ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಜಿತಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಗಣಾ ಹ್ಯತ್ರ ಚಾಕ್ಷುಷಾನ್ತಾಶ್ಚತುರ್ದಶ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವ್ವೇಷು ದೇವಾಸ್ತೇ ವೈ ಮಹೌಜಸಃ ।। ೩೮.

ಜಿತಾ ಮುಂತಾದ ಗುಂಪುಗಳು, ಚಾಕ್ಷುಷ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಈ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತೇಷು ಗತೇಷೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಸಾಯೋಜ್ಯಂ ಕಲ್ಪವಾಸಿನಾಮ್। ಸಮೇತ್ಯ ದೇವಾಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸಂಕಲನೇ ತದಾ ।। ೩೮.

ಅವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಕಲ್ಪವಾಸಿಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಮಹರ್ಲೋಕಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಗಣಾಸ್ತೇ ವೈ ಚತುರ್ದ್ದಶ। ಸಶರೀರಾಶ್ಚ ಶ್ರೂಯನ್ತೇ ಜನಲೋಕಂ ಸಹಾನುಗಾಃ ।। ೩೮.

ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳು ದೇಹದೊಡನೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ದೇವೇಷ್ವತೀತೇಷು ಮಹರ್ಲೋಕಾಜ್ಜನಂ ಪ್ರತಿ। ಭೂತಾದಿಷ್ವವಶಿಷ್ಟೇಷು ಸ್ಥಾವರಾನ್ತೇಷು ಚಾಪ್ಯುತ ।। ೩೮.

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮಹರ್ಲೋಕದಿಂದ ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಮೂಲಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಶೂನ್ಯೇಷು ಲೋಕಸ್ಥಾನೇಷು ಮಹಾನ್ತೇಷು ಭೂರಾದಿಷು। ದೇವೇಷು ಚ ಗತೇಷೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಸಾಯೋಜ್ಯಂ ಕಲ್ಪವಾಸಿನಾಮ್ ।। ೩೮.

ಭೂ ಮುಂತಾದ ಮಹಾಲೋಕಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಕಲ್ಪವಾಸಿಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಹೃತ್ಯ ತಾಂಸ್ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವರ್ಷಿಪಿತೃದಾನವಾನ್। ಸಂಸ್ಥಾಪಯತಿ ವೈ ಸರ್ಗಂ ಮಹದೄಷ್ಟ್ಯಾ ಯುಗಕ್ಷಯೇ ।। ೩೮.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತಮಹರ್ಯರ್ದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಿದುಃ। ರಾತ್ರಿಂ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತಾಮಹೋರಾತ್ರವಿದೋ ಜನಾಃ ।। ೩೮.

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಗಲು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳಷ್ಟು ಎಂದು, ರಾತ್ರಿಯೂ ಸಹ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನೈಮಿತ್ತಿಕಃ ಪ್ರಾಕೃತಿಕೋ ಯಶ್ಚೈವಾತ್ಯನ್ತಿಕೋಽರ್ಥತಃ। ತ್ರಿವಿಧಃ ಸರ್ವ್ವಭೂತಾನಾಮಿತ್ಯೇಷ ಪ್ರತಿಸಞ್ಚರಃ ।। ೩೮.

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಶವು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ವೇಳೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು, ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪದದು, ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಶ್ವತವಾದದು—ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ನೈಮಿತ್ತಿಕಸ್ತಸ್ಯ ಕಲ್ಪದಾಹಃ ಪ್ರಸಂಯಮಃ। ಪ್ರತಿಸರ್ಗೇ ತು ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಕರಣಕ್ಷಯಃ ।। ೩೮.

ವೇಳೆ ವೇಳೆ ಸಂಭವಿಸುವ ನಾಶವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಶವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ದಹಿಸುವುದು. ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಲಭೂತಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದು ಮೂಲಭೂತ ನಾಶ.

ಜ್ಞಾನಾಚ್ಚಾತ್ಯನ್ತಿಕಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಕಾರಣಾನಾಮಸಮ್ಭವಃ । ತತಃ ಸಂಹೃತ್ಯ ತಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವಾಂಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಾಸಿನಃ ।। ೩೮.

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಾಶವೇ ಶಾಶ್ವತ ನಾಶವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಂದರೆ ಕಾರಣಗಳೇ ಇಲ್ಲದಾಗ. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅಹರನ್ತೇ ಪ್ರಕುರುತೇ ಸರ್ಗಸ್ಯ ಪ್ರಲಯಂ ಪುನಃ। ಸುಷುಪ್ಸುರ್ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಃ ಸಂಹರತೇ ತದಾ ।। ೩೮.

ಹಗಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಾಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕಾದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ತತೋ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಚ ಯುಗಕ್ಷಯೇ। ತತ್ರಾತ್ಮಸ್ಥಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಕರ್ತ್ತುಂ ಪ್ರಪೇದೇ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೮.

ನೂರಾರು ಯುಗಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಯುಗಾಂತ್ಯ ಬರುವಾಗ, ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವರು ತನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತದಾ ಭವತ್ಯನಾವೃಷ್ಟಿಸ್ತದಾ ಸಾ ಶತ ವಾರ್ಷಿಕೀ। ತಥಾ ಯಾನ್ಯಲ್ಪಸಾರಾಣಿ ಸತ್ತ್ವಾನಿ ಪೃಥಿವೀತಲೇ ।। ೩೮.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಆ ಬರ ಹೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ; ಆಗ ಭೂಮಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ದುರ್ಬಲ ಜೀವಿಗಳು—

ತಾನ್ಯೇವಾತ್ರ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ಭೂಮಿತ್ವಮುಪಯಾನ್ತಿ ಚ। ಸಪ್ತರಶ್ಮಿರಥೋ ಭೂತ್ವಾ ಹ್ಯುದತಿಷ್ಠದ್ವಿಭಾವಸುಃ ।। ೩೮.

—ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ; ಆಗ ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿ ಏಳು ಕಿರಣಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.

ಅಸಹ್ಯರಶ್ಮಿರ್ಭಗವಾನ್ ಪಿಬನ್ನಮ್ಭೋ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ। ಹರಿತಾ ರಶ್ಮಯಸ್ತಸ್ಯ ದೀಪ್ಯಮಾನಾಸ್ತು ಸಪ್ತಭಿಃ ।। ೩೮.

ಅಸಹ್ಯವಾದ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಏಳು ಕಿರಣಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

ಭೂಯ ಏವ ವಿವರ್ತನ್ತೇ ವ್ಯಾಪ್ನುವನ್ತೋ ವನಂ ಶನೈಃ। ಭೌಮಂ ಕಾಷ್ಠಂ ಧನಂ ತೇಜೋ ಭೃಶಮದ್ಭಿಸ್ತು ದೀಪ್ಯತೇ ।। ೩೮.

ಮತ್ತೆ ಆ ಕಿರಣಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಡುತ್ತಾ, ಹತ್ತಿರದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿಯ ಮರಗಳು ಆ ಜ್ವಲಂತ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಸುಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಮಾದುದಕಂ ಸೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ತಪತೋಽತಿ ಹಿ ಕಥ್ಯತೇ। ನಾವೃಷ್ಟ್ಯಾ ತಪತೇ ಸೂರ್ಯೋ ನಾವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪರಿವಿಷ್ಯತೇ ।। ೩೮.

ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ತಾಪದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಬರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಉರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಬರದಿಂದ ಅವನ ತಾಪ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪರಿಚಿನ್ವನ್ತಿ ವಾರಿಣಾ ದೀಪ್ಯತೇ ರವಿಃ। ತಸ್ಮಾದಪಃ ಪಿಬನ್ ಯಾ ವೈ ದೀಪ್ಯತೇ ರವಿರಮ್ಬರೇ ।। ೩೮.

ಬರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು, ಅದರಿಂದ ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಆ ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಯ ತೇ ರಶ್ಮಯಃ ಸಪ್ತ ಪಿಬನ್ತ್ಯಮ್ಭೋ ಮಹಾರ್ಣವಾತ್। ತೇನಾಹಾರೇಣ ಸನ್ದೀಪ್ತಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಃ ಸಪ್ತ ಭವತ್ಯುತ ।। ೩೮.

ಅವನ ಏಳು ಕಿರಣಗಳು ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ; ಆ ಆಹಾರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.

ತತಸ್ತೇ ರಶ್ಮಯಃ ಸಪ್ತ ಸೂರ್ಯ್ಯಭೂತಾಶ್ಚತುರ್ದಿಶಮ್। ಚತುರ್ಲೋಕಮಿಮಂ ಸರ್ವಂ ದಹನ್ತಿ ಶಿಖಿನಸ್ತದಾ ।। ೩೮.

ಆಗ ಆ ಏಳು ಕಿರಣಗಳು ಸೂರ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಜ್ವಲಿಸಿ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಡುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ಚ ಭಾಭಿಸ್ತು ಹ್ಯೂರ್ದ್ಧಂ ಚಾಧಶ್ಚ ರಶ್ಮಿಭಿಃ। ದೀಪ್ಯನ್ತೇ ಭಾಸ್ಕರಾಃ ಸಪ್ತ ಯುಗಾನ್ತಾಗ್ನಿಃ ಪ್ರತಾಪಿನಃ ।। ೩೮.

ಅವುಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಹರಡುತ್ತವೆ; ಆ ಏಳು ಸೂರ್ಯರು ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾರೆ.

ತೇ ವಾರಿಣಾ ಚ ಸಂದೀಪ್ತಾ ಬಹುಸಾಹಸ್ರರಶ್ಮಯಃ। ಖಂ ಸಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ನಿರ್ದಹನ್ತೋ ವಸುನ್ಧರಾಮ್ ।। ೩೮.

ಅವು ನೀರಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿ, ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿ ನಿಂತು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಡುತ್ತವೆ.

ತತಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರತಾಪೇನ ದಹ್ಯಮಾನಾ ವಸುನ್ಧರಾ। ಸಾದ್ರಿನದ್ಯರ್ಣವಾ ಪೃಥ್ವೀ ವಿಸ್ನೇಹಾ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೩೮.

ಆಗ ಅವುಗಳ ತಾಪದಿಂದ ಬೆಂದು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯೂ ಒಣಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

ದೀಪ್ತಾಭಿಃ ಸನ್ತತಾಭಿಶ್ಚ ಚಿತ್ರಾಭಿಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ। ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಶ್ಚ ತಿರ್ಯಕ್ ಚ ಸಂರುದ್ಧಂ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಭಿಃ ।। ೩೮.

ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ, ಅಡ್ಡವಾಗಿಯೂ, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಆವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಸೂರ್ಯ್ಯಗ್ನೀನಾಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಾನಾಂ ಸಂಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಏಕತ್ವಮುಪಯಾತಾನಾಮೇಕಜ್ವಾಲಂ ಭವತ್ಯುತ ।। ೩೮.

ಆ ಸೂರ್ಯರ ಅಗ್ನಿಗಳು ಬೆಳೆದಾಗ, ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆದು, ಒಂದಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಣಾಶಞ್ಚ ಸೋಽಗ್ನಿರ್ಭೂತ್ವಾ ತು ಮಣ್ಡಲೀ। ಚತುರ್ಲೋಕಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ನಿರ್ದಹತ್ಯಾಶು ತೇಜಸಾ ।। ೩೮.

ಆ ಅಗ್ನಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ನಾಶವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಈ ನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ತತಃ ಪ್ರಲೀಯತೇ ಸರ್ವ್ವಂ ಜಙ್ಗಮಂ ಸ್ಥಾವರಂ ತದಾ। ನಿರ್ವೃಕ್ಷಾ ನಿಸ್ತೃಣಾ ಭೂಮಿಃ ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠಸಮಾ ಭವೇತ್ ।। ೩೮.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವವುಗಳೂ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವುಗಳೂ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿ ಮರಗಳೂ ಹುಲ್ಲುಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಆಮೆ ಬೆನ್ನಿನಂತೆ ಸಮತಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಮ್ಬರೀಷಮಿವಾಭಾತಿ ಸರ್ವಂ ಮಾರಿಷಿತಂ ಜಗತ್। ಸರ್ವಮೇವ ತದಾರ್ಚಿರ್ಭಿಃ ಪೂರ್ಣಂ ಜಜ್ವಾಲ್ಯತೇ ನಭಃ ।। ೩೮.

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಈ ಜಗತ್ತು, ಗೂನು ಉಣ್ಣೆಯ ಗುಂಡಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜ್ವಾಲೆಗಳೇ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೆಂಕಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾತಾಲೇ ಯಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಮಹೋತಧಿಗತಾನಿ ಚ । ತತಸ್ತಾನಿ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ಭೂಮಿತ್ವಮುಪಯಾನ್ತಿ ಚ ।। ೩೮.

ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವವುಗಳೂ ಆಗ ನಾಶವಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತವೆ.