ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸುಕ್ಷೇತ್ರಶ್ಚೋತ್ತಮೌಜಾಶ್ಚ ಭೂರಿಷೇಣಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಶತಾನೀಕೋ ನಿರಾಮಿತ್ರೋ ವೃಷಸೇನೋ ಜಯದ್ರಥಃ ।। ೩೮.

ಸುಕ್ಷೇತ್ರ, ಉತ್ತಮೌಜ, ಭೂರಿಷೇಣ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಶತಾನಿಕ, ನಿರಾಮಿತ್ರ, ವೃಷಸೇನ ಮತ್ತು ಜಯದ್ರಥ.

ಭೂರಿದ್ಯುಮ್ನಃ ಸುವರ್ಚ್ಚಾಶ್ಚ ದಶೈತೇ ಮಾನವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಏಕಾದಶೇ ತು ಪರ್ಯ್ಯಾಯೇ ಸಾವರ್ಣೇ ವೈ ತೃತೀಯಕೇ ।। ೩೮.

ಭೂರಿದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಚಾ ಕೂಡ ಮಾನವನ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹನ್ನೊಂದನೇ ಪರ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ಸಾವರ್ಣಿಯಲ್ಲಿ.

ನಿರ್ಮ್ಮಾಣರತಯೋ ದೇವಾಃ ಕಾಮಜಾ ವೈ ಮನೋಜವಾಃ। ಗಣಾಸ್ತ್ವೇತೇ ತ್ರಯಃ ಖ್ಯಾತಾ ದೇವತಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೮.

ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ದೇವತೆಗಳು, ಕಾಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಮತ್ತು ಮನದಷ್ಟು ವೇಗದವರು—ಈ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ಮಹಾತ್ಮ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಏಕೈಕಂ ತ್ರಿಂಶತಸ್ತೇಷಾಂ ಗಣಾಸ್ತು ತ್ರಿದಿವೌಕಸಾಮ್। ಮಾಸಸ್ಯಾಹಾನಿ ತ್ರಿಂಶತ್ತು ಯಾನಿ ವೈ ಕವಯೋ ವಿದುಃ ।। ೩೮.

ಆ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಮಂದಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ನಿರ್ಮ್ಮಾಣರತಯೋ ದೇವಾ ರಾತ್ರಯಸ್ತು ವಿಹಙ್ಗಮಾಃ। ಗಣಾಸ್ತೇ ವೈ ತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದೇವತಾನಾಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೮.

ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ದೇವತೆಗಳು ದಿನಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನೋಜವಾ ಮುಹೂರ್ತ್ತಾಸ್ತು ಇತಿ ದೇವಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ । ಏತೇ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾ ಭವಿಷ್ಯಾ ಮನವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೮.

ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನುವುಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರೋ ವೃಷೋ ನಾಮ ಭವಿಷ್ಯಃ ಸುರರಾಟ್ ತತಃ। ತೇಷಾಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯಶ್ಚಾಪಿ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯಮಾನಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೩೮.

ಅವರಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಇಂದ್ರನ ಹೆಸರನ್ನು ವೃಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಅವರ ಏಳು ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಹವಿಷ್ಮಾನ್ ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚಾಪಿ ವಪುಷ್ಮಾನ್ ಯಶ್ಚ ಭಾರ್ಗವಃ। ವಾರುಣಿಶ್ಚೈವ ಚಾತ್ರೇಯೋ ವಾಸಿಷ್ಠೋ ಭಗ ಏವ ಚ ।। ೩೮.

ಹವಿಷ್ಮಾನ್, ಕಾಶ್ಯಪ, ವಪುಷ್ಮಾನ್, ಭಾರ್ಗವ, ವಾರುಣಿ, ಆತ್ರೇಯ, ವಾಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಭಾಗನು ಕೂಡಾ.

ಪುಷ್ಟಿಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಸೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪೌಲಸ್ತ್ಯೋ ನಿಶ್ಚರಸ್ತಥಾ। ಪೌಲಹೋ ಹ್ಯಗ್ನಿತೇಜಾಶ್ಚ ದೇವಾ ಹ್ಯೇಕಾದಶೇಽನ್ತರೇ ।। ೩೮.

ಪುಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಅಂಗಿರಸನು, ಪೌಲಸ್ತ್ಯ, ನಿಶ್ಚರ, ಪೌಲಹ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿತೇಜಸ್ವಿಗಳು — ಇವರು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಯುಗದ ದೇವತೆಗಳು.

ಸರ್ವ್ವವೇಗಃ ಸುಧರ್ಮ್ಮಾ ಚ ದೇವಾನೀಕಃ ಪುರೋವಹಃ। ಕ್ಷೇಮಧರ್ಮಾ ಗೃಹೇಷುಶ್ಚ ಹ್ಯಾದರ್ಶಃ ಪೌಣ್ಡ್ರಕೋ ಮನಃ ।। ೩೮.

ಸರ್ವವೇಗ, ಸುಧರ್ಮ, ದೇವಾನಿಕ, ಪುರೋವಹ, ಕ್ಷೇಮಧರ್ಮ, ಗೃಹೇಷು, ಆದರ್ಶ, ಪೌಂಡ್ರಕ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು.

ಸಾವರ್ಣಸ್ಯ ತು ತೇ ಪುತ್ರಾಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಸ್ಯ ವೈ ಮನೋಃ। ದ್ವಾದಶೇ ತ್ವಥ ಪರ್ಯಾಯೇ ರುದ್ರಪುತ್ರಸ್ಯ ವೈ ಮನೋಃ ।। ೩೮.

ಇವರು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸಾವರ್ಣಿಯ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರು. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರು ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ಥೇ ಋತುಸಾವರ್ಣೇ ದೇವಾಸ್ತಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಶ್ರೃಣು। ಪಞ್ಚೈವ ತು ಗಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದೇವತಾನಾಮನಾಗತಾಃ ।। ೩೮.

ನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗವಾದ ಋತುಸಾವರ್ಣಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಯುಗದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ಐದು ಗುಂಪಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಹರಿತಾ ರೋಹಿತಾಶ್ಚೈವ ದೇವಾಃ ಸುಮನಸಸ್ತಥಾ। ಸುಕರ್ಮ್ಮಾಣಃ ಸುಪಾರಾಶ್ಚ ಪಞ್ಚ ದೇವಗಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೮.

ಹರಿತರು, ರೋಹಿತರು, ಸುಮನಸರು, ಸುಕರ್ಮರು ಮತ್ತು ಸುಪಾರರು — ಈ ಐದು ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮಾನಸಾ ಹ್ಯೇತೇ ಏಕೈಕೋ ದಶಕೋ ಗಣಃ। ಅರುನ್ತಿಜೋ ಹರಿಶ್ಚೈವ ವಿದ್ವಾನ್ ಯಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೩೮.

ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅರುಂಟಿಜ, ಹರಿಯು, ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಶ.

ಪರ್ವತಾನುಚರಶ್ಚೈವ ಹ್ಯಪೋಂಽಶುಶ್ಚ ಮನೋಜವಃ। ಉರ್ಜ್ಜಾ ಸ್ವಾಹಾ ಸ್ವಧಾ ತಾರಾ ದಶೈತೇ ರೋಹಿತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೮.

ಪರ್ವತಗಳ ಅನುಯಾಯಿ, ಅಪಾಂಶು, ಮನೋಜವ, ಊರ್ಜ, ಸ್ವಾಹಾ, ಸ್ವಧಾ, ತಾರಾ — ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ರೋಹಿತರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ತಪೋಜಾನಿರ್ಭೃತಿಶ್ಚೈವ ವಾಚಾ ಬನ್ಧುಶ್ಚ ಯಃ ಸ್ಮೃತಃ । ರಜಶ್ಚೈವ ತು ರಾಜಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಣಪಾದಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೮.

ತಪೋಜನಿ, ಭೃತಿ, ವಾಚ, ಬಂಧು, ರಜ, ರಾಜ, ಸ್ವರ್ಣಪಾದ ಕೂಡಾ.

ವ್ಯುಷ್ಟಿರ್ವಿಧಿಶ್ಚ ವೈ ದೇವೋ ದಶೈತೇ ರೋಹಿತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಉಷಿತಾದ್ಯಾಸ್ತು ಯೇ ದೇವಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಶತ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೮.

ವ್ಯುಷ್ಟಿ, ವಿಧಿ — ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ರೋಹಿತರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉಷಿತ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಮೂವತ್ತಮೂರು ಶತ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದೇವಾನ್ ಸುಮನಸೋ ವಿದ್ಧಿ ಸುಕರ್ಮಾಣೋ ನಿಬೋಧತ। ಸುಪರ್ವಾ ವೃಷಭಃ ಪೃಷ್ಟಃ ಕೃಪಿದ್ಯುಮ್ನೌ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ ।। ೩೮.

ಸುನಮನಸ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ, ಸುಕರ್ಮರನ್ನು ಕೇಳು: ಸುಪರ್ವ, ವೃಷಭ, ಪೃಷ್ಠ, ಕೃಪಿದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ವಿಪಶ್ಚಿತ್.

ವಿಕ್ರಮಶ್ಚ ಕ್ರಮಶ್ಚೈವ ನಿಭೃತಃ ಕಾನ್ತ ಏವ ಚ ೩೮.

ವಿಕ್ರಮ, ಕ್ರಮ, ನಿಭೃತ ಮತ್ತು ಕಾಂತ ಕೂಡಾ.

ವರ್ಯ್ಯೋದಿತಸ್ತಥಾ ಜಿಷ್ಟೋ ವರ್ಚಸ್ವೀ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಹವಿಃ। ಶುಭೋ ಹವಿಕೃತಾತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರ್ವ್ಯಾಪೃಥೋ ದಶಮಸ್ತಥಾ ।। ೩೮.

ವರ್ಯೋದಿತ, ಜಿಷ್ಠ, ವರ್ಚಸ್ವಿ, ದ್ಯುತಿಮಾನ್, ಹವಿಃ, ಶುಭ, ಹವಿಕೃತ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ವ್ಯಾಪೃತ ಮತ್ತು ಹತ್ತನೇಯವನು.

ಸುಪಾರಾ ಮಾನಸಾಸ್ತ್ವೇತೇ ದೇವಾ ವೈ ಸಮ್ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯ ಋತಧಾಮಾ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೮.

ಈ ಸುಪಾರರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಋತಧಾಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಕೃತಿರ್ವಸಿಷ್ಠಪುತ್ರಸ್ತು ಹ್ಯಾತ್ರೇಯಃ ಸುತಪಾಸ್ತಥಾ। ತಪೋಮೂರ್ತಿಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಸಸ್ತಪಸ್ವೀ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ತಥಾ ।। ೩೮.

ಕೃತಿ ಎಂಬವರು ವಸಿಷ್ಠರ ಪುತ್ರರು; ಅತ್ರಿಯ ಮಗನು ಸುತಪಸ್ಸು; ಅಂಗಿರಸನು ತಪಸ್ಸಿನ ರೂಪವಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಕಾಶ್ಯಪನು ಕೂಡ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ತಪೋಽಶಯಾನಃ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಶ್ಚ ತಪೋರತಿಃ। ಭಾರ್ಗವಃ ಸಪ್ತಮಸ್ತ್ವೇಷಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತು ತಪೋಮತಿಃ ।। ೩೮.

ಪೌಲಸ್ತ್ಯನು ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಪುಲಹನು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ; ಭಾರ್ಗವನು ಏಳನೇಯವನಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಏತೇ ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಸಿದ್ಧಾ ಅನ್ಯೇ ಸಾವರ್ಣಿಕೇಽನ್ತರೇ। ದೇವವಾನುಪದೇವಶ್ಚ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವಿದೂರಥಃ ।। ೩೮.

ಈ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಇದ್ದಾರೆ; ದೇವವಾನ್, ಉಪದೇವ, ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ವಿದೂರಥ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಮಿತ್ರವಾನ್ ಮಿತ್ರಬಿನ್ದುಶ್ಚ ಮಿತ್ರಸೇನೋ ಹ್ಯಮಿತ್ರಹಾ। ಮಿತ್ರಬಾಹುಃ ಸುವರ್ಚಾಶ್ಚ ದ್ವಾದಶೈತೇ ಮನೋಃ ಸುತಾಃ ।। ೩೮.

ಮಿತ್ರವಾನ್, ಮಿತ್ರಬಿಂದು, ಮಿತ್ರಸೇನ, ಅಮಿತ್ರಹ, ಮಿತ್ರಬಾಹು ಮತ್ತು ಸುವರ್ಚಸ್—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರು ಮನುವಿನ ಮಕ್ಕಳು.

ತ್ರಯೋ ದಶೇ ತು ಪರ್ಯಾಯೇ ಭಾವ್ಯಾ ರೌಚ್ಯಾನ್ತರೇ ಪುನಃ। ತ್ರಯ ಏವ ಗಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದೇವಾನಾನ್ತು ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।। ೩೮.

ಮುಂದಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ರುಚಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಸ್ವಯಂಭುವನು ದೇವತೆಗಳ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮಾನಸಾಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಹಿ ಸರ್ವೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಸುತ್ರಾಮಾಣಃ ಸುಧರ್ಮ್ಮಾಣಃ ಸುಕರ್ಮ್ಮಾಣಶ್ಚ ತೇ ತ್ರಯಃ ।। ೩೮.

ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾತ್ಮರು: ಸೂತ್ರಾಮಾಣ, ಸುಧರ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸುಕರ್ಮಣ—ಈ ಮೂವರು.

ತ್ರಿದಶಾನಾಂ ಗಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯಾಃ ಸೋಮಪಾಯಿನಃ। ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವತಾ ಯಾಃ ಪ್ರಾಭವಿಷ್ಯನ್ತ ಯಾಜ್ಞಿಕೈಃ ।। ೩೮.

ಇವು ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು: ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವವರು; ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು.

ಆಜ್ಯೇನ ಪೃಷದಾಜ್ಯೇನ ಗ್ರಹಶ್ರೇಷ್ಠೇನ ಚೈವ ಹಿ। ದೇವೈರ್ದೇವಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೮.

ಘೃತದಿಂದ, ಮಿಶ್ರಿತ ಘೃತದಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾನಗಳಿಂದ, ಈ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.