ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪುತ್ರೋಽಶ್ವಮೇಧ ದತ್ತೋಽಭೂಚ್ಛತಾನೀಕಸ್ಯ ವೀರ್ಯ್ಯವಾನ್। ಪುತ್ರೋಽಶ್ವಮೇಧದತ್ತಾದ್ವೈ ಜಾತಃ ಪರಪುರಂಜಯಃ ।। ೩೭.

ಶತನಿಕನ ಮಗ ಅಶ್ವಮೇಧದತ್ತನು ಶೌರ್ಯವಂತನು; ಆ ಅಶ್ವಮೇಧದತ್ತನಿಂದ ಪರಪುರಂಜಯನು ಜನ್ಮತಾಳಿದನು.

ಅಧಿಸಾಮಕೃಷ್ಣೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಾಮ್ಪ್ರತೋಽಯಂ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಶಾಸತಿ ಮಹೀಂ ಯುಷ್ಮಾಭಿರಿದಮಾಹೃತಮ್ ।। ೩೭.

ಅಧಿಸಾಮಕೃಷ್ಣನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು, ದೊಡ್ಡ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಈಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀವು ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀರಿ.

ದುರಾಪಂ ದೀರ್ಘಸತ್ರಂ ವೈ ತ್ರೀಣಿ ವರ್ಷಾಣಿ ದುಶ್ಚರಮ್। ವರ್ಷದ್ವಯಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ದೃಷದ್ವತ್ಯಾಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೩೭.

ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ದುರ್ಸಾಧ್ಯವಾದ ದೀರ್ಘಯಜ್ಞವನ್ನು, ಎರಡು ವರ್ಷ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ, ದೃಷದ್ವತೀ ನದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ಶ್ರೋತುಂ ಭವಿಷ್ಯಮಿಚ್ಛಾಮಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ವೈ ಮಹಾಮತೇ । ಸೂತ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ನೃಪೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ವ್ಯತೀತಂ ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ ತ್ವಯಾ ।। ೩೭.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯೇ, ನೀನು ಹಳೆಯದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೂ ರಾಜರಿಗೂ ಏನು ಸಂಭವಿಸುವುದೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಯತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಸ್ಯತೇ ಕೃತ್ಯಮುತ್ಪತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ಚೇ ಯೇ ನೃಪಾಃ। ವರ್ಷಾಗ್ರತೋಽಪಿ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ನಾಮತಶ್ಚೈವ ತಾನ್ನೃಪಾನ್ ।। ೩೭.

ಯಾವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೋ, ಯಾವ ರಾಜರು ಹುಟ್ಟುವರೋ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಸಹ, ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು.

ಕಾಲಂ ಯುಗಪ್ರಮಾಣಞ್ಚ ಗುಣದೋಷಾನ್ ಭವಿಷ್ಯತಃ। ಸುಖದುಃಖೇ ಪ್ರಜಾನಾಞ್ಚ ಧರ್ಮತಃ ಕಾಮತೋಽರ್ಥತಃ ।। ೩೭.

ಯುಗಗಳ ಕಾಲ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ಗುಣ-ದೋಷಗಳು, ಜನರ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು.

ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಪೃಚ್ಛತಾಂ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ವತಃ। ಸ ಏವಮುಕ್ತೋ ಮುನಿಭಿಃ ಸೂತೋ ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಃ। ಆಚಚಕ್ಷೇ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಯಥಾದೃಷ್ಟಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ ।। ೩೭.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು; ಋಷಿಗಳು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತನು, ಕಂಡಂತೆ, ಕೇಳಿದಂತೆ, ನಡೆದಂತೆ ವಿವರಿಸಿದನು.

ಯಥಾ ಮೇ ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ ಸರ್ವಂ ವ್ಯಾಸೇನಾದ್ಭುತಕರ್ಮ್ಮಣಾ। ಭಾವ್ಯಂ ಕಲಿಯುಗಞ್ಚೈವ ತಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ತು ।। ೩೭.

ವ್ಯಾಸನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕಲಿಯುಗ ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳ ವಿಷಯವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅನಾಗತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ। ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ವೃಪಾಸ್ತು ಯೇ ।। ೩೭.

ಇನ್ನೆಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿರಿ; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವ ರಾಜರು ಹುಟ್ಟುವರೋ, ಅವರನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಐಲಾಂಶ್ಚೈವ ತಥೇಕ್ಷ್ವಾಕೂನ್ ಸೌದ್ಯುಮ್ನಾಂಶ್ಚೈವ ಪಾರ್ಥಿವಾನ್। ಯೇಷು ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯತೇ ಕ್ಷೇತ್ರಣೈಕ್ಷ್ವಾಕವಮಿದಂ ಶುಭಮ್ ।। ೩೭.

ಐಲರು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳು, ಸೌದ್ಯುಮ್ನರು—ಈ ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶುಭಕರವಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ದೇಶ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಭವಿಷ್ಯೇ ಪಠಿತಾನ್ನೃಪಾನ್। ತೇಭ್ಯಃ ಪರೇ ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯನ್ತೇ ಮಹೀಕ್ಷಿತಃ ।। ೩೭.

ಆ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜರನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವರ ನಂತರ ಹುಟ್ಟುವ ಇತರ ರಾಜರನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಭೂಪತಿಗಳೇ.

ಕ್ಷತ್ರಾಃ ಪಾರಶವಾಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತಥಾ ಯೇ ಚ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ಅನ್ಧಾಃ ಶಕಾಃ ಪುಲಿನ್ದಾಶ್ಚ ತೂಲಿಕಾ ಯವನೈಃ ಸಹ ।। ೩೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಪಾರಶವರು, ಶೂದ್ರರು, ದ್ವಿಜರು, ಅಂಧರು, ಶಕರು, ಪುಲಿಂದರು, ತೂಲಿಕರು, ಯವನರು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ.

ಕೈವರ್ತ್ತಾಭೀರಶಬರಾ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಯಃ। ವರ್ಷಾಗ್ರತಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾಮತಶ್ಚೈವ ತಾನ್ನೃಪಾನ್ ।। ೩೭.

ಕೈವರ್ತರು, ಆಭೀರರು, ಶಬರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಜಾತಿಗಳು; ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರನ್ನೂ, ಆ ರಾಜರ ಹೆಸರನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಧಿಸಾಮಕೃಷ್ಣಃ ಸೋಽಯಂ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಪೌರವಾನ್ನೃಪಃ। ತಸ್ಯಾನ್ವವಾಯೇ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭವಿಷ್ಯೇ ತಾವತೋ ನೃಪಾನ್ ।। ೩೭.

ಈ ಅಧಿಸಾಮಕೃಷ್ಣನು ಈಗ ಪೌರುವ ವಂಶದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ರಾಜರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಧಿಸಾಮಕೃಷ್ಣಪುತ್ರೋ ನಿರ್ವಕ್ರೇ ಭವಿತಾ ಕಿಲ। ಗಙ್ಗಯಾಪಹೃತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನಗರೇ ನಾಗಸಾಹ್ವಯೇ। ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಚ ತಂ ಸುವಾಸಞ್ಚ ಕೌಶಾಮ್ಬ್ಯಾಂ ಸ ನಿವತ್ಸ್ಯತಿ ।। ೩೭.

ಅಧಿಸಾಮಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾಗಿ ನಿರ್ವಕ್ರ ಎಂಬವನು ಜನಿಸುವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗೆಯು ನಾಗಸಾಹ್ವಯ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ಆ ಊರನ್ನೂ ತನ್ನ ಸುಖವಾಸವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಕೌಶಾಂಬಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವನು.

ಭವಿಷ್ಯದುಷ್ಣಸ್ತತ್ಪುತ್ರ ಉಷ್ಣಾಚ್ಚಿತ್ರರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಶುಚಿದ್ರಥಶ್ಚಿತ್ರರಥಾದ್‌ವೃತಿಮಾಂಶ್ಚ ಶುಚಿದ್ರಥಾತ್ ।। ೩೭.

ನಿರ್ವಕ್ರನ ಮಗನು ಉಷ್ಣ, ಉಷ್ಣನಿಂದ ಚಿತ್ರರಥ, ಚಿತ್ರರಥನಿಂದ ಶುಚಿದ್ರಥ, ಶುಚಿದ್ರಥನಿಂದ ವೃತಿಮಾನ್ ಎಂಬವರು ಜನಿಸುವರು.

ಸುಷೇಣೋ ವೈ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಮಹಾಯಶಾಃ। ತಸ್ಮಾತ್ಸುಷೇಣಾದ್ಭವಿತಾ ಸುತೀರ್ಥೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೩೭.

ವೃತಿಮಾನ್ನಿಂದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸುಷೇಣ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟುವನು. ಸುಷೇಣನಿಂದ ಸುತೀರ್ಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸುವನು.

ರುಚಃ ಸುತೀರ್ಥಾದ್ಭವಿತಾ ತ್ರಿಚಕ್ಷೋ ಭವಿತಾ ತತಃ। ತ್ರಿಚಕ್ಷಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ಭವಿತಾ ವೈ ಸುಖೀಬಲಃ ।। ೩೭.

ಸುತೀರ್ಥನಿಂದ ರುಚ ಎಂಬವನು, ಅವನಿಂದ ತ್ರಿಚಕ್ಷು ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟುವನು. ತ್ರಿಚಕ್ಷುವಿನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿ ಸುಖೀಬಲ ಎಂಬವನು ಜನಿಸುವನು.

ಸುಖೀಬಲಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಭಾವ್ಯೋ ರಾಜಾ ಪರಿಪ್ಲುತಃ। ಪರಿಪ್ಲುತಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಭವಿತಾ ಸುನಯೋ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಸುಖೀಬಲನ ಮಗನಾಗಿ ಪರಿಪ್ಲುತ ಎಂಬ ರಾಜನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವನು. ಪರಿಪ್ಲುತನ ಮಗನಾಗಿ ಸುನಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸುವನು.

ಮೇಧಾವೀ ಸುನಯಸ್ಯಾಥ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನರಾಧಿಪಃ। ಮೇಧಾವಿನಃ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ದಣ್ಡಪಾಣಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೭.

ಸುನಯನ ಮಗನಾಗಿ ಮೇಧಾವಿ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಗುವನು. ಮೇಧಾವಿಯ ಮಗನಾಗಿ ದಂಡಪಾಣಿ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟುವನು.

ದಣ್ಡಪಾಣೇರ್ನಿರಾಮಿತ್ರೇ ನಿರಾಮಿತ್ರಾಚ್ಚ ಕ್ಷೇಮಕಃ। ಪಞ್ಚವಿಂಶನೃಪಾ ಹ್ಯೇತೇ ಭವಿಷ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವವಂಶಜಾಃ ।। ೩೭.

ದಂಡಪಾಣಿಯಿಂದ ನಿರಾಮಿತ್ರ ಎಂಬವನು, ನಿರಾಮಿತ್ರನಿಂದ ಕ್ಷೇಮಕ ಎಂಬವನು ಜನಿಸುವನು. ಹೀಗೆ ಈ ಪುರಾತನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಂದಿ ರಾಜರು ಹುಟ್ಟುವರು.

ಅತ್ರಾನುವಂಶಶ್ಲೋಕೋಽಯಂ ಗೀತೋ ವಿಪ್ರೈಃ ಪುರಾವಿದೈಃ। ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಯೋ ಯೋನಿರ್ವಂಶೋ ದೇವರ್ಷಿಸತ್ಕೃತಃ ।। ೩೭.

ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಹಾಡಿದ ವಂಶದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವಿದೆ: 'ದೇವರುಷಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಂಶವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.'

ಕ್ಷೇಮಕಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಜಾನಂ ಸಂಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತಿ ವೈ ಕಲೌ। ಇತ್ಯೇಷ ಪೌರವೋ ವಂಶೋ ಯಥಾವದನುಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೩೭.

ಕ್ಷೇಮಕನಿಗೆ ರಾಜಪದ ಬಂದಾಗ, ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ವಂಶವು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪೌರವರ ವಂಶವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.

ಧೀಮತಃ ಪಾಣ್ಡುಪುತ್ರಸ್ಯ ಹ್ಯರ್ಜುನಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೭.

ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನ ನಂತರ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳ ವಂಶವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಬೃಹದ್ರಥಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ವೀರೋ ರಾಜಾ ಬೃಹತ್ಕ್ಷಯಃ । ತತಃ ಕ್ಷಯಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ವತ್ಸವ್ಯೂಹಸ್ತತಃ ಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೩೭.

ಬೃಹದ್ರಥನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿ ಶೂರನಾದ ಬೃಹತ್ಕ್ಷಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಗುವನು. ಅವನ ಮಗನು ಕ್ಷಯ, ಕ್ಷಯನಿಂದ ವತ್ಸವ್ಯೂಹ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟುವನು.

ವತ್ಸವ್ಯೂಹಾತ್ಪ್ರತಿವ್ಯೂಹಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ದಿವಾಕರಃ। ಯಶ್ಚ ಸಾಂಪ್ರತಮಧ್ಯಾಸ್ತ ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ನಗರೀಂ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ವತ್ಸವ್ಯೂಹನಿಂದ ಪ್ರತಿವ್ಯೂಹ, ಅವನ ಮಗನು ದಿವಾಕರ. ಈ ದಿವಾಕರನೇ ಈಗ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವ ರಾಜನು.

ದಿವಾಕರಸ್ಯ ಭವಿತಾ ಸಹದೇವೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಸಹದೇವಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಬೃಹದಶ್ವೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೭.

ದಿವಾಕರನ ಮಗನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸಹದೇವನು ಹುಟ್ಟುವನು. ಸಹದೇವನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿ ಬೃಹದಶ್ವ ಎಂಬವನು ಆಗುವನು.

ತಸ್ಯ ಭಾನುರಥೋ ಭಾವ್ಯಃ ಪ್ರತೀತಾಶ್ವಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ। ಪ್ರತೀತಾಶ್ವಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸುಪ್ರತೀತೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗನು ಭಾನುರಥ, ಭಾನುರಥನ ಮಗನು ಪ್ರತೀತಾಶ್ವ, ಪ್ರತೀತಾಶ್ವನ ಮಗನು ಸುಪ್ರತೀತ ಎಂಬವನು ಆಗುವನು.

ಸಹದೇವಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಸುನಕ್ಷತ್ರಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ ।। ೩೭.

ಸುಪ್ರತೀತನ ಮಗನು ಸಹದೇವ, ಸಹದೇವನ ಮಗನು ಸುನಕ್ಷತ್ರ ಎಂಬವನು.