ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಙ್ಗಾನಾಂ ನನ್ದನಸ್ಯಾನ್ತೇ ಮಧುನನ್ದಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ। ತಸ್ಯ ಭ್ರಾತಾ ಯವೀಯಾಂಸ್ತು ನಾಮ್ನಾ ನನ್ದಿಯಶಾಃ ಕಿಲ ।। ೩೭.

ಅಂಗರ ವಂಶದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧುನಂದಿ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ನಂದಿಯಶಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಳುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಯಾನ್ವಯೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಾಜಾನಸ್ತೇ ತ್ರಯಸ್ತು ವೈ। ದೋಹಿತ್ರಃ ಶಿಶುಕೋ ನಾಮ ಪುರಿಕಾಯಾಂ ನೃಪೋಽಭವತ್ ।। ೩೭.

ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ರಾಜರು ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಮಗು ಶಿಶುಕನು ಪುರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು.

ವಿನ್ಧ್ಯಶಕ್ತಿಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರವೀರೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್ । ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಚ ಸಮಾಃ ಷಷ್ಟಿಂ ಪುರೀಂ ಕಾಞ್ಚನಕಾಞ್ಚ ವೈ ।। ೩೭.

ವಿಂಧ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಮಗ ಪ್ರवीರನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಆ ಚಿನ್ನದ ನಗರವನ್ನು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳುತ್ತಾನೆ.

ಯಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ವಾಜಪೇಯೈಶ್ಚ ಸಮಾಪ್ತವರದಕ್ಷಿಣೈಃ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ಚತ್ವಾರೋ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನರಾಧಿಪಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನು ವಾಜಪೇಯ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ರಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ವಿನ್ಧ್ಯಕಾನಾಂ ಕುಲೇಽತೀತೇ ನೃಪಾ ವೈ ಬಾಹ್ಲಿಕಾ ಸ್ತ್ರಯಃ। ಸುಪ್ರತೀಕೋ ನಭೀರಸ್ತು ಸಮಾ ಭೋಕ್ಷ್ಯತಿ ತ್ರಿಂಶತಿಮ್ ।। ೩೭.

ವಿಂಧ್ಯ ವಂಶವು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಬಾಹ್ಲಿಕ ವಂಶದ ಮೂವರು ರಾಜರು ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಸುಪ್ರತಿಕ ಮತ್ತು ನಭೀರನು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ಶಕ್ಯಮಾ ನಾಮ ವೈ ರಾಜಾ ಮಾಹಿಷೀನಾಂ ಮಹೀಪತಿಃ। ಪುಷ್ಪಮಿತ್ರಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪಟ್ಟಮಿತ್ರಾಸ್ತ್ರಯೋದಶ ।। ೩೭.

ಶಕ್ಯಮಾ ಎಂಬ ರಾಜನು ಮಾಹಿಷೀ ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಳುತ್ತಾನೆ; ಪುಷ್ಪಮಿತ್ರರು ರಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪಟ್ಟುಮಿತ್ರರು ಹದಿನಮೂರು ಜನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಮೇಕಲಾಯಾಂ ನೃಪಾಃ ಸಪ್ತ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಚ ಸತ್ತಮಾಃ। ಕೋಮಲಾಯಾನ್ತು ರಾಜಾನೋ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೭.

ಮೇಕಲಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಕೋಮಲಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರು ಆಗುತ್ತಾರೆ.

ಮೇಘಾ ಇತಿ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಬುದ್ಧಿಮನ್ತೋ ನವೈವ ತು। ನೈಷಧಾಃ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತ್ಯಾಮನುಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೩೭.

ಮೆಘರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ನೈಷಧ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ನಲವಂಶಪ್ರಸೂತಾಸ್ತೇ ವೀರ್ಯವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಮಾಗಧಾನಾಂ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ವಿಶ್ವಸ್ಫಾನಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೭.

ಅವರು ನಳ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು; ಮಾಗಧರಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ವಿಶ್ವಸ್ಫಾನಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಉತ್ಸಾದ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ಸೋಽನ್ಯಾನ್ ವರ್ಣಾನ್ ಕರಿಷ್ಯತಿ। ಕೈವರ್ತ್ತಾನ್ ಪಞ್ಚಕಾಂಶ್ಚೈವ ಪುಲಿನ್ದಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಸ್ತಥಾ ।। ೩೭.

ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಇತರರನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ: ಐದು ಕೈವೃತ್ತರು, ಪುಲಿಂದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೂಡ.

ಸ್ಥಾಪಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಾಜಾನೋ ನಾನಾದೇಶೇಷು ತೇಜಸಾ। ವಿಶ್ವಸ್ಫಾನಿರ್ಮಹಾಸತ್ತ್ವೋ ಯುದ್ಧೇ ವಿಷ್ಣುಸಮೋ ಬಲೀ ।। ೩೭.

ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ವಿಶ್ವಸ್ಫಾನಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ವಿಶ್ವಸ್ಫಾನಿರ್ನರಪತಿಃ ಕ್ಲೀಬಾ ಕೃತಿರಿವೋಚ್ಯತೇ। ಉತ್ಸಾದಯಿತ್ವಾ ಕ್ಷತ್ರನ್ತು ಕ್ಷತ್ರಮನ್ಯತ್ ಕರಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೭.

ರಾಜನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರೂ, ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವ ನಾಗನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮುಗಿದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಗುವಂತೆ.

ದೇವಾನ್ ಪಿತೄಂಶ್ಚ ವಿಪ್ರಾಂಶ್ಚ ತರ್ಪಯಿತ್ವಾ ಸಕೃತ್ಪುನಃ। ಜಾಹ್ನವೀತೀರಮಾಸಾದ್ಯ ಶರೀರಂ ಯಸ್ಯತೇ ಬಲೀ ।। ೩೭.

ಒಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದವನು ಗಂಗೆಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಗಿ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಸಂನ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಶರೀರನ್ತು ಶಕ್ರಲೋಕಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ। ನವನಾಕಾಸ್ತು ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಪುರೀಂ ಚಮ್ಪಾವತೀಂ ನೃಪಾಃ ।। ೩೭.

ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಇಂದ್ರನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ನವನಾಕ ವಂಶದ ರಾಜರು ಚಂಪಾವತಿ ಎಂಬ ನಗರವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಥುರಾಞ್ಚ ಪುರೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ನಾಗಾ ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಸಪ್ತ ವೈ। ಅನುಗಙ್ಗಂ ಪ್ರಯಾಗಞ್ಚ ಸಾಕೇತಂ ಮಗಧಾಂಸ್ತಥಾ। ಏತಾಞ್ಜನಪದಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಗುಪ್ತವಂಶಜಾಃ ।। ೩೭.

ಏಳುನಾಗರು ಮನೋಹರವಾದ ಮಥುರಾ ನಗರವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗೆಯ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರಯಾಗ, ಸಾಕೇತ, ಮತ್ತು ಮಗಧ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಗುಪ್ತ ವಂಶದವರು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿಷಧಾನ್ ಯದುಕಾಂಶ್ಚೈವ ಶೈಶೀ ತಾನ್ ಕಾಲತೋಪಕಾನ್। ಏತಾಞ್ಜನಪದಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಮಣಿಧಾನ್ಯಜಾಃ ।। ೩೭.

ನಿಷಧರು, ಯದುಗಳು, ಶೈಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲತೋಪಕರು—ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಣಿಧಾನ್ಯ ವಂಶದವರು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ಕೋಶಲಾಂಶ್ಚಾನ್ಧ್ರಪೌಣ್ಡ್ರಾಂಶ್ಚ ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಾನ್ ಸಸಾಗರಾನ್। ಚಮ್ಪಾಂ ಚೈವ ಪುರೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ದೇವರಕ್ಷಿತಾಮ್ ।। ೩೭.

ಕೋಶಲ, ಆಂಧ್ರ, ಪೌಂಡ್ರ, ಸಾಗರಸಹಿತ ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಚಂಪಾ ನಗರವನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲಿಙ್ಗಾ ಮಹಿಷಾಶ್ಚೈವ ಮಹೇನ್ದ್ರನಿಲಯಾಶ್ಚ ಯೇ। ಏತಾಞ್ಜನಪದಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಪಾಲಯಿಷ್ಯತಿ ವೈ ಗುಹಃ ।। ೩೭.

ಕಾಲಿಂಗರು, ಮಹಿಷರು ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುಹನು ಆಳುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ತ್ರೀರಾಷ್ಟ್ರಂ ಭಕ್ಷ್ಯಕಾಂಶ್ಚೈವ ಭೋಕ್ಷ್ಯತೇ ಕನಕಾಹ್ವಯಃ। ತುಲ್ಯಕಾಲಂ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಹ್ಯೇತೇ ಮಹೀಕ್ಷಿತಃ ।। ೩೭.

ಕನಕಾಹ್ವಯನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ದೇಶವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಭೋಜ್ಯವಾಗಬಲ್ಲವರನ್ನೂ ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾನೆ; ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಅಲ್ಪಪ್ರಸಾದಾ ಹ್ಯನೃತಾ ಮಹಾಕ್ರೋಧಾಃ ಹ್ಯಧಾರ್ಮಿಕಾಃ। ಭವಿಷ್ಯನ್ತೀಹ ಯವನಾ ಧರ್ಮತಃ ಕಾಮತೋಽರ್ಥತಃ ।। ೩೭.

ಯವನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ದಯೆಯುಳ್ಳವರು, ಅಸತ್ಯವಾಡುವವರು, ಬಹಳ ಕ್ರೂರರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು; ಅವರ ನಡೆ, ಆಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನೈವ ಮೂರ್ದ್ಧಾಭಿಷಿಕ್ತಾಸ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನರಾಧಿಪಾಃ। ಯುಗದೋಷದುರಾಚಾರಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನೃಪಾಸ್ತು ತೇ ।। ೩೭.

ಅವರು ತಲೆಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾಗದ ರಾಜರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆ ರಾಜರು ಯುಗದ ದೋಷದಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಬಲವಧೇನೈವ ಹತ್ವಾ ಚೈವ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಭೋಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲಿಶೇಷೇ ತು ವಸುಧಾಂ ಪಾರ್ಥಿವಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೭.

ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಕೊಂದು, ಪರಸ್ಪರರನ್ನೂ ಹತ್ಯೆಮಾಡುತ್ತಾ, ರಾಜರು ಕಲಿಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ಉದಿತೋದಿತವಂಶಾಸ್ತೇ ಉದಿತಾಸ್ತಮಿತಾಸ್ತಥಾ । ಭವಿಷ್ಯನ್ತೀಹ ಪರ್ಯಾಯೇ ಕಾಲೇನ ಪೃಥಿವೀಕ್ಷಿತಃ ।। ೩೭.

ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೆ ನಾಶವಾಗುವಂತಹ ವಂಶಗಳ ರಾಜರು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿಹೀನಾಸ್ತು ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಧರ್ಮ್ಮತಃ ಕಾಮತೋಽರ್ಥತಃ। ತೈರ್ವಿಮಿಶ್ರಾ ಜನಪದಾ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾಚಾರಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೩೭.

ಅವರು ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೀನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿಕೊಂಡ ಜನಪದಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ವಿಪರ್ಯ್ಯಯೇನ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ನಾಶಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ। ಲುಬ್ಧಾನೃತರತಾಶ್ಚೈವ ಭವಿತಾರಸ್ತದಾ ನೃಪಾಃ ।। ೩೭.

ಅವರು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದು, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಲೋಭಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ತೇಷಾಂ ವ್ಯತೀತೇ ಪರ್ಯಾಯೇ ಬಹುಸ್ತ್ರೀಕೇ ಯುಗೇ ತದಾ। ಲವಾಲ್ಲವಂ ಭ್ರಶ್ಯಮಾನಾ ಆಯೂರೂಪಬಲಶ್ರುತೈಃ ।। ೩೭.

ಅವರ ಕಾಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಜನರು ಆಯುಷ್ಯ, ರೂಪ, ಬಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ.

ತಥಾ ಗತಾಸ್ತು ವೈ ಕಾಷ್ಠಾಂ ಪ್ರಜಾಸು ಜಗತೀಶ್ವರಾಃ । ರಾಜಾನಃ ಸಮ್ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತಿ ಕಾಲೇನೋಪಹತಾಸ್ತದಾ ।। ೩೭.

ಹೀಗೆ, ರಾಜರು ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕಲ್ಕಿನೋಪಹತಾಃ ಸರ್ವೇ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವಶಃ। ಅಧಾರ್ಮಿಕಾಶ್ಚ ತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಪಾಷಣ್ಡಾಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ ।। ೩೭.

ಕಲ್ಕಿಯು ಎಲ್ಲ ಮ್ಲೇಚ್ಛರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ತುಂಬಾ ಅಧರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಶಂಡಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರನಷ್ಟೇ ನೃಪಶಬ್ದೇ ಚ ಸನ್ಧ್ಯಾಶ್ಲಿಷ್ಟೇ ಕಲೌ ಯುಗೇ। ಕಿಂಞ್ಚಿಚ್ಛಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತಾ ವೈ ಧರ್ಮ್ಮೇ ನಷ್ಟೇಽಪರಿಗ್ರಹಾಃ ।। ೩೭.

ರಾಜ ಎಂಬ ಪದವು ನಾಶವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದ ಸಂಧ್ಯೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಧರ್ಮವೂ, ಆಸ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲವೇ ಜನರು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.