ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸ್ವರೈಃ ಷೋಡಶಭಿಃ ಕ್ಲೃಪ್ತ ವದನಾಃ ಪ್ರಣವಾನ್ತರಾಃ। ಕಚವರ್ಗೋದ್ಭವೈರ್ವರ್ಣೈಃ ಪಞ್ಚಾವಯವಪಾಣಯಃ ।। ೪೨.

ಅವರ ಮುಖಗಳು ಹದಿನಾರು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಣವವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಅವರ ಕೈಗಳು ಐದು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಂಠ್ಯ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದವು.

ಪವರ್ಗದಕ್ಷಚರಣಾ ವಾಮಪಾದಾಸ್ತವರ್ಗತಃ। ಆತರನ್ತ್ಯನ್ತವರ್ಣಾಶ್ಚ ಯೇಷಾಂ ಕುಕ್ಷಿದ್ವಯಾತ್ಮಕೌ ।। ೪೨.

ಅವರ ಬಲ ಕಾಲುಗಳು ಓಷ್ಠ್ಯ ವರ್ಣಗಳಿಂದ, ಎಡ ಕಾಲುಗಳು ದಂತ್ಯ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವರ ದೇಹ ಅಂತ್ಯವರ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳು ಹೊಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಇದ್ದವು.

ನಾಭಿನಿದ್ರಾಃ ಕಾನ್ತಪೃಷ್ಠಾ ಮೋದರಾ ಯರಲವೋತ್ಕಚಾಃ। ಅಗ್ನಿದಕ್ಷಾಂಶರುಚಿರಾ ಧರಾಗ್ರೀವಾ ಭೃತಾಸಕಾಃ ।। ೪೨.

ಅವರ ನಾಭಿ ಅನುನಾಸಿಕ ವರ್ಣಗಳಾಗಿ, ಬೆನ್ನು ತಾಳವರ್ಗದಿಂದ, ಹೊಟ್ಟೆ ಯರಲವ ವರ್ಣಗಳಿಂದ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ವರ್ಣಗಳ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ, ಭುಜಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದವು.

ಅನ್ತಸ್ಥಸನ್ಧಿಸಂಸ್ಥಾನಾ ವೈಖರೀವಾಗ್ವಿಜೃಮ್ಭಿತಾಃ। ಅಪಶ್ಯನ್ಮಥುರಾಮೇಷಾಂ ಹೃದಯಾಮ್ಭೋಜಕಲ್ಪಿತಾಮ್ ।। ೪೨.

ಅವರ ಒಳಗಿನ ಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೋಡಣೆಗಳಿಂದ ವಾಗ್ಬಲವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಥುರೆಯನ್ನು ಕಂಡರು.

ಹರೇರ್ಭಗವತಃ ಸಾಕ್ಷಾದಾವಿರ್ಭಾವಸ್ಥಲೀ ಹಿ ಸಾ। ಕಾಶೀಮಪಶ್ಯದ್ಭ್ರೂಮಧ್ಯೇ ಮಾಯಾಮಾಧಾರಸಂಸ್ಥಿತಾಮ್ ।। ೪೨.

ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹರಿಯ ಹೆಸರಿನ ಭಗವಂತನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಳ. ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಯೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಕಾಶಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರು.

ಲಿಙ್ಗದೇಶೇ ತತಃ ಕಾಞ್ಚೀಮವನ್ತೀಂ ನಾಭಿಮಣ್ಡಲೇ । ಕಣ್ಠಸ್ಥಾಂ ದ್ವಾರಕಾಮೇಷಾಂ ಪ್ರಯಾಗಂ ಪ್ರಾಣಗಂ ತಥಾ ।। ೪೨.

ನಂತರ ಲಿಂಗದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಂಚಿಯನ್ನು, ನಾಭಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅವಂತಿಯನ್ನು, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಕಂಡರು.

ಸವ್ಯಾಪಸವ್ಯಯೋಸ್ತೇಷಾಂ ಗಡ್ಗಾಽಪಿ ಯಮುನಾ ನದೀ । ಮಧ್ಯೇ ಸರಸ್ವತೀ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರಂ ತಥಾನನೇ ।। ೪೨.

ಅವರ ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯೂ ಯಮುನೆಯೂ ಇದ್ದವು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ತಾನೇ ಇದ್ದಳು ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಹನುಗ್ರೀವಾಮಧ್ಯಗತಂ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮುತ್ತಮಮ್। ಬದರ್ಯ್ಯಾಶ್ರಮಮೇತೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮರನ್ಧ್ರೇ ದದರ್ಶ ಹ ।। ೪೨.

ಹಣುವಿನ ಮತ್ತು ಕಂಠದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬದರಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಅವರು ಕಂಡರು.

ಪೌಣ್ಡ್ರವರ್ಧನನೇಪಾಲಪೀಠಂ ನಯನಯೋರ್ಯುಗೇ। ಪೀಠಂ ಪೂರ್ಣಗಿರಿಂನಾಮ ಲಲಾಟೇ ಸಮದೃಶ್ಯತ ।। ೪೨.

ಕಣ್ಣುಗಳ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಂಡ್ರವರ್ಧನ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಪೀಠಗಳು, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗಿರಿ ಪೀಠವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಕಣ್ಠೇ ಚ ಮಥುರಾಪೀಠಂ ಕಾಞ್ಚೀಪೀಠಂ ಕಟಿಸ್ಥಿತಮ್। ಜಾಲನ್ಧರಂ ತಥಾ ಪೀಠಂ ಸ್ತನದೇಶೇಷ್ವದೃಶ್ಯತ ।। ೪೨.

ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಥುರಾ ಪೀಠ, ಕಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಚಿ ಪೀಠ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತನದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಾಲಂಧರ ಪೀಠವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಭೃಗುಪೀಠಂ ಕರ್ಣದೇಶೇ ಹ್ಯಯೋಧ್ಯಾಂ ನಾಸಿಕಾಪುಟೇ। ಬ್ರಹ್ಮರನ್ಧ್ರೇ ಸ್ಥಿತಂ ಬ್ರಾಹ್ಯಂ ಶೈವಂ ಸೀಮನ್ತಸೀಮನಿ ।। ೪೨.

ಕಿವಿಗಳ ಬಳಿ ಭೃಗು ಪೀಠ, ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಹ್ಮ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಸೀಮಂತದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪೀಠವು ಇದ್ದವು.

ಶಾಕ್ತಂ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರ ಧಿಷಣಂ ವೈಷ್ಣವಂ ಹೃದಯಾಮ್ಬುಜೇ। ಸೌರಂ ಚಕ್ಷುಃಪ್ರದೇಶಸ್ಥಂ ಬೌದ್ಧಞ್ಛಾಯಾಸು ಸಙ್ಗತಮ್ ।। ೪೨.

ಜಿಹ್ವಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ತ ಪೀಠ, ತಾಲುದಲ್ಲಿ ಧಿಷಣ ಪೀಠ, ಹೃದಯದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಪೀಠ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೌರ ಪೀಠ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಪೀಠವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.

ಸೌತ್ರಾಮಣಿಂ ಕಣ್ಠದೇಶೇ ಪಶುಬನ್ಧಮಥೋರಸಿ। ವಾಜಪೇಯಂ ಕಟಿತಟೇ ಹ್ಯಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ತಥಾನನೇ ।। ೪೨.

ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಸೌತ್ರಾಮಣಿ ಪೀಠ, ಉರಸಿನಲ್ಲಿ ಪಶುಬಂಧ ಪೀಠ, ಕಟಿತಟದಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಪೀಠವು ಇದ್ದವು.

ಅಶ್ವಮೇಧಂ ಕಟಿತಟೇ ನರಮೇಧಮಥೋದರೇ। ರಾಜಸೂಯಂ ಶಿರೋದೇಶೇ ಆವಸಥ್ಯಂ ತಥಾಽಧರೇ ।। ೪೨.

ಕಂಠದ ಮೇಲೆ ಅಶ್ವಮೇಧ, ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ನರಮೇಧ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ರಾಜಸೂಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆವಸಥ್ಯ ಯಜ್ಞವಿದೆ.

ಊರ್ದ್ಧ್ವೋಷ್ಠೇ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿಞ್ಚ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಂ ಮುಖಾನ್ತರೇ। ಹವ್ಯಂ ಶ್ರುತೌ ಮನ್ತ್ರಭೇದಾಂಸ್ತಥಾ ರೋಮಸ್ವವಸ್ಥಿತಾನ್। ಭೃತ್ಯೈರಿವ ಮಹಾರಾಜಂ ಪುರಾಣೈರ್ನ್ಯಾಯಮಿಶ್ರಿತೈಃ ।। ೪೨.

ಮೇಲಿನ ತುಟಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿ, ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಗೃಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹವ್ಯ, ಮಂತ್ರಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಕೂದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಸೇವಕರು ಹೇಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಳೆಯ ಧರ್ಮದ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆ ಇವೆ.

ಸಂಹಿತಾಭಿಶ್ಚ ತನ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗುಪಾಸಿತಾನ್। ಕರ್ಮ ಜ್ಞಾನೋಪಾಸನಾಭಿರ್ಜನಾನುಗ್ರಹಕಾರಕಾನ್ ।। ೪೨.

ಸamhಿತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಇವುಗಳು ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಗಳಾಗಿವೆ.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುವಿಸ್ಮಿತಮನಾ ಮುನಿಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಬಭೂವ ತಾನ್ । ಬ್ರಹ್ಮತೇಜೋಮಯಾನ್ದಿವ್ಯಾಂಸ್ತಪತೋಽರ್ಕಾನಿವಚ್ಯುತಾನ್। ಜ್ಲತೋಽಗ್ನೀ ನಿವೋದರ್ಕಾನ್ಕೋಟೀನ್ದುಸಮದರ್ಶನಾನ್ ।। ೪೨.

ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿ ಋಷಿ ಕೃಷ್ಣನು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಅವುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸೂರ್ಯರಂತೆ, ಇಂಧನದಿಂದ ಎದ್ದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ, ಲಕ್ಷ ಚಂದ್ರರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ವವನ್ದೇ ಸಹಸೋತ್ಥಾಯ ದಣ್ಡವತ್ಪತಿತೋ ಮುನಿಃ। ಕೃತಾರ್ಥೋಽಹಂ ಕೃತಾರ್ಥೋಽಹಂ ಕೃತಾರ್ಥೋಽಹಮಿತೀರಯನ್ ।। ೪೨.

ಆ ಋಷಿ ಕೂಡಲೇ ಎದ್ದು, ಭೂಮಿಗೆ ದಂಡವತ್ತಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, 'ನಾನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ಮನಃ। ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಞ್ಚಾಯುರ್ಯದ್ಭವನ್ತೋಽಕ್ಷಿಗೋಚರಾಃ ।। ೪೨.

ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ, ಇಂದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ, ಇಂದು ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೀರಿ.

ಅಲೌಕಿಕಂಲೌಕಿಕಞ್ಚ ಯತ್ ಕಿಞ್ಚಿದಪಿ ವಿದ್ಯತೇ। ನ ತದ್ವೋಽವಿದಿತಂ ವೇದ್ಯಂ ಭೂತ ಭವ್ಯಂ ಭವಚ್ಚ ಯತ್ ।। ೪೨.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ, ಯಾವುದಾದರೂ ಇರುವುದೆಂದರೆ ಅದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದದ್ದು ಇಲ್ಲ, ತಿಳಿಯಲಾಗದದ್ದು ಇಲ್ಲ; ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ.

ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಫಲಾ ಯೂಯಂ ದರ್ಶಯನ್ತೋಽಪಿ ತಾನ್ಸದಾ। ಯದೃಚ್ಛಾಕರಸಙ್ಕೋಚವಿಧಾನಾಯೇಹ ರಾಗಿಣಾಮ್ ।। ೪೨.

ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮಾತ್ರ, ಸ್ವತಃ ಫಲದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೀರಿ.

ಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ಯಾಪಿ ಮಿಥ್ಯಾತ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವೇ ವಾ ನಿಧೀತರೌ। ನ ಮೃಷಾರಾಗವಿಷಯೌ ತತ್ಸಙ್ಕೋಚವಿಧಿಕ್ಷಯೌ ।। ೪೨.

ಈ ಲೋಕವು ಮಿಥ್ಯೆಯೆಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವೆಂದಾಗಲಿ, ನಿಮಗೆ ಸುಳ್ಳು ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದರ ಮಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದರ ನಾಶವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅತೋ ಲೋಕಹಿತೈರ್ನೂನಂ ಪರಮಾರ್ಥನಿರೂಪಣೇ। ಸ್ವೋಕ್ತಾಃ ಸ್ವರ್ಗಾದಿವಿಷಯಾಃ ನಶ್ವರಾ ಇತಿ ನಿನ್ದಿತಾಃ ।। ೪೨.

ಆದುದರಿಂದ ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, ನೀವು ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ವಿಷಯಗಳು ನಾಶವಾಗುವವು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದೀರಿ.

ಅಧಿಕಾರಿವಿಭೇದೇನ ಕರ್ಮಜ್ಞಾನೋಪದೇಶತಃ। ತ್ರಾತಂ ಸರ್ವಂ ಜಗನ್ನೂನಂ ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಮೂರ್ತ್ತಿಭಿಃ ।। ೪೨.

ಅರ್ಹತೆ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ-ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶದ ಮೂಲಕ, ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೀವು ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.

ಅತೋಽಹಂ ಪ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಮಿ ಭವನ್ತಶ್ಚೇತ್ಕೃಪಾಲವಃ । ಕರ್ಮಣಾಂ ಫಲಮಾದಿಷ್ಟಂ ಸರ್ಗಃ ಕಾಮೈಕಚೇತಸಾಮ್ ।। ೪೨.

ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀವು ದಯಾಳುಗಳಾದರೆ, ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ: ಕರ್ಮಗಳ ನಿಗದಿತ ಫಲವೇನು? ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟವರ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಹೇಗಿದೆ?

ಈಶಾರ್ಪಿತಧಿಯಾಂ ಪುಂಸಾಂ ಕೃತಸ್ಯಾಪಿ ಚ ಕರ್ಮಣಃ। ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಸ್ತತೋ ಜ್ಞಾನಂ ಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ತದನನ್ತರಮ್ ।। ೪೨.

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮನಶುದ್ಧಿ ಬರುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಜ್ಞಾನ, ನಂತರ ಮೋಕ್ಷವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಮೋಕ್ಷೋ ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯಮಿತ್ಯೇವಂ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಮೇವ ಯತ್। ಸರ್ವಂ ಸಮಾಪ್ಯತೇ ತಸ್ಮಿಞ್ಜ್ಞಾತೇ ಯದ್ಧಿ ಕೃತಾಕೃತಮ್ ।। ೪೨.

ಮೋಕ್ಷವೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯ, ಅದು ಸತ್ಪ್ರಜ್ಞಾನಂದಸ್ವರೂಪ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ, ಮಾಡಿದುದೂ ಮಾಡದುದೂ ಎಲ್ಲವೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯನ್ನಿಃಸಙ್ಗಂ ಚಿದಾಕಾಶಂ ಜ್ಞಾನರೂಪಮಸಂವೃತಮ್। ನಿರೀಹಮಚಲಂ ಶುದ್ಧಮಗುಣಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೪೨.

ಯಾವುದು ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಚೈತನ್ಯಾಕಾಶದಂತೆ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡದೆ, ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಅಚಲವಾಗಿ, ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಗುಣರಹಿತವಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದೋ ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಕಾರೇಷು ವಿನಶ್ಯತ್ಸು ನಿರ್ವಿಕಾರಂ ನ ನಶ್ಯತಿ। ಯಥಾನ್ಧತಮಸಾ ವ್ಯಾಪ್ತಲೋಕಸ್ಯ ರವಿರೋಜಸಾ ।। ೪೨.

ಬದಲಾವಣೆಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶವಾದರೂ, ಅವ್ಯಯವಾದುದು ನಾಶವಾಗದು. ಹೇಗೆ ದಟ್ಟವಾದ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವರಿಸಲಾದ ಲೋಕವನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ.