ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗಯಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮುತ್ತಮಮ್। ಯಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರಸಂಶಯಃ ।। ೪೩.

ಈಗ ನಾನು ಗಯೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಸನಕಾದ್ಯೈರ್ಮ್ಮಹಾಭಾಗೈರ್ದೇವರ್ಷಿಃ ಸ ಚ ನಾರದಃ। ಸನತ್ಕುಮಾರಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಪ್ರಣಮ್ಯ ವಿಧಿಪೂರ್ವ್ವಕಮ್ ।। ೪೩.

ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಸನಕಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವರ್ಷಿಯಾದ ನಾರದರು, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ನಾರದ ಉವಾಚ।। ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥೋತ್ತಮೋತ್ತಮಮ್। ತಾರಕಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಪಠತಾಂ ಶ್ರೃಣ್ವತಾಂ ತಥಾ ।। ೪೩.

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: 'ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳು; ಅದನ್ನು ಓದುವವರಿಗೂ ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಅದು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.'

ಸನತ್ಕುಮಾರ ಉವಾಚ।। ವಕ್ಷ್ಯೇ ತೀರ್ಥವರಂ ಪುಣ್ಯಂ ಶ್ರಾದ್ಧಾದೌ ಸರ್ವತಾರಕಮ್। ಗಯಾತೀರ್ಥಂ ಸರ್ವದೇಶೇ ತೀರ್ಥೇಭ್ಯೋಽಪ್ಯಧಿಕಂ ಶ್ರೃಣು ।। ೪೩.

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಈಗ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉದ್ಧಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಗಯಾ ತೀರ್ಥವು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಕೇಳು.'

ಗಯಾಸುರಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕ್ರತವೇಽರ್ಥಿತಃ। ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಶಿಲಾಂ ಧರ್ಮೋ ಹ್ಯಧಾರಯತ್ ।। ೪೩.

ಗಯಾಸುರನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನವಿಗನುಸಾರ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಅವನು ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಧರ್ಮನು ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಇಟ್ಟನು.

ತತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾಽಕರೋದ್ಯಾಗಂ ಸ್ಥಿತಶ್ಚಾಪಿ ಗದಾಧರಃ। ಫಲ್ಗುತೀರ್ಥಾದಿರೂಪೇಣ ನಿಶ್ಚಲಾರ್ಥಮಹರ್ನಿಶಮ್। ಗಯಾಸುರಸ್ಯ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯೈರ್ದೈವತೈಃ ಸಹ ।। ೪೩.

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಗದಾಧರನು (ವಿಷ್ಣು) ಫಲ್ಗು ತೀರ್ಥದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ದಿನರಾತ್ರಿ ಅಚಲತೆಯಿಗಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು.

ಕೃತಯಜ್ಞೋ ದದೌ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ಗೃಹಾದಿಕಮ್। ಸ್ವೇತಕಲ್ಪೇ ತು ವಾರಾಹೇ ಗಯಾಯಾಗಮಕಾರಯತ್ ।। ೪೩.

ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ವರಾಹ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಗಯಾ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.

ಗಯಾನಾಮ್ನಾ ಗಯಾ ಖ್ಯಾತಾ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಬ್ರಹ್ನಮಭಿಕಾಂಕ್ಷಿತಮ್। ಕಾಂಕ್ಷನ್ತಿ ಪಿತರಃ ಪುತ್ರಾನ್ನರಕಾದ್ಭಯಭೀರವಃ ।। ೪೩.

ಗಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದನು. ಪಿತೃಗಳು ನರಕದ ಭಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರು ಗಯೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ಗಯಾಂ ಯಾಸ್ಯತಿ ಯಃ ಪುತ್ರಃ ಸ ನಸ್ತ್ರಾತಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಗಯಾಪ್ರಾಪ್ತಂ ಸುತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಿತೄಣಾಮುತ್ಸವೋ ಭವೇತ್। ಪದ್ಭ್ಯಾಮಪಿ ಜಲಂ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೋಽಸ್ಮಭ್ಯಂ ಕಿಂ ನ ದಾಸ್ಯತಿ ।। ೪೩.

ಯಾರು ಗಯೆಗೆ ಹೋಗುವನು ಅವನು ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನಾಗುವನು. ಗಯೆಗೆ ಹೋದ ಮಗನನ್ನು ಪಿತೃಗಳು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ. ಅವನು ಪಾದಗಳಿಂದಲಾದರೂ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ, ನಮಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೇ?

ಗಯಾಂ ಗತ್ವಾನ್ನದಾತಾ ಯಃ ಪಿತರಸ್ತೇನ ಪುತ್ರಿಣಃ । ಪಕ್ಷತ್ರಯನಿವಾಸೀ ಚ ಪುನಾತ್ಯಾಸಪ್ತಮಂ ಕುಲಮ್। ನೋ ಚೇತ್ಪಞ್ಚದಶಾಹಂ ವಾ ಸಪ್ತರಾತ್ರಿಂ ತ್ರಿರಾತ್ರಿಕಮ್ ।। ೪೩.

ಯಾರು ಗಯೆಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನೂ, ಏಳನೇ ಕುಲದವರವರೆಗೆ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಹದಿನೈದು ದಿನ, ಏಳು ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಮಾಡಿದರೂ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾಕಲ್ಪಕೃತಂ ಪಾಪಂ ಗಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿನಶ್ಯತಿ। ಪಿಣ್ಡಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ಪಿತ್ರಾದೇರಾತ್ಮನೋಽಪಿ ತಿಲೈರ್ವಿನಾ ।। ೪೩.

ಗಯೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾಪವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ತಿಲ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತನಿಗೂ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಸುರಾಪಾನಂ ಸ್ತೇಯಂ ಗುರ್ವ್ವಙ್ಗನಾಗಮಃ। ಪಾಪಂತತ್ಸಙ್ಗಜಂ ಸರ್ವ್ವಂ ಗಯಾಶ್ರಾದ್ಧಾದ್ವಿನಶ್ಯತಿ ।। ೪೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಕಳ್ಳತನ, ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಆತ್ಮಜೋಽಪ್ಯನ್ಯಜೋ ವಾಪಿ ಗಯಾಭೂಮೌ ಯದಾ ತದಾ। ಯನ್ನಾಮ್ನಾ ಪಾತಯೇತ್ಪಿಣ್ಡಂ ತಂ ನಯೇದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।। ೪೩.

ತಮ್ಮ ಮಗನಾಗಲಿ, ಬೇರೆ ಯಾರಾಗಲಿ ಗಯಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರೂ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಂ ಗಯಾಶ್ರಾದ್ಧಂ ಗೋಗೃಹೇ ಮರಣಂ ತಥಾ। ವಾಸಃ ಪುಂಸಾಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಮುಕ್ತಿರೇಷಾ ಚತುರ್ವ್ವಿಧಾ ।। ೪೩.

ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ಗಯಾ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಹಸುವಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವು, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸ—ಇವು ಪುರುಷರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮುಕ್ತಿಗಳು.

ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನೇನ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಗೋಗೃಹೇ ಮರಣೇನ ಕಿಮ್। ವಾಸೇನ ಕಿಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಯದಿ ಪುತ್ರೋ ಗಯಾಂ ವ್ರಜೇತ್ ।। ೪೩.

ಮಗನು ಗಯೆಗೆ ಹೋದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ಹಸುವಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವು, ಅಥವಾ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬೇಕಾಗುವುದೇ?

ಗಯಾಯಾಂ ಸರ್ವ್ವಕಾಲೇಷು ಪಿಣ್ಡಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ। ಅಧಿಮಾಸೇ ಜನ್ಮದಿನೇ ಚಾಸ್ತೇಽಪಿ ಗುರುಶುಕ್ರಯೋಃ ।। ೪೩.

ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನದಲ್ಲಿಯೂ, ಗುರು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ಒಂದೇ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ನ ತ್ಯಕ್ತವ್ಯಂ ಗಯಾಶ್ರಾದ್ಧಂ ಸಿಂಹಸ್ಥೇಽಪಿ ಬೃಹಸ್ಪತೌ। ತಥಾ ದೈವಪ್ರಮಾದೇನ ಪ್ರಹತೇಷು ವ್ರಣೇಷು ಚ। ಪುನಃ ಕರ್ಮ್ಮಾಧಿಕಾರೀ ಚ ಶ್ರಾದ್ಧಕೃದ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಭಾಕ್ ।। ೪೩.

ಗುರು ಸಿಂಹ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಗಯಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು. ದೇವರ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಲಿ, ಗಾಯಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಬಿಡಬಾರದು. ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹತೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸಕೃದ್ಗಯಾಭಿಗಮನಂ ಸಕೃತ್ಪಿಣ್ಡಸ್ಯ ಪಾತನಮ್। ದುರ್ಲಭಂ ಕಿಂ ಪುನರ್ನ್ನಿತ್ಯಮಸ್ಮಿನ್ನೇವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಿಃ ।। ೪೩.

ಒಮ್ಮೆ ಗಯೆಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಒಮ್ಮೆ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದೇ ಅಪರೂಪ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಅಪರೂಪ!

ಪ್ರಮಾದಾನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದೇರ್ಮುಕ್ತಿದಾಯಕೇ। ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಾದ್ಯಥಾ ಮುಕ್ತಿರ್ಲಭ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೪೩.

ಯಾರಾದರೂ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಿಗುವ ಮುಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಕೀಟಕಾದಿಮೃತಾನಾಞ್ಚ ಪಿತೄಣಾಂ ತಾರಣಾಯ ಚ। ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಸುವಿಚಕ್ಷಣೈಃ ।। ೪೩.

ಹುಳು ಮುಂತಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಪಿತೃಗಳ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಕಲ್ಪಿತಾನ್ವಿಪ್ರಾನ್ಹವ್ಯಕವ್ಯಾದಿನಾಽರ್ಚ್ಚಯೇತ್। ತೈಸ್ತುಷ್ಟೈಸ್ತೋಷಿತಾಃ ಸರ್ವ್ವಾಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ದೇವತಾಃ ।। ೪೩.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹವ್ಯ, ಕವ್ಯ ಮುಂತಾದ ದಾನಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರೆ, ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುವರು.

ಮುಣ್ಡನಂ ಚೋಪವಾಸಶ್ಚ ಸರ್ವ್ವತೀರ್ಥೇಷ್ವಯಂ ವಿಧಿಃ। ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಿಶಾಲಾಂ ವಿರಜಾಂ ಗಯಾಮ್ ।। ೪೩.

ಮೂಂಡು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಉಪವಾಸವು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ವಿಶಾಲಾ, ವಿರಜಾ ಮತ್ತು ಗಯಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.

ದಣ್ಡಂಪ್ರದರ್ಶಯೇದ್ಭಿಕ್ಷುರ್ಗಯಾಂ ಗತ್ವಾ ನ ಪಿಣ್ಡದಃ। ದಣ್ಡಂ ನ್ಯಸ್ತಾ ವಿಷ್ಣುಪದೇ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ಮುಚ್ಯತೇ ।। ೪೩.

ಯಾವ ಭಿಕ್ಷು ಗಯೆಗೆ ಹೋಗಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸದೆ, ತನ್ನ ದಂಡವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಷ್ಣುಪಾದದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಅವನು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನ ದಣ್ಡೀ ಕಿಲ್ಬಿಷಂ ಧತ್ತೇ ಪುಣ್ಯಂ ವಾ ಪರಮಾರ್ಥತಃ। ಅತಃ ಸರ್ವ್ವಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಧ್ಯಾಯತಿ ಭಾವುಕಃ ।। ೪೩.

ದಂಡಧಾರಿ ನಿಜವಾಗಿ ಪಾಪವನ್ನೂ, ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಾವದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಂನ್ಯಸೇತ್ಸರ್ವ್ವಕರ್ಮ್ಮಾಣಿ ವೇದಮೇಕಂ ನ ಸಂನ್ಯಸೇತ್। ಮುಣ್ಡಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾಚ್ಚ ಪೂರ್ವ್ವೇಽಸ್ಮಿನ್ಪಶ್ಚಿಮೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ ।। ೪೩.

ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು, ಆದರೆ ವೇದವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಬಾರದು. ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಥವಾ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೂ ಮೂಂಡು ಮಾಡಬಹುದು.

ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಕ್ರೋಶದ್ವಯಂ ಮಾನಂ ಗಯೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಣೇರಿತಮ್। ಪಞ್ಚಕ್ರೋಶಂ ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ರೋಶಮೇಕಂ ಗಯಾಶಿರಃ ।। ೪೩.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಗಯೆಯ ಗಾತ್ರ ಎರಡು ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶಗಳು. ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಐದು ಕ್ರೋಶ, ಗಯಾ ಶಿಖರ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ.

ತನ್ಮಧ್ಯೇ ಸರ್ವ್ವತೀರ್ಥಾನಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಯಾನಿ ಸನ್ತಿ ವೈ। ಶ್ರಾದ್ಧಕೃದ್ಯೋ ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರೇ ಪಿತೄಣಾಮನೃಣೋ ಹಿ ಸಃ ।। ೪೩.

ಅದರೊಳಗೆ ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಇವೆ. ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದವನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಶಿರಸಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕೃದ್ಯಸ್ತು ಕುಲಾನಾಂ ಶತಮುದ್ಧರೇತ್। ಗೃಹಾಚ್ಚಲಿತಮಾತ್ರೇಣ ಗಯಾಯಾಂ ಗಮನಂ ಪ್ರತಿ। ಸ್ವರ್ಗಾ ರೋಹಣಸೋಪಾನಂ ಪಿತೄಣಾಞ್ಚ ಪದೇ ಪದೇ ।। ೪೩.

ಯಾರು ತಲೆಗೆ ಮುಡುಪು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ವಂಶದ ನೂರು ತಲೆಮಾರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದಿಂದ ಗಯಾ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಪದೇ ಪದೇಽಶ್ವಮೇಧಸ್ಯ ಯತ್ಫಲಂ ಗಚ್ಛತೋ ಗಯಾಮ್। ತತ್ಫಲಞ್ಚ ಭವೇನ್ನೂನಂ ಸಮಗ್ರಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೪೩.

ಗಯಾ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ಇದು ಖಚಿತ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.