ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಥ ವೈ ಚ್ಯವನಾದ್ಧೀಮಾನ್ ಸುದಾಸಃ ಸಮಪದ್ಯತ। ಸೌದಾಸಃ ಸಹದೇವಶ್ಚ ಸೋಮಕಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ನಂತರ, ಚ್ಯವನನಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಸುದಾಸನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಸೌದಾಸ, ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ಸೋಮಕ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.

ಅಜಮೀಢಃ ಪುನರ್ಜಾತಃ ಕ್ಷೀಣೇ ವಂಶೇ ಸ ಸೋಮಕಃ। ಸೋಮಕಸ್ಯ ಸುತೋ ಜನ್ತುರ್ಹತೇ ತಸ್ಮಿಞ್ಛತಂ ವಿಭೋ ।। ೩೭.

ವಂಶ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಅಜಮೀಢನು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು; ಅವನ ಮಗನು ಸೋಮಕ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸೋಮಕನಿಗೆ ನೂರು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ಪುಷಾಣಾಮಜಮೀಢಸ್ಯ ಸೋಮಕತ್ವೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ತೇಷಾಂ ಯವೀಯಾನ್ ಪೃಷತೋ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೩೭.

ಅಜಮೀಢನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸೋಮಕನ ಕಿರಿಯವನು ಪೃಷತನು; ಅವನು ದ್ರುಪದನ ತಾತನು.

ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಧೃಷ್ಟಕೇತುಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ। ಮಹಿಷೀ ಚಾಜಮೀಢಸ್ಯ ಧೂಮಿನೀ ಪುತ್ರಗರ್ಧಿನೀ ।। ೩೭.

ಪೃಷತನ ಮಗನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ; ಅವನ ಮಗನು ಧೃಷ್ಟಕೇತು. ಅಜಮೀಢನ ಮಹಿಷಿಯಾದ ಧೂಮಿನಿ ಪುತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ಪುನರ್ಭವೇ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಶತಂ ವರ್ಷಾಣಿ ದುಶ್ಚರಮ್। ಹುತಾಗ್ನ್ಯನಿದ್ರಾ ಹ್ಯಭವತ್ ಪವಿತ್ರಮಿತಭೋಜನಾ ।। ೩೭.

ಪುನರ್ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು; ಸ್ವಲ್ಪ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ಹೋಮಾಗ್ನಿಯ ಬಳಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಇದ್ದಳು.

ಅಹೋರಾತ್ರಂ ಕುಶೇಷ್ವೇವ ಸುಷ್ವಾಪ ಸುಮಹಾವ್ರತಾ। ತಸ್ಯಾಂ ವೈ ಧೂಮ್ರವರ್ಣಾಯಾಮಜಮೀಢಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೭.

ಆ ಮಹಾವ್ರತೆಯಾದಳು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕುಶದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಧೂಮ್ರವರ್ಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಅಜಮೀಢನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಋಕ್ಷಂ ಸಂಜನಯಾಮಾಸ ಧೂಮ್ರವರ್ಣ ಸಿತಾಗ್ರಜಮ್। ಋಕ್ಷಾತ್ ಸಂವರಣೋ ಜಜ್ಞೇ ಕುರುಃ ಸಂವರಣಾದಭೂತ್ ।। ೩೭.

ಅವನು ಧೂಮ್ರವರ್ಣೆಗೆ ಸಿತಾದ ಅಣ್ಣನಾದ ಋಕ್ಷನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು. ಋಕ್ಷನಿಂದ ಸಂವರಣನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಸಂವರಣನಿಂದ ಕುರು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಯಃ ಪ್ರಯಾಗಂ ಪದಾಕ್ರಮ್ಯ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಞ್ಚಕಾರ ಹ। ಕೃಷ್ಟ್ವೈನಂ ಸುಮಹಾತೇಜಾ ವರ್ಷಾಣಿ ಸುಬಹೂನ್ಯಥ ।। ೩೭.

ಅವನು ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿದನು.

ಕೃಷ್ಯಮಾಣೇ ತದಾ ಶಕ್ರಸ್ತತ್ರಾಸ್ಯ ವರದೋ ಬಭೌ। ಪುಣ್ಯಞ್ಚ ರಮಣೀಯಞ್ಚ ಪುಣ್ಯಕೃದ್ಭಿರ್ನಿಷೇವಿತಮ್ ।। ೩೭.

ಅವನು ಹದಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇಂದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಆ ಭೂಮಿ ಪವಿತ್ರವೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿ, ಪುಣ್ಯವಂತರು ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು.

ತಸ್ಯಾನ್ವವಾಯಜಾಃ ಖ್ಯಾತಾಃ ಕುರವೋ ನೃಪಸತ್ತಮಾಃ। ಕುರೋಸ್ತು ದಯಿತಾಃ ಪುತ್ರಾಃ ಸುಧನ್ವಾ ಜಹ್ನುರೇವ ಚ ।। ೩೭.

ಅವನ ಸಂತಾನರು ಕುರುಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಕುರುನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪುತ್ರರು ಸುಧನ್ವನು ಮತ್ತು ಜಹ್ನು ಎಂಬವರು.

ಪರಿಕ್ಷಿತೋ ಮಹಾರಾಜಃ ಪುತ್ರಕಶ್ಚಾರಿಮರ್ದನಃ। ಸುಧನ್ವನಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಸುಹೋತ್ರೋ ಮತಿಮಾನ್ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಮಹಾರಾಜನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನ ಮಗ ಅರಿಮರ್ಧನ. ಸುಧನ್ವನ ವಾರಸುದಾರನು ಸುಹೋತ್ರನು, ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಚ್ಯವನಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕೋವಿದಃ। ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಕೃತಃ ಪುತ್ರ ಇಷ್ಟ್ವಾ ಯಜ್ಞೈರ್ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗ ಚ್ಯವನನು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಜನು. ಚ್ಯವನನ ಮಗ ಕೃತನು, ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ವಿಶ್ರುತಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಪುತ್ರಮಿನ್ದ್ರಸಖಂ ನೃಪಃ। ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರಂ ವೀರಂ ವಸುಂ ನಾಮಾನ್ತರಿಕ್ಷಗಮ್ ।। ೩೭.

ಆ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಸ್ನೇಹಿತನು, ವೀರನು, ವಸು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಗಿರಿಕಾ ಸಪ್ತ ಸೂನವಃ। ಮಹಾರಥೋ ಭಗಧರೋ ವಿಶ್ರುತೋ ಯೋ ಬೃಹದ್ರಥಃ ।। ೩೭.

ವಿದ್ಯೋಪರಿಚರನಿಗೆ ಗಿರಿಕಾದಿಂದ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: ಮಹಾರಥ, ಭಾಗಧರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಬೃಹದ್ರಥ.

ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಹಃ ಕುಶಶ್ಚೈವ ಯಮಾಹುರ್ಮಣಿವಾಹನಮ್। ಮಾಥೈಲ್ಯಶ್ಚ ಲಲಿತ್ಥಶ್ಚ ಮತ್ಸ್ಯಕಾಲಶ್ಚ ಸಪ್ತಮಃ ।। ೩೭.

ಪ್ರತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಕುಶನು (ಅವನು ಮಣಿವಾಹನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ), ಮಾಥೈಲ್ಯ, ಲಲಿತ್ಥ ಮತ್ತು ಏಳನೇಯವನಾಗಿ ಮತ್ಸ್ಯಕಾಲ ಎಂಬವರು.

ಬೃಹದ್ರಥಸ್ಯ ದಾಯಾದಃ ಕುಶಾಗ್ರೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ। ಕುಶಾಗ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಚೈವ ಋಷಭೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೭.

ಬೃಹದ್ರಥನ ವಾರಸುದಾರನು ಕುಶಾಗ್ರನು, ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಕುಶಾಗ್ರನ ಮಗ ಋಷಭನು, ಅವನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು.

ಋಷಭಸ್ಯಾಪಿ ದಾಯಾದಃ ಪುಷ್ಪವಾನ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ। ವಿಕ್ರಾನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾ ಸತ್ಯಹಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಋಷಭನ ವಾರಸುದಾರನು ಪುಷ್ಪವಾನ್, ಅವನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು. ಪುಷ್ಪವಾನ್ನ ಮಗ ವೀರನಾದ ಸತ್ಯಹಿತ ರಾಜನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಸುಧನ್ವಾ ಚ ತಸ್ಮಾದೂರ್ಜ್ಜಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಊರ್ಜ್ಜಸ್ಯ ನಭಸಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗ ಸುಧನ್ವನು, ಅವನಿಂದ ಉರ್ಜ್ಜ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಉರ್ಜ್ಜನ ಮಗ ನಭಸನು, ಅವನಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೀರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಶಕಲೇ ದ್ವೇ ಸ ವೈ ಜಾತೋ ಜರಯಾ ಸನ್ಧಿತಸ್ತು ಸಃ। ಜರಾಸನ್ಧೋ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಜರಯಾ ಸನ್ಧಿತಸ್ತು ಸಃ ।। ೩೭.

ಅವನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವು ಜರೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಜರಾಸಂಧನು, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಅವನು, ಜರೆಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಸರ್ವಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಜೇತಾಽಸೌ ಜರಾಸನ್ಧೋ ಮಹಾಬಲಃ। ಜರಾಸನ್ಧಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಸಹದೇವಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೩೭.

ಜರಾಸಂಧನು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಜರಾಸಂಧನ ಮಗ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಸಹದೇವನು.

ಸಹತೇವಾತ್ಮಜಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೋಮಾಧಿಃ ಸುಮಹಾತಪಾಃ। ಶ್ರುತಶ್ರುವಸ್ತು ಸೋಮಾಧೇರ್ಮಾಗಧಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೩೭.

ಸಹದೇವನ ಮಗ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಸೋಮಾಧಿ, ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ಸುಳ್ಳವನು. ಸೋಮಾಧಿಯಿಂದ ಶ್ರುತಶ್ರು ಜನಿಸಿದನು, ಅವನು ಮಾಗಧನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಪರಿಕ್ಷಿತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಬಭೂವ ಜನಮೇಜಯಃ। ಶ್ರುತಸೇನಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಭೀಮಸೇನೋಽಪಿ ನಾಮತಃ ।। ೩೭.

ಪರೀಕ್ಷಿತನ ವಾರಸುದಾರನು ಜನಮೇಜಯ. ಶ್ರುತಸೇನನ ವಾರಸುದಾರನು ಭೀಮಸೇನ, ಅವನು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಜಹ್ನುಸ್ತ್ವಜನಯತ್ಪುತ್ರಂ ಸುರಥಂ ನಾಮ ಭೂಮಿಪಮ್। ಸುರಥಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ವೀರೋ ರಾಜಾ ವಿದೂರಥಃ ।। ೩೭.

ಜಹ್ನುನು ಸುರಥ ಎಂಬ ಭೂಪಾಲನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದನು. ಸುರಥನ ವಾರಸುದಾರನು ವೀರನಾದ ರಾಜ ವಿದ್ಯೂರಥ.

ವಿದೂರಥಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ಸಾರ್ವಭೌಮಾ ಜ್ಜಯತ್ಸೇನ ಆರಾಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ವಿದ್ಯೂರಥನ ಮಗ ಸಾರ್ವಭೌಮನೆಂದು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು. ಸಾರ್ವಭೌಮನ ಮಗ ಜಯತ್ಸೇನ, ಅವನ ಮಗ ಆರಾಧಿತ.

ಆರಾಧಿತೋ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಅಯುತಾಯುಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಅಕ್ರೋಧನೋಽಯುತಾಯೋಽಸ್ತು ತಸ್ಮಾದ್ದೇವಾತಿಥಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಆರಾಧಿತನು ಮಹಾಸತ್ತ್ವನು, ಅವನು ಅಯುತಾಯು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಯುತಾಯುನ ಮಗ ಅಕ್ರೋಧನ, ಅವನಿಂದ ದೇವಾತಿಥಿ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಾತಿಥೇಸ್ತು ದಾಯಾದ ಋಕ್ಷ ಏವ ಬಭೂವ ಹ। ಭೀಮಸೇನಸ್ತಥಾ ಋಕ್ಷಾದ್ದಿಲೀಪಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ದೇವಾತಿಥಿಯ ವಾರಸುದಾರನು ಋಕ್ಷ. ಋಕ್ಷನಿಂದ ಭೀಮಸೇನ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಮಗ ದಿಲೀಪ.

ದಿಲೀಪಸೂನುಃ ಪ್ರತಿಪಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ದೇವಾಪಿಃ ಶನ್ತನುಶ್ಚೈವ ಬಾಹ್ಲೀಕಶ್ಚೈವ ತೇ ತ್ರಯಃ ।। ೩೭.

ದಿಲೀಪನ ಮಗ ಪ್ರತಿಪನು, ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು: ದೇವಾಪಿ, ಶಂತನು ಮತ್ತು ಬಹ್ಲಿಕ—ಈ ಮೂವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

ಬಾಹ್ಲೀಕಸ್ಯ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಪ್ತಬಾಹ್ಲೀಶ್ವರೋ ನೃಪಃ। ಬಾಹ್ಲೀಕಸ್ಯ ಸುತಶ್ಚೈವ ಸೋಮದತ್ತೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೭.

ಬಾಹ್ಲೀಕನಿಗೆ ಏಳು ಬಾಹ್ಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯವಿರುವ ರಾಜನು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬಾಹ್ಲೀಕನ ಮಗನಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸೋಮದತ್ತನು ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಜಜ್ಞಿರೇ ಸೋಮದತ್ತಾತ್ತು ಭೂರಿರ್ಭೂರಿಶ್ರವಾಃ ಶಲಃ । ದೇವಾಪಿಸ್ತು ಪ್ರವವ್ರಾಜ ವನಂ ಧರ್ಮ್ಮಪರೀಪ್ಸಯಾ ।। ೩೭.

ಸೋಮದತ್ತನಿಂದ ಭೂರಿ, ಭೂರಿಶ್ರವ ಮತ್ತು ಶಲ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ದೇವಾಪಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.