವೂ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಲಿ.

ಮಮ ದೇಹೇ ಸುರೇಶಾನಾಂ ಯೇ ಜಪನ್ತಿ ಶ್ರುತಾದಿಕಮ್। ಅಚಿರೇಣಾಪಿ ತೇ ಸಿದ್ಧಾಃ ಸಿದ್ಧಿಭಾಜೋ ಭವನ್ತು ವೈ ।। ೪೫.

ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವೇದ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವವರು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೇ, ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಿದ್ಧರಾಗಲಿ.

ಪಿತೄಣಾಂ ಕುಲಸಾಹಸ್ರಮಾತ್ಮನಾ ಸಹಿತಂ ನರಃ। ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿನಾ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಂ ನಯೇದ್‌ಧ್ರುವಮ್ ।। ೪೫.

ಒಬ್ಬನು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ, ತನ್ನ ಸಾವಿರಾರು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಯಾವತ್ಯೋ ಹಿ ಸರಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಾ ಗಙ್ಗಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಹ್ರದಾಃ ಶುಭಾಃ। ಸಮುದ್ರಾದ್ಯಾಃ ಸರೋಮುಖ್ಯಾ ಮಾನಸಾದ್ಯಾಃ ಸುರೇಶ್ವರಾಃ। ನೃಣಾಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ವಿದಧತೋ ಮುಕ್ತಯೇ ನಿವಸನ್ತು ಮೇ ।। ೪೫.

ಗಂಗಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಸಾಗರಗಳು, ಮಾನಸಾದಿ ದೈವಿಕ ಸರೋವರಗಳು, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಲಿ.

ಶರೀರೇಣ ಸಮಾಯಾನ್ತು ಕ್ವಚಿನ್ನೋ ಯಾನ್ತು ದೇವತಾಃ। ಏಕೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ರಿಧಾಮೂರ್ತ್ತಿರ್ಯಾವತ್ಸಙ್ಕೀರ್ತ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ।। ೪೫.

ದೇವತೆಗಳು ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ ಅಥವಾ ಹೊರಹೋಗದೆ ಇರಲಿ. ಯಾವಾಗಲೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ಹಾಗೆ ಇರಲಿ.

ತಾವಚ್ಛಿಲಾಯಾಂ ಸರ್ವ್ವಾಣಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಸಹ ದೈವತೈಃ। ಸದಾ ತಿಷ್ಠನ್ತು ಮುನಯೋ ಗನ್ಧರ್ವ್ವಾಣಾಂ ಗಣಾಶ್ಚ ಯೇ ।। ೪೫.

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಲಿ.

ಸರ್ವ್ವದೇವಸ್ವರೂಪಾ ಚ ನಾಮೇಯಂ ದೇವರೂಪಿಣೀ। ಯಾವತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ತಾವತ್ತಿಷ್ಠತು ವೈ ಶಿಲಾ। ಮಮ ದೇಹೇಽಶ್ಮರೂಪೇ ಚ ಯೇ ಜಪನ್ತಿ ತಪನ್ತಿ ಚ ।। ೪೫.

ಈ ಶಿಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪವಲ್ಲದೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡವಳೂ ಹೌದು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವಿರುವವರೆಗೆ ಈ ಶಿಲೆ ಕೂಡ ಇರಲಿ. ನನ್ನ ಶರೀರ ಅಥವಾ ಈ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾರು ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೇನು ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಜುಹೋತ್ಯಗ್ನೌ ಚ ತೇಷಾಂ ವೈ ತದಕ್ಷಯ್ಯೋಪತಿಷ್ಠತಾಮ್ । ಅಕ್ಷಯನ್ತು ಭವೇಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ಜಪಹೋಮತಪಾಂಸಿ ಚ। ಶಿಲಾಪರ್ವ್ವತರೂಪೇಣ ಮಯಿ ತಿಷ್ಠತು ಸರ್ವ್ವದಾ ।। ೪೫.

ಯಾರು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಹೋಮಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದಿರಲಿ. ಅವರ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಜಪ, ಹೋಮ, ತಪಸ್ಸುಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ. ನಾನು ಶಿಲಾ ಪರ್ವತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತೇನೆ.

ಪತಿವ್ರತಾವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವಾಃ ಪ್ರೋಚುಃ ಪತಿವ್ರತಾಮ್। ತ್ವಯಾ ಯತ್ಪ್ರಾರ್ಥಿತಂ ಸರ್ವ್ವಂ ತದ್ಭವಿಷ್ಯತ್ಯಸಂಶಯಮ್ ।। ೪೫.

ಪತಿವ್ರತೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಪತಿವ್ರತೆಯೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ಬೇಡಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ."

ಗಯಾಸುರಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ಯದಾ ಸ್ಥಿರಾ। ತದಾ ಪಾದಾದಿರೂಪೇಣ ಸ್ಥಾಸ್ಯಾಮಸ್ತ್ವಯಿ ಸುಸ್ಥಿರಾಃ। ವರಂ ಶಿಲಾಯೈ ದತ್ತ್ವೈವಂ ತತ್ರೈವಾನ್ತರ್ದ್ದಧುಃ ಸುರಾಃ ।। ೪೫.

ನೀನು ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲಸುವಾಗ, ನಾವು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪಾದಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ಶಿಲೆಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದರು.

ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶಿಲಾಯಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಶ್ರೃಣು ನಾರದ ಮುಕ್ತಿದಮ್। ಯಸ್ಯಾ ಗಾಯನ್ತಿ ದೇವಾಶ್ಚ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ ।। ೪೬.

ನಾರದ, ಈಗ ನಾನು ಈ ಶಿಲೆಯ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಈ ಶಿಲೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾ ಸ್ಥಿತಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸಾ ದೇವರೂಪಾತಿಪಾವನೀ। ವಿಚಿತ್ರಾಖ್ಯಂ ಶಿಲಾತೀರ್ಥಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್ ।। ೪೬.

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಆ ಶಿಲೆ ದೇವರ ರೂಪವಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಶಿತ್ರ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ ಈ ಶಿಲೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯಾಃ ಸಂಸ್ಪರ್ಶನಾಲ್ಲೋಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಹರಿಪುರಂ ಯಯುಃ। ಶೂನ್ಯೇ ಲೋಕತ್ರಯೇ ಜಾತೇ ಶೂನ್ಯಾ ಯಮಪುರೀ ಹ್ಯಭೂತ್ ।। ೪೬.

ಅವಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹರಿಯವರ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಖಾಲಿಯಾದಾಗ, ಯಮನ ನಗರವೂ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು.

ಯಮ ಇನ್ದ್ರಾದಿಭಿರ್ಗತ್ವಾ ಊಚೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮದ್ಭುತಮ್। ಅಧಿಕಾರಂ ಗೃಹಾಣಾಥ ಯಮದಣ್ಡಂ ಪಿತಾಮಹ ।। ೪೬.

ಯಮನು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಪಿತಾಮಹ, ನೀನು ಯಮನ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು."

ಯಮಮೂಚೇ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಗೃಹೇ ಧಾರಯಸ್ವ ತಾಮ್। ಬ್ರಹ್ಮೋಕ್ತೋ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ತು ಗೃಹೇ ತಾಂ ಸಮಧಾರಯತ್ ।। ೪೬.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ಆಕೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡು." ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಆಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.

ಯಮೋಽಧಿಕಾರಂ ಸ್ವಂ ಚಕ್ರೇ ಪಾಪಿನಾಂ ಶಾಸನಾದಿಕಮ್। ಏವಂವಿಧಾ ಗುರುತರಾ ಶಿಲಾ ಜಗತಿ ವಿಶ್ರುತಾ ।। ೪೬.

ಯಮನು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಕೈಗೊಂಡು, ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಭಾರವಾದ ಈ ಶಿಲೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಯಥಾ ಬ್ರಹ್ನಾ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಯಥಾ ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡೇ ಚ ಯಥಾ ಮೇರು ಸ್ತಥೇಯಂ ದೇವರೂಪಿಣೀ ।। ೪೬.

ಹೆಗಲಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರು ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿರುವಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮೆರು ಪರ್ವತ ಇರುವಂತೆ, ಈ ದೇವರೂಪಿಣಿ ಶಿಲೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ಗಯಾಸುರಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಗುರುತ್ವಾದ್ಧಾರಿತಾ ಯತಃ । ಅತಃ ಪವಿತ್ರಯೋರ್ಯೋಗಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕಃ ।। ೪೬.

ಅವಳು ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಆ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಿಬ್ಬರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಪವಿತ್ರಯೋರ್ದ್ವಯೋರ್ಯೋಗೇ ಹಯಮೇಧ ಮಜೋಽಕರೋತ್। ಭಾಗಾರ್ಥಮಾಗತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಷ್ಣ್ವಾದೀನಬ್ರವೀಚ್ಛಿಲಾ ।। ೪೬.

ಆ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯಿತು. ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಆ ಶಿಲೆ ಅವರೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿತು—

ಶಿಲಾಸ್ಥಿತಿಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ತು ಕುರ್ವನ್ತು ಪಿತೃಮುಕ್ತಯೇ। ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಶಿಲಾಯಾನ್ತೇ ದೇವಾ ವಿಷ್ಣ್ವಾದಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೪೬.

"ಪಿತೃಗಳ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ಇರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿರಿ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಶಿಲೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.

ಶಿಲಾರೂಪೇಣ ಮೂರ್ತ್ತ್ಯಾ ಚ ಪದರೂಪೇಣ ದೇವತಾಃ। ಮೂರ್ತ್ತಾಮೂರ್ತಸ್ವರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತಾಃ ಪೂರ್ವಪ್ರತಿಜ್ಞಯಾ ।। ೪೬.

ಶಿಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ, ಆ ದೇವತೆಗಳು ರೂಪದೊಡಗೂಡಿದರೂ, ರೂಪವಿಲ್ಲದರೂ, ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.

ದೈತ್ಯಸ್ಯ ಮುಣ್ಡ ಪೃಷ್ಠೇ ತು ಯಸ್ಮಾತ್ಸಾ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಶಿಲಾ। ತಸ್ಮಾತ್ಸ ಮುಣ್ಡಪೃಷ್ಠಾದ್ರಿಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಃ ।। ೪೬.

ಆ ಶಿಲೆ ದೈತ್ಯನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದರಿಂದ, ಆ ಮುಂಡಪೃಷ್ಠ ಪರ್ವತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಆಚ್ಛಾದಿತಃ ಶಿಲಾಪಾದಃ ಪ್ರಭಾಸೇನಾದ್ರಿಣಾ ಯತಃ। ಭಾಸಿತೋ ಭಾಸ್ಕರೇಣೇತಿ ಪ್ರಭಾಸಃ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಃ ।। ೪೬.

ಶಿಲೆಯ ಪಾದವನ್ನು ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಭಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಭಾಸಂ ಹಿ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಶಿಲಾಙ್ಗುಷ್ಠೋ ವಿನಿರ್ಗತಃ। ಅಙ್ಗುಷ್ಠೋತ್ಥಿತ ಈಶೋಽಪಿ ಪ್ರಭಾಸೇಶಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೪೬.

ಪ್ರಭಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನು ಚೀರಿಕೊಂಡು ಶಿಲೆಯ ಅಂಗುಷ್ಠ ಹೊರಬಂದಿತು. ಆ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ದೇವರು ಉದಯವಾದುದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಪ್ರಭಾಸೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾಙ್ಗುಷ್ಠೈಕತೇಶೋ ಯಃ ಸಾ ಚ ಪ್ರೇತಶಿಲಾ ಸ್ಮೃತಾ। ಪಿಣ್ಡದಾನಾದ್ಯತಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಪ್ರೇತತ್ವಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ನರಃ ।। ೪೬.

ಒಂದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರೇತರೂಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾನದೀಪ್ರಬಾಸಾದ್ಯೋಃ ಸಙ್ಗಮೇ ಸ್ನಾನಕೃನ್ನರಃ। ರಾಮೋ ದೇವ್ಯಾ ಸಹ ಸ್ನಾತೋ ರಾಮತೀರ್ಥಂ ತತಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೪೬.

ಮಹಾನದಿ ಪ್ರಭಾಸಾ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ರಾಮನು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಾಮತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.