ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಪರ್ಯ್ಯನ್ತೇ ಕೃತ್ಸ್ನೇ ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲೇ। ಸಪ್ತರ್ಷಯಸ್ತು ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಶತಂ ಶತಮ್। ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಾಂ ಯುಗಂ ಹ್ಯೇತದ್ದಿವ್ಯಯಾ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೭.

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಪರ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಯುಗವೆಂದು ದೈವಿಕ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾ ಸಾ ದಿವ್ಯಾ ಸ್ಮೃತಾ ಷಷ್ಟಿರ್ದಿವ್ಯಾಹ್ನಾಶ್ಚೈವ ಸಪ್ತಭಿಃ । ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ಕಾಲೋ ದಿವ್ಯಃ ಸಪ್ತರ್ಷಿಭಿಸ್ತು ತೈಃ ।। ೩೭.

ಆ ದೈವಿಕ ಯುಗವನ್ನು ಅರುವತ್ತು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಏಳು ದೈವಿಕ ದಿನಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಕಾಲಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಾನ್ತು ಯೇ ಪೂರ್ವಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಉತ್ತರಾದಿಶಿ। ತತೋ ಮಧ್ಯೇನ ಚ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಯತ್ಸಮಂ ದಿವಿ ।। ೩೭.

ಹಿಂದಿನ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ತೇನ ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಯುಕ್ತಾ ಜ್ಞೇಯಾ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಶತಂ ಸಮಾಃ। ನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಯೋಗಸ್ಯೈತನ್ನಿದರ್ಶನಮ್ ।। ೩೭.

ಅದರಿಂದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಂದಾಗಿ ಇರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಋಷಿಗಳೂ ಒಂದಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ.

ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮಘಾಯುಕ್ತಾಃ ಕಾಲೇ ಪಾರಿಕ್ಷಿತೇ ಶತಮ್। ಅನ್ಧ್ರಾಂಶೇ ಸ ಚತುರ್ವ್ವಿಶೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮತೇ ಮಮ ।। ೩೭.

ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆಂಧ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯದು ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಇಮಾಸ್ತದಾ ತು ಪ್ರಕೃತಿರ್ವ್ಯಾಪತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಜಾ ಭೃಶಮ್। ಅನೃತೋಪಹತಾಃ ಸರ್ವಾ ಧರ್ಮತಃ ಕಾಮತೋಽರ್ಥತಃ ।। ೩೭.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರ ಸ್ವಭಾವ ತುಂಬಾ ಕೆಡದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೌತಸ್ಮಾರ್ತ್ತೇ ಪ್ರಶಿಥಿಲೇ ಧರ್ಮೇ ವರ್ಣಾಶ್ರಮೇ ತದಾ। ಶಙ್ಕರಂ ದುರ್ಬಲಾತ್ಮಾನಃ ಪ್ರತಿಪತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ಮೋಹಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಶ್ರೌತ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತ ಧರ್ಮಗಳು, ವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ದುರ್ಬಲವಾದಾಗ, ದುರ್ಬಲ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಶಂಕರನ ಮತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಸಕ್ತಾಶ್ಚ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಶೂದ್ರಾಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ದ್ವಿಜಾತಿಭಿಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಶೂದ್ರಯಷ್ಟಾರಃ ಶೂದ್ರಾ ವೈ ಮನ್ತ್ರಯೋನಯಃ ।। ೩೭.

ಶೂದ್ರರು ದ್ವಿಜಾತಿಗಳ ಜೊತೆ ಬೆರೆದುಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶೂದ್ರರಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶೂದ್ರರು ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಉಪಸ್ಥಾಸ್ಯನ್ತಿ ತಾನ್ ವಿಪ್ರಾಸ್ತದಾ ವೈ ವೃತ್ತಿಲಿಪ್ಸವಃ । ಲವಂ ಲವಂ ಭ್ರಸ್ಯಮಾನಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಕ್ರಮೇಣ ತು ।। ೩೭.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷಯಮೇವ ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಶೇಷಾ ಯುಗಕ್ಷಯೇ। ಯಸ್ಮಿನ್ ಕೃಷ್ಣೋ ದಿವಂ ಯಾತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ತದಾ ದಿನೇ ।। ೩೭.

ಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೋದ ದಿನದಂದೇ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಪನ್ನಃ ಕಲಿಯುಗಸ್ತಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ನಿಬೋಧತ। ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಶತಾನೀಹ ತ್ರೀಣಿ ಮಾನುಷಸಙ್ಖ್ಯಯಾ। ಷಷ್ಟಿಂ ಚೈವ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವರ್ಷಾಣಾಮುಚ್ಯತೇ ಕಲಿಃ ।। ೩೭.

ಕಲಿಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದಿವ್ಯೇ ವರ್ಷಸಹಸ್ರನ್ತು ತತ್ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಂ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್। ನಿಃಶೇಷೇ ಚ ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಕೃತಂ ವೈ ಪ್ರತಿಪತ್ಸ್ಯತೇ ।। ೩೭.

ದೈವಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಅದರ ಸಂಧ್ಯಾ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಗಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಕೃತಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಐಲ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಶ್ಚ ಸಹ ಭೇದೈಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತೌ। ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋಸ್ತು ಸ್ಮೃತಃ ಕ್ಷತ್ರಃ ಸುಮಿತ್ರಾನ್ತಂ ವಿವಸ್ವತಃ ।। ೩೭.

ಐಲ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗ ಸುಮಿತ್ರನ ತನಕ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಐಲಂ ಕ್ಷತ್ರಂ ಕ್ಷೇಮಕಾನ್ತಂ ಸೋಮವಂಶವಿದೋ ವಿದುಃ। ಏತೇ ವಿವಸ್ವತಃ ಪುತ್ರಾಃ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ಕೀರ್ತ್ತಿವರ್ದ್ಧನಾಃ ।। ೩೭.

ಸೋಮವಂಶವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಐಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಕ್ಷೇಮಕನ ತನಕ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೇ ವಿವಸ್ವಂತನ ಪುತ್ರರು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು.

ಅತೀತಾ ವರ್ತ್ತಮಾನಾಶ್ಚ ತಥೈವಾನಾಗತಾಶ್ಚ ಯೇ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ವೈಶ್ಯಾಃ ಶೂದ್ರಾಶ್ಚೈವಾನ್ವಯೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೭.

ಹಿಂದೆ ಇದ್ದವರು, ಈಗಿರುವವರು, ಮುಂದಾಗುವವರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು—ಇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಯುಗೇ ಯುಗೇ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸಮತೀತಾಃ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಬಹುತ್ವಾನ್ನಾಮಧೇಯಾನಾಂ ಪರಿಸಂಖ್ಯಾ ಕುಲೇ ಕುಲೇ ।। ೩೭.

ಯುಗ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಾತ್ಮರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿನದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅವರ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪುನರುಕ್ತಾ ಬಹುತ್ವಾಚ್ಚ ನ ಮಯಾ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಾ। ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ನಿಮಿವಂಶಃ ಸಮಾಪ್ಯತೇ ।। ೩೭.

ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿನದರಿಂದ, ನಾನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಮಿವಂಶವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಾಯಾನ್ತು ಯುಗಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಯತಃ ಕ್ಷತ್ರಂ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯತೇ । ತಥಾ ಹಿ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಗದತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೭.

ಈಗ ಯುಗಗಳ ಕಥೆಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಯಾವ ಯುಗದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ.

ದೇವಾಪಿಃ ಪೌರವೋ ರಾಜಾ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋಶ್ಚೈವ ಯೋ ಮತಃ। ಮಹಾಯೋಗಬಲೋಪೇತಃ ಕಲಾಪಗ್ರಾಮಮಾಸ್ಥಿತಃ ।। ೩೭.

ದೇವಾಪಿ ಎಂಬ ಪೌರವ ರಾಜನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಮಹಾ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಕಲಾಪ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸುವರ್ಚ್ಚಾಃ ಸೋಮಪುತ್ರಸ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋಸ್ತು ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಏತೌ ಕ್ಷತ್ರಪ್ರಣೇತಾರೌ ಚತುರ್ವಿಂಶೇ ಚತುರ್ಯುಗೇ ।। ೩೭.

ಸೋಮನ ಮಗನಾದ ಸುವರ್ಚಾ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವನು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ನ ಚ ವಿಂಶೇ ಯುಗೇ ಸೋಮವಂಶಸ್ಯಾದಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ। ದೇವಾಪಿರಸಪತ್ನಸ್ತು ಐಲಾದಿರ್ಭವಿತಾ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಆದರೆ ಹತ್ತನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಯಾರೂ ಇರಲಾರರು. ದೇವಾಪಿಯ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಯಾದ, ಇಲ ವಂಶದ ರಾಜನು ಉದಯವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ಷತ್ರಪ್ರಾಪರ್ತ್ತಕೌ ಹ್ಯೇತೌ ಭವಿಷ್ಯೇತೇ ಚತುರ್ಯುಗೇ। ಏವಂ ಸರ್ವತ್ರ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಸನ್ತಾನಾರ್ಥೇ ತು ಲಕ್ಷಣಮ್ ।। ೩೭.

ಈ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದ ಮೂಲಸ್ಥಾಪಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಂಶದ ನಿರಂತರತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕ್ಷೀಣೇ ಕಲಿಯುಗೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಭವಿಷ್ಯೇ ತು ಕೃತೇ ಯುಗೇ। ಸಪ್ತರ್ಷಿಭಿಸ್ತು ತೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಮಾದ್ಯೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಪುನಃ ।। ೩೭.

ಕಲಿಯುಗ ಕ್ಷೀಣವಾದ ಮೇಲೆ, ಮುಂದಿನ ಕೃತಯುಗ ಬರುವಾಗ, ಆ ಏಳು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ—

ಗೋತ್ರಾಣಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಞ್ಚ ಭವಿಷ್ಯೇತೇ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕೌ। ದ್ವಾಪರಾಂಶೇ ನ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಋಷಿಭಿಃ ಸಹ ।। ೩೭.

ಅವರು ಗೋತ್ರಗಳಿಗೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಾಲೇ ಕೃತಯುಗೇ ಚೈವ ಕ್ಷೀಣೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಪುನಃ। ಬೀಜಾರ್ಥನ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ವೈ ಪುನಃ ।। ೩೭.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತ್ರೇತಾಯುಗ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಏವಮೇವ ತು ಸರ್ವೇಷು ತಿಷ್ಠನ್ತೀಹಾನ್ತರೇಷು ವೈ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ನೃಪೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸನ್ತಾನಾರ್ಥಂ ಯುಗೇ ಯುಗೇ ।। ೩೭.

ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಏಳು ಋಷಿಗಳು ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷತ್ರಸ್ಯೈವ ಸಮುಚ್ಛೇದಃ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೈ ದ್ವಿಜೈಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸನ್ತಾನಾಶ್ಚ ಶ್ರುತಾಶ್ಚ ತೇ ।। ೩೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದ ನಾಶ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ದ್ವಿಜರೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವು ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳ ನಿರಂತರತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪರಮ್ಪರಾ ಯುಗಾನಾಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಚೋದ್ಭವಃ। ಯಥಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಸ್ತೇಷಾಂ ವೈ ಪ್ರವೃತ್ತಾನಾಂ ತಥಾ ಕ್ಷಯಃ ।। ೩೭.

ಯುಗಗಳ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳ ಉದ್ಭವ—ಅವು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಕ್ಷಯವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ವಿದುಸ್ತೇಷಾಂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಟ್ವಾಕ್ಷಯನ್ತು ತೇ। ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಐಲೇಕ್ಷ್ವಾಕ್ವನ್ವಯಾ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೩೭.

ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಆ ವಂಶಗಳ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನೂ ಅವಿನಾಶವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಇಲ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ದ್ವಿಜರು ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ.