ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೃಷೋಸ್ತು ಸುಕೃತಿರ್ನಾಮ ಸುಕೃತೇನೇಹ ಕರ್ಮಣಾ। ಜಜ್ಞೇ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತೋ ವಿಬ್ರಾಜಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ವೃಷನಿಗೆ ಸುಕೃತಿಯೆಂಬ ಪುತ್ರನು, ಅವನು ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಭ್ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆದನು.

ವಿಭ್ರಾಜಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದಸ್ತ್ವಣುಹೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಬಭೂವ ಶುಕಜಾಮಾತಾ ಋಚೀಭರ್ತ್ತಾ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೭.

ವಿಭ್ರಾಜನಿಗೆ ಅಣುಹ ಎಂಬ ರಾಜನಾದ ಪುತ್ರನು. ಅವನು ಶುಕನ ಅಳಿಯನೂ, ಋಷಿಯ ತಂದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದನು, ಅವನು ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯವನು.

ಅಣುಹಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಮಹಾತಪಾಃ। ಯೋಗಸೂನುಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋಽಭವನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅಣುಹನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ ಎಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಪುತ್ರನು. ಅವನಿಗೆ ಯೋಗಸೂನು ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನು ರಾಜನಾದನು.

ವಿಬ್ರಾಜಪುತ್ರಾ ರಾಜಾನಃ ಕುಕೃತೇನೇಹ ಕರ್ಮ್ಮಣಾ। ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಉದಕ್ಸೇನೋ ಬಭೂವ ಹ ।। ೩೭.

ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಪುತ್ರರು, ತಪ್ಪು ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜರಾಗಿದರು. ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನ ಮಗನಿಗೆ ಉದಕ್ಸೇನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು.

ಭಲ್ಲಾಟಸ್ತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಪುರಾಹತಃ। ಭಲ್ಲಾಟಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾಸೀಜ್ಜನಮೇಜಯಃ। ಉಗ್ರಾಯುಧೇನ ತಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಸರ್ವೇ ನೀಪಾಃ ಪ್ರಣಾಶಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ಭಲ್ಲಾಟ ಎಂಬ ವಾರಸುದಾರನು, ಅವನೇ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಭಲ್ಲಾಟನಿಗೆ ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ವಾರಸುದಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗಾಗಿ ಉಗ್ರಾಯುಧನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ಉಗ್ರಾಯುಧಃ ಕಸ್ಯ ಸುತಃ ಕಸ್ಮಿನ್ ವಂಶೇ ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ। ಕಿಮರ್ಥಞ್ಚೈವ ನೀಪಾಸ್ತೇ ತೇನ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣಾಶಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಉಗ್ರಾಯುಧನು ಯಾರ ಮಗನು? ಅವನು ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು? ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಾಶಮಾಡಿದನು?

ದ್ವಿಮೀಢಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಜಜ್ಞೇ ಯವೀನರಃ। ಧೃತಿಮಾಂಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ತಸ್ಯ ಸತ್ಯಧೃತಿಃ ಸುತಃ ।। ೩೭.

ದ್ವಿಮೀಢನಿಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯವೀನರ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು, ಅವನ ಮಗನು ಸತ್ಯಧೃತಿ.

ಅಥ ಸತ್ಯಧೃತೇಃ ಪುತ್ರೋ ದೃಢನೇಮಿಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ದೃಢನೇಮಿಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸುವರ್ಮಾ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಸತ್ಯಧೃತಿಯ ಮಗನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದೃಢನೇಮಿ. ದೃಢನೇಮಿಗೆ ಸುವರ್ಮಾ ಎಂಬ ರಾಜಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಆಸೀತ್ಸುವರ್ಮ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಃ ಸಾರ್ವಭೌಮಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮೇಕರಾಡ್ಬಭೌ ।। ೩೭.

ಸುವರ್ಮನಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನು ಭೂಮಂಡಲದ ಏಕಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯಾನ್ವಯೇ ಚ ಮಹತಿ ಮಹತ್ಪೌರವನನ್ದನಃ। ಮಹತ್ಪೌರವಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ರುಕ್ಮರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಹಾ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ಪೌರವ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಮಹತ್ಪೌರವನ ಮಗನು ರುಕ್ಮರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು.

ಅಥ ರುಕ್ಮರಥಸ್ಯಾಪಿ ಸುಪಾರ್ಶ್ವೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಸುಪಾರ್ಶ್ವತನಯಶ್ಚಾಪಿ ಸುಮತಿರ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ರುಕ್ಮರಥನ ಮಗನು ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಎಂಬ ರಾಜನು. ಸುಪಾರ್ಶ್ವನ ಮಗನು ಧರ್ಮಪರನಾದ ಸುಮತಿ.

ಸುಮತೇರಪಿ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ಸನ್ನತಿಮಾನ್ ಪ್ರಭುಃ। ತಸ್ಯಾಸೀತ್ಸನತಿರ್ನಾಮ ಕೃತಸ್ತಸ್ಯ ಸುತೋಽಭವತ್ ।। ೩೭.

ಸುನತಿಯ ಮಗನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ವಿನಯಶೀಲನೂ ಆದ ಸನತಿ ಎಂಬ ರಾಜನು. ಅವನ ಮಗನು ಕೃತ ಎಂಬನು.

ಶಿಷ್ಯೋ ಹಿರಣ್ಯನಾಭೇಸ್ತು ಕೌಥುಮಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಧಾ ತೇನ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತಾಃ ಸಾಮಸಂಹಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕೌತುಮ ಹಿರಣ್ಯನಾಭನ ಶಿಷ್ಯನು. ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು.

ಸ್ಮೃತಾಸ್ತೇ ಪ್ರಾಚ್ಯನಾಮಾನಃ ಕಾರ್ತ್ತಾಃ ಸಾಮ್ನಾನ್ತು ಸಾಮಗಾಃ । ಕಾರ್ತಿರುಗ್ರಾಯುಧಃ ಸೋಽಥ ವೀರಃ ಪೌರವನನ್ದನಃ ।। ೩೭.

ಆ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವದ ಶಾಖೆಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಗರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ತಿ ಉಗ್ರಾಯುಧನು ಪೌರವ ವಂಶದ ವೀರನಾಗಿದ್ದನು.

ಬಭೂವ ಯೇನ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಪೃಷತಸ್ಯ ಪಿತಾಮಹಃ। ನೀಲೋ ನಾಮ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪಞ್ಚಾಲಾಧಿಪತಿರ್ಹತಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಂದ, ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಪೃಷತನ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ನೀಲ ಎಂಬ ಪಂಚಾಲಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.

ಉಗ್ರಾಯುಧಸ್ಯ ದಾಯಾದಃ ಕ್ಷೇಮೋ ನಾಮ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಕ್ಷೇಮಾತ್ಸು ವೀರಃ ಸಂಜಜ್ಞೇ ಸುವೀರಸ್ಯ ನೃಪಞ್ಜಯಃ। ನೃಪಞ್ಜಯಾದ್ವೀರರಥೋ ಇತ್ಯೇತೇ ಪೌರವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೭.

ಉಗ್ರಾಯುಧನ ವಾರಸುದಾರನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕ್ಷೇಮ. ಕ್ಷೇಮನಿಗೆ ವೀರನಾದ ಸುವೀರ, ಸುವೀರನಿಗೆ ನೃಪಂಜಯ, ನೃಪಂಜಯನಿಗೆ ವೀರರಥ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು. ಇವರನ್ನು ಪೌರವರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಜಮೀಢಸ್ಯ ನೀಲಿನ್ಯಾಂ ನೀಲಃ ಸಮಭವನ್ನೃಪಃ। ನೀಲಸ್ಯ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಸುಶಾನ್ತಿರಭ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೭.

ಅಜಮೀಢ ಮತ್ತು ನೀಲಿನಿಯಿಂದ ನೀಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಶಾಂತಿ ಎಂಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು.

ಪುರುಜಾನುಃ ಸುಶಾನ್ತೇಸ್ತು ರಿಕ್ಷಸ್ತು ಪುರುಜಾನುಜಃ। ತತಸ್ತು ರಿಕ್ಷದಾಯಾದಾ ಭೇದಾಶ್ಚ ತನಯಾಸ್ತ್ವಿಮೇ ।। ೩೭.

ಸುಶಾಂತಿಯ ಮಗನು ಪುರುಜಾನು, ಪುರುಜಾನುವಿಗೆ ರಿಕ್ಷ ಎಂಬ ಮಗನು. ನಂತರ ರಿಕ್ಷನಿಂದ ಈ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಮುದ್ಗಲಃ ಸೃಞ್ಜಯಶ್ಚೈವ ರಾಜಾ ಬೃಹದಿಷುಸ್ತಥಾ । ಯವೀಯಾಂಶ್ಚಾಪಿ ವಿಕ್ರಾನ್ತಃ ಕಮ್ಪಿಲ್ಯಶ್ಚೈವ ಪಞ್ಚಮಃ ।। ೩೭.

ಮುದ್ಗಲ, ಸೃಂಜಯ, ರಾಜನಾದ ಬೃಹದಿಷು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯವೀಯಾನ್ ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನಾಗಿ ಕಮ್ಪಿಲ್ಯ.

ಪಞ್ಚಾನಾಂ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಾಯ ಪಿತೈತಾನಭ್ಯಭಾಷತ। ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಪಞ್ಚೈತಾನ್ ಸ್ಫೀತಾ ಜನಪದಾ ಯುತಾಃ ।। ೩೭.

ಈ ಐವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವರ ತಂದೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಐದು ಜನರು ಪ್ರಬಲವಾದ ಜನಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.'

ಅಲಂ ಸಂರಕ್ಷಣೇ ತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚಾಲಾ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಾಃ। ಮುದ್ಗಲಸ್ಯಾಪಿ ಮೌದ್ಗಲ್ಯಾಃ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತದ್ವಿಜಾತಯಃ ।। ೩೭.

ಅವರ ರಕ್ಷಣೆ ಸಾಕು; ಅವರು ಪಂಚಾಲರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುದ್ಗಲನಿಂದ ಮೌದ್ಗಲ್ಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದ ದ್ವಿಜರು.

ಏತೇ ಹ್ಯಙ್ಗಿರಸಃ ಪಕ್ಷೇ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ ಕಣ್ಠಮುದ್ಘಲಾಃ । ಮುದ್ಘಲಸ್ಯ ಸುತೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಃ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೭.

ಈ ಅಂಗಿರಸ ವಂಶಸ್ಥರು, ಕಂಠ ಕುಲದ ಮುದ್ಘಲರು ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುದ್ಘಳನ ಹಿರಿಯ ಮಗನು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವನು, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.

ಇನ್ದ್ರಸೇನಾ ಯತೋ ಗರ್ಭಂ ಬಧ್ಯಶ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ। ಬಧ್ಯಶ್ವಾನ್ಮಿಥುನಂ ಜಜ್ಞೇ ಮೇನಕಾ ಇತಿ ನಃ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೩೭.

ಇಂದ್ರಸೇನಾಳಿಗೆ ಗರ್ಭವಾಗಿದ್ದು, ಅವಳಿಂದ ಬಧ್ಯಶ್ವನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಬಧ್ಯಶ್ವನಿಂದ ಜೋಡಿ ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರೆಂದರೆ ಮೆನಕೆಯೆಂದು ನಾವು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ.

ದಿವೋದಾಸಶ್ಚ ರಾಜರ್ಷಿರಹಲ್ಯಾ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀ। ಶಾರದ್ವತಸ್ತು ದಾಯಾದಮಹಲ್ಯಾ ಸಮಸೂಯತ ।। ೩೭.

ದಿವೋದಾಸ ಎಂಬ ರಾಜರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಅಹಲ್ಯಾ—ಅಹಲ್ಯಾ ಶಾರದ್ವತರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಸಂತಾನವಾಗಿ ಪಡೆದಳು.

ಶತಾನನ್ದಮೃಷಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತಸ್ಯಾಪಿ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ। ಪುತ್ರಃ ಸತ್ಯಧೃತಿರ್ನಾಮ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಃ ।। ೩೭.

ಅಹಲ್ಯೆಗೆ ಜನಿಸಿದ ಶತಾನಂದನು ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಅವನ ಮಗನು ಸತ್ಯಧೃತಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದನು.

ಅಥ ಸತ್ಯಧೃತೇಃ ಶುಕ್ರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಪ್ಸರಸಮಗ್ರತಃ। ಪ್ರಚಸ್ಕನ್ದೇ ಶರಸ್ತಮ್ಬೇ ಮೈಥುನಂ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೩೭.

ನಂತರ, ಸತ್ಯಧೃತಿಯು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಅಪ್ಸರೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವನ ವೀರ್ಯವು ಕಬ್ಬಿನ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಕೃಪಯಾ ತಚ್ಚ ಜಗ್ರಾಹ ಶನ್ತನುರ್ಮೃಗಯಾಂ ಗತಃ। ಕೃಪಃ ಸ್ಮೃತಃ ಸ ವೈ ತಸ್ಮಾದ್ಗೌತಮೀ ಚ ಕೃಪೀ ತಥಾ ।। ೩೭.

ಆ ಮಗುವನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ, ವನ್ಯಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋದ ಶಂತನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ಕೃಪನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಅವನಿಂದ ಗೌತಮೀ ಎಂಬ ಕೃಪಿಯೂ ಜನಿಸಿದಳು.

ಏತೇ ಶಾರದ್ವತಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಋತಥ್ಯೋ ಗೌತಮಾನ್ವಯಃ। ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದಿವೋದಾಸಸ್ಯ ಸನ್ತತಿಮ್ ।। ೩೭.

ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಶಾರದ್ವತ ವಂಶದ ಋತಥ್ಯರು, ಗೌತಮ ಕುಲದವರು. ಈಗ ನಾನು ದಿವೋದಾಸನ ಸಂತತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ದಿವೋದಾಸಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೋ ಮಿತ್ರಯುರ್ನೃಪಃ। ಮೈತ್ರೇಯಸ್ತು ತತೋ ಜಜ್ಞೇ ಸ್ಮೃತಾ ಏತೇಽಪಿ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ ।। ೩೭.

ದಿವೋದಾಸನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಮಿತ್ರಯು ಎಂಬ ರಾಜನು. ಮಿತ್ರಯುವಿನಿಂದ ಮೈತ್ರೇಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಈ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.