ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಯಶ್ಚೇದಂ ಶ್ರಾವಯೇಚ್ಛ್ರಾದ್ಧೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಪಾದಮನ್ತತಃ। ಅಕ್ಷಯಂ ಸಾರ್ವಕಾಮೀಯಂ ಪಿತೄಂಸ್ತಚ್ಚೋಪತಿಷ್ಠತಿ ।। ೪೧.

ಯಾರು ಈ ಪುರಾಣದ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನಾದರೂ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಓದಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾತ್ಪುರಾ ಹ್ಯನನ್ತೀದಂ ಪುರಾಣಂ ತೇನ ಚೋಚ್ಯತೇ। ನಿರುಕ್ತಮಸ್ಯ ಯೋ ವೇದ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ।। ೪೧.

ಈ ಪುರಾಣವು ಅನಂತವಾದುದರಿಂದ 'ಪುರಾಣ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತಥೈವ ತ್ರಿಷು ವರ್ಣೇಷು ಯೇ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪ್ರಧಾನತಃ। ಇತಿಹಾಸಮಿಮಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಧರ್ಮಾಯ ವಿದಧೇ ಮತಿಮ್ ।। ೪೧.

ಮೂರು ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಧರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವನ್ತ್ಯಸ್ಯ ಶರೀರೇಷು ರೋಮಕೂಪಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ। ತಾವತ್ಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ದಿವಿ ಮೋದತೇ। ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯಗೋ ಭೂತ್ವಾ ದೈವತೈಃ ಸಹ ಮೋದತೇ ।। ೪೧.

ಯಾವಷ್ಟು ರೋಮಕೂಪಗಳು ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವೋ, ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳು ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವ್ವಪಾಪಹರಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಞ್ಚ ಯಶಸ್ವಿ ಚ। ಬ್ರಹ್ಮಾ ದದೌ ಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಪುರಾಣಂ ಮಾತರಿಶ್ವನೇ ।। ೪೧.

ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವ, ಪುಣ್ಯಕರ, ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಪುರಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತರಿಶ್ವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ತಸ್ಮಾಚ್ಚೋಶನಸಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತಸ್ಮಾಚ್ಚಾಪಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ಬೃಹಸ್ಪತಿಸ್ತು ಪ್ರೇವಾಚ ಸವಿತ್ರೇ ತದನನ್ತರಮ್ ।। ೪೧.

ಅವನಿಂದ ಉಶನನು ಇದನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆಮೇಲೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ, ನಂತರ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸವಿತೃಗೆ ಇದನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

ಸವಿತಾ ಮೃತ್ಯವೇ ಪ್ರಾಹ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚೇನ್ದ್ರಾಯ ವೈ ಪುನಃ। ಇನ್ದ್ರಶ್ಚಾಪಿ ವಸಿಷ್ಠಾಯ ಸೋಽಪಿ ಸಾರಸ್ವತಾಯ ಚ ।। ೪೧.

ಸವಿತೃನು ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತೆ ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ಇಂದ್ರನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ, ವಸಿಷ್ಠನು ಸಾರಸ್ವತನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಸಾರಸ್ವತಸ್ತ್ರಿಧಾಮ್ನೇ ಚ ತ್ರಿಧಾಮಾ ಚ ಶರದ್ವತೇ। ಶರದ್ವತಸ್ತ್ರಿವಿಷ್ಟಾಯ ಸೋಽನ್ತರಿಕ್ಷಾಯ ದತ್ತವಾನ್ ।। ೪೧.

ಸಾರಸ್ವತನು ತ್ರಿಧಾಮನಿಗೆ, ತ್ರಿಧಾಮನು ಶರದ್ವತನಿಗೆ, ಶರದ್ವತನು ತ್ರಿವಿಷ್ಟನಿಗೆ, ತ್ರಿವಿಷ್ಟನು ಅಂತರಿಕ್ಷನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ವರ್ಷಿಣೇ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷೋ ವೈ ಸೋಽಪಿ ತ್ರಯ್ಯಾರುಣಾಯ ಚ। ತ್ರಯ್ಯಾರುಣೋ ಧನಞ್ಜಯೇ ಸ ಚ ಪ್ರಾದಾತ್ಕೃತಞ್ಜಯೇ ।। ೪೧.

ಅಂತರಿಕ್ಷನು ವರ್ಷಿಣಿಗೆ, ವರ್ಷಿಣನು ತ್ರಯ್ಯಾರుణನಿಗೆ, ತ್ರಯ್ಯಾರුණನು ಧನಂಜಯನಿಗೆ, ಧನಂಜಯನು ಕೃತಂಜಯನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಕೃತ ಞ್ಜಯಾತ್ತೃಣಞ್ಜಯೋ ಭರದ್ವಾಜಾಯ ಸೋಽಪ್ಯಥ। ಗೌತಮಾಯ ಭರದ್ವಾಜಃ ಸೋಽಪಿ ನಿರ್ಯ್ಯನ್ತರೇ ಪುನಃ ।। ೪೧.

ಕೃತಂಜಯನಿಂದ ತೃಣಂಜಯನು ಪಡೆದನು; ಅವನು ಭರದ್ವಾಜನಿಗೆ, ಭರದ್ವಾಜನು ಗೌತಮನಿಗೆ, ಗೌತಮನು ನಿರ್ಯಂತರನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ನಿರ್ಯನ್ತರಸ್ತು ಪ್ರೋವಾಚ ತಥಾ ವಾಜಶ್ರವಾಯ ಚ। ಸ ದದೌ ಸೋಮಶೂಷ್ಮಾಯ ಸ ದದೌ ತೃಣಬಿನ್ದವೇ ।। ೪೧.

ನಿರ್ಯಂತರನು ವಾಜಶ್ರವನುಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ವಾಜಶ್ರವನು ಸೋಮಶೂಷ್ಮನಿಗೆ, ಸೋಮಶೂಷ್ಮನು ತೃಣಬಿಂದುಗೆ ನೀಡಿದನು.

ತೃಣಬಿನ್ದುಸ್ತು ದಕ್ಷಾಯ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರೋವಾಚ ಶಕ್ತಯೇ। ಶಕ್ತೇಃ ಪರಾಶರಶ್ಚಾಪಿ ಗರ್ಭಸ್ಥಃ ಶ್ರುತವಾನಿದಮ್ ।। ೪೧.

ತೃಣಬಿಂದುನು ದಕ್ಷನಿಗೆ, ದಕ್ಷನು ಶಕ್ತಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾರಾಶರನು ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಪರಾಶರಾಜ್ಜಾತುಕರ್ಣಸ್ತಸ್ಮಾದ್ದ್ವೈಪಾಯನಃ ಪ್ರಭುಃ। ದ್ವೈಪಾಯನಾತ್ಪುನಶ್ಚಾಪಿ ಮಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೪೧.

ಪಾರಾಶರನಿಂದ ಜಾತುಕರ್ಣನು, ಅವನಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ದ್ವೈಪಾಯನನು, ದ್ವೈಪಾಯನನಿಂದ ಈಗ ಇದು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಶಾಂಶಪಾಯನ ಉವಾಚ ।। ಮಯಾ ವೈ ತತ್ಪುನಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪುತ್ರಾಯಾಮಿತಬುದ್ಧಯೇ। ಇತ್ಯೇವ ವಾಚಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗುರುಣಾ ಸಮುದಾಹೃತಾ ।। ೪೧.

ಶಾಂಶಪಾಯನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ನನ್ನ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನವಿರುವ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಗೆ ಗುರುವಾದವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ನಮಸ್ಕಾರ್ಯ್ಯಶ್ಚ ಗುರವಃ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಮನೀಷಿಭಿಃ। ಧನ್ಯಂ ಯಶಸ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕಮ್ ।। ೪೧.

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಭಾಗ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ, ಆಯುಷ್ಯ, ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳ siddhi ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪಾಪಘ್ನಂ ನಿಯಮೇನೇದಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸದಾ। ನಾಶುಚೌ ನಾಪಿ ಪಾಪಾಯ ನಾಪ್ಯಸಂವತ್ಸರೋಷಿತೇ ।। ೪೧.

ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಿಯಮದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಶುದ್ಧರಿಗೆ, ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದವರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು.

ನಾಶ್ರದ್ದಧಾನಾವಿದುಷೇ ನಾಪುತ್ರಾಯ ಕಥಞ್ಚನ। ನಾಹಿತಾಯ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಮಿದಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೪೧.

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಶತ್ರುಭಾವನೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ನೀಡಬಾರದು.

ಅವ್ಯಕ್ತಂ ವೈ ಯಸ್ಯ ಯೋನಿಂ ವದನ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಂ ದೇಹಂ ಕಾಲಮನ್ತರ್ಗತಞ್ಚ । ವಹ್ನಿಂ ವಕ್ರಂ ಚನ್ದ್ರ ಸೂರ್ಯ್ಯೌ ಚ ನೇತ್ರೇ ದಿಶಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಘ್ರಾಣಮಾಹುಶ್ಚ ವಾಯುಮ್ ।। ೪೧.

ಅವನ ಮೂಲವು ಗೋಚರವಾಗದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ದೇಹವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಅವನಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಅಂತರಂಗವಾಗಿದೆ; ಅವನ ಬಾಯಾಗಿರುವುದು ಅಗ್ನಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಕಿವಿಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಮೂಗು ಗಾಳಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಾಯೋ ವೇದಾಂಶ್ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಶರೀರಂ ಕ್ಷಿತಿಂ ಪಾದೌ ತಾರಕಾ ರೋಮಕೂಪಾನ್ । ಸರ್ವಾಣಿ ಚಾಙ್ಗಾನಿ ತಥೈವ ತಾನಿ ವಿದ್ಯಾಸ್ಸರ್ವಾ ಯಸ್ಯ ಪುಚ್ಛಂ ವದನ್ತಿ ।। ೪೧.

ಅವನ ಮಾತು ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ, ಅವನ ಕಾಲುಗಳು ಭೂಮಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅವನ ರೋಮಕುಪಗಳು, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯೆಗಳು, ಅವನ ಬಾಲವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಂ ದೇವದೇವಂ ಜನನಂ ಜನಾನಾಂ ಸರ್ವ್ವೇಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಞ್ಚ। ವರಂ ವರಾಣಾಂ ವರದಂ ಮಹೇಶ್ವರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಾದಿಂ ಪ್ರಯತೋ ನಮಸ್ಯೇ ।। ೪೧.

ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲವಾದ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ, ಮಹೇಶ್ವರನಾದ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ಆದಿಯಾದ ಆತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸೂತ ಸೂತ ಮಹಾಭಾಗ ತ್ವಯಾ ಭಗವತಾ ಸತಾ। ವ್ಯಾಸಪ್ರಸಾದಾಧಿಗತಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಬೋಧನೇನ ಚ ।। ೪೨.

ಸೂತ ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದವನು, ವ್ಯಾಸರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪಡೆದ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಈ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ.

ಅಷ್ಟಾದಶಪುರಾಣಾನಿ ಸೇತಿಹಾಸಾನಿ ಚಾನಘ। ಉಪಕ್ರಮೋಪಸಂಹಾರ ವಿಧಿನೋಕ್ತಾನಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ।। ೪೨.

ಅನಘ, ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳು ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ, ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಚತುರ್ದಶಸಹಸ್ರಂ ಚ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮತಿಸ್ಫುಟಮ್। ತತ್ಸಂಖ್ಯಕಂ ಭವಿಷ್ಯಞ್ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪಞ್ಚಶತಾಧಿಕಮ್ ।। ೪೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಐದು ನೂರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಂ ಮಹಾರಮ್ಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನವಸಹಸ್ರಕಮ್। ಕಥಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ್ತಮಷ್ಟಾದಶಸಹಸ್ರಕಮ್ ।। ೪೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ಥ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

ಶತೋತ್ತರಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ಸೂರ್ಯಸಂಖ್ಯಾಸಹಸ್ರಕಮ್ । ಅಥ ಭಾಗವತಂ ದಿವ್ಯಮಷ್ಟಾದಶಸಹಸ್ರಕಮ್ ।। ೪೨.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ನೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಭಗವತ ಪುರಾಣವು ದೈವಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶೈವೋಕ್ತಂ ಪುರಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮನಾಮಕಮ್। ಅಯುತಶ್ಲೋಕಘಟಿತಂ ಪುರಾಣಂ ವಾಮನಾಭಿಧಮ್ ।। ೪೨.

ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಾಮನ ಪುರಾಣವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ತಥೈವಾಯುತ ಸಂಖ್ಯಾತಂ ಷಟ್ಶತಾಧಿಕಮಾದಿಕಮ್। ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಸಾಹಸ್ರಮನಿಲಂ ತದ್ಗತಂ ಶುಭಮ್ ।। ೪೨.

ಅದೇವಿಧವಾಗಿ ಆದಿ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆರು ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಅನಿಲ ಪುರಾಣವು ಶುಭಕರವಾಗಿದ್ದು, ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಸಾಹಸ್ರಂ ನಾರದೀಯಮುದಾಹೃತಮ್ । ಏಕೋನವಿಂಶಸಾಹಸ್ರಂ ವೈನತೇಯಮುದಾಹೃತಮ್ ।। ೪೨.

ನಾರದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೈನತೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

ಸಹಸ್ರಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪಾದ್ಮಂ ಸುವಿಸ್ತರಮ್। ಸಪ್ತದಶಸಹಸ್ರನ್ತು ಕೂರ್ಮಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮನೋಹರಮ್ ।। ೪೨.

ಪದ್ಮ ಪುರಾಣವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ಐವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೂರ್ಮ ಪುರಾಣವು ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು ಹದಿನೇಳು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.