ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಹತೇವಾತ್ಮಜಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೋಮಾಧಿಃ ಸುಮಹಾತಪಾಃ। ಶ್ರುತಶ್ರುವಸ್ತು ಸೋಮಾಧೇರ್ಮಾಗಧಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೩೭.

ಸಹದೇವನ ಮಗ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಸೋಮಾಧಿ, ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ಸುಳ್ಳವನು. ಸೋಮಾಧಿಯಿಂದ ಶ್ರುತಶ್ರು ಜನಿಸಿದನು, ಅವನು ಮಾಗಧನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಪರಿಕ್ಷಿತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಬಭೂವ ಜನಮೇಜಯಃ। ಶ್ರುತಸೇನಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಭೀಮಸೇನೋಽಪಿ ನಾಮತಃ ।। ೩೭.

ಪರೀಕ್ಷಿತನ ವಾರಸುದಾರನು ಜನಮೇಜಯ. ಶ್ರುತಸೇನನ ವಾರಸುದಾರನು ಭೀಮಸೇನ, ಅವನು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಜಹ್ನುಸ್ತ್ವಜನಯತ್ಪುತ್ರಂ ಸುರಥಂ ನಾಮ ಭೂಮಿಪಮ್। ಸುರಥಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ವೀರೋ ರಾಜಾ ವಿದೂರಥಃ ।। ೩೭.

ಜಹ್ನುನು ಸುರಥ ಎಂಬ ಭೂಪಾಲನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದನು. ಸುರಥನ ವಾರಸುದಾರನು ವೀರನಾದ ರಾಜ ವಿದ್ಯೂರಥ.

ವಿದೂರಥಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ಸಾರ್ವಭೌಮಾ ಜ್ಜಯತ್ಸೇನ ಆರಾಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ವಿದ್ಯೂರಥನ ಮಗ ಸಾರ್ವಭೌಮನೆಂದು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು. ಸಾರ್ವಭೌಮನ ಮಗ ಜಯತ್ಸೇನ, ಅವನ ಮಗ ಆರಾಧಿತ.

ಆರಾಧಿತೋ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಅಯುತಾಯುಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಅಕ್ರೋಧನೋಽಯುತಾಯೋಽಸ್ತು ತಸ್ಮಾದ್ದೇವಾತಿಥಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಆರಾಧಿತನು ಮಹಾಸತ್ತ್ವನು, ಅವನು ಅಯುತಾಯು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಯುತಾಯುನ ಮಗ ಅಕ್ರೋಧನ, ಅವನಿಂದ ದೇವಾತಿಥಿ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಾತಿಥೇಸ್ತು ದಾಯಾದ ಋಕ್ಷ ಏವ ಬಭೂವ ಹ। ಭೀಮಸೇನಸ್ತಥಾ ಋಕ್ಷಾದ್ದಿಲೀಪಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ದೇವಾತಿಥಿಯ ವಾರಸುದಾರನು ಋಕ್ಷ. ಋಕ್ಷನಿಂದ ಭೀಮಸೇನ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಮಗ ದಿಲೀಪ.

ದಿಲೀಪಸೂನುಃ ಪ್ರತಿಪಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ದೇವಾಪಿಃ ಶನ್ತನುಶ್ಚೈವ ಬಾಹ್ಲೀಕಶ್ಚೈವ ತೇ ತ್ರಯಃ ।। ೩೭.

ದಿಲೀಪನ ಮಗ ಪ್ರತಿಪನು, ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು: ದೇವಾಪಿ, ಶಂತನು ಮತ್ತು ಬಹ್ಲಿಕ—ಈ ಮೂವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

ಬಾಹ್ಲೀಕಸ್ಯ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಪ್ತಬಾಹ್ಲೀಶ್ವರೋ ನೃಪಃ। ಬಾಹ್ಲೀಕಸ್ಯ ಸುತಶ್ಚೈವ ಸೋಮದತ್ತೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೭.

ಬಾಹ್ಲೀಕನಿಗೆ ಏಳು ಬಾಹ್ಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯವಿರುವ ರಾಜನು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬಾಹ್ಲೀಕನ ಮಗನಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸೋಮದತ್ತನು ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಜಜ್ಞಿರೇ ಸೋಮದತ್ತಾತ್ತು ಭೂರಿರ್ಭೂರಿಶ್ರವಾಃ ಶಲಃ । ದೇವಾಪಿಸ್ತು ಪ್ರವವ್ರಾಜ ವನಂ ಧರ್ಮ್ಮಪರೀಪ್ಸಯಾ ।। ೩೭.

ಸೋಮದತ್ತನಿಂದ ಭೂರಿ, ಭೂರಿಶ್ರವ ಮತ್ತು ಶಲ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ದೇವಾಪಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಉಪಾಧ್ಯಾಯಸ್ತು ದೇವಾನಾಂ ದೇವಾಪಿರಭವನ್ಮುನಿಃ। ಚ್ಯವನೋಽಸ್ಯ ಹಿ ಪುತ್ರಸ್ತು ಇಷ್ಟಕಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭.

ದೇವಾಪಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಚ್ಯವನ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಕ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ಶನ್ತನುಸ್ತ್ವಭವದ್ರಾಜಾ ವಿದ್ವಾನ್ ವೈ ಸ ಮಹಾಭಿಷಃ । ಇಮಂ ಚೋದಾಹರನ್ತ್ಯತ್ರ ಶ್ಲೋಕಂ ಪ್ರತಿ ಮಹಾಭಿಷಮ್ ।। ೩೭.

ಶಾಂತನು ಎಂಬ ರಾಜನು ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಮಹಾನ್ ವೈದ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಮಹಾ ವೈದ್ಯನ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಂ ಯಂ ರಾಜಾ ಸ್ಪೃಶತಿ ವೈ ಜೀರ್ಣಂ ಸಮಯತೋ ನರಮ್। ಪುನರ್ಯುವಾ ಸ ಭವತಿ ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಶನ್ತನುಂ ವಿದುಃ ।। ೩೭.

ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆ ರಾಜನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ, ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ್ದವನಾದರೂ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಶಾಂತನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತತೋಽಸ್ಯ ಶನ್ತನುತ್ವಂ ವೈ ಪ್ರಜಾಸ್ವಿಹ ಪರಿಶ್ರುತಮ್। ಸ ಉಪಯೇಮೇ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ಶನ್ತನು ರ್ಜಾಹ್ನವೀಂ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಇದರಿಂದ ಶಾಂತನುವಿನ ಹೆಸರು ಪ್ರಜೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ರಾಜ ಶಾಂತನು ಜಾಹ್ನವಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ತಸ್ಯಾಂ ದೇವವ್ರತಂ ಭೀಷ್ಮಂ ಪುತ್ರಂ ಸೋಽಜನಯತ್ಪ್ರಭುಃ । ಸ ಚ ಭೀಷ್ಮ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೭.

ಅವಳಿಂದ ದೇವವ್ರತನೆಂಬ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಶಾಂತನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಭೀಷ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದು, ಪಾಂಡವರ ಪಿತಾಮಹನು.

ಕಾಲೇ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ್ತು ಶನ್ತನು ರ್ಜನಯತ್ಸುತಮ್। ಶನ್ತನೋರ್ದಯಿತಂ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಜಾಹಿತಕರಮ್ಪ್ರಭುಮ್। ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಶ್ಚೈವ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವೈಚಿತ್ರವೀರ್ಯಕೇ ।। ೩೭.

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಾಂತನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರನಾದ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನನ್ನು ಪಡೆದನು. ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಕೂಡ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಞ್ಚ ಪಾಣ್ಡುಞ್ಚ ವಿದುರಞ್ಚಾಪ್ಯಜೀಜನತ್। ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಾತ್ತು ಗಾನ್ಧಾರೀ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸುಷುವೇ ಶತಮ್ ।। ೩೭.

ಅವನಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ವಿದುರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಂದ ಗಾಂಧಾರಿ ನೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ತೇಷಾಂ ದುರ್ಯೋಧನೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಸರ್ವ್ವಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಸ ಪ್ರಭುಃ। ಮಾದ್ರೀ ರಾಜ್ಞೀ ಪೃಥಾ ಚೈವ ಪಾಣ್ಡೋರ್ಭಾರ್ಯೇ ಬಭೂವತುಃ ।। ೩೭.

ಅವರಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನು ಹಿರಿಯನು, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಪೃಥೆ ಎಂಬವರು ಪಾಂಡುವಿನ ಪತ್ನಿಯರಾದರು.

ದೇವದತ್ತಾಃ ಸುತಾಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪಾಣ್ಡೋರರ್ಥೇ ವಿಜಜ್ಞಿರೇ। ಧರ್ಮ್ಮಾದ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ಜಜ್ಞೇ ವಾಯೋರ್ಜಜ್ಞೇ ವೃಕೋದರಃ ।। ೩೭.

ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಪಾಂಡುವಿಗೆ ದೇವರಿಂದ ದತ್ತವಾದ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಧರ್ಮದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ವಾಯುವಿನಿಂದ ವೃಕೋದರನು ಜನಿಸಿದರು.

ಇನ್ದ್ರಾದ್ಧನಞ್ಜಯೋ ಜಜ್ಞೇ ಶಕ್ರತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ। ಅಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ಸಹ ದೇವಶ್ಚ ನಕುಲಶ್ಚಾಪಿ ಮಾದ್ರಿಜೌ ।। ೩೭.

ಇಂದ್ರನಿಂದ ಧನಂಜಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಶೌರ್ಯ ಶಕ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ. ಅಶ್ವಿನೀದೇವರುಗಳಿಂದ ಮಾದ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಜನಿಸಿದರು.

ಪಞ್ಚೈವ ಪಾಣ್ಡವೇಭ್ಯಶ್ಚ ದ್ರೌಪದ್ಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ಸುತಾಃ। ದ್ರೌಪದ್ಯಜನಯಜ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಶ್ರುತಿವಿದ್ಧಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾತ್ ।। ೩೭.

ಪಾಂಡವರಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಐದು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ದ್ರೌಪದಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಶ್ರುತವಿಧನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಹಿಡಮ್ಬಾ ಭೀಮಸೇನಾತ್ತು ಜಜ್ಞೇ ಪುತ್ರಂ ಘಟೋತ್ಕಚಮ್। ಕಾಶ್ಯಾಃ ಪುನರ್ಭೀಮಸೇನಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸರ್ವ್ವವೃಕಂ ಸುತಮ್ ।। ೩೭.

ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಹಿಡಿಂಬೆಯಿಂದ ಘಟೋತ್ಪಚನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಮತ್ತೆ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಯೆಯಿಂದ ಸರ್ವವೃಕ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸುಹೋತ್ರಂ ವಿಜಯಾ ಮಾದ್ರೀ ಸಹದೇವಾದಜಾಯತ। ಕರೇಮತ್ಯಾನ್ತು ವೈದ್ಯಾಯಾಂ ನಿರಮಿತ್ರಸ್ತು ಲಾಙ್ಗಲಿಃ ।। ೩೭.

ವಿಜಯ ಎಂಬ ಮಾದ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಸುಹೋತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ವೈದೇಹಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಿರಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಲಾಂಗಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಸುಭದ್ರಾಯಾಂ ರಥೀ ಪಾರ್ಥಾದಭಿಮನ್ಯುರಜಾಯತ। ಉತ್ತರಾಯಾನ್ತು ವೈರಾಟ್ಯಾಂ ಪರಿಕ್ಷಿದಭಿಮನ್ಯುಜಃ ।। ೩೭.

ಪಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯಿಂದ ರಥಿಯಾದ ಅಭಿಮನ್ಯು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅಭಿಮನ್ಯು ಮತ್ತು ವಿರಾಟನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಉತ್ತರೆಯಿಂದ ಪರಿಕ್ಷಿತ್ ಜನಿಸಿದನು.

ಪರಿಕ್ಷಿತಸ್ತು ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾಸೀಜ್ಜನಮೇಜಯಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಸ ವೈ ವಾಜಸನೇಯಿಕಾನ್ ।। ೩೭.

ಪರಿಕ್ಷಿತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು ವಾಜಸನೇಯಿಕ ವಂಶದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಅಸಪತ್ನಂ ತದಾಮರ್ಷಾದ್ವೈಶಮ್ಪಾಯನ ಏವ ತು। ನ ಸ್ಥಾಸ್ಯತೀಹ ದುರ್ಬುದ್ಧೇ ತವೈತದ್ವಚನಂ ಭುವಿ ।। ೩೭.

ಅಸಹನೆಯಿಂದ ವೈಶಂಪಾಯನನು ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತು, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಎದುರಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯದು.'

ಯಾವತ್ಸ್ಥಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಲೋಕೇ ತಾವನ್ನೈತತ್ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ। ಅಭಿತಃ ಸಂಸ್ಥಿತಶ್ಚಾಪಿ ತತಃ ಸ ಜನಮೇಜಯಃ ।। ೩೭.

ನಾನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಇಲ್ಲದಾದರೂ ಜನಮೇಜಯನಿಗೂ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯೇನ ಹವಿಷಾ ದೇವಮಿಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್। ವಿಜ್ಞಾಯ ಸಂಸ್ಥಿತೋಽಪಶ್ಯತ್ತದ್ವಧೀಷ್ಟಾಂ ವಿಭೋರ್ಮಖೇ ।। ೩೭.

ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹವನ ನೀಡಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಟನು; ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಬಯಸಿದ ನಾಶವನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು.

ಪರಿಕ್ಷಿತ್ತನಯಶ್ವಾಪಿ ಪೌರವೋ ಜನಮೇಜಯಃ । ದ್ವಿರಶ್ವಮೇಧಮಾಹೃತ್ಯ ತತೋ ವಾಜಸನೇಯಕಮ್ । ಪ್ರವರ್ತ್ತಯಿತ್ವಾ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ತ್ರಿಖರ್ವ್ವೀ ಜನಮೇಜಯಃ ।। ೩೭.

ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಮಗ ಪೌರವ ಜನಮೇಜಯನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ವಾಜಸನೇಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಮೂರು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಖರ್ವ್ವಮಶ್ವಕಮುಖ್ಯಾನಾಂ ಖರ್ವ್ವಮಙ್ಗನಿವಾಸಿನಾಮ್। ಸರ್ವ್ವಞ್ಚ ಮಧ್ಯದೇಶಾನಾಂ ತ್ರಿಖರ್ವ್ವೀ ಜನಮೇಜಯಃ । ವಿಷಾದಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಮಭಿಶಸ್ತಃ ಕ್ಷಯಂ ಯಯೌ ।। ೩೭.

ಮೂರು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಜನಮೇಜಯನು ಮುಖ್ಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಆಕೆಯರನ್ನೂ, ಮಧ್ಯದೇಶದ ಜನರನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದನು; ದುಃಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ನಾಶವಾಯಿತು.