ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಭಾಸಸ್ಯ ತು ಯಾ ಭಾರ್ಯಾ ವಸೂನಾಮಷ್ಟಮಸ್ಯ ಹ। ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಸುತಸ್ತಸ್ಯಾ ಜಾತಃ ಶಿಲ್ಪಿಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೫.

ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಎಂಟನೇ ವಸುನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ಪಿತಾಮಹನು.

ಸ ಕರ್ತ್ತಾ ಸರ್ವಶಿಲ್ಪಾನಾಂ ತ್ರಿದಶಾನಾಞ್ಚ ವರ್ದ್ಧಕಿಃ। ಭೂಷಣಾನಾಞ್ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕರ್ತ್ತಾ ಕಾರಯಿತಾ ಚ ಸಃ ।। ೫.

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿಗಳ ನಿರ್ಮಾತಾ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶಿಲ್ಪಿ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನು.

ಸರ್ವೇಷಾಞ್ಚ ವಿಮಾನಾನಿ ದೈವತಾನಾಂ ಕರೋತಿ ಸಃ। ಮಾನುಷಾಶ್ಚೋಪಜೀವನ್ತಿ ಯಸ್ಯ ಶಿಲ್ಪಾನಿ ಶಿಲ್ಪಿನಃ ।। ೫.

ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಅವನ ಕಲೆಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿಶ್ವೇದೇವಾಸ್ತು ವಿಶ್ವಾಯಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ದಶ ವಿಶ್ರುತಾಃ। ಕ್ರತುರ್ದಕ್ಷಃ ಶ್ರವಃ ಸತ್ಯಃ ಕಾಲಃ ಕಾಮೋ ಧುನಿಸ್ತಥಾ ।। ೫.

ವಿಶ್ವಾ ಎಂಬವಳಿಂದ ಹತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಶ್ವದೇವರು ಜನಿಸಿದರು: ಕ್ರತು, ದಕ್ಷ, ಶ್ರವ, ಸತ್ಯ, ಕಾಲ, ಕಾಮ, ಧುನಿ,

ಕುರುವಾನ್ ಪ್ರಭವಾಂಶ್ಚೈವ ರೋಚಮಾನಶ್ಚ ತೇ ದಶ। ಧರ್ಮಪುತ್ರಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತೇ ವಿಶ್ವಾಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ಶುಭಾಃ ।। ೫.

ಕುರುವಾನ್, ಪ್ರಭವಾನ್ ಮತ್ತು ರೋಚಮಾನ—ಈ ಹತ್ತು ಜನ ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರು ಎಂದು ನೆನಪಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶುಭವಾದ ವಿಶ್ವೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಮರುತ್ವತ್ಯಾಂ ಮರುತ್ವನ್ತೋ ಭಾನವೋ ಭಾನುಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಮುಹೂರ್ತ್ತಾಶ್ಚ ಮುಹೂರ್ತ್ತಾಯಾಂ ಘೋಷಂ ಲಮ್ಬಾ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೫.

ಮರುತ್ವತಿಯಂದ ಮರುತ್ವಂತರು ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಭಾನುಪುತ್ರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಮುಹೂರ್ತೆಯಿಂದ ಮುಹೂರ್ತರು ಹುಟ್ಟಿದರು, ಲಂಬೆಯಿಂದ ಘೋಷನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸಙ್ಕಲ್ಪಾಯಾನ್ತು ಸಂಜಜ್ಞೇ ವಿದ್ವಾನ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪ ಏವ ಚ। ನಾಗವೀಥ್ಯಸ್ತು ಜಾಮ್ಯಾಞ್ಚ ಪಥತ್ರಯಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ ।। ೫.

ಸಂಕಲ್ಪೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಸಂಕಲ್ಪನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ನಾಗವೀತಿಯ ಜಾಮಿಯಿಂದ ಮೂರು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಪೃಥಿವೀವಿಷಯಂ ಸರ್ವಮರುನ್ಧತ್ಯಾಂ ವ್ಯಜಾಯತ। ಏಷ ಸರ್ಗಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಶಾಶ್ವತಃ ।। ೫.

ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲವೂ ಅರುಂಧತಿಯವರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಧರ್ಮದ ಶಾಶ್ವತ ಕ್ರಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮುಹೂರ್ತ್ತಾಶ್ಚೈವ ತಿಥ್ಯಶ್ಚ ಪತಿಭಿಃ ಸಹ ಸುವ್ರತಾಃ। ನಾಮತಃ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೫.

ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ರತವಂತೆಯೇ, ಈಗ ನಾನು ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಮತ್ತು ತಿಥಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು.

ಅಹೋರಾತ್ರವಿಭಾಗಶ್ಚ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಸಮಾಸತಃ। ಮುಹೂರ್ತ್ತಾಃ ಸರ್ವನಕ್ಷತ್ರಾ ಅಹೋರಾತ್ರವಿದಸ್ತಥಾ ।। ೫.

ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ವಿಭಜನೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತಿಳಿಯುವವರನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಹೋರಾತ್ರಕಲಾನಾನ್ತು ಷಟ್‌ಶತೀತ್ಯಧಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ। ರವೇರ್ಗತಿವಿಶೇಷೇಣ ಸರ್ವೇಷು ಋತುಮಿಚ್ಛತಃ ।। ೫.

ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಆರು ನೂರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇವು ಉಪಯುಕ್ತ.

ತತೋ ವೇದವಿದಶ್ಚೈತಾಂ ತಿಥಿಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪರ್ವಸು। ಅವಿಶೇಷೇಷು ಕಾಲೇಷು ಯೋಜ್ಯಃ ಸ ಪಿತೃದಾನತಃ ।। ೫.

ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಪಂಡಿತರು ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಿಥಿಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ರೌದ್ರಃ ಸಾರ್ವಸ್ತಥಾ ಮೈತ್ರಃ ಪಿಣ್ಡ್ಯವಾಸವ ಏವ ಚ। ಆಪ್ಯೋಽಥ ವೈಶ್ವದೇವಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಸಂಶ್ರಿತಃ ।। ೫.

ರೌದ್ರ, ಸರ್ವ, ಮೈತ್ರ, ಪಿಂಡ್ಯವಾಸವ, ಆಪ್ಯ, ವೈಶ್ವದೇವ, ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಇವೆ.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಸ್ತಥಾ ಐನ್ದ್ರಸ್ತಥೇನ್ದ್ರೋ ನಿಋತಿಸ್ತಥಾ। ವಾರುಣಶ್ಚ ತಥಾರ್ಯಮ್ಣೋ ಭಾಗಾಶ್ಚಾಪಿ ದಿನಾಶ್ರಿತಾಃ ।। ೫.

ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ, ಐಂದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ನಿರೃತಿಯು, ವಾರುಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮಣನ ಭಾಗಗಳು ಕೂಡ ದಿನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇ ದಿನಮುಹೂರ್ತ್ತಾಶ್ಚ ದಿವಾಕರವಿನಿರ್ಮಿತಾಃ। ಶಙ್ಕುಚ್ಛಾಯಾನಿಶೇಷೇಣ ವೋದೇತವ್ಯಾಃ ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೫.

ಈ ದಿನದ ಮುಹೂರ್ತಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಶಂಕುಚ್ಛಾಯೆ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾಗಿ ಅಳೆಯಬೇಕು.

ಅಜಾಸ್ತಥಾಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯಶ್ಚ ಪೂಷಾ ಹಿ ಯಮದೇವತಾಃ। ಆಗ್ನೇಯಶ್ಚಾಪಿ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೫.

ಅಜಾ, ಅಹಿಬುಧ್ನ್ಯ, ಪೂಷಾ, ಯಮ, ಅಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ ಎಂಬುವವರನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಸೌಮ್ಯಸ್ತಥಾದಿತ್ಯೋ ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯೋಽಥ ವೈಷ್ಣವಃ। ಸಾವಿತ್ರೋಽಥ ತಥಾ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೋ ವಾಯವ್ಯಶ್ಚೇತಿ ಸಂಗ್ರಹಃ ।। ೫.

ಬ್ರಹ್ಮಸೌಮ್ಯ, ಆದಿತ್ಯ, ಬೃಹಸ್ಪತ್ಯ, ವೈಷ್ಣವ, ಸಾವಿತ್ರ, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏಕರಾತ್ರಿಮುಹೂರ್ತ್ತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕ್ರಮೋಕ್ತಾ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ। ಇನ್ದೋರ್ಗತ್ಯುದಯಾ ಜ್ಞೇಯಾ ನಾಲಿಕಾಃ ಪಾದಿಕಾಸ್ತಥಾ। ಕಾಲಾವಸ್ಥಾಸ್ವಿಗಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಮುಹೂರ್ತಾ ದೇವತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೫.

ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವೆ. ಚಂದ್ರನ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಉದಯದಿಂದ ನಾಳಿಕೆಗಳು, ಪಾಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಹೂರ್ತಗಳ ದೇವತೆಗಳು ಇವೆ.

ಸರ್ವಗ್ರಹಾಣಾಂ ತ್ರೀಣ್ಯೇವ ಸ್ಥಾನಾನಿ ವಿಹಿತಾನಿ ಚ। ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಮಧ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೫.

ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸ್ಥಾನಂ ಜಾರದ್ಗವಂ ಮಧ್ಯೇ ತಥೈರಾವತಮುತ್ತರಮ್। ವೈಶ್ವಾನರಂ ದಕ್ಷಿಣತೋ ನಿರ್ದ್ದಿಷ್ಟಮಿಹ ತತ್ತ್ವತಃ ।। ೫.

ಮಧ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜಾರದ್ಗವ ಎಂದು, ಉತ್ತರವನ್ನು ಐರಾವತ ಎಂದು, ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಶ್ವಿನೀ ಕೃತ್ತಿಕಾ ಯಾಮ್ಯಾ ನಾಗವೀಥಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಾ । ಪುಷ್ಯೋಽಶ್ಲೇಷಾ ಪುನರ್ವಸೂ ವೀಥಿರೈರಾವತೀ ಮತಾ। ತಿಸ್ರಸ್ತು ವೀಥಯೋ ಹ್ಯೇತಾ ಉತ್ತರೇ ಮಾರ್ಗ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೫.

ಅಶ್ವಿನಿ, ಕೃತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಯಾಮ್ಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಗಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪುಷ್ಯ, ಆಶ್ಲೇಷಾ, ಪುನರ್ವಸುಗಳನ್ನು ಐರಾವತಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಉತ್ತರದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಪೂರ್ವೋತ್ತರೇ ಫಾಲ್ಗುನ್ಯೌ ಚ ಮಘಾ ಚೈವಾರ್ಯಮೀ ಸ್ಮೃತಾ । ಹಸ್ತಚಿತ್ರೇ ತಥಾ ಸ್ವಾತೀ ಗೋವೀಥೀತ್ಯಭಿಶಬ್ಧಿತಾ ।। ೫.

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಫಾಲ್ಗುನುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಘಾ ಆರ್ಯಮಣಮಾರ್ಗವೆಂದು, ಹಸ್ತ, ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ಗೋಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ವಿಶಾಖಾನುರಾಧಾ ವೀಥೀ ಜಾರದ್ಗವೀ ಸ್ಮೃತಾ। ಏತಾಸ್ತು ವೀಥಯಸ್ತಿಸ್ರೋ ಮಧ್ಯಮೇ ಮಾರ್ಗ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೫.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ವಿಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಅನುರಾಧಾ ಜಾರದ್ಗವಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಞ್ಚಾಷಾಢೇ ದ್ವೇ ಚಾಪಿ ಅಜವೀಥ್ಯಭಿಶಬ್ದಿತಾ । ಶ್ರವಣಞ್ಚ ಧನಿಷ್ಠಾ ಚ ಗಾರ್ಗೀ ಶತಭಿಷಕ್ತಥಾ ।। ೫.

ಮೂಲ ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಶಾಢಗಳು ಅಜಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಶ್ರವಣ, ಧನಿಷ್ಠ, ಗಾರ್ಗೀ ಮತ್ತು ಶತಭಿಷಕ್ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ವೈಶ್ವಾನರೀ ಭಾದ್ರಪದೇ ರೇವತೀ ಚೈವ ಕೀರ್ತಿತಾ। ಸ್ಮೃತಾ ವೀಥ್ಯಸ್ತು ತಿಸ್ರಸ್ತಾ ಮಾರ್ಗೇ ವೈ ದಕ್ಷಿಣೇ ಬುಧೈಃ ।। ೫.

ವೈಶ್ವಾನರಿ, ಭಾದ್ರಪದ ಮತ್ತು ರೇವತಿ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಪ್ತವಿಂಶತ್ತು ಯಾಃ ಕನ್ಯಾ ದಕ್ಷಃ ಸೋಮಾಯ ತಾ ದದೌ। ಸರ್ವಾ ನಕ್ಷತ್ರನಾಮ್ನ್ಯಸ್ತಾ ಜ್ಯೋತಿಷೇ ಚೈವ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ತಾಸಾಮಪತ್ಯಾನ್ಯಭವನ್ ದೀಪ್ತಾನ್ಯಮಿತತೇಜಸಾ ।। ೫.

ದಕ್ಷನು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಸೋಮನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿದವರಾಗಿದ್ದರು.

ಯಾಸ್ತು ಶೇಷಾಸ್ತದಾ ಕನ್ಯಾಃ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಕಶ್ಯಪಃ। ಚತುರ್ದಶ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ಲೋಕಮಾತರಃ ।। ೫.

ಮಿಕ್ಕ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಆಗ ಕಶ್ಯಪನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನಿಯರು ಲೋಕಗಳ ತಾಯಿಗಳಾದರು.

ಅದಿತಿರ್ದಿತಿರ್ದನುಃ ಕಾಲಾ ಅರಿಷ್ಟಾ ಸುರಸಾ ತಥಾ। ಸುರಭಿರ್ವಿನತಾ ಚೈವ ತಾಮ್ರಾ ಕ್ರೋಧವಶಾ ಇರಾ। ಕದ್ರುರ್ಮುನಿಶ್ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತಾಸಾಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೫.

ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ದನು, ಕಾಲಾ, ಅರಿಷ್ಟಾ, ಸುರಸಾ, ಸುರಭಿ, ವಿನತಾ, ತಾಮ್ರಾ, ಕ್ರೋಧವಶಾ, ಇರಾ, ಕದ್ರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಮುನಿ—ಇವರು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಚಾರಿಷ್ಣವೇಽನ್ತರೇಽತೀತೇ ಯೇ ದ್ವಾದಶ ಪುರೋಗಮಾಃ। ವೈಕುಣ್ಠಾನಾಮ ತೇ ಸಾತ್ರ್ಯಾ ಬಭೂವುಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ ।। ೫.

ಚಾರಿಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೈಕುಂಠ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಹಾತ್ಮರು ಹುಟ್ಟಿದರು.