ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಹೋರಾತ್ರಕಲಾನಾನ್ತು ಷಟ್‌ಶತೀತ್ಯಧಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ। ರವೇರ್ಗತಿವಿಶೇಷೇಣ ಸರ್ವೇಷು ಋತುಮಿಚ್ಛತಃ ।। ೫.

ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಆರು ನೂರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇವು ಉಪಯುಕ್ತ.

ತತೋ ವೇದವಿದಶ್ಚೈತಾಂ ತಿಥಿಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪರ್ವಸು। ಅವಿಶೇಷೇಷು ಕಾಲೇಷು ಯೋಜ್ಯಃ ಸ ಪಿತೃದಾನತಃ ।। ೫.

ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಪಂಡಿತರು ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಿಥಿಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ರೌದ್ರಃ ಸಾರ್ವಸ್ತಥಾ ಮೈತ್ರಃ ಪಿಣ್ಡ್ಯವಾಸವ ಏವ ಚ। ಆಪ್ಯೋಽಥ ವೈಶ್ವದೇವಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಸಂಶ್ರಿತಃ ।। ೫.

ರೌದ್ರ, ಸರ್ವ, ಮೈತ್ರ, ಪಿಂಡ್ಯವಾಸವ, ಆಪ್ಯ, ವೈಶ್ವದೇವ, ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಇವೆ.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಸ್ತಥಾ ಐನ್ದ್ರಸ್ತಥೇನ್ದ್ರೋ ನಿಋತಿಸ್ತಥಾ। ವಾರುಣಶ್ಚ ತಥಾರ್ಯಮ್ಣೋ ಭಾಗಾಶ್ಚಾಪಿ ದಿನಾಶ್ರಿತಾಃ ।। ೫.

ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ, ಐಂದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ನಿರೃತಿಯು, ವಾರುಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮಣನ ಭಾಗಗಳು ಕೂಡ ದಿನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇ ದಿನಮುಹೂರ್ತ್ತಾಶ್ಚ ದಿವಾಕರವಿನಿರ್ಮಿತಾಃ। ಶಙ್ಕುಚ್ಛಾಯಾನಿಶೇಷೇಣ ವೋದೇತವ್ಯಾಃ ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೫.

ಈ ದಿನದ ಮುಹೂರ್ತಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಶಂಕುಚ್ಛಾಯೆ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾಗಿ ಅಳೆಯಬೇಕು.

ಅಜಾಸ್ತಥಾಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯಶ್ಚ ಪೂಷಾ ಹಿ ಯಮದೇವತಾಃ। ಆಗ್ನೇಯಶ್ಚಾಪಿ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೫.

ಅಜಾ, ಅಹಿಬುಧ್ನ್ಯ, ಪೂಷಾ, ಯಮ, ಅಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ ಎಂಬುವವರನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಸೌಮ್ಯಸ್ತಥಾದಿತ್ಯೋ ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯೋಽಥ ವೈಷ್ಣವಃ। ಸಾವಿತ್ರೋಽಥ ತಥಾ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೋ ವಾಯವ್ಯಶ್ಚೇತಿ ಸಂಗ್ರಹಃ ।। ೫.

ಬ್ರಹ್ಮಸೌಮ್ಯ, ಆದಿತ್ಯ, ಬೃಹಸ್ಪತ್ಯ, ವೈಷ್ಣವ, ಸಾವಿತ್ರ, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏಕರಾತ್ರಿಮುಹೂರ್ತ್ತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕ್ರಮೋಕ್ತಾ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ। ಇನ್ದೋರ್ಗತ್ಯುದಯಾ ಜ್ಞೇಯಾ ನಾಲಿಕಾಃ ಪಾದಿಕಾಸ್ತಥಾ। ಕಾಲಾವಸ್ಥಾಸ್ವಿಗಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಮುಹೂರ್ತಾ ದೇವತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೫.

ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವೆ. ಚಂದ್ರನ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಉದಯದಿಂದ ನಾಳಿಕೆಗಳು, ಪಾಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಹೂರ್ತಗಳ ದೇವತೆಗಳು ಇವೆ.

ಸರ್ವಗ್ರಹಾಣಾಂ ತ್ರೀಣ್ಯೇವ ಸ್ಥಾನಾನಿ ವಿಹಿತಾನಿ ಚ। ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಮಧ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೫.

ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸ್ಥಾನಂ ಜಾರದ್ಗವಂ ಮಧ್ಯೇ ತಥೈರಾವತಮುತ್ತರಮ್। ವೈಶ್ವಾನರಂ ದಕ್ಷಿಣತೋ ನಿರ್ದ್ದಿಷ್ಟಮಿಹ ತತ್ತ್ವತಃ ।। ೫.

ಮಧ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜಾರದ್ಗವ ಎಂದು, ಉತ್ತರವನ್ನು ಐರಾವತ ಎಂದು, ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಶ್ವಿನೀ ಕೃತ್ತಿಕಾ ಯಾಮ್ಯಾ ನಾಗವೀಥಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಾ । ಪುಷ್ಯೋಽಶ್ಲೇಷಾ ಪುನರ್ವಸೂ ವೀಥಿರೈರಾವತೀ ಮತಾ। ತಿಸ್ರಸ್ತು ವೀಥಯೋ ಹ್ಯೇತಾ ಉತ್ತರೇ ಮಾರ್ಗ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೫.

ಅಶ್ವಿನಿ, ಕೃತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಯಾಮ್ಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಗಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪುಷ್ಯ, ಆಶ್ಲೇಷಾ, ಪುನರ್ವಸುಗಳನ್ನು ಐರಾವತಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಉತ್ತರದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಪೂರ್ವೋತ್ತರೇ ಫಾಲ್ಗುನ್ಯೌ ಚ ಮಘಾ ಚೈವಾರ್ಯಮೀ ಸ್ಮೃತಾ । ಹಸ್ತಚಿತ್ರೇ ತಥಾ ಸ್ವಾತೀ ಗೋವೀಥೀತ್ಯಭಿಶಬ್ಧಿತಾ ।। ೫.

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಫಾಲ್ಗುನುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಘಾ ಆರ್ಯಮಣಮಾರ್ಗವೆಂದು, ಹಸ್ತ, ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ಗೋಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ವಿಶಾಖಾನುರಾಧಾ ವೀಥೀ ಜಾರದ್ಗವೀ ಸ್ಮೃತಾ। ಏತಾಸ್ತು ವೀಥಯಸ್ತಿಸ್ರೋ ಮಧ್ಯಮೇ ಮಾರ್ಗ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೫.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ವಿಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಅನುರಾಧಾ ಜಾರದ್ಗವಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಞ್ಚಾಷಾಢೇ ದ್ವೇ ಚಾಪಿ ಅಜವೀಥ್ಯಭಿಶಬ್ದಿತಾ । ಶ್ರವಣಞ್ಚ ಧನಿಷ್ಠಾ ಚ ಗಾರ್ಗೀ ಶತಭಿಷಕ್ತಥಾ ।। ೫.

ಮೂಲ ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಶಾಢಗಳು ಅಜಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಶ್ರವಣ, ಧನಿಷ್ಠ, ಗಾರ್ಗೀ ಮತ್ತು ಶತಭಿಷಕ್ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ವೈಶ್ವಾನರೀ ಭಾದ್ರಪದೇ ರೇವತೀ ಚೈವ ಕೀರ್ತಿತಾ। ಸ್ಮೃತಾ ವೀಥ್ಯಸ್ತು ತಿಸ್ರಸ್ತಾ ಮಾರ್ಗೇ ವೈ ದಕ್ಷಿಣೇ ಬುಧೈಃ ।। ೫.

ವೈಶ್ವಾನರಿ, ಭಾದ್ರಪದ ಮತ್ತು ರೇವತಿ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಪ್ತವಿಂಶತ್ತು ಯಾಃ ಕನ್ಯಾ ದಕ್ಷಃ ಸೋಮಾಯ ತಾ ದದೌ। ಸರ್ವಾ ನಕ್ಷತ್ರನಾಮ್ನ್ಯಸ್ತಾ ಜ್ಯೋತಿಷೇ ಚೈವ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ತಾಸಾಮಪತ್ಯಾನ್ಯಭವನ್ ದೀಪ್ತಾನ್ಯಮಿತತೇಜಸಾ ।। ೫.

ದಕ್ಷನು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಸೋಮನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿದವರಾಗಿದ್ದರು.

ಯಾಸ್ತು ಶೇಷಾಸ್ತದಾ ಕನ್ಯಾಃ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಕಶ್ಯಪಃ। ಚತುರ್ದಶ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ಲೋಕಮಾತರಃ ।। ೫.

ಮಿಕ್ಕ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಆಗ ಕಶ್ಯಪನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನಿಯರು ಲೋಕಗಳ ತಾಯಿಗಳಾದರು.

ಅದಿತಿರ್ದಿತಿರ್ದನುಃ ಕಾಲಾ ಅರಿಷ್ಟಾ ಸುರಸಾ ತಥಾ। ಸುರಭಿರ್ವಿನತಾ ಚೈವ ತಾಮ್ರಾ ಕ್ರೋಧವಶಾ ಇರಾ। ಕದ್ರುರ್ಮುನಿಶ್ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತಾಸಾಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೫.

ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ದನು, ಕಾಲಾ, ಅರಿಷ್ಟಾ, ಸುರಸಾ, ಸುರಭಿ, ವಿನತಾ, ತಾಮ್ರಾ, ಕ್ರೋಧವಶಾ, ಇರಾ, ಕದ್ರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಮುನಿ—ಇವರು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಚಾರಿಷ್ಣವೇಽನ್ತರೇಽತೀತೇ ಯೇ ದ್ವಾದಶ ಪುರೋಗಮಾಃ। ವೈಕುಣ್ಠಾನಾಮ ತೇ ಸಾತ್ರ್ಯಾ ಬಭೂವುಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ ।। ೫.

ಚಾರಿಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೈಕುಂಠ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಹಾತ್ಮರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಉಪಸ್ಥಿತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಪುನರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಹ। ಆರಾಧಿತಾ ಹ್ಯದಿತ್ಯಾ ತೇ ಸಮೇತ್ಯಾಹುಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೫.

ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವು ಬಂದಾಗ, ಆ ಅದಿತ್ಯರು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡಿದರು.

ಏತಾಮೇವ ಮಹಾಭಾಗಾಮದಿತಿಂ ಸಂಪ್ರವಿಶ್ಯ ವೈ। ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಯೋಗಾದರ್ದ್ಧೇನ ಚೇತಸಃ ।। ೫.

ಅವರಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಿಂದ, ಈ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಅದಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ.

ಗಚ್ಛಾಮಃ ಪುತ್ರತಾಮಸ್ಯಾಸ್ತನ್ನಃ ಶ್ರೇಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಅದಿತ್ಯಾಸ್ತು ಪ್ರಸೂತಾನಾಮಾದಿತ್ಯತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೫.

"ನಾವು ಅವಳ ಮಕ್ಕಳಾಗೋಣ, ಅದು ನಮಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಿತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಅದಿತ್ಯರ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ತೇ ಸರ್ವೇ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ। ಜಜ್ಞಿರೇ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾ ಮಾರೀಚಾತ್ ಕಶ್ಯಪಾತ್ಪುನಃ ।। ೫.

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮರೀಚಿಯ ಮಗನಾದ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಅದಿತ್ಯರಾಗಿ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಶತಕ್ರತುಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಜಜ್ಞಾತೇ ಪುನರೇವ ಹಿ । ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ನರನಾರಾಯಣೌ ಸುರೌ ।। ೫.

ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವೂ ಕೂಡ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರಾದ ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತೇಷಾಮಪಿ ಹಿ ದೇವಾನಾಂ ನಿಧನೋತ್ಪತ್ತಿರುಚ್ಯತೇ। ಯಥಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಉದಯಾಸ್ತಮಯಾವುಭೌ। ಪ್ರಜಾಪತೇಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಭವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೫.

ಈ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಾಸ್ತಮಯವಾಗುವಂತೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಭವ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೇಷ್ಠಾನುಶ್ರವಿಕೇ ಯಸ್ಮಾಚ್ಛಕ್ತಾಃ ಶಬ್ದಾದಿಲಕ್ಷಣೇ। ಅಷ್ಟಾತ್ಮಕೇಽಣಿಮಾದ್ಯೇ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಚಜ್ಞಿರೇ ಸುರಾಃ ।। ೫.

ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದೆ, ಶಬ್ದಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಅವರಲ್ಲಿವೆ, ಅಣಿಮಾದಿ ಎಂಟು ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಇತ್ಯೇಷ ವಿಷ್ಯೇ ರಾಗಃ ಸಮ್ಭೂತ್ಯಾಃ ಕಾರಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪೇನ ಸಮ್ಭೂತಾ ಜಯಾಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಜಿತಾಃ ।। ೫.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪದಿಂದ ಜಯರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಸೋತರು.

ಸ್ವಾರೋಚಿಷೇ ವೈ ತುಷಿತಾಃ ಸತ್ಯಾಶ್ಚೈವೋತ್ತಮೇ ಪುನಃ। ತಾಮಸೇ ಹರಯೋ ದೇವಾ ಜಾತಾಶ್ಚಾರಿಷ್ಣವೇ ತು ವೈ। ವೈಕುಣ್ಠಾಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೇ ಸಾಧ್ಯಾ ಆದಿತ್ಯಾಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತೇ ಪುನಃ ।। ೫.

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತುಷಿತರು, ಉತ್ತಮದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯರು, ತಾಮಸದಲ್ಲಿ ಹರಿಗಳು, ಚಾರಿಷ್ಣವದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠರು, ಚಾಕ್ಷುಷದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು, ಈಗಿನ ವೈವಸ್ವತದಲ್ಲಿ ಅದಿತ್ಯರು ಎಂಬಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಧಾತಾಽರ್ಯಮಾ ಚ ಮಿತ್ರಶ್ಚ ವರುಣೋಂಽಶೋ ಭಗಸ್ತಥಾ। ಇನ್ದ್ರೋ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಪೂಷಾ ಚ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ದಶಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫.

ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಮಿತ್ರ, ವರुण, ಅಂಶ, ಭಗ, ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷ ಮತ್ತು ಪರ್ಜನ್ಯ—ಇವರನ್ನು ಹತ್ತು ಜನರಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.