ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏತಾಮೇವ ಮಹಾಭಾಗಾಮದಿತಿಂ ಸಂಪ್ರವಿಶ್ಯ ವೈ। ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಯೋಗಾದರ್ದ್ಧೇನ ಚೇತಸಃ ।। ೫.

ಅವರಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಿಂದ, ಈ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಅದಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ.

ಗಚ್ಛಾಮಃ ಪುತ್ರತಾಮಸ್ಯಾಸ್ತನ್ನಃ ಶ್ರೇಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಅದಿತ್ಯಾಸ್ತು ಪ್ರಸೂತಾನಾಮಾದಿತ್ಯತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೫.

"ನಾವು ಅವಳ ಮಕ್ಕಳಾಗೋಣ, ಅದು ನಮಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಿತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಅದಿತ್ಯರ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ತೇ ಸರ್ವೇ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ। ಜಜ್ಞಿರೇ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾ ಮಾರೀಚಾತ್ ಕಶ್ಯಪಾತ್ಪುನಃ ।। ೫.

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮರೀಚಿಯ ಮಗನಾದ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಅದಿತ್ಯರಾಗಿ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಶತಕ್ರತುಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಜಜ್ಞಾತೇ ಪುನರೇವ ಹಿ । ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ನರನಾರಾಯಣೌ ಸುರೌ ।। ೫.

ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವೂ ಕೂಡ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರಾದ ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತೇಷಾಮಪಿ ಹಿ ದೇವಾನಾಂ ನಿಧನೋತ್ಪತ್ತಿರುಚ್ಯತೇ। ಯಥಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಉದಯಾಸ್ತಮಯಾವುಭೌ। ಪ್ರಜಾಪತೇಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಭವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೫.

ಈ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಾಸ್ತಮಯವಾಗುವಂತೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಭವ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೇಷ್ಠಾನುಶ್ರವಿಕೇ ಯಸ್ಮಾಚ್ಛಕ್ತಾಃ ಶಬ್ದಾದಿಲಕ್ಷಣೇ। ಅಷ್ಟಾತ್ಮಕೇಽಣಿಮಾದ್ಯೇ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಚಜ್ಞಿರೇ ಸುರಾಃ ।। ೫.

ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದೆ, ಶಬ್ದಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಅವರಲ್ಲಿವೆ, ಅಣಿಮಾದಿ ಎಂಟು ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಇತ್ಯೇಷ ವಿಷ್ಯೇ ರಾಗಃ ಸಮ್ಭೂತ್ಯಾಃ ಕಾರಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪೇನ ಸಮ್ಭೂತಾ ಜಯಾಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಜಿತಾಃ ।। ೫.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪದಿಂದ ಜಯರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಸೋತರು.

ಸ್ವಾರೋಚಿಷೇ ವೈ ತುಷಿತಾಃ ಸತ್ಯಾಶ್ಚೈವೋತ್ತಮೇ ಪುನಃ। ತಾಮಸೇ ಹರಯೋ ದೇವಾ ಜಾತಾಶ್ಚಾರಿಷ್ಣವೇ ತು ವೈ। ವೈಕುಣ್ಠಾಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೇ ಸಾಧ್ಯಾ ಆದಿತ್ಯಾಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತೇ ಪುನಃ ।। ೫.

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತುಷಿತರು, ಉತ್ತಮದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯರು, ತಾಮಸದಲ್ಲಿ ಹರಿಗಳು, ಚಾರಿಷ್ಣವದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠರು, ಚಾಕ್ಷುಷದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು, ಈಗಿನ ವೈವಸ್ವತದಲ್ಲಿ ಅದಿತ್ಯರು ಎಂಬಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಧಾತಾಽರ್ಯಮಾ ಚ ಮಿತ್ರಶ್ಚ ವರುಣೋಂಽಶೋ ಭಗಸ್ತಥಾ। ಇನ್ದ್ರೋ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಪೂಷಾ ಚ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ದಶಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫.

ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಮಿತ್ರ, ವರुण, ಅಂಶ, ಭಗ, ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷ ಮತ್ತು ಪರ್ಜನ್ಯ—ಇವರನ್ನು ಹತ್ತು ಜನರಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತತಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ತತೋ ವಿಷ್ಣುರಜಘನ್ಯೋಽಜಘನ್ಯಜಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯ ಸುತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೫.

ನಂತರ ತ್ವಷ್ಟಾ, ನಂತರ ವಿಷ್ಣು, ಕೊನೆಯವನು ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯವನು—ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಅದಿತ್ಯರನ್ನು ಕಶ್ಯಪನ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುರಭೀ ಕಶ್ಯಪಾದ್ರುದ್ರಾನೇಕಾದಶ ವಿಜಜ್ಞಿರೇ। ಮಹಾದೇವಪ್ರಸಾದೇನ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾ ಸತೀ ।। ೫.

ಸುರಭಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ಪವಿತ್ರರಾದರು.

ಅಙ್ಗಾರಕಂ ತಥಾ ಸರ್ಪಂ ನಿಋತಿಂ ಸದಸಸ್ಪತಿಮ್। ಅಜೈಕಪಾದಹಿರ್ಬುಘ್ನ್ಯಮೂರ್ದ್ಧ್ವಕೇತುಂ ಜ್ವರಂ ತಥಾ ।। ೫.

ಅಂಗಾರಕ, ಸರ್ಪ, ನಿರೃತಿ, ಸದಸಸ್ಪತಿ, ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ಯ, ಊರ್ಧ್ವಕೇತು ಮತ್ತು ಜ್ವರ ಎಂಬವರೂ ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಭುವನಞ್ಚೇಶ್ವರಂ ಮೃತ್ಯುಂ ಕಪಾಲಞ್ಚೈವ ವಿಶ್ರುತಮ್। ದೇವಾನೇಕಾದಶೈತಾಂಸ್ತು ರುದ್ರಾಂಸ್ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಾನ್। ತಪಸಾ ತೇನ ಮಹತಾ ಸುರಭೀ ತಾನಜೀಜನತ್ ।। ೫.

ಭುವನೇಶ್ವರ, ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕಪಾಲ—ಇವರೂ ಸೇರಿ ಹನ್ನೊಂದು ದೇವತೆಗಳು ರುದ್ರರು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಭಿ ತನ್ನ ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ತತೋ ದುಹಿತರಾವನ್ಯೇ ಸುರಭೀ ದ್ವೇ ವ್ಯಜಾಯತ। ರೋಹಿಣೀ ಚೈವ ರುದ್ರಾಭಾ ಗಾನ್ಧಾರೀ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀ ।। ೫.

ಆಮೇಲೆ ಸುರಭಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೋಹಿಣಿ, ರುದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿದ್ದಳು, ಮತ್ತೊಂದು ಗಾಂಧಾರಿ, ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು.

ರೋಹಿಣ್ಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ಕನ್ಯಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ಲೋಕವಿಶ್ರುತಾಃ। ಸುರೂಪಾ ಹಂಸಕೀಲಾ ಚ ಭದ್ರಾ ಕಾಮದುಘಾ ತಥಾ। ಸುಷುವೇ ಕಾಮದುಘಾ ತು ಸುರೂಪಾ ತನಯದ್ವಯಮ್ ।। ೫.

ರೋಹಿಣಿಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುರುಪಾ, ಹಂಸಕೀಲಾ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಾಮದುಘಾ ಎಂಬವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಕಾಮದುಘೆಗೆ ಸುರುಪಾ ಮತ್ತು ತನಯಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಹಂಸಕೀಲಾ ನೃಪ ಮೃಷೀನ್ ಭದ್ರಾಯಾಸ್ತು ವ್ಯಜಾಯತ। ವಿಶ್ರುತಾಸ್ತು ಮಹಾಭಾಗಾ ಗನ್ಧರ್ವಾ ವಾಜಿನಃ ಸುತಾಃ ।। ೫.

ರಾಜನೇ, ಹಂಸಕೀಲೆಯಿಂದ ಮೃಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಭದ್ರೆಯಿಂದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಂದರೆ ವಾಜಿನನ ಪುತ್ರರು, ಜನಿಸಿದರು.

ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾಸ್ತದಾ ಜಾತಾಃ ಖೇಚರಾಸ್ತೇ ಮನೋಜವಾಃ। ಶ್ವೇತಾಃ ಶ್ಯೇನಾಃ ಪಿಶಙ್ಗಾಶ್ಚ ಸಾರಙ್ಗಾ ಹರಿತಾರ್ಜುನಾಃ। ರುದ್ರಾ ದೇವೋಪಬಾಹ್ಯಾಸ್ತೇ ಗನ್ಧರ್ವಯೋನಯೋ ಹಯಾಃ ।। ೫.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ ಹೆಸರಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ, ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗಿಯಾದ ಕುದುರೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ, ಕಂದುಬಣ್ಣದ, ಚಿರತೆಬಣ್ಣದ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಿಂಕೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಈ ಗಂಧರ್ವವಂಶದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರನು ಪೋಷಿಸಿದರು.

ಭೂಯೋ ಜಜ್ಞೇ ಸುರಭ್ಯಾಸ್ತು ಶ್ರೀಮಾನ್ ಚನ್ದ್ರಾಭಸುಪ್ರಭಃ। ಸ್ರಗ್ವೀ ಕಕುಝೀ ದ್ಯುತಿಮಾನಮೃತಾಲಯಸಮ್ಭವಃ। ಸುರಭ್ಯನುಮತೇ ದತ್ತೋ ಧ್ವಜೋ ಮಾಹೇಶ್ವರಸ್ತು ಸಃ ।। ೫.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುರಭಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಚಂದ್ರಾಭಾಸುಪ್ರಭ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ, ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದ, ಅಮೃತಧಾಮದಿಂದ ಬಂದವನಾಗಿದ್ದ. ಸುರಭಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಮಹೇಶ್ವರನ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಕಶ್ಯಪಸುತಾ ರುದ್ರಾದಿತ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ಧರ್ಮಪುತ್ರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಸಾಧ್ಯಾ ವಿಶ್ವೇ ಚ ವಸವಸ್ತಥಾ ।। ೫.

ಈ ರೀತಿ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರಾದ ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವದೇವರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಪತ್ನೀನಾಮಪತ್ಯಾನೀಹ ಷೋಡಶ। ಬಹುಪುತ್ರಸ್ಯ ವಿದುಷಶ್ಚತಸ್ರೋ ವಿದ್ಯುತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಿರಸಜಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಋಚೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಸತ್ಕೃತಾಃ ।। ೫.

ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವರು ಅಂಗಿರಸರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು; ಆ ಋಕ್ಸಾಮಗಳು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಕೃಶಾಶ್ವಸ್ಯ ತು ದೇವರ್ಷೇರ್ದೇವಪ್ರಹರಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಏತೇ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಜಾಯನ್ತೇ ಪುನರೇವ ಹಿ ।। ೫.

ದೇವರ್ಷಿಯಾದ ಕೃಶಾಶ್ವನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಆಯುಧಗಳು ಪುತ್ರರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು ಯುಗಸಹಸ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಸರ್ವೇ ದೇವಗಣಾ ವಿಪ್ರಾಸ್ತ್ರಯ ಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತು ಛನ್ದಜಾಃ। ಏತೇಷಾಮಪಿ ದೇವಾನಾಂ ನಿರೋಧೋತ್ಪತ್ತಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೫.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತಮೂರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಇವರಿಗೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಎರಡೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯಥಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಉದಯಾಸ್ತಮಯಾವುಭೌ। ಏತೇ ದೇವನಿಕಾಯಾಸ್ತೇ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಯುಗೇ ಯುಗೇ ।। ೫.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಹೇಗೆ ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತಮಯವಾಗುತ್ತಾನೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಈ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಸಾಧ್ಯಾಶ್ಚ ವಸವೋ ವಿಶ್ವೇ ರುದ್ರಾದಿತ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ। ಅಭಿಜಾತ್ಯಾ ಪ್ರಭಾವೈಶ್ಚ ಕರ್ಮಭಿಶ್ಚೈವ ವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೫.

ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು, ಇವರನ್ನು ಉತ್ತಮ ವಂಶ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಜಾಪತೇಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಭವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅನ್ತರಂ ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮೋ ಯಶ್ಚ ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ।। ೫.

ನಾವು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಭವ ಇವರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

ಯಶ್ಚ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಭವತಿ ಯಶ್ಚ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ। ಜ್ಯಾಯಾನ್ಯೋ ಮಧ್ಯಮಶ್ಚೈವ ಕನೀಯಾನ್ ಯಶ್ಚ ತೇಷು ವೈ ।। ೫.

ಯಾರು ಯಾರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಯಾರಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ದೊಡ್ಡವರು, ಯಾರು ಮಧ್ಯಮರು, ಯಾರು ಚಿಕ್ಕವರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

ಪ್ರಧಾನಭೂತೋ ಯಸ್ತೇಷಾಂ ಗುಣಭೂತಶ್ಚ ತೇಷು ಯಃ। ಕರ್ಮಭಿಶ್ಚಾಭಿಜಾತ್ಯಾ ಚ ಪ್ರಭಾವೇಣ ಚ ಯೋ ಮಹಾನ್। ಏತತ್ ಪ್ರಭ್ರೂಹಿ ನಃ ಸರ್ವಂ ತ್ವಂ ಹಿ ವೇತ್ಥ ಯಥಾಯಥಮ್ ।। ೫.

ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಯಾರು ಅವನುಗೊಳ್ಳುವವರು, ಯಾರು ಕರ್ಮ, ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ನೀವೇನು ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ಅತ್ರ ವೋ ವರ್ಣಯಿಷ್ಯೇಹಮನ್ತರನ್ತೇಷು ಯತ್ ಸ್ಮೃತಮ್। ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುರುದ್ರಾಣಾಂ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ಮೇ ವಿವಕ್ಷತಃ ।। ೫.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರರ ಪರಸ್ಪರ ಭೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ರಾಜಸೀ ತಾಮಸೀ ಚೈವ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ಚೈವ ತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ತನ್ವಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಭವನ್ತಿ ಯಾಃ ।। ೫.

ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ರೂಪಗಳು ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.