ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪರಿಕ್ಷಿತೋ ಮಹಾರಾಜಃ ಪುತ್ರಕಶ್ಚಾರಿಮರ್ದನಃ। ಸುಧನ್ವನಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಸುಹೋತ್ರೋ ಮತಿಮಾನ್ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಮಹಾರಾಜನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನ ಮಗ ಅರಿಮರ್ಧನ. ಸುಧನ್ವನ ವಾರಸುದಾರನು ಸುಹೋತ್ರನು, ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಚ್ಯವನಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕೋವಿದಃ। ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಕೃತಃ ಪುತ್ರ ಇಷ್ಟ್ವಾ ಯಜ್ಞೈರ್ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗ ಚ್ಯವನನು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಜನು. ಚ್ಯವನನ ಮಗ ಕೃತನು, ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ವಿಶ್ರುತಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಪುತ್ರಮಿನ್ದ್ರಸಖಂ ನೃಪಃ। ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರಂ ವೀರಂ ವಸುಂ ನಾಮಾನ್ತರಿಕ್ಷಗಮ್ ।। ೩೭.

ಆ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಸ್ನೇಹಿತನು, ವೀರನು, ವಸು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಗಿರಿಕಾ ಸಪ್ತ ಸೂನವಃ। ಮಹಾರಥೋ ಭಗಧರೋ ವಿಶ್ರುತೋ ಯೋ ಬೃಹದ್ರಥಃ ।। ೩೭.

ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರನಿಗೆ ಗಿರಿಕಾದಿಂದ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: ಮಹಾರಥ, ಭಾಗಧರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಬೃಹದ್ರಥ.

ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಹಃ ಕುಶಶ್ಚೈವ ಯಮಾಹುರ್ಮಣಿವಾಹನಮ್। ಮಾಥೈಲ್ಯಶ್ಚ ಲಲಿತ್ಥಶ್ಚ ಮತ್ಸ್ಯಕಾಲಶ್ಚ ಸಪ್ತಮಃ ।। ೩೭.

ಪ್ರತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಕುಶನು (ಅವನು ಮಣಿವಾಹನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ), ಮಾಥೈಲ್ಯ, ಲಲಿತ್ಥ ಮತ್ತು ಏಳನೇಯವನಾಗಿ ಮತ್ಸ್ಯಕಾಲ ಎಂಬವರು.

ಬೃಹದ್ರಥಸ್ಯ ದಾಯಾದಃ ಕುಶಾಗ್ರೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ। ಕುಶಾಗ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಚೈವ ಋಷಭೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೭.

ಬೃಹದ್ರಥನ ವಾರಸುದಾರನು ಕುಶಾಗ್ರನು, ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಕುಶಾಗ್ರನ ಮಗ ಋಷಭನು, ಅವನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು.

ಋಷಭಸ್ಯಾಪಿ ದಾಯಾದಃ ಪುಷ್ಪವಾನ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ। ವಿಕ್ರಾನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾ ಸತ್ಯಹಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಋಷಭನ ವಾರಸುದಾರನು ಪುಷ್ಪವಾನ್, ಅವನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು. ಪುಷ್ಪವಾನ್ನ ಮಗ ವೀರನಾದ ಸತ್ಯಹಿತ ರಾಜನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಸುಧನ್ವಾ ಚ ತಸ್ಮಾದೂರ್ಜ್ಜಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಊರ್ಜ್ಜಸ್ಯ ನಭಸಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗ ಸುಧನ್ವನು, ಅವನಿಂದ ಉರ್ಜ್ಜ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಉರ್ಜ್ಜನ ಮಗ ನಭಸನು, ಅವನಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೀರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಶಕಲೇ ದ್ವೇ ಸ ವೈ ಜಾತೋ ಜರಯಾ ಸನ್ಧಿತಸ್ತು ಸಃ। ಜರಾಸನ್ಧೋ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಜರಯಾ ಸನ್ಧಿತಸ್ತು ಸಃ ।। ೩೭.

ಅವನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವು ಜರೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಜರಾಸಂಧನು, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಅವನು, ಜರೆಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಸರ್ವಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಜೇತಾಽಸೌ ಜರಾಸನ್ಧೋ ಮಹಾಬಲಃ। ಜರಾಸನ್ಧಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಸಹದೇವಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೩೭.

ಜರಾಸಂಧನು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಜರಾಸಂಧನ ಮಗ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಸಹದೇವನು.

ಸಹತೇವಾತ್ಮಜಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೋಮಾಧಿಃ ಸುಮಹಾತಪಾಃ। ಶ್ರುತಶ್ರುವಸ್ತು ಸೋಮಾಧೇರ್ಮಾಗಧಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೩೭.

ಸಹದೇವನ ಮಗ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಸೋಮಾಧಿ, ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ಸುಳ್ಳವನು. ಸೋಮಾಧಿಯಿಂದ ಶ್ರುತಶ್ರು ಜನಿಸಿದನು, ಅವನು ಮಾಗಧನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಪರಿಕ್ಷಿತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಬಭೂವ ಜನಮೇಜಯಃ। ಶ್ರುತಸೇನಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಭೀಮಸೇನೋಽಪಿ ನಾಮತಃ ।। ೩೭.

ಪರೀಕ್ಷಿತನ ವಾರಸುದಾರನು ಜನಮೇಜಯ. ಶ್ರುತಸೇನನ ವಾರಸುದಾರನು ಭೀಮಸೇನ, ಅವನು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಜಹ್ನುಸ್ತ್ವಜನಯತ್ಪುತ್ರಂ ಸುರಥಂ ನಾಮ ಭೂಮಿಪಮ್। ಸುರಥಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ವೀರೋ ರಾಜಾ ವಿದೂರಥಃ ।। ೩೭.

ಜಹ್ನುನು ಸುರಥ ಎಂಬ ಭೂಪಾಲನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದನು. ಸುರಥನ ವಾರಸುದಾರನು ವೀರನಾದ ರಾಜ ವಿದ್ಯೂರಥ.

ವಿದೂರಥಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ಸಾರ್ವಭೌಮಾ ಜ್ಜಯತ್ಸೇನ ಆರಾಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ವಿದ್ಯೂರಥನ ಮಗ ಸಾರ್ವಭೌಮನೆಂದು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು. ಸಾರ್ವಭೌಮನ ಮಗ ಜಯತ್ಸೇನ, ಅವನ ಮಗ ಆರಾಧಿತ.

ಆರಾಧಿತೋ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಅಯುತಾಯುಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಅಕ್ರೋಧನೋಽಯುತಾಯೋಽಸ್ತು ತಸ್ಮಾದ್ದೇವಾತಿಥಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಆರಾಧಿತನು ಮಹಾಸತ್ತ್ವನು, ಅವನು ಅಯುತಾಯು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಯುತಾಯುನ ಮಗ ಅಕ್ರೋಧನ, ಅವನಿಂದ ದೇವಾತಿಥಿ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಾತಿಥೇಸ್ತು ದಾಯಾದ ಋಕ್ಷ ಏವ ಬಭೂವ ಹ। ಭೀಮಸೇನಸ್ತಥಾ ಋಕ್ಷಾದ್ದಿಲೀಪಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ದೇವಾತಿಥಿಯ ವಾರಸುದಾರನು ಋಕ್ಷ. ಋಕ್ಷನಿಂದ ಭೀಮಸೇನ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಮಗ ದಿಲೀಪ.

ದಿಲೀಪಸೂನುಃ ಪ್ರತಿಪಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ದೇವಾಪಿಃ ಶನ್ತನುಶ್ಚೈವ ಬಾಹ್ಲೀಕಶ್ಚೈವ ತೇ ತ್ರಯಃ ।। ೩೭.

ದಿಲೀಪನ ಮಗ ಪ್ರತಿಪನು, ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು: ದೇವಾಪಿ, ಶಂತನು ಮತ್ತು ಬಹ್ಲಿಕ—ಈ ಮೂವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

ಬಾಹ್ಲೀಕಸ್ಯ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಪ್ತಬಾಹ್ಲೀಶ್ವರೋ ನೃಪಃ। ಬಾಹ್ಲೀಕಸ್ಯ ಸುತಶ್ಚೈವ ಸೋಮದತ್ತೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೭.

ಬಾಹ್ಲೀಕನಿಗೆ ಏಳು ಬಾಹ್ಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯವಿರುವ ರಾಜನು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬಾಹ್ಲೀಕನ ಮಗನಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸೋಮದತ್ತನು ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಜಜ್ಞಿರೇ ಸೋಮದತ್ತಾತ್ತು ಭೂರಿರ್ಭೂರಿಶ್ರವಾಃ ಶಲಃ । ದೇವಾಪಿಸ್ತು ಪ್ರವವ್ರಾಜ ವನಂ ಧರ್ಮ್ಮಪರೀಪ್ಸಯಾ ।। ೩೭.

ಸೋಮದತ್ತನಿಂದ ಭೂರಿ, ಭೂರಿಶ್ರವ ಮತ್ತು ಶಲ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ದೇವಾಪಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಉಪಾಧ್ಯಾಯಸ್ತು ದೇವಾನಾಂ ದೇವಾಪಿರಭವನ್ಮುನಿಃ। ಚ್ಯವನೋಽಸ್ಯ ಹಿ ಪುತ್ರಸ್ತು ಇಷ್ಟಕಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭.

ದೇವಾಪಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಚ್ಯವನ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಕ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ಶನ್ತನುಸ್ತ್ವಭವದ್ರಾಜಾ ವಿದ್ವಾನ್ ವೈ ಸ ಮಹಾಭಿಷಃ । ಇಮಂ ಚೋದಾಹರನ್ತ್ಯತ್ರ ಶ್ಲೋಕಂ ಪ್ರತಿ ಮಹಾಭಿಷಮ್ ।। ೩೭.

ಶಾಂತನು ಎಂಬ ರಾಜನು ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಮಹಾನ್ ವೈದ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಮಹಾ ವೈದ್ಯನ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಂ ಯಂ ರಾಜಾ ಸ್ಪೃಶತಿ ವೈ ಜೀರ್ಣಂ ಸಮಯತೋ ನರಮ್। ಪುನರ್ಯುವಾ ಸ ಭವತಿ ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಶನ್ತನುಂ ವಿದುಃ ।। ೩೭.

ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆ ರಾಜನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ, ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ್ದವನಾದರೂ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಶಾಂತನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತತೋಽಸ್ಯ ಶನ್ತನುತ್ವಂ ವೈ ಪ್ರಜಾಸ್ವಿಹ ಪರಿಶ್ರುತಮ್। ಸ ಉಪಯೇಮೇ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ಶನ್ತನು ರ್ಜಾಹ್ನವೀಂ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಇದರಿಂದ ಶಾಂತನುವಿನ ಹೆಸರು ಪ್ರಜೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ರಾಜ ಶಾಂತನು ಜಾಹ್ನವಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ತಸ್ಯಾಂ ದೇವವ್ರತಂ ಭೀಷ್ಮಂ ಪುತ್ರಂ ಸೋಽಜನಯತ್ಪ್ರಭುಃ । ಸ ಚ ಭೀಷ್ಮ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೭.

ಅವಳಿಂದ ದೇವವ್ರತನೆಂಬ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಶಾಂತನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಭೀಷ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದು, ಪಾಂಡವರ ಪಿತಾಮಹನು.

ಕಾಲೇ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ್ತು ಶನ್ತನು ರ್ಜನಯತ್ಸುತಮ್। ಶನ್ತನೋರ್ದಯಿತಂ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಜಾಹಿತಕರಮ್ಪ್ರಭುಮ್। ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಶ್ಚೈವ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವೈಚಿತ್ರವೀರ್ಯಕೇ ।। ೩೭.

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಾಂತನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರನಾದ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನನ್ನು ಪಡೆದನು. ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಕೂಡ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಞ್ಚ ಪಾಣ್ಡುಞ್ಚ ವಿದುರಞ್ಚಾಪ್ಯಜೀಜನತ್। ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಾತ್ತು ಗಾನ್ಧಾರೀ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸುಷುವೇ ಶತಮ್ ।। ೩೭.

ಅವನಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ವಿದುರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಂದ ಗಾಂಧಾರಿ ನೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ತೇಷಾಂ ದುರ್ಯೋಧನೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಸರ್ವ್ವಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಸ ಪ್ರಭುಃ। ಮಾದ್ರೀ ರಾಜ್ಞೀ ಪೃಥಾ ಚೈವ ಪಾಣ್ಡೋರ್ಭಾರ್ಯೇ ಬಭೂವತುಃ ।। ೩೭.

ಅವರಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನು ಹಿರಿಯನು, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಪೃಥೆ ಎಂಬವರು ಪಾಂಡುವಿನ ಪತ್ನಿಯರಾದರು.

ದೇವದತ್ತಾಃ ಸುತಾಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪಾಣ್ಡೋರರ್ಥೇ ವಿಜಜ್ಞಿರೇ। ಧರ್ಮ್ಮಾದ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ಜಜ್ಞೇ ವಾಯೋರ್ಜಜ್ಞೇ ವೃಕೋದರಃ ।। ೩೭.

ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಪಾಂಡುವಿಗೆ ದೇವರಿಂದ ದತ್ತವಾದ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಧರ್ಮದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ವಾಯುವಿನಿಂದ ವೃಕೋದರನು ಜನಿಸಿದರು.

ಇನ್ದ್ರಾದ್ಧನಞ್ಜಯೋ ಜಜ್ಞೇ ಶಕ್ರತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ। ಅಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ಸಹ ದೇವಶ್ಚ ನಕುಲಶ್ಚಾಪಿ ಮಾದ್ರಿಜೌ ।। ೩೭.

ಇಂದ್ರನಿಂದ ಧನಂಜಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಶೌರ್ಯ ಶಕ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ. ಅಶ್ವಿನೀದೇವರುಗಳಿಂದ ಮಾದ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಜನಿಸಿದರು.