ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಮುದ್ರಂ ಮಧ್ಯಮಞ್ಚೈವ ಪರಾರ್ದ್ಧಮಪರಂ ತತಃ। ಏವಮಷ್ಟಾದಶೈತಾನಿ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಗಣನಾವಿಧೌ ।। ೩೯.

ಸಮುದ್ರ, ಮಧ್ಯಮ, ಪರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರವು; ಹೀಗೆ, ಈ ಹದಿನೆಂಟು ಹೆಸರುಗಳು ಗಣನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಶತಾನೀತಿ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ಸಂಜ್ಞಿತಾನಿ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಕಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಪರಾರ್ದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೯.

ಈ ನೂರನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇವುಗಳ ಹೆಸರಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಪರಾರ್ಧವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಕಲ್ಪದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಾವಚ್ಛೇಷೋಽಪಿ ಕಾಲೋಽಸ್ಯ ತಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪ್ರತಿಸೃಜ್ಯತೇ। ಪರ ಏಷ ಪರಾರ್ದ್ಧಞ್ಚ ಸಂಖ್ಯಾತಃ ಸಂಖ್ಯಯಾ ಮಯಾ ।। ೩೯.

ಅಷ್ಟರಷ್ಟು ಅವನ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರ ಮತ್ತು ಪರಾರ್ಧ, ನಾನು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿವರಿಸಿದವು.

ಯಸ್ಮಾದಸ್ಯ ಪರಂ ವೀರ್ಯಂ ಪರಮಾಯುಃ ಪರನ್ತಪಃ। ಪರಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪರೋ ಧರ್ಮ್ಮಃ ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ಧೃತಿಃ ।। ೩೯.

ಅವನ ಶಕ್ತಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮದು, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮದು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ಅವನ ಶಕ್ತಿಯು, ಧರ್ಮವು, ಜ್ಞಾನವೂ, ಸ್ಥೈರ್ಯವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ.

ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪರಮೈಶ್ವರ್ಯಮೇವ ಚ। ತಸ್ಮಾತ್ಪರತರಂ ಭೂತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽನ್ಯನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐಶ್ವರ್ಯ — ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಪರೇ ಸ್ಥಿತೋ ಹ್ಯೇಷ ಪರಃ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ತತಃ ಪರಃ। ಸಂಖ್ಯಾತಸ್ತು ಪರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಸ್ಯಾರ್ದ್ಧಂ ತು ಪರಾರ್ದ್ಧತಾ ।। ೩೯.

ಅವನು ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅದರ ಅರ್ಧವನ್ನು ಪರಾರ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಚಾಪ್ಯಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಸತತಂ ಚಾಪಿ ತಂ ತ್ರಿಕಮ್। ಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಸಂಖ್ಯಯಾ ದೃಷ್ಟಮಪಾರಾರ್ದ್ಧಾದ್ವಿಭಾಷ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಬಹುದೂ, ಎಣಿಸಲಾಗದಂತದೂ ಆಗಿದೆ, ಆ ಮೂರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಎಣಿಸಬಹುದನ್ನು ಎಣಿಸಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಪರಾರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಶೌ ದೃಷ್ಟೇ ನ ಸಂಖ್ಯಾಸ್ತಿ ತದಸಂಖ್ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್। ಆನನ್ತ್ಯಂ ಸಿಕತಾಖ್ಯೇಷು ದೃಷ್ಟವಾನ್ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಮ್ ।। ೩೯.

ಒಂದು ಗುಡ್ಡವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಎಣಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅದೇ ಎಣಿಸಲಾಗದದಕ್ಕೆ ಗುರುತು. ಮರಳುಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಈಶ್ವರೈಸ್ತತ್ಪ್ರಸಂಖ್ಯಾತಂ ಶುದ್ಧತ್ವಾದ್ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಭಿಃ। ಏವಂ ಜ್ಞಾನಪ್ರತಿಷ್ಠತ್ವಾತ್ ಸರ್ವ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಪಶ್ಯತಿ ।। ೩೯.

ಈಶ್ವರರು ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಎಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತು ತೇ ಸರ್ವೇ ನೈಮಿಷೇಯಾಸ್ತಪಸ್ವಿನಃ। ಬಾಷ್ಪಪರ್ಯ್ಯಾಕುಲಾಕ್ಷಾಸ್ತು ಪ್ರಹರ್ಷಾದ್ಘದ್ಘದಸ್ವರಾಃ ।। ೩೯.

ಇದು ಕೇಳಿದ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿತು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಕಂಪಿತವಾಯಿತು.

ಪಪ್ರಚ್ಛುರ್ಮಾತರಿಶ್ವಾನಂ ಸರ್ವ್ವೇ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ। ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ತು ಭಗವನ್ ಯಾವನ್ಮಾತ್ರಾನ್ತರಃ ಪ್ರಭೋ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾತರಿಶ್ವನನ್ನು ಕೇಳಿದರು: 'ಪ್ರಭು, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಅಂತರ ಎಷ್ಟು?' ಎಂದು.

ಯೋಜನಾಗ್ರೇಣ ಸಂಖ್ಯಾತಃ ಸಾಧನಂ ಯೋಜನಸ್ಯ ತು। ಕ್ರೋಶಸ್ಯ ಚ ಪರೀಮಾಣಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತತ್ತ್ವತಃ ।। ೩೯.

ಯೋಜನದ ಎಣಿಕೆ, ಯೋಜನದ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಶದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ವಿನೀತವಾಕ್। ಉವಾಚ ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಯಂ ಯಥಾದೃಷ್ಟಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೩೯.

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತರಿಶ್ವನು ವಿನಯದಿಂದ, ಮಧುರವಾಗಿ, ಕಂಡಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

ವಾಯುರುವಾಚ।। ಏತದ್ವೋಽಹಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ಮೇ ವಿವಕ್ಷಿತಮ್। ಅವ್ಯಕ್ತಾದ್ವ್ಯಕ್ತಭಾಗೋ ವೈ ಮಹಾಸ್ಥೂಲೋ ವಿಭಾಷ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ವಾಯುನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ನಿಮಗೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಭಾಗವೇ ಮಹಾಸ್ಥೂಲ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದಶೈವ ಮಹತಾಂ ಭಾಗಾ ಭೂತಾದಿಃ ಸ್ಥೂಲ ಉಚ್ಯತೇ। ದಶಭಾಗಾಧಿಕಂ ಚಾಪಿ ಭೂತಾದಿಃ ಪರಮಾಣುಕಃ ।। ೩೯.

ಹತ್ತು ಮಹತ್ತಿನ ಭಾಗಗಳು ಭೂತಾದಿ ಸ್ಥೂಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಮಾಣು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಮಾಣುಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ತು ಬಾವಗ್ರಾಹ್ಯೋ ನ ಚಕ್ಷುಷಾ। ಯದಭೇದ್ಯತಮಂ ಲೋಕೇ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಪರಮಾಣು ತತ್ ।। ೩೯.

ಪರಮಾಣು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಜಿಸಲಾಗದದ್ದನ್ನು ಪರಮಾಣು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಜಾಲಾನ್ತರಗತಂ ಭಾನೋರ್ಯತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ದೃಶ್ಯತೇ ರಜಃ। ಪ್ರಥಮಂ ತತ್ಪ್ರಮಾಣಾನಾಂ ಪರಮಾಣುಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ।। ೩೯.

ಜಾಲದೊಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಸೂರ್ಯಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳನ್ನು ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಮಾಪನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಷ್ಟಾನಾಂ ಪರಮಾಣೂನಾಂ ಸಮವಾಯೋ ಯದಾ ಭವೇತ್ । ತ್ರಸರೇಣುಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಸ್ತತ್ಪದ್ಮರಜ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಎಂಟು ಪರಮಾಣುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ ಅದನ್ನು ತ್ರಸರೆಣು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನೇ ಪದ್ಮರಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಸರೇಣವಶ್ಚ ಯೇಽಪ್ಯಷ್ಟೌ ರಥರೇಣುಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ । ತೇಽಪ್ಯಷ್ಟೌ ಸಮವಾಯಸ್ಥಾ ಬಾಲಾಗ್ರಂ ತತ್ಸ್ಮೃತಂ ಬುಧೈಃ ।। ೩೯.

ಎಂಟು ತ್ರಸರೆಣುಗಳು ಸೇರಿದರೆ ರಥರೆಣು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸೇರಿದರೆ ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೂದಲಿನ ತುದಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಬಾಲಾಗ್ರಾಣ್ಯಷ್ಟ ಲಿಕ್ಷಾ ಸ್ಯಾದ್ಯೂಕಾ ತಚ್ಚಾಷ್ಟಕಂ ಭವೇತ್। ಯೂಕಾಷ್ಟಕಂ ಯವಂ ಪ್ರಾಹುರಙ್ಗುಲನ್ತು ಯವಾಷ್ಟಕಮ್ ।। ೩೯.

ಎಂಟು ಕೂದಲಿನ ತುದಿಗಳು ಲಿಕ್ಷಾ ಆಗುತ್ತದೆ, ಎಂಟು ಲಿಕ್ಷೆಗಳು ಯೂಕಾ ಆಗುತ್ತದೆ, ಎಂಟು ಯೂಕೆಗಳು ಯವ, ಎಂಟು ಯವಗಳು ಒಂದು ಅಂಗುಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಪರ್ವ್ವಾಣಿ ವಿತಸ್ತಿಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತೇ। ರತ್ನಿಶ್ಚಾಙ್ಗುಲಪರ್ವಾಣಿ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಹ್ಯೇಕವಿಂಶತಿಃ ।। ೩೯.

ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲಗಳಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವಿತಸ್ತಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರತ್ನಿ ಎಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ.

ಚತ್ವಾರಿ ವಿಂಶತಿಶ್ಚೈವ ಹಸ್ತಃ ಸ್ಯಾದಙ್ಗುಲಾನಿ ತು। ಕಿಷ್ಕುರ್ದ್ವಿರತ್ನಿರ್ವಿಜ್ಞೇಯೋ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶದಙ್ಗುಲಃ ।। ೩೯.

ಒಂದು ಕೈಯು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ. ಮುಡುಗೈ ಎರಡು ಮುಟ್ಟಿನಷ್ಟು, ಅಂದರೆ ನಲವತ್ತೆರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಷಣ್ಣವತ್ಯಙ್ಗುಲಞ್ಚೈವ ಧನುರಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ। ಏತದ್ಗವ್ಯೂತಿಸಂಖ್ಯಾಯಾಂ ಪಾದಾನಾಂ ಧನುಷಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೯.

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಒಂದು ಬಿಲ್ಲು ತೊಂಬತ್ತಾರು ಬೆರಳಷ್ಟು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪಾದಗಳ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಗವ್ಯೂತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಧನುರ್ದಣ್ಡೋ ಯುಗಂ ನಾಲೀ ತುಲ್ಯಾನ್ಯೇತಾನ್ಯಥಾಙ್ಗುಲೈಃ। ಧನುಷಸ್ತ್ರಿಶತಂ ನಲ್ವಮಾಹುಃ ಸಂಖ್ಯಾವಿದೋ ಜನಾಃ ।। ೩೯.

ಬಿಲ್ಲು, ದಂಡ, ಯುಗ, ಮತ್ತು ನಾಳಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಬೆರಳ ಅಳತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ. ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಮೂರು ನೂರು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಳ್ವ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಧನುಃಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಚಾಪಿ ಗವ್ಯೂತಿರುಪದಿಶ್ಯತೇ। ಅಷ್ಟೌ ಧನುಃಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯೋಜನನ್ತು ವಿಧೀಯತೇ ।। ೩೯.

ಎರಡು ಸಾವಿರ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗವ್ಯೂತಿ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇನ ಧನುಷಾ ಚೈವ ಯೋಜನಂ ತು ಸಮಾಪ್ಯತೇ। ಏತತ್ಸಹಸ್ರಂ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಶಕ್ರಕ್ರೋಶಾನ್ತರನ್ತಥಾ ।। ೩೯.

ಈ ಬಿಲ್ಲಿನ ಅಳತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಾವಿರವನ್ನು ಇಂದ್ರನ ಕೂಗುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯೋಜನಾನಾನ್ತು ಸಂಖ್ಯಾತಂ ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞಾನವಿಶಾರದೈಃ। ಏತೇನ ಯೋಜನಾಗ್ರೇಣ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽನ್ತರಮ್ ।। ೩೯.

ಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದವರು ಲೆಕ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ, ಈ ಯೋಜನೆ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನವರವರೆಗೆ ಇರುವ ದೂರವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಮಹೀತಲಾತ್ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಶತಾದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ದಿವಾಕರಃ। ದಿವಾಕರಾತ್ಸಹಸ್ರೇಣ ತಾವದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ನಿಶಾಕರಃ ।। ೩೯.

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಸಹ ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು ಮೇಲಿದ್ದಾನೆ.

ಪೂರ್ಣಂ ಶತಸಹಸ್ರನ್ತು ಯೋಜನಾನಾಂ ನಿಶಾಕರಾತ್। ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮುಪರಿಷ್ಟಾತ್ಪ್ರಕಾಶತೇ ।। ೩೯.

ಚಂದ್ರನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣ ಲಕ್ಷ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಲಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.