ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಯಃ ಕಶ್ಯಪಸುತಸ್ಯಾಥ ಪರಮೇಷ್ಠೀ ವ್ಯಜಾಯತ। ಮಾನಸಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯೇಹ ದಕ್ಷಶಾಪಭಯಾತ್ ಪುನಃ ।। ೪.

ಮತ್ತೆ, ಪರಮೇಶ್ಠಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಒಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಇಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷನ ಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯಾಥ ದ್ವಿತೀಯಂ ಮಾನಸೋಽಭವತ್। ಸ ಹಿ ಪೂರ್ವಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ನಾರದಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೪.

ಆದುದರಿಂದ ಅವನು ಕಶ್ಯಪನ ಎರಡನೇ ಮಾನಸ ಪುತ್ರನಾದನು. ನಾರದನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪರಮೇಶ್ಠಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿದ್ದನು.

ಯೇನ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಹರ್ಯಶ್ವಾ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಾಃ । ನಿನ್ದಾರ್ಥಂ ನಾಶಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ವಿನಷ್ಟಾಶ್ಚ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೪.

ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರರಾದ ಹರ್ಯಶ್ವರು ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರನ್ನು, ಅವನು ನಿಂದನೆಗಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದನು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯೋದ್ಯತಸ್ತದಾ ದಕ್ಷಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ನಾಶಾಯ ವೈ ಪ್ರಭುಃ । ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೀನ್ ವೈ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಯಾಚಿತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ।। ೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದನು. ಆಗ ಪರಮೇಶ್ಠಿಯವರು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು, ಆಗ ಅವನು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ತತೋಽಭಿಸನ್ಧಿತಂ ಚಕ್ರೇ ದಕ್ಷಸ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ। ಕನ್ಯಾಯಾಂ ನಾರದೋ ಮಹ್ಯಂ ತವ ಪುತ್ರೋ ಭವತ್ವಿತಿ ।। ೪.

ಆಮೇಲೆ ಪರಮೇಶ್ಠಿಯವರ ಮನವಿಗೆ ದಕ್ಷನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಮಗಳ ಮೂಲಕ ನಾರದನು ನಿನಗೆ ಮಗನಾಗಲಿ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ತತೋ ದಕ್ಷಃ ಸುತಾಂ ಪ್ರಾದಾತ್ ಪ್ರಿಯಾಂ ವೈ ಪರಮೇಷ್ಠಿನೇ । ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ನಾರದೋ ಜಜ್ಞೇ ಭೂಯಃ ಶಾನ್ತೋ ಭಯಾದೃಷಿಃ ।। ೪.

ಆದರಿಂದ ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಪರಮೇಶ್ಠಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ಶಾಂತವಾದ ಋಷಿಯಾದ ನಾರದನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ತದುಪಶ್ರುತ್ಯ ವಿಪ್ರಾಸ್ತೇ ಜಾತಕೌತೂಹಲಾಃ ಪುನಃ । ಅಪೃಚ್ಛನ್ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸೂತಂ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥದರ್ಶಿನಮ್ ।। ೪.

ಇದು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಕಥಂ ವಿನಾಶಿತಾಃ ಪುತ್ರಾ ನಾರದೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತಾಸ್ತೇ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಾಚೇತಸಾತ್ಮಜಾಃ ।। ೪.

ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಪ್ರಚೇತಸರಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಾರದನಿಂದ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ.

ಸ ತಥ್ಯಂ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಜಿಜ್ಞಾಸಾಸಮ್ಭವಂ ಶುಭಮ್ । ಪ್ರೋವಾಚ ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಯಂ ತೇಷಾಂ ಸರ್ವಗುಣಾನ್ವಿತಮ್ ।। ೪.

ಅವರ ಸತ್ಯವಾದ ಶುಭವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೂತನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಧುರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.

ದಕ್ಷಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಹರ್ಯಶ್ವಾ ವಿವರ್ದ್ಧಯಿಷವಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಸಮಾಗತಾ ಮಹಾವೀರ್ಯಾ ನಾರದಸ್ತಾನುವಾಚ ಹ ।। ೪.

ದಕ್ಷನ ಮಗರಾದ ಹರ್ಯಶ್ವರು, ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಆಗ ನಾರದನು ಅವರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಬಾಲಿಶಾ ಬಲ ಯೂಯಂ ವೈ ನ ಪ್ರಜಾನೀಥ ಭೂತಲಮ್। ಅನ್ತಮೂರ್ದ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೈವ ಕಥಂ ಸ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೪.

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇನ್ನೂ ಯೌವನದಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು. ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ ಏನು ಇದೆ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ನೀವು ಹೇಗೆ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು?

ಕಿಂ ಪ್ರಮಾಣನ್ತು ಮೇದಿನ್ಯಾಃ ಸ್ರಷ್ಟವ್ಯಾನಿ ತಥೈವ ಚ। ಅವಿಜ್ಞಾಯೇಹ ಸ್ರಷ್ಟವ್ಯಮನ್ಯಥಾ ಕಿಂ ನು ಸ್ರಕ್ಷ್ಯಥ। ಅಲ್ಪಂ ವಾಪಿ ಬಹುರ್ವಾಪಿ ತತ್ರ ದೋಷಸ್ತು ದೃಶ್ಯತೇ ।। ೪.

ಈ ಭೂಮಿಯ ಅಳತೆ ಏನು? ಏನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು? ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀವು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು? ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಹೆಚ್ಚುವಾದರೂ ತಪ್ಪು ಆಗುತ್ತದೆ.

ತೇ ತು ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಯಾತಾಃ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್। ವಾಯುನ್ತು ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಗತಾಸ್ತೇ ವೈ ಪರಾಭವಮ್ ।। ೪.

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಗೂ ಹೋದರು. ವಾಯುವಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿ, ಅವರು ನಾಶವಾದರು.

ಅದ್ಯಾಪಿ ನ ನಿವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಭ್ರಮನ್ತೋ ವಾಯುಮಿಶ್ರಿತಾಃ । ಏವಂ ವಾಯುಪಥಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭ್ರಮನ್ತೇ ತೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೪.

ಇಂದು ಕೂಡ ಅವರು ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ವಾಯುಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವೇಷು ಪುತ್ರೇಷು ನಷ್ಟೇಷು ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸಃ ಪುನಃ। ವೈರಿಮ್ಯಾಮೇವ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಮಸೃಜತ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೪.

ಮಕ್ಕಳು ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾದ ದಕ್ಷನು, ವೈರಣಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಪ್ರಜಾ ವಿವರ್ದ್ಧಯಿಷವಃ ಶಬಲಾಶ್ವಾಃ ಪುನಸ್ತು ತೇ। ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಂ ವಚಸ್ತತ್ರ ಶ್ರಾವಿತಾ ನಾರದೇನ ಹ ।। ೪.

ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಬಲಾಶ್ವರು ಮತ್ತೆ ನಾರದನು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

ತಚ್ಛ್ರತ್ವಾ ವಚನಂ ಸರ್ವೇ ಕುಮಾರಾಸ್ತೇ ಮಹೌಜಸಃ। ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಮೂಚುಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಸಮ್ಯಗಾಹ ಮಹಾನೃಷಿಃ। ಭ್ರಾತೄಣಾಂ ಪದವೀ ಚೈವ ಗನ್ತವ್ಯಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೪.

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮಹಾಬಲಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲಾ ಯುವಕರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು: ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಸರಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಅಣ್ಣಂದಿರ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಪ್ರಮಾಣಂ ಪೃತ್ವ್ಯಾಶ್ಚ ಸುಖಂ ಸ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಹೇ ಪ್ರಜಾಃ। ತೇಽಪಿ ತೇನೈವ ಮಾರ್ಗೇಣ ಪ್ರಯಾತಾಃ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್। ಅದ್ಯಾಪಿ ನ ನಿವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಮುದ್ರೇಭ್ಯ ಇವಾಪಗಾಃ ।। ೪.

ನಾವು ಭೂಮಿಯ ಅಳತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸೋಣ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೂಡ ಅದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಗೂ ಹೋದರು. ಇಂದಿಗೂ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿಲ್ಲ, ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ.

ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ವೈ ಭ್ರಾತಾ ಭ್ರಾತುರನ್ವೇಷಣೇ ರತಃ। ಪ್ರಯಾತೋ ನಶ್ಯತಿ ತಥಾ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಜಾನತಾ ।। ೪.

ಆ ಸಮಯದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋದ ಸಹೋದರನು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಾರದು.

ನಷ್ಟೇಷು ಶಬಲಾಶ್ವೇಷು ದಕ್ಷಃ ಕ್ರುದ್ಧೋಽಭವದ್ವಿಭುಃ। ನಾರದಂ ನಾಶಮೇಹೀತಿ ಗರ್ಭವಾಸಂ ವಸೇತಿ ಚ ।। ೪.

ಶಬಲಾಶ್ವರು ನಾಶವಾದಾಗ ದಕ್ಷನು ಕೋಪಗೊಂಡು ನಾರದನಿಗೆ ಶಾಪಕೊಟ್ಟನು: 'ನಿನಗೆ ನಾಶವಾಗಲಿ, ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸು' ಎಂದು.

ತಥಾ ತೇಷ್ವಪಿ ನಷ್ಟೇಷು ಮಹಾತ್ಮಸು ಪುರಾ ಕಿಲ। ಷಷ್ಟಿಕನ್ಯಾಽಸೃಜದ್ದಕ್ಷೋ ವೈರಿಣ್ಯಾಮೇವ ವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೪.

ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮರೂ ಕೂಡ ನಾಶವಾದಾಗ, ದಕ್ಷನು ವೈರಣಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅರುವತ್ತಾರು ಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತಾಸ್ತದಾ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಪತ್ನ್ಯರ್ಥೇ ಕಶ್ಯಪಃ ಪ್ರಭುಃ। ಧರ್ಮಃ ಸೋಮಸ್ತು ಭಗವಾಂಸ್ತಥೈವಾನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಿಗಾಗಿ ಕಶ್ಯಪನು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಅದೇ ರೀತಿ ಧರ್ಮ, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಇಮಾ ವಿಸೃಷ್ಟಿಂ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಯೋ ವೇದ ತತ್ತ್ವತಃ। ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಕೀರ್ತ್ತಿಮಾನ್ ಧನ್ಯಃ ಪ್ರಜಾನಾಂಶ್ಚ ಭವತ್ಯುತ ।। ೪.

ಯಾರು ದಕ್ಷನ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯರು, ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳವರು, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಞ್ಚ ದೈತ್ಯಾನಾಞ್ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ। ಉತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಸ್ತರೇಣೇಹ ಬ್ರೂಹಿ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ।। ೫.

ಈಗ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲರ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಧರ್ಮಸ್ಯ ತಾವದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಿಸರ್ಗಂ ತಂ ನಿಬೋಧತ। ಅರುನ್ಧತೀ ವಸುರ್ಯಾಮೀ ಲಮ್ಬಾ ಭಾನುರ್ಮರುತ್ವತೀ ।। ೫.

ಮೊದಲು ಧರ್ಮನ ಸ್ವಭಾವಿಕ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿ: ಅರುಂಧತಿ, ವಸುರ್ ಯಾಮಿ, ಲಂಬಾ, ಭಾನು ಮತ್ತು ಮರುತ್ವತಿ—

ಸಙ್ಕಲ್ಪಾ ಚ ಮುಹೂರ್ತಾ ಚ ಸಾಧ್ಯಾ ವಿಶ್ವಾ ತಥೈವ ಚ। ಧರ್ಮಪತ್ನ್ಯೋ ದಶತ್ವೇತಾ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ದದೌ ।। ೫.

ಸಂಕಲ್ಪಾ, ಮುಹೂರ್ತಾ, ಸಾಧ್ಯಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾ—ಈ ಹತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರಚೇತಸನಾದ ದಕ್ಷನು ಧರ್ಮನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.

ಸಾಧ್ಯಾ ಪುತ್ರಾಂಸ್ತು ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಾಧ್ಯಾನ್ ದ್ವಾದಶ ಜಜ್ಞಿರೇ। ಸಾಧ್ಯಾ ನಾಮ ಮಹಾಭಾಗಾಶ್ಛನ್ದಜಾ ಯಜ್ಞಭಾಗಿನಃ। ದೇವೇಭ್ಯಸ್ತಾನ್ ಪರಾನ್ ದೇವಾನ್ ದೇವಜ್ಞಾಃ ಪರಿಚಕ್ಷಿರೇ ।। ೫.

ಸಾಧ್ಯೆಯಿಂದ ಧರ್ಮನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಧ್ಯರು ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರರು; ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವೈ ಮುಖಾತ್ ಸೃಷ್ಟಾ ಜಯಾ ದೇವಾಃ ಪ್ರಜೇಪ್ಸಯಾ। ಸರ್ವೇ ಮನ್ತ್ರಶರೀರಾಸ್ತೇ ಸ್ಮೃತಾ ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವಿಹ ।। ೫.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಜಯರು ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಎಲ್ಲರೂ ವಿವಿಧ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರರೂಪಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ದರ್ಶಶ್ಚ ಪೌರ್ಣಮಾಸಶ್ಚ ಬೃಹದ್ಯಚ್ಚ ರಥನ್ತರಮ್ । ಚಿತ್ತಿಶ್ಚೈವ ವಿಚಿತ್ತಿಶ್ಚ ಆಕೂತಿಃ ಕೂತಿರೇವ ಚ ।। ೫.

ದರ್ಶ, ಪೌರ್ಣಮಾಸ, ಬೃಹದ್ಯ, ರಥಂತರ, ಚಿತ್ತಿ, ವಿಚಿತ್ತಿ, ಆಕೂತಿ ಮತ್ತು ಕೂತಿ—