ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಆಭೂತಸಂಪ್ಲವೇ ಘೋರೇ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಕ್ಷಯೇ। ಕಿಮವಸ್ಥಾ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ತನ್ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಯಥಾರ್ಥವತ್ ।। ೩೯.

ಭಯಾನಕ ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಇವರೆಲ್ಲರ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಏತೇ ಯೇ ವೈ ತ್ವಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಗಣೈಃ ಸಹ। ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಸಿದ್ಧಿಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಜಗಾದ ಹ ।। ೩೯.

ನೀನು ಹೇಳಿದ ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಧನೆ ಪಡೆದ ಇತರರನ್ನೂ ಮಾತರಿಶ್ವನು ವಿವರಿಸಿದ್ದನು.

ಇದಞ್ಚ ಪರಮಂ ತತ್ತ್ವಂ ಸಮಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣ್ವತಾಮ್। ವಿಜ್ಞಾತೇಶ್ವರಸದ್ಭಾವಮವ್ಯಕ್ತಂ ಪ್ರಭವಂ ತಥಾ ।। ೩೯.

ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಈ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಈಶ್ವರನ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಅವ್ಯಕ್ತರೂಪ ಮತ್ತು ಅವನ ಮೂಲವನ್ನು.

ತತ್ರ ಪೂರ್ವಗತಾಸ್ತೇಷು ಕುಮಾರಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ। ಸನಕಶ್ಚ ಸನನ್ದಶ್ಚ ತೃತೀಯಶ್ಚ ಸನಾತನಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಾದ ಕುಮಾರರು ಇದ್ದರು—ಸನಕ, ಸನಂದ, ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯವರು ಸನಾತನ.

ವೋಢುಶ್ಚ ಕಪಿಲಸ್ತೇಷಾಮಾಸುರಿಶ್ಚ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಮುನಿಃ ಪಞ್ಚಶಿಖಶ್ಚೈವ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇಽಪ್ಯೇವಮಾದಯಃ ।। ೩೯.

ಅವರಲ್ಲಿ ಕಪಿಲನು, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆಸುರಿ, ಮುನಿಯಾದ ಪಂಚಶಿಖನು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ತತಃ ಕಾಲೇ ವ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ಕಲ್ಪಾನಾಂ ಪರ್ಯಯೇ ಗತೇ। ಮಹಾಭೂತವಿನಾಶಾನ್ತೇ ಪ್ರಲಯೇ ಪ್ರತ್ಯುಪಸ್ಥಿತೇ ।। ೩೯.

ನಂತರ, ಕಾಲವು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಕಲ್ಪಗಳ ಪರ್ಯಂತವು ಮುಗಿದಾಗ, ಮಹಾಭೂತಗಳ ನಾಶದ ನಂತರ ಪ್ರಳಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ,

ಅನೇಕರುದ್ರಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಯಾಃ ಪ್ರಸನ್ನಾ ಮಹೇಶ್ವರೀ । ಶಬ್ದಾದೀನ್ವಿಷಯಾನ್ಭೋಗಾನ್ಸತ್ಯಸ್ಯಾಷ್ಟವಿಧಶ್ರಯಾತ್ ।। ೩೯.

ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ದಯಾಮಯಿಯಾದ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ಸತ್ಯದ ಅಷ್ಟವಿಧ ಆಸನದಿಂದ ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತೇನ ತೇಜಸಾ। ವೈಹಾಯಪದಮವ್ಯಗ್ರಂ ಭೂತಾನಾಮನುಕಮ್ಪಯಾ ।। ೩೯.

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಚಿತ್ತವಿಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರ ಯಾನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಪರಮಾಣುಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್। ತರನ್ತಿ ಸುಮಹಾವರ್ತ್ತಾಂ ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೂದಕಾಂ ನದೀಮ್ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು, ಅಣುವಿನಂತೆ ಇರುವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ತಲುಪಿ, ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.

ತತಃ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಶರ್ವಾಣಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮೇವ ಚ। ದೇವ್ಯಾ ವೈ ಸಹಿತಾಃ ಸಪ್ತ ಯಾ ದೇವ್ಯಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೩೯.

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಶರ್ವನನ್ನು, ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಹಾಗೂ ವಿವರಿಸಲಾದ ಏಳು ದೇವಿಯರ ಜೊತೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಯತ್ತತ್ಸಹಸ್ರಂ ಸಿಂಹಾನಾಮಾದಿತ್ಯಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ। ವೈಶ್ವಾನರಭೂತಭವ್ಯವ್ಯಾಘ್ರಾಶ್ಚೈವಾನುಗಾಮಿನಃ ।। ೩೯.

ಅದು ಸಾವಿರ ಸಿಂಹಗಳು, ಅದಿತ್ಯರು, ಅಗ್ನಿಯ ಜೀವಿಗಳು, ಭೂತ-ಭವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುವ ಹುಲಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಆವೇಶ್ಯಾತ್ಮನಿ ತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸಂಖ್ಯಾಯೋಪದ್ರವಾಂಸ್ತಥಾ। ಲೋಕಾನ್ ಸಪ್ತ ಇಮಾನ್ಸರ್ವ್ವಾನ್ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚ ।। ೩೯.

ಅವನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು—ಎಷ್ಟೋ ಸಂಕಟಗಳು, ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನು—ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಹ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಕರೋತಿ ವಿಕರೋತಿ ಚ। ಸ ರುದ್ರೋ ಯಃ ಸಾಮಮಯಸ್ತಥೈವ ಚ ಯಜುರ್ಮಯಃ ।। ೩೯.

ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗಿರುವ ಅವನು ಕ್ರಿಯೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಬದಲಾವಣೆ ತರುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಸಾಮವೇದದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರುದ್ರ, ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಕೂಡ.

ಸ ಏಷ ಓತಃ ಪ್ರೋತಶ್ಚ ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚ ನಿಶ್ಚಯಾತ್। ಏಕೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ನಾಥೋ ಹ್ಯನಾದಿಶ್ಚಾನ್ತಕೃದ್ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೩೯.

ಅವನು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಂತ, ಪ್ರಭು, ಆದಿಯಿಲ್ಲದವನು, ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತರುವವನು, ದ್ವಿಜರೆ.

ತತಸ್ತೇ ಋಷಯಃ ಸರ್ವೇ ದಿವಾಕರಸಮಪ್ರಭಾಃ। ಸ್ವಂಸ್ವಮಾಶ್ರಮಸಂವಾಸಮಾರೋಪ್ಯಾಗ್ನಿಂ ತಥಾತ್ಮನಿ ।। ೩೯.

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ವಿಶುದ್ಧೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ । ಅನನ್ಯಮನಸೋ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ।। ೩೯.

ಕರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

ವ್ರತೋಪವಾಸನಿರತಾಃ ಸರ್ವಭೂತದಯಾಪರಾಃ। ಯೋಗಂ ಹ್ಯನುಪಮನ್ದಿವ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತೈಶ್ಛಿನ್ನಸಂಶಯೈಃ ।। ೩೯.

ವ್ರತ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆಯುಳ್ಳವರು, ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಅವ сравಣೀಯ, ದೈವಿಕ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಪದ್ಯ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತೇನ ಚೇತಸಾ। ತೈರ್ಲಬ್ಧಂ ರುದ್ರಸಾಲೋಕ್ಯಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಪದಮವ್ಯಯಮ್ ।। ೩೯.

ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶರಣಾದರೆ, ಅವರು ರುದ್ರನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು, ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಃ ಪಠೇತ್ತಪಸಾ ಯುಕ್ತೋ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತಾಮಿಮಾಂ ಸ್ತುತಿಮ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ವಾಪಿ ವೈಶ್ಯೋ ವಾ ಸ್ವಕ್ರಿಯಾಪರಃ ।। ೩೯.

ಯಾರು ವಾಯುನು ಹೇಳಿದ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಅಥವಾ ವೈಶ್ಯ, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಾದರೂ,

ಲಭತೇ ರುದ್ರಸಾಲೋಕ್ಯಂ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ವಿಗತಜ್ವರಃ। ಅಮದ್ಯಪಶ್ಚ ಯಃ ಶೂದ್ರೋ ಭವಭಕ್ತೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।। ೩೯.

ಅವನು ರುದ್ರನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡದ, ಶಿವಭಕ್ತ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಶೂದ್ರನೂ ಕೂಡ.

ಆಭೂತ ಸಂಪ್ಲವಸ್ಥಾಯೀ ಹ್ಯಪ್ರತೀಘಾತಲಕ್ಷಣಃ। ಗಾಣಪತ್ಯಂ ಸ ಲಭತೇ ಸ್ಥಾನಂ ವಾ ಸರ್ವಕಾಮಿಕಮ್ ।। ೩೯.

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಲಯವಾಗುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ, ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದ ಗಣಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳೂ ಪೂರೈಸುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಮದ್ಯಪೋ ಮದ್ಯಪೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಭೂತಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ಮೋದತೇ। ಸೋಽರ್ಚ್ಯಮಾನೋ ಮಹೀಪೃಷ್ಠೋ ಮರ್ತ್ತ್ಯಾನಾಂ ವರದೋ ಭವೇತ್। ಇತಿ ಹೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ವಾಯುರ್ವಾಕ್ಯಮಿದಂ ವರಃ ।। ೩೯.

ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವವನು, ಇತರ ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳ ಜೊತೆ, ಭೂತಗಣಗಳೊಡನೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಂತ ವಾಯುನು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ। ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೇ ತು ಕ್ಷೀಣೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತದಾ ಪ್ರಭೋಃ ।। ೪೦.

ಪರಮ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಗಿಯುವಾಗ, ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯಥೇದಂ ಕುರುತೇಽಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ವಿಶ್ವಮೀಶ್ವರಃ । ಅವ್ಯಕ್ತಾನ್ಗ್ರಸತೇ ವ್ಯಕ್ತಂ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇ ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ।। ೪೦.

ಯಾವಂತೆ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಇಶ್ವರನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಂ ತದನುಕಲ್ಪಾನಾಮಪೂರ್ಣೇ ಕಲ್ಪಸಙ್ಕ್ಷಯೇ। ಉಪಸ್ಥಿತೇ ಮಹಾಘೋರೇ ಹ್ಯಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೇ ತು ಕಸ್ಯಚಿತ್ ।। ೪೦.

ಅದು ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ, ಪ್ರಳಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಭಯಾನಕ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಅನ್ತೇ ದ್ರುಮಸ್ಯ ಯಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪಶ್ಚಿಮಸ್ಯ ಮನೋಸ್ತದಾ । ಅನ್ತೇ ಕಲಿಯುಗೇ ತಸ್ಮಿನ್ಕ್ಷೀಣೇ ಸಂಹಾರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೪೦.

ಮರದ ಕೊನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಕಲಿಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಅದನ್ನು ಸಂಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಮ್ಪ್ರಕ್ಷಾಲೇ ತದಾ ವೃತ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇ ಹ್ಯುಪಸ್ಥಿತೇ। ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇ ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಭೂತತನ್ಮಾತ್ರಸಂಕ್ಷಯೇ ।। ೪೦.

ಆ ಮಹಾ ತೊಳೆದಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲಗಳು ಕರಗುತ್ತವೆ.

ಮಹದಾದೇರ್ವಿಕಾರಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾನ್ತಸ್ಯ ಸಂಕ್ಷಯೇ। ಸ್ವಭಾವಕಾರಿತೇ ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಪ್ರತಿಸಞ್ಚರೇ ।। ೪೦.

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕರಗುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಪೋ ಗ್ರಸನ್ತಿ ವೈ ಪೂರ್ವ್ವಂ ಭೂಮೇರ್ಗನ್ಧಾತ್ಮಕಂ ಗುಣಮ್। ಆತ್ತಗನ್ಧಾ ತತೋ ಭೂಮಿಃ ಪ್ರಲಯತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ । ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ಗನ್ಧತನ್ಮಾತ್ರೇ ತೋಯಾವಸ್ಥಾ ಧರಾ ಭವೇತ್ ।। ೪೦.

ಆಗ ನೀರು ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯ ವಾಸನೆಯ ಗುಣವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ವಾಸನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಕರಗಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ; ವಾಸನೆಯ ಅಂಶ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಾಗ ಭೂಮಿ ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವುದು.