ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅವಿಭಾಗವತಾವೇತೌ ಗುಣಸಾಮ್ಯಸ್ಥಿತಾವುಭೌ। ಸರ್ವಕಾರ್ಯ್ಯೇ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯತೇ ।। ೪೧.

ಈ ಎರಡು ಗುಣಗಳು ಬೇರ್ಪಡದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಬುದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರಧಾನದೊಳಗಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಅಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಅಧಿಷ್ಠಾಸ್ಯತಿ ತಾನ್ ಗುಣಾನ್। ಏವಂ ತಾನಭಿಮಾನೇನ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯೇತ ಪುರಸ್ತದಾ ।। ೪೧.

ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಆ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನೇ ತನ್ನದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಯದಾ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತವ್ಯನ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ। ಭೋಜ್ಯಭೋಕ್ತೃತ್ವಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯೇತೇ ಯುತಾವುಭೌ ।। ೪೧.

ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಾದಾಗ, ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಭೋಜ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಕ್ತೃ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾಚ್ಛರಣಮವ್ಯಕ್ತಂ ಸಾಮ್ಯೇ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಗುಣಾತ್ಮಕಾನ್। ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ತಚ್ಚ ವೈಷಮ್ಯಂ ಭಜತೇ ತು ತತ್ ।। ೪೧.

ಆದಕಾರಣ, ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದು, ಗುಣಗಳ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ತತಃ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯತೇ ವ್ಯಕ್ತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ। ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ಸತ್ತ್ವಂ ವಿಕಾರಂ ಜನಯಿಷ್ಯತಿ ।। ೪೧.

ನಂತರ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ವವು ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಹದಾದ್ಯಂ ವಿಶೇಷಾನ್ತಂ ಚತುರ್ವಿಂಶಗುಣಾತ್ಮಕಮ್। ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯತೇ ।। ೪೧.

ಮಹತ್ತತ್ವದಿಂದ ವಿಶೇಷವರೆಗೆ, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವುಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಃ ಸೋಽಥ ಭವಿತಾ ಚೇಶ್ವರಃ ಪುನಃ। ತತೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಸ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಪತಿಃ ಶಿವಃ ।। ೪೧.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನು ಪುನಃ ಈಶ್ವರನಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಶಿವನೇ ಎಲ್ಲವೂ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಈಶ್ವರಃ ಸರ್ವ್ವಮುಕ್ತಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಮಯೋ ಮಹಾನ್। ಆದಿ ದೇವಃ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯಾನುಗ್ರಹಾಯ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೪೧.

ಎಲ್ಲಾ ಮುಕ್ತರ ಈಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಮಹಾನ್. ಆದಿದೇವನು ಪ್ರಧಾನದ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅನಾದ್ಯೌ ಸ್ವಯಮುತ್ಪನ್ನಾವುಭೌ ಸೂಕ್ಷ್ಮೌ ತು ತೌ ಸ್ಮೃತೌ । ಅನಾದಿಸಂಯೋಗಯುತೌ ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಮೇವ ಚ ।। ೪೧.

ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಆದಿಯಿಲ್ಲದವರು, ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿರುವವರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಬುದ್ಧಿ ಪೂರ್ವಕಂ ಯುಕ್ತೌ ಮಶಕೌ ತು ವರೌ ತದಾ। ಅಪ್ರತ್ಯಯಮನಾದ್ಯಂ ಚ ಸ್ಥಿತಾವುದಕಮಪ್ಸ್ಯಶಃ ।। ೪೧.

ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಒಂದಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆದಿಯಿಲ್ಲದ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ನೀರು ಕೂಡ ಇದ್ದು, ಒಂದಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಪೂರ್ವತಃ ಪೂರ್ವಂ ಪುನಃ ಸರ್ಗೇ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯತೇ। ಅಜ್ಞಾಗುಣೈಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ರಜಃಸತ್ತ್ವತಮಾತ್ಮಕಮ್ ।। ೪೧.

ಚಟುವಟಿಕೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಜ, ಸತ್ವ, ತಮೋಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಪ್ರವೃತ್ತಿಕಾಲೇ ರಜಸಾಭಿಪನ್ನಮಹತ್ತ್ವಭೂತಾದಿವಿಶೇಷ್ಯತಾಞ್ಚ। ವಿಶೇಷತಾಂ ಚೇನ್ದ್ರಿಯತಾಞ್ಚ ಯಾನ್ತಿ ಗುಣಾವಸಾನೇ ಪತಿಭಿರ್ಮನುಷ್ಯಾಃ ।। ೪೧.

ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಮಹತ್ತ್ವ, ವಿಶೇಷತೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗುಣಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಒಡೆಯರೊಂದಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ಯಾಭಿಧ್ಯಾಯಿನಸ್ತಸ್ಯ ಧ್ಯಾಯಿನಃ ಸನ್ನಿಮಿತ್ತಕಮ್। ರಜಃಸತ್ತ್ವತಮಾ ವ್ಯಕ್ತಾ ವಿಧರ್ಮ್ಮಾಣಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೪೧.

ಸತ್ಯವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವರು, ಕಾರಣದಿಂದ ಧ್ಯಾನಮಾಡುವವರು, ರಜ, ಸತ್ವ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ.

ಆದ್ಯನ್ತೇ ಸಂಪ್ರಪತ್ಸ್ಯನ್ತೇ ಕ್ಷೇತ್ರತಜ್ಜ್ಞಾಸ್ತು ಸರ್ವಶಃ। ಸಂಸಿದ್ಧಕಾರ್ಯ್ಯಕರಣಾ ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇಽಭಿಮಾನಿನಃ ।। ೪೧.

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರು, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವೇ ಸತ್ವಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಹ್ಯವ್ಯಕ್ತಾತ್ಪೂರ್ವಮೇವ ಚ। ಪ್ರಸೂತೇ ಯಾ ಚ ಸುವಹಾಃ ಸಾಧಿಕಾಶ್ಚಾಪ್ಯಸಾಧಿಕಾ ।। ೪೧.

ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದಲೇ, ಮೊದಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾರೆ. ಏನು ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಸಾಧನ ಇರುವವರೂ ಇಲ್ಲದವರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಸರನ್ತಸ್ತು ತೇ ಸರ್ವೇ ಸ್ತಾನಪ್ರಕರಣೈಃ ಸಹ। ಕಾರ್ಯ್ಯಾಣಿ ಪ್ರತಿಪತ್ಸ್ಯನ್ತೇ ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೪೧.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಗುಣಮಾತ್ರಾತ್ಮಕಾಶ್ಚೈವ ಧರ್ಮ್ಮಾಧರ್ಮ್ಮೌ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಆರಪ್ಸನ್ತೀಹ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ವರೇಣಾನುಗ್ರಹೇಣ ಚ ।। ೪೧.

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ ಎರಡೂ ಗುಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಇಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸಹ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಸರ್ವೇ ತುಲ್ಯಾಃ ಪ್ರಸೃಷ್ಟಾರ್ಥಂ ಸರ್ಗ್ಗದೌ ಯಾನ್ತಿ ವಿಕ್ರಿಯಾಮ್। ಗುಣಾಸ್ತತ್ಪ್ರತಿಧಾವನ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತಸ್ಯ ರೋಚತೇ ।। ೪೧.

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರತಿೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಾಗಿ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಗುಣಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನ ಗುಣವೇ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುಣಾಸ್ತೇ ಯಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪ್ರಾಕ್ ದೃಷ್ಟೇಃ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ। ತಾನ್ಯೇವ ಪ್ರತಿಪದ್ಯನ್ತೇ ಸೃಷ್ಟಮಾನಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೪೧.

ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳು, ಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲು ಪಡೆದಿದ್ದವು, ಜೀವಿಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಂಸ್ರಾಹಿಂಸ್ರೇ ಮೃದುಕ್ರೂರೇ ಧರ್ಮ್ಮಾಧರ್ಮ್ಮಾವೃತಾನೃತೇ। ತದ್ಭಾವಿತಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತಸ್ಯ ರೋಚತೇ ।। ೪೧.

ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಅಹಿಂಸೆ, ಮೃದುವಾಗಿರು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರತೆ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯ—ಯಾವ ಗುಣಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿವೆ, ಜೀವಿಗಳು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾಭೂತೇಷು ನಾನಾತ್ವಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಮೂರ್ತ್ತಿಷು। ವಿಪ್ರಯೋಗಾಶ್ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಯುಣೋಭ್ಯಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ।। ೪೧.

ಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜೀವಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಕೂಡ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ವೋ ಮಯಾ ಖ್ಯಾತಃ ಪುನಃ ಸರ್ಗಃ ಸಮಾಸತಃ। ಸಮಾಸಾದೇವ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽಥ ಸಮುದ್ಭವಮ್ ।। ೪೧.

ಹೀಗಾಗಿ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅವ್ಯಕ್ತಾತ್ಕಾರಣಾತ್ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಾತ್ಸದಸದಾತ್ಮಕಾತ್। ಪ್ರಧಾನ ಪುರುಷಾಭ್ಯಾನ್ತು ಜಾಯತೇ ಚ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೪೧.

ಅಪ್ರಕಟ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅದು ಶಾಶ್ವತವೂ ಸತ್ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಪದಾರ್ಥವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನದೂ ಮತ್ತು ಪುರುಷನೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಪುನಃ ಸಮ್ಭಾವಯಿತಾ ಜಾಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಸೃಜತೇ ಸ ಪುನರ್ಲೋಕಾನಭಿಮಾನಗುಣಾತ್ಮಕಾನ್ ।। ೪೧.

ಆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಗುಣ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಅಹಙ್ಕಾರಸ್ತು ಮಹತಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭೂತಾನಿ ಚಾತ್ಮನಃ। ಯುಗಪತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಭೂತಾನ್ಯೇವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ। ಭೂತಭೇದಾಶ್ಚ ಭೂತೇಭ್ಯ ಇತಿ ಸರ್ಗಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ।। ೪೧.

ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಭೂತಗಳೂ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಭೂತಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ವಿಸ್ತರಾವಯವಸ್ತೇಷಾಂ ಯಥಾಪ್ರಜ್ಞಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್। ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ ವೋ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಂ ತಥೈವಾಭ್ಯುಪಧಾರ್ಯ್ಯತಾಮ್ ।। ೪೧.

ಈ ಎಲ್ಲದ ವಿವರವಾದ ಅಂಗಗಳನ್ನು, ನೀವು ಹೇಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೀರೋ ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿದ್ದೀರೋ ಹಾಗೆ, ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದನ್ನೇ ನೀವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ನೈಮಿಷೇಯಾಸ್ತದಾನೀಂ ಲೋಕೋತ್ಪತ್ತಿಂ ಸಂಸ್ಥಿತಿಂ ಚ ವ್ಯಯಞ್ಚ। ತಸ್ಮಿನ್ ಸತ್ರೇಽವಭೃಥಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶುದ್ಧಾಃ ಪುಣ್ಯಂ ಲೋಕಮೃಷಯಃ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ।। ೪೧.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ಋಷಿಗಳು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯಜ್ಞದ ಅಂತ್ಯ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದು ಪುಣ್ಯ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಯಥಾ ಯೂಯಂ ವಿಧಿವದ್ದೇವತಾದೀನಿಷ್ಟ್ವಾ ಚೈವಾವಭೃಥಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶುದ್ಧಾಃ। ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದೇಹಾನಾಯುಷೋಽನ್ತೇ ಕೃತಾರ್ಥಾನ್ಪುಣ್ಯಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಥೇಷ್ಟಂ ಚರಿಷ್ಯಥ ।। ೪೧.

ಹಾಗೆಯೇ ನೀವು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಅಂತ್ಯ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತೀರಿ. ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪುಣ್ಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವಿರಿ.

ಏತೇ ತೇ ನೈಮಿಷೇಯಾ ವೈ ಇಷ್ಟ್ವಾ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ವೈ ತದಾ। ಜಗ್ಮುಶ್ಚಾವಭೃಧಸ್ನಾತಾಃ ಸ್ವರ್ಗಂ ಸರ್ವೇ ತು ಸತ್ರಿಣಃ ।। ೪೧.

ಆ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ಋಷಿಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಅಂತ್ಯ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಕರ್ತರೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.