ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಭವತಾಂ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಮೇತದ್ಯಥಾತಥಮ್। ಪಾದಂ ತ್ವಿಮಂ ಸಸಂಹಾರಂ ಚತುರ್ಥಂ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ ।। ೩೮.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿಜವಾದಂತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವಾದ ಸಂಹಾರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯೇಮಂ ಸಾಂಪ್ರತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ವಿಸ್ತರೇಣಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಚ ನಿಸರ್ಗಂ ಶ್ರೃಣುತ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೩೮.

ಇಗೋ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ, ದ್ವಿಜರೇ.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸಂಕ್ಷೇಪಂ ಭವಿಷ್ಯೈಃ ಸಹ ಸಪ್ತಭಿಃ। ಪ್ರಲಯಞ್ಚೈವ ಲೋಕಾನಾಂ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೮.

ನಾನು ಹೇಳುವ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು, ಭವಿಷ್ಯದ ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಳಯದ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ.

ಏತಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ವೈ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಪ್ತಸಪ್ತಸು ವೈ ಮಯಾ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಾಚ್ಛೃಣುತಾನಾಗತಾನಿ ಮೇ ।। ೩೮.

ಈ ಮನ್ವಂತರಗಳನ್ನು ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಏಳು ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಸಾವರ್ಣಸ್ಯ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಹ। ಭವಿಷ್ಯಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸಮಾಸಾತ್ತು ನಿಬೋಧತ ।। ೩೮.

ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಸಾವರ್ಣಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನ್ವಂತರದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಆಗಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.

ಅನಾಗತಾಶ್ಚ ಸಪ್ತೈವ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತ್ವಿಹ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಕೌಶಿಕೋ ಗಾತವಶ್ಚೈವ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಶ್ಚ ಭಾರ್ಗವಃ ।। ೩೮.

ಇಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಕೌಶಿಕ, ಗಾತವ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ಭಾರ್ಗವ,

ದ್ವೈಪಾಯನೋ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಕೃಪಃ ಶಾರದ್ವತಸ್ತಥಾ। ಆತ್ರೇಯೋ ದೀಪ್ತಿಮಾಂಶ್ಚೈವ ಋಷ್ಯಶ್ರೃಙ್ಗಸ್ತು ಕಾಶ್ಯಪಃ ।। ೩೮.

ದ್ವೈಪಾಯನ, ವಸಿಷ್ಠ, ಶಾರದ್ವತನ ಪುತ್ರನಾದ ಕೃಪ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಆತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ಋಷ್ಯಶೃಂಗ ಕಾಶ್ಯಪ.

ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ತಥಾ ದ್ರೌಣಿರಶ್ವತ್ಥಾಮಾ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಏತೇ ಸಪ್ತ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಭವಿಷ್ಯಾಃ ಪರಮರ್ಷಯಃ ।। ೩೮.

ಭಾರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ದ್ರೌಣಿ, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ—ಇವರು ಭವಿಷ್ಯದ ಏಳು ಮಹಾತ್ಮರು, ಪರಮ ಋಷಿಗಳು.

ಸುತಪಾ ಶ್ಚಾಮಿತಾಭಾಶ್ಚ ಸುಖಾಶ್ಚೈವ ಗಣಾಸ್ತ್ರಯಃ। ತೇಷಾಂ ಗಣಾಸ್ತು ದೇವಾನಾಂ ಏಕೈಕೋ ವಿಂಶಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೮.

ಸುತಪ, ಅಮಿತಾಭ, ಸುಖ—ಈ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಾಮತಸ್ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಿಬೋಧಧ್ವಂ ಸಮಾಹಿತಾಃ। ರಿತಸ್ತಪಶ್ಚ ಶುಕ್ರಶ್ಚ ದ್ಯುತಿರ್ಜ್ಯೋತಿಃ ಪ್ರಭಾಕರೌ ।। ೩೮.

ಇವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ: ಋತ, ತಪ, ಶುಕ್ರ, ದ್ಯುತಿ, ಜ್ಯೋತಿ, ಪ್ರಭಾಕರ,

ಪ್ರಭಾಸೋ ಭಾಸಕೃದ್ಧರ್ಮ್ಮಸ್ತೇಜೋರಶ್ಮಿಋತುರ್ವಿರಾಟ್। ಅರ್ಚಿಷ್ಮಾನ್ ದ್ಯೋತನೋ ಭಾನುರ್ಯಶಕೀರ್ತ್ತಿರ್ಬುಧೋ ಧೃತಿಃ। ವಿಂಶತಿಃ ಸುತಪಾ ಹ್ಯೇತೇ ನಾಮಭಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೮.

ಪ್ರಭಾಸ, ಭಾಸಕೃತ್, ಧರ್ಮ, ತೇಜ, ರಶ್ಮಿ, ಋತು, ವಿರಾಟ್, ಅರ್ಚಿಷ್ಮಾನ್, ದ್ಯೋತನ, ಭಾನು, ಯಶ, ಕೀರ್ತಿ, ಬುಧ, ಧೃತಿ—ಇವರು ಸುತಪ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಭುರ್ವಿಭುರ್ವಿಭಾಸಶ್ಚ ಜೇತಾ ಹನ್ತಾಽರಿಹಾ ರಿತುಃ। ಸುಮತಿಃ ಪ್ರಮತಿರ್ದೀಪ್ತಿಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ಮಹೋಮಹಾನ್ ।। ೩೮.

ಪ್ರಭು, ವಿಭು, ವಿಭಾಸ, ಜೆತಾ, ಹಂತಾ, ಅರಿಹಾ, ಋತು, ಸುಮತಿ, ಪ್ರಮತಿ, ದೀಪ್ತಿ—ಇವರು ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಹೋ ಮುನಿರ್ನಯೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಸಮಃ ಸತ್ಯಶ್ಚ ವಿಶ್ರುತಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಹ್ಯಮಿತಾಭಾಸ್ತು ವಿಂಶತಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೩೮.

ದೇಹ, ಮುನಿ, ನಯ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ಸಮ, ಸತ್ಯ, ವಿಶ್ರುತ—ಇವರು ಅಮಿತಾಭ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಇಪ್ಪತ್ತಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದಮೋ ದಾತಾ ವಿದಃ ಸೋಮೋ ವಿತ್ತವೈದ್ಯೌ ಯಮೋ ನಿಧಿಃ। ಹೋಮಂ ಹವ್ಯಂ ಹುತಂ ದಾನಂ ದೇಯಂ ದಾತಾ ತಪಃ ಶಮಃ ।। ೩೮.

ದಮ, ದಾತಾ, ವಿದ, ಸೋಮ, ವಿತ್ತವಿತ್, ಯಮ, ನಿಧಿ, ಹೊಮ, ಹವ್ಯ, ಹುತ, ದಾನ, ದೇಯ, ದಾತಾ, ತಪ, ಶಮ—

ಧ್ರುವಂ ಸ್ಥಾನಂ ವಿಧಾನಞ್ಚ ನಿಯಮಶ್ಚೇತಿ ವಿಂಶತಿಃ। ಮುಖ್ಯಾ ಹ್ಯೇತೇ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾಃ ಸಾವರ್ಣೇ ಪ್ರಥಮೇಽನ್ತರೇ ।। ೩೮.

ಧ್ರುವ, ಸ್ಥಾನ, ವಿಧಾನ, ನಿಯಮ—ಇವರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ಸಾವರ್ಣಿ ಮೊದಲ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾರೀಚಸ್ಯೈವ ತೇ ಪುತ್ರಾಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಸಾಮ್ಪ್ರತಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸಾವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ ।। ೩೮.

ಇವರು ಮಾರೀಚ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಶ್ಯಪರ ಪುತ್ರರು; ಮುಂದಿನ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರೋ ಭವಿಷ್ಯಸ್ತು ಬಲಿರ್ವೈರೋಚನಃ ಪುರಾ। ವೀರವಾಂಶ್ಚಾವರೀಯಾಂಶ್ಚ ನಿರ್ಮೋಹಃ ಸತ್ಯವಾಕ್ ಕೃತೀ ।। ೩೮.

ಇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಾಗುವವನು ವೈರೋಚನನ ಪುತ್ರನಾದ ಬಲಿ; ಅವನು ಪುರಾತನ, ಶೂರ, ಬಲಶಾಲಿ, ಸ್ಥಿರ, ಸತ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಕೃತಾರ್ಥನು.

ಚರಿಷ್ಣುರಾಜ್ಯೋ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ವಾಚಃ ಸುಮತಿರೇವ ಚ। ಸಾವರ್ಣಸ್ಯ ಮನೋಃ ಪುತ್ರಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನವೈವ ತು ।। ೩೮.

ಚರಿಷ್ಣು, ಆಜ್ಯ, ವಿಷ್ಣು, ವಾಕ್, ಸುಮತಿ—ಇವರು ಸಾವರ್ಣಿ ಮನುವಿನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ನವ ಚಾನ್ಯೇಷು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಾವರ್ಣೇಶ್ಚಾನ್ತರೇಷು ವೈ। ಸಾವರ್ಣಮನವಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಭವಿಷ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ ।। ೩೮.

ಮತ್ತೂ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಉಳಿದ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಉಳಿದ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿನಸ್ತೇ ವೈ ದೃಷ್ಟಾ ಯೇ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಭಿಃ। ದಕ್ಷಸ್ಯ ತೇ ಹಿ ದೌಹಿತ್ರಾಃ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ದುಹಿತುಃ ಸುತಾಃ ।। ೩೮.

ನೀನು ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಡ ಆ ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿಗಳು ದಕ್ಷನ ಪ್ರಿಯ ಮಗಳ ಮಗಳುಗಳು, ಅಂದರೆ ಅವನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು.

ಮಹತಾ ತಪಸಾ ಯುಕ್ತಾ ಮೇರುಪೃಷ್ಠೇ ಮಹೌಜಸಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಭಿಸ್ತೇ ಜನಿತಾ ದಕ್ಷೇಣೈವ ಚ ಧೀಮತಾ ।। ೩೮.

ಅವರು ಮೇರುಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು. ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ದಕ್ಷನಿಂದ ಕೂಡಾ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಮಹರ್ಲೋಕಗತಾವೃತ್ಯ ಭವಿಷ್ಯಾ ಮೇರುಮಾಶ್ರಿತಾಃ। ಮಹಾಭಾವಾತ್ತು ತೇ ಪೂರ್ವಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ ।। ೩೮.

ಅವರು ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು. ಅವರ ಮಹತ್ವದಿಂದ, ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಚಾಕ್ಷುಷ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ।। ದಕ್ಷೇಣ ಜನಿತಾಃ ಪುತ್ರಾಃ ಕನ್ಯಾಯಾಮಾತ್ಮನಃ ಕಥಮ್। ಭವೇತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೈವ ಧರ್ಮೇಣ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೮.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಮಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಗೆ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು? ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಧರ್ಮನಿಂದ ಕೂಡಾ ಹೇಗೆ ಜನನವಾಯಿತು?

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಅತೋ ಭವಿಷ್ಯಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಾವರ್ಣಮನವಸ್ತು ಯೇ। ತೇಷಾಂ ಜನ್ಮ ಪ್ರಭಾವಞ್ಚ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಪ್ರಚೇತಸೇ ।। ೩೮.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾವರ್ಣ ಮನುಗಳ ಜನನ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮೊದಲು ಪ್ರಚೇತಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ.

ವೈವಸ್ವತೇ ಹ್ಯುಪಸ್ಪೃಷ್ಟೇ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛಿಷ್ಟೇ ಚ ಚಾಕ್ಷುಷೇ। ಜಜ್ಞಿರೇ ಮನವಸ್ತೇ ಹಿ ಭವಿಷ್ಯಾನಾಗತಾನ್ತರೇ ।। ೩೮.

ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿಯುವಾಗ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮನುಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಚೇತಸಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ದೌಹಿತ್ರಾ ಮನವಸ್ತು ಯೇ। ಸಾವರ್ಣಾ ನಾಮತಃ ಪಞ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ ಪರಮರ್ಷಿಜಾಃ ।। ೩೮.

ಪ್ರಚೇತಸ ದಕ್ಷನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಆ ಮನುಗಳು ಸಾವರ್ಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಐದು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು.

ಸಂಜ್ಞಾಪುತ್ರಸ್ತು ಸಾವರ್ಣ ಏಕೋ ವೈವಸ್ವತಸ್ತಥಾ। ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಸಂಜ್ಞಾಸುತೋ ನಾಮ ಮನುರ್ವೈವಸ್ವತಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೮.

ಸಾವರ್ಣನು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಪುತ್ರನು, ಹಾಗೆಯೇ ವೈವಸ್ವತನು ಕೂಡ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಮನು, ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವೈವಸ್ವತನು, ಪ್ರಭು.

ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿಸ್ತಯೋಃ ಶುಭಾ। ಚತುರ್ದ್ದಶೈತೇ ಮನವಃ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ಕೀರ್ತ್ತಿವರ್ದ್ಧನಾಃ ।। ೩೮.

ವೈವಸ್ವತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶುಭಜನನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು.

ವೇದೇ ಶ್ರುತೌ ಪುರಾಣೇ ಚ ಸರ್ವೇ ತೇ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣವಃ। ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಃ ಸರ್ವೇ ಭೂತಾನಾಂ ಪತಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೩೮.

ವೇದ, ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳ ರಾಜರು.