ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಪ್ತ ತೇಷು ಕೃತಾನ್ಯಾಹುರಕೃತಾನಿ ತು ಸಪ್ತ ವೈ। ಭೂರಾದಯಸ್ತು ಸಙ್ಖ್ಯಾತಾಃ ಸಪ್ತ ಲೋಕಾಃ ಕೃತಾಸ್ತ್ವಿಹ ।। ೩೯.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದವುಗಳು, ಇನ್ನೂ ಏಳು ನಿರ್ಮಿತವಲ್ಲದವುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭೂದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ.

ಅಕೃತಾನಿ ತು ಸಪ್ತೈವ ಪ್ರಾಕೃತಾನಿ ತು ಯಾನಿ ವೈ। ಸ್ಥಾನಾನಿ ಸ್ಥಾನಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಕೃತಾನಿ ತು ನಿಬನ್ಧನಮ್ ।। ೩೯.

ಮತ್ತೆ ಏಳು ನಿರ್ಮಿತವಲ್ಲದವುಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಲೋಕಗಳಾಗಿವೆ. ನಿರ್ಮಿತವಾದವುಗಳು ಅವುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಪೃಥಿವೀಂ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಚ ದಿವ್ಯಂ ಯಚ್ಚ ಮಹಃ ಸ್ಮೃತಮ್। ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಸ್ಮೃತಾನ್ಯಾರ್ಣವಕಾನಿ ಚ ।। ೩೯.

ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮಹಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು—ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗರದ ಲೋಕಗಳು ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಕ್ಷಯಾತಿಶಯಯುಕ್ತಾನಿ ತಥಾ ಯುಕ್ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ। ಯಾನಿ ನೈಮಿತ್ತಿಕಾನಿ ಸ್ಯುಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೩೯.

ನಾಶವಾಗುವವುಗಳೂ, ನಾಶವಾಗದವುಗಳೂ ಯಾವುವೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಉಳಿಯುವ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಲೋಕಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜನಸ್ತಪಶ್ಚ ಸತ್ಯಞ್ಚ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ತು। ಐಕಾನ್ತಿಕಾನಿ ಸತ್ತ್ವಾನಿ ತಿಷ್ಠನ್ತೀಹಾಪ್ರಸಂಯಮಾತ್ ।। ೩೯.

ಜನಲೋಕ, ತಪೋಲೋಕ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಲೋಕ — ಈ ಮೂರು ಸದಾ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಮದಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಕ್ತಾನಿ ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ಸಪ್ತ ವೈ। ಭೂರ್ಲೋಕಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತೇಷಾಂ ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ಭುವಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೯.

ಈಗ ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಭೂಲೋಕ, ಎರಡನೆಯದು ಭುವರ್ಲೋಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಶ್ಚತುರ್ಥೋ ವೈ ಮಹಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಜನಸ್ತು ಪಞ್ಚಮೋ ಲೋಕಸ್ತಪಃ ಷಷ್ಠೋ ವಿಭಾವ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಮೂರನೆಯದು ಸ್ವರ್ಲೋಕ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹರ್ಲೋಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಐದನೆಯದು ಜನಲೋಕ, ಆರನೆಯದು ತಪೋಲೋಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸತ್ಯನ್ತು ಸಪ್ತಮೋ ಲೋಕೋ ನಿರಾಲೋಕಸ್ತತಃ ಪರಮ್। ಭೂರಿತಿ ವ್ಯಾಹೃತೇ ಪೂರ್ವಂ ಭೂರ್ಲೋಕಶ್ಚ ತತೋಽಭವತ್ ।। ೩೯.

ಏಳನೆಯದು ಸತ್ಯಲೋಕ, ಅದು ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕಿಗೂ ಅತೀತವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ 'ಭೂಃ' ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರಿಂದ ಭೂಲೋಕವು ಉಂಟಾಯಿತು.

ದ್ವಿತೀಯಂ ಭುವ ಇತ್ಯುಕ್ತ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ ತತೋಽಭವತ್। ತೃತೀಯಂ ಸ್ವರಿತೀತ್ಯುಕ್ತೇ ದಿವಂ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವ ಹ ।। ೩೯.

ಎರಡನೆಯದು 'ಭುವಃ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಕಾಶವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಮೂರನೆಯದು 'ಸ್ವಃ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಸ್ವರ್ಗವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ವ್ಯಾಹಾರೈಸ್ತ್ರಿಭಿರೇತೈಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮಕಲ್ಪಯತ್। ತತೋ ಭೂಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಲೋಕ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ ತತೋಽಭವತ್। ತೃತೀಯಂ ಸ್ವರಿತೀತ್ಯುಕ್ತೇ ದಿವಂ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವ ಹ ।। ೩೯.

ಈ ಮೂರು ಶಬ್ದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಭೂಲೋಕ, ಭೂಮಿಯ ಲೋಕವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಆಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಾಕಾಶ, ನಂತರ ಮೂರನೆಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಸ್ವರ್ಲೋಕೋ ವೈ ದಿವಂ ಹ್ಯೇತತ್ಪುರಾಣೇ ನಿಶ್ಚಯಂ ಗತಮ್। ಭೂತಸ್ಯಾಧಿಪತಿಶ್ಚಾಗ್ನಿಸ್ತತೋ ಭೂತಪತಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೯.

ಸ್ವರ್ಲೋಕವೇ ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭೂಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿ ಅಗ್ನಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಭೂತಪತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ವಾಯುರ್ಭುವಸ್ಯಾಧಿಪತಿಸ್ತೇನ ವಾಯುರ್ಭುವಪತಿಃ। ಭವ್ಯಸ್ಯ ಸೂರ್ಯೋಽಧಿಪತಿಸ್ತೇನ ಸೂರ್ಯೋ ದಿವಸ್ಪತಿಃ ।। ೩೯.

ಭುವರ್ಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿ ವಾಯು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭುವಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರ್ಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿ ಸೂರ್ಯ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವನನ್ನು ದಿವಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಹೇತಿ ವ್ಯಾಹೃತೇನೈವಂ ಮಹರ್ಲೋಕಸ್ತತೋಽಭವತ್। ವಿನಿವೃತ್ತಾಧಿಕಾರಾಣಾಂ ದೇವಾನಾಂ ತತ್ರ ವೈ ಕ್ಷಯಃ ।। ೩೯.

'ಮಹಃ' ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮಹರ್ಲೋಕವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಮುಗಿದ ದೇವತೆಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜನಸ್ತು ಪಞ್ಚಮೋ ಲೋಕಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾಯನ್ತಿ ವೈ ಜನಾಃ । ತಾಸಾಂ ಸ್ವಾಯಂಭುವಾದ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಜನನಾಜ್ಜನಃ ।। ೩೯.

ಜನಲೋಕ ಐದನೆಯ ಲೋಕ, ಅಂದಿನಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮುಂತಾದವರ ಸಂತಾನವು ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಜನಲೋಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಾಸ್ತಾಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಾದ್ಯಾ ಹಿ ಪುರಸ್ತಾತ್ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ಕಲ್ಪದಗ್ಧೇ ತದಾ ಲೋಕೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತದಾ ತಪಃ ।। ೩೯.

ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮುಂತಾದವರ ಸಂತಾನವು, ಕಾಲಪರ್ಯಂತದಲ್ಲಿ ಲೋಕವು ನಾಶವಾದಾಗ, ತಪೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಋಭುಃ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದ್ಯಾ ಯತ್ರ ಸನ್ತ್ಯೂರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಃ । ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನಸ್ತತ್ರ ಸನ್ತೀತಿ ವಾ ತಪಃ ।। ೩೯.

ತಪೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಋಭುಗಳು, ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಉರ್ಧ್ವರೆತಸರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಪೋಲೋಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ಯೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಶಬ್ದಃ ಸತ್ತಾಮಾತ್ರಸ್ತು ಸಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ತತಃ ಸತ್ಯಂ ಸಪ್ತಮಃ ಸ ತು ಭಾಸ್ಕರಃ ।। ೩೯.

'ಸತ್ಯ' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವದು, ಅದು ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಏಳನೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸೋ ಯಕ್ಷಾ ಗುಹ್ಯಕಾಸ್ತು ಸರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಸರ್ವಭೂತಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ನಾಗಾಶ್ಚ ಸಹ ಮಾನುಷೈಃ। ಸ್ವರ್ಲೋಕವಾಸಿನಃ ಸರ್ವೇ ದೇವಾ ಭುವಿನಿವಾಸಿನಃ ।। ೩೯.

ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಯಕ್ಷರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು, ನಾಗರು, ಮಾನವರೊಡನೆ — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವರ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದೇವತೆಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಮರುತೋ ಮಾತರಿಶ್ವಾನೋ ರುದ್ರಾ ದೇವಾಸ್ತಥಾಶ್ವಿನೌ। ಅನಿಕೇತಾನ್ತರಿಕ್ಷಾಸ್ತೇ ಭುವರ್ಲೌಕ್ಯಾ ದಿವೌಕಸಃ ।। ೩೯.

ಮರುತರು, ಮಾತರಿಶ್ವಾನರು, ರುದ್ರರು, ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು — ಇವರು ನಿರ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಭುವರ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಲೋಕದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆದಿತ್ಯಾ ಋಭವೋ ವಿಶ್ವೇ ಸಾಧ್ಯಾಶ್ಚ ಪಿತರಸ್ತಥಾ। ಋಷಯೋಽಙ್ಗಿರಸಶ್ಚೈವ ಭುವರ್ಲ್ಲೋಕಂ ಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ ।। ೩೯.

ಆದಿತ್ಯರು, ಋಭುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರು — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಭುವರ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಏತೇ ವೈಮಾನಿಕಾ ದೇವಾಸ್ತಾರಾಗ್ರಹನಿವಾಸಿನಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮವ್ಯಾಹಾರಸಮ್ಭವಾಃ ।। ೩೯.

ಈ ದೇವತೆಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು. ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭೂರ್ಲೋಕಪ್ರಥಮಾ ಲೋಕಾ ಮಹದನ್ತಾಶ್ಚ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಆರಭ್ಯನ್ತೇ ತು ತನ್ಮಾತ್ರೈಃ ಶುದ್ಧಾಸ್ತೇಷಾಂ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೩೯.

ಭೂಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮಹತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲೋಕಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ಶುಕ್ರಾದ್ಯಾಶ್ಚಾಕ್ಷುಷಾನ್ತಾಶ್ಚ ಯೇ ವ್ಯತೀತಾ ಭುವಂ ಶ್ರಿತಾಃ। ಮಹರ್ಲೋಕಶ್ಚತುರ್ಥಸ್ತು ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೇ ಕಲ್ಪವಾಸಿನಃ ।। ೩೯.

ಶುಕ್ರರಿಂದ ಚಾಕ್ಷುಷವರೆಗೆ ಹೋದವರು ಭುವಃ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ, ನಾಲ್ಕನೇ ಮಹರ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪವಧಿ ಪೂರ್ತಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭೂರ್ಲೋಕಪ್ರಥಮಾ ಲೋಕಾ ಮಹದನ್ತಾಶ್ಚ ಯೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಸಪ್ತ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತೇ ಅರ್ಚ್ಚಿರ್ಭಿರ್ನಿದಹನ್ತಿ ವೈ ।। ೩೯.

ಭೂಲೋಕದಿಂದ ಮಹತ್ ಲೋಕಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಮರೀಚಿಃ ಕಶ್ಯಪೋ ದಕ್ಷಸ್ತಥಾ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋಽಙ್ಗಿರಾಃ । ಭೃಗುಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುರಿತ್ಯೇವಮಾದಯಃ ।। ೩೯.

ಮರೀಚಿ, ಕಶ್ಯಪ, ದಕ್ಷ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ, ಅಂಗಿರಾ, ಭೃಗು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಮತ್ತು ಕ್ರತು—ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಋಷಿಗಳು.

ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಃ ಸರ್ವೇ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ತತ್ರ ತೈಃ ಸಹ। ನಿಃಸತ್ತ್ವಾ ನಿರ್ಮಮಾಶ್ಚೈವ ತತ್ರ ತೇ ಹ್ಯೂರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಃ ।। ೩೯.

ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಾಮವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ಋಭುಃ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದ್ಯಾ ವೈರಾಜ್ಯಾಸ್ತೇ ತಪೋಧನಾಃ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾವರ್ಣಾನಾಂ ತತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಚತುರ್ದ್ದಶಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಹೇತವಃ ।। ೩೯.

ಋಭು, ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ವೈರಾಜನ ಪುತ್ರರು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು. ಅವರು ಸರ್ವ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯೋಗಂ ತಪಶ್ಚ ಸತ್ಯಞ್ಚ ಸಮಾಧಾಯ ತದಾತ್ಮನಿ। ಷಷ್ಠೇ ಕಾಲೇ ನಿವರ್ತ್ತನ್ತೇ ತತ್ತದಾಹರ್ವಿಪರ್ಯಯೇ ।। ೩೯.

ಯೋಗ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆರನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾವು ತಾವು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಬದಲಾದಾಗ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ.

ಸತ್ಯನ್ತು ಸಪ್ತಮೋ ಲೋಕೋ ಹ್ಯಪುನರ್ಮಾರ್ಗಗಾಮಿನಾಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ಹ್ಯಪ್ರತೀಘಾತಲಕ್ಷಣಃ ।। ೩೯.

ಏಳನೇ ಲೋಕವನ್ನು ಸತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೊರೆಯುವವರಿಗೆ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ, ಅಡ್ಡಿಯಾಗದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.