ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣವಾತ್ಮಾನೋ ಬುದ್ಧಶುದ್ಧತಪಾಸ್ತಥಾ। ಆನನ್ದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಮೃತತ್ವಞ್ಚ ಭಜನ್ತ್ಯುತ ।। ೩೯.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಣವಸ್ವರೂಪಿಗಳು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಶುದ್ಧರು, ತಪಸ್ವಿಗಳು; ಬ್ರಹ್ಮನ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವನ್ದ್ವೈಸ್ತೇ ನಾಭಿಭೂಯನ್ತೇ ಭಾವತ್ರಯವಿವರ್ಜ್ಜಿತಾಃ। ಆಧಿಪತ್ಯಂ ವಿನಾ ತುಲ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತೇ ಮಹೌಜಸಃ ।। ೩೯.

ಅವರು ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಭಾವತ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ, ಆಧಿಪತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಭಾವವಿಜಯೈಶ್ವರ್ಯ್ಯಸ್ಥಿತಿವೈರಾಗ್ಯದರ್ಶನೈಃ। ತೇಬ್ರಹ್ಮಲೌಕಿಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಗತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿವರ್ತ್ತನೀಮ್ ।। ೩೯.

ಪ್ರಭಾವ, ವಿಜಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸ್ಥಿರತೆ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಹ ದೇವೈಶ್ಚ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪ್ರತಿಸಞ್ಚರೇ। ತಪಸೋಽನ್ತೇ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಾನೋ ಬುದ್ಧಾವಸ್ಥಾ ಮನೀಷಿಣಃ। ಅವ್ಯಕ್ತೇ ಸಂಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ಸರ್ವೇ ತೇ ಕ್ಷಣದರ್ಶಿನಃ ।। ೩೯.

ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ತಪಸ್ಸಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಷಣದರ್ಶನಶೀಲರಾಗಿರುವವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇತದಮೃತಂ ಶುಕ್ರಂ ನಿತ್ಯಮಕ್ಷಯಮವ್ಯಯಮ್। ದೇವರ್ಷಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರಂ ಸನಾತನಮುಪಾಸತೇ ।। ೩೯.

ಈ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ, ಅಚಲವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ದೇವರುಷಿಗಳು ಸದಾ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಪುನರ್ಮಾರ್ಗಗಾದೀನಾಂ ತೇಷಾಂ ಚೈವೋರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಾಮ್ । ಕರ್ಮಾಭ್ಯಾಸಕೃತಾ ಶುದ್ಧಿರ್ವೇದಾನ್ತೇಷೂಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಮರುಳುಮಾಡುವ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಹೋಗದವರಿಗೂ, ತಮ್ಮ ಬಲವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡವರಿಗೂ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ತತ್ರ ತೇಽಭ್ಯಾಸಿನೋ ಯುಕ್ತಾಃ ಪರಾಂ ಕಾಷ್ಠಾಮುಪಾಸತೇ। ಹಿತ್ವಾ ಶರೀರಂ ಪಾಪ್ಮಾನಮಮೃತತ್ವಾಯ ತೇ ಗತಾಃ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರು, ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ದೇಹವನ್ನೂ ಪಾಪವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ವೀತರಾಗಾ ಜಿತಕ್ರೋಧಾಃ ನಿರ್ಮೋಹಾಃ ಸತ್ಯವಾದಿನಃ। ಶಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಣಿಹಿತಾತ್ಮಾನೋ ದಯಾವನ್ತೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ।। ೩೯.

ಅವರು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೊರೆದವರು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಮೋಹವಿಲ್ಲದವರು, ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುವವರು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತರು, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ದಯಾಳುಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವರು.

ನಿಃಸಙ್ಗಾಃ ಶುಚಯಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯಗಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಅಕಾಮಯುಕ್ತೈರ್ಯೇ ವೀರಾಸ್ತಪೋಭಿರ್ದ್ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷಾಃ। ತೇಷಾಮಭ್ರಂಶಿನೋ ಲೋಕಾ ಅಪ್ರಮೇಯಸುಖಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೯.

ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧರಾದವರು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದವರೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲದೆ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟಿರುವ ವೀರರು, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವು ಅಪಾರವಾದ ಸುಖದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತದ್ಬ್ರಹ್ಮಪದಂ ದಿವ್ಯಂ ಪರಮಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಭಾಸ್ವರಮ್। ಗತ್ವಾ ನ ಯತ್ರ ಶೋಚನ್ತಿ ಹ್ಯಮರಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಹ ।। ೩೯.

ಇದು ದಿವ್ಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಪದ, ಪರಮ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅಮರರು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು, ಯಾವ ದುಃಖವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಋಷಯ ಊಚುಃ।। ಕಸ್ಮಾದೇಷ ಪರಾರ್ದ್ಧಶ್ಚ ಕಶ್ಚೈಷ ಪರ ಉಚ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತನ್ನೋ ನಿಗದ ಸತ್ತಮ ।। ೩೯.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಈ ಪರಾರ್ಧವೆಂದರೆ ಏನು? ಪರವೆಂದರೆ ಯಾವುದು? ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾವು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ, ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ಮೇ ಪರಾರ್ದ್ಧಞ್ಚ ಪರಿಸಂಖ್ಯಾಂ ಪರಸ್ಯ ಚ। ಏವಂ ದಶ ಶತಞ್ಚೈವ ಸಹಸ್ರಞ್ಚೈವ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ।। ೩೯.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನಿಂದ ಪರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಪರದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಹೀಗೆ, ಹತ್ತು, ನೂರು, ಸಾವಿರ ಎಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಜ್ಞೇಯಮಾಸಹಸ್ರನ್ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶಾಯುತಮ್। ಏಕಂ ಶತಸಹಸ್ರನ್ತು ನಿಯುತಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ।। ೩೯.

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಾವಿರಗಳನ್ನು 'ಆಸಸಹಸ್ರ' ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನೂರು ಸಾವಿರ ಸಾವಿರಗಳನ್ನು 'ನಿಯುತ' ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಮರ್ಬುದಂ ಕೋಟಿರುಚ್ಯತೇ। ಅರ್ಬುದಂ ದಶಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಹ್ಯಬ್ಜಂ ಕೋಟಿಶತಂ ವಿದುಃ ।। ೩೯.

ಹಾಗೆಯೇ, ನೂರು ಸಾವಿರ ಸಾವಿರಗಳು 'ಅರ್ಭುದ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಹತ್ತು ಕೋಟಿ 'ಕೋಟಿ' ಎಂದು, ಹತ್ತು ಅರ್ಭುದಗಳು 'ಅಬ್ಜ', ನೂರು ಕೋಟಿಗಳು ಕೂಡ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಸಹಸ್ರಮಪಿ ಕೋಟೀನಾಂ ಖರ್ವಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ। ದಶಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಿಖರ್ವಮಿತಿ ತಂ ವಿದುಃ ।। ೩೯.

ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಗಳನ್ನು 'ಖರ್ವ' ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು 'ನಿಖರ್ವ' ಎಂದು ಅವರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶತಂ ಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಸಙ್ಕುರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ। ಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರ ಸ್ರಾಣಾಂ ಕೋಟೀನಾಂ ದಶಧಾ ಪುನಃ। ಗುಣಿತಾನಿ ಸಮುದ್ರಂ ವೈ ಪ್ರಾಹುಃ ಸಂಖ್ಯಾವಿದೋ ಜನಾಃ ।। ೩೯.

ನೂರು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು 'ಶಂಕು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದವುಗಳನ್ನು ಗುಣಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು 'ಸಮುದ್ರ' ಎಂದು ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕೋಟೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಮಯುತಮಿತ್ಯಯಂ ಮಧ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ। ಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರ ನಿಯುತಾ ಸ ಚಾನ್ತ ಇತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಃ ।। ೩೯.

ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುತವನ್ನು 'ಮಧ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನೂರು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯುತವನ್ನು 'ಅಂತ್ಯ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕೋಟಿಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿಂ ಪರಾರ್ದ್ಧ ಇತಿ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ । ಪರಾರ್ದ್ಧದ್ವಿಗುಣಞ್ಚಾಪಿ ಪರಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ ।। ೩೯.

ನೂರು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು 'ಪರಾರ್ಧ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪರಾರ್ಧದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 'ಪರಮ' ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶತಮಾಹುಃ ಪರಿದೃಢಂ ಸಹಸ್ರಂ ಪರಿಪದ್ಮಕಮ್। ವಿಜ್ಞೇಯಮಯುತಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಿಯುತಂ ಪ್ರಯುತಂ ತತಃ ।। ೩೯.

ನೂರನ್ನು 'ಪರಿದೃಢ' ಎಂದು, ಸಾವಿರವನ್ನು 'ಪರಿಪದ್ಮ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಆಯುತ, ನಂತರ ನಿಯುತ, ನಂತರ ಪ್ರಯುತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅರ್ಬುದಂ ನಿರ್ಬುದಞ್ಚೈವ ಖರ್ಬುದಞ್ಚ ತತಃ ಸ್ಮೃತಮ್। ಖರ್ವಞ್ಚೈವ ನಿಖರ್ವಞ್ಚ ಶಙ್ಕುಃ ಪದ್ಮಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೩೯.

ಅರ್ಭುದ, ನಿರ್ಭುದ, ಖರ್ಭುದ, ನಂತರ ಖರ್ವ, ನಿಖರ್ವ, ಶಂಕು ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸಮುದ್ರಂ ಮಧ್ಯಮಞ್ಚೈವ ಪರಾರ್ದ್ಧಮಪರಂ ತತಃ। ಏವಮಷ್ಟಾದಶೈತಾನಿ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಗಣನಾವಿಧೌ ।। ೩೯.

ಸಮುದ್ರ, ಮಧ್ಯಮ, ಪರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರವು; ಹೀಗೆ, ಈ ಹದಿನೆಂಟು ಹೆಸರುಗಳು ಗಣನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಶತಾನೀತಿ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ಸಂಜ್ಞಿತಾನಿ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಕಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಪರಾರ್ದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೯.

ಈ ನೂರನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇವುಗಳ ಹೆಸರಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಪರಾರ್ಧವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಕಲ್ಪದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಾವಚ್ಛೇಷೋಽಪಿ ಕಾಲೋಽಸ್ಯ ತಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪ್ರತಿಸೃಜ್ಯತೇ। ಪರ ಏಷ ಪರಾರ್ದ್ಧಞ್ಚ ಸಂಖ್ಯಾತಃ ಸಂಖ್ಯಯಾ ಮಯಾ ।। ೩೯.

ಅಷ್ಟರಷ್ಟು ಅವನ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರ ಮತ್ತು ಪರಾರ್ಧ, ನಾನು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿವರಿಸಿದವು.

ಯಸ್ಮಾದಸ್ಯ ಪರಂ ವೀರ್ಯಂ ಪರಮಾಯುಃ ಪರನ್ತಪಃ। ಪರಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪರೋ ಧರ್ಮ್ಮಃ ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ಧೃತಿಃ ।। ೩೯.

ಅವನ ಶಕ್ತಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮದು, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮದು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ಅವನ ಶಕ್ತಿಯು, ಧರ್ಮವು, ಜ್ಞಾನವೂ, ಸ್ಥೈರ್ಯವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ.

ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪರಮೈಶ್ವರ್ಯಮೇವ ಚ। ತಸ್ಮಾತ್ಪರತರಂ ಭೂತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽನ್ಯನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐಶ್ವರ್ಯ — ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಪರೇ ಸ್ಥಿತೋ ಹ್ಯೇಷ ಪರಃ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ತತಃ ಪರಃ। ಸಂಖ್ಯಾತಸ್ತು ಪರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಸ್ಯಾರ್ದ್ಧಂ ತು ಪರಾರ್ದ್ಧತಾ ।। ೩೯.

ಅವನು ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅದರ ಅರ್ಧವನ್ನು ಪರಾರ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಚಾಪ್ಯಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಸತತಂ ಚಾಪಿ ತಂ ತ್ರಿಕಮ್। ಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಸಂಖ್ಯಯಾ ದೃಷ್ಟಮಪಾರಾರ್ದ್ಧಾದ್ವಿಭಾಷ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಬಹುದೂ, ಎಣಿಸಲಾಗದಂತದೂ ಆಗಿದೆ, ಆ ಮೂರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಎಣಿಸಬಹುದನ್ನು ಎಣಿಸಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಪರಾರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಶೌ ದೃಷ್ಟೇ ನ ಸಂಖ್ಯಾಸ್ತಿ ತದಸಂಖ್ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್। ಆನನ್ತ್ಯಂ ಸಿಕತಾಖ್ಯೇಷು ದೃಷ್ಟವಾನ್ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಮ್ ।। ೩೯.

ಒಂದು ಗುಡ್ಡವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಎಣಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅದೇ ಎಣಿಸಲಾಗದದಕ್ಕೆ ಗುರುತು. ಮರಳುಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಈಶ್ವರೈಸ್ತತ್ಪ್ರಸಂಖ್ಯಾತಂ ಶುದ್ಧತ್ವಾದ್ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಭಿಃ। ಏವಂ ಜ್ಞಾನಪ್ರತಿಷ್ಠತ್ವಾತ್ ಸರ್ವ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಪಶ್ಯತಿ ।। ೩೯.

ಈಶ್ವರರು ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಎಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.