ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಜಮೀಢಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ಶಭಾಃ ಶುಭಕುಲೋದ್ವಹಾಃ। ತಪಸೋಽನ್ತೇ ಸುಮಹತೋ ರಾಜ್ಞೋ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ ।। ೩೭.

ಅಜಮೀಢನ ಪುತ್ರರು ಶಭರು, ಉತ್ತಮ ಕುಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವರು. ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಧರ್ಮಪಾಲಕರಾದ ರಾಜರು.

ಭರದ್ವಾಜಪ್ರಸಾದೇನ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಮ್। ಅಜ ಮೀಢಸ್ಯ ಕೇಶಿನ್ಯಾಂ ಕಣ್ಠಃ ಸಮಭವತ್ಕಿಲ ।। ೩೭.

ಭರದ್ವಾಜನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವರ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ: ಅಜಮೀಢನು ಕೇಶಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಠನನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಮೇಧಾತಿಥಿಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಮಾತ್ ಕಣ್ಠಾಯನಾ ದ್ವಿಜಾಃ। ಅಜಮೀಢಸ್ಯ ಧೂಮಿನ್ಯಾಂ ಜಜ್ಞೇ ಬೃಹದ್ವಸುರ್ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ಮೇಧಾತಿಥಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು. ಅವನಿಂದ ಕಣ್ಠಾಯನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಉಂಟಾದರು. ಅಜಮೀಢನು ಧೂಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ವಸು ಎಂಬ ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಬೃಹದ್ವಸೋರ್ಬೃಹದ್ವಿಷ್ಣುಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾಬಲಃ। ಬೃಹತ್ಕರ್ಮಾ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಬೃಹದ್ರಥಃ ।। ೩೭.

ಬೃಹದ್ವಸುಗೆ ಬೃಹದ್ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಮಹಾಬಲಿಯ ಪುತ್ರನು. ಅವನಿಗೆ ಬೃಹತ್ಕರ್ಮ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ಅವನಿಗೆ ಬೃಹದ್ರಥನು.

ವಿಶ್ವಜಿತ್ತನಯಸ್ತಸ್ಯ ಸೇನಜಿತ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ಅಥ ಸೇನಜಿತಃ ಪುತ್ರಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಲೋಕವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ವಿಶ್ವಜಿತ್‌ಗೆ ಸೇನಜಿತ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು. ಸೇನಜಿತ್‌ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು.

ರುಚಿರಾಶ್ವಶ್ಚ ಕಾವ್ಯಶ್ಚ ರಾಮೋ ದೃಢಧನುಸ್ತಥಾ। ವತ್ಸಶ್ಚಾವನ್ತಕೋ ರಾಜಾ ಯಸ್ಯ ತೇ ಪರಿವತ್ಸರಾಃ ।। ೩೭.

ರುಚಿರಾಶ್ವ, ಕಾವ್ಯ, ದೃಢಧನುಸಿನ ರಾಮ ಮತ್ತು ವತ್ಸ ಎಂಬ ಅವಂತಕ ರಾಜನು. ಇವರನ್ನು ಪರಿವತ್ಸರರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ರುಚಿರಾಶ್ವಸ್ಯ ದಾಯಾದಃ ಪೃಥುಷೇಣೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಪೃಥುಷೇಣಸ್ಯ ಪಾರಸ್ತು ಪಾರಾನ್ನೀಪೋಽಥ ಜಜ್ಞಿವಾನ್ ।। ೩೭.

ರುಚಿರಾಶ್ವನಿಗೆ ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ಪೃಥುಶೇಣ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು. ಪೃಥುಶೇಣನಿಗೆ ಪಾರ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ಪಾರನಿಂದ ನೀಪನು ಜನಿಸಿದನು.

ಯಸ್ಯ ಚೈಕಶತಞ್ಚಾಸೀತ್ ಪುತ್ರಾಣಾಮಿತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್। ನೀಪಾ ಇತಿ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ರಾಜಾನಃ ಸರ್ವ ಏವ ತೇ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಆ ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ನೀಪರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ತೇಷಾಂ ವಂಶಕರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಜಾಸೀತ್ಕೀರ್ತ್ತಿವರ್ದ್ಧನಃ। ಕಾಮ್ಪಿಲ್ಯೇ ಸಮರೋ ನಾಮ ಸ ಚೇಷ್ಟಸಮರೋಽಭವತ್ ।। ೩೭.

ಅವರಲ್ಲಿ ವಂಶ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜನು ಕೀರ್ತಿವರ್ಧನ. ಕಾಂಪಿಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು, ಅವನು ಚೇಷ್ಟಸಮರ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಸಮರಸ್ಯ ಪರಃ ಪಾರಃ ಸತ್ವದಶ್ಚ ಇತಿ ತ್ರಯಃ। ಪುತ್ರಾಃ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತಾಃ ಪಾರಪುತ್ರೋ ವೃಷುರ್ಬಭೌ ।। ೩೭.

ಸಮರನಿಗೆ ಪಾರ, ಸತ್ವದ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ, ಈ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು. ಪಾರನಿಗೆ ವೃಷ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು.

ವೃಷೋಸ್ತು ಸುಕೃತಿರ್ನಾಮ ಸುಕೃತೇನೇಹ ಕರ್ಮಣಾ। ಜಜ್ಞೇ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತೋ ವಿಬ್ರಾಜಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ವೃಷನಿಗೆ ಸುಕೃತಿಯೆಂಬ ಪುತ್ರನು, ಅವನು ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಭ್ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆದನು.

ವಿಭ್ರಾಜಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದಸ್ತ್ವಣುಹೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಬಭೂವ ಶುಕಜಾಮಾತಾ ಋಚೀಭರ್ತ್ತಾ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೭.

ವಿಭ್ರಾಜನಿಗೆ ಅಣುಹ ಎಂಬ ರಾಜನಾದ ಪುತ್ರನು. ಅವನು ಶುಕನ ಅಳಿಯನೂ, ಋಷಿಯ ತಂದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದನು, ಅವನು ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯವನು.

ಅಣುಹಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಮಹಾತಪಾಃ। ಯೋಗಸೂನುಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋಽಭವನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅಣುಹನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ ಎಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಪುತ್ರನು. ಅವನಿಗೆ ಯೋಗಸೂನು ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನು ರಾಜನಾದನು.

ವಿಬ್ರಾಜಪುತ್ರಾ ರಾಜಾನಃ ಕುಕೃತೇನೇಹ ಕರ್ಮ್ಮಣಾ। ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಉದಕ್ಸೇನೋ ಬಭೂವ ಹ ।। ೩೭.

ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಪುತ್ರರು, ತಪ್ಪು ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜರಾಗಿದರು. ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನ ಮಗನಿಗೆ ಉದಕ್ಸೇನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು.

ಭಲ್ಲಾಟಸ್ತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಪುರಾಹತಃ। ಭಲ್ಲಾಟಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾಸೀಜ್ಜನಮೇಜಯಃ। ಉಗ್ರಾಯುಧೇನ ತಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಸರ್ವೇ ನೀಪಾಃ ಪ್ರಣಾಶಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ಭಲ್ಲಾಟ ಎಂಬ ವಾರಸುದಾರನು, ಅವನೇ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಭಲ್ಲಾಟನಿಗೆ ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ವಾರಸುದಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗಾಗಿ ಉಗ್ರಾಯುಧನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ಉಗ್ರಾಯುಧಃ ಕಸ್ಯ ಸುತಃ ಕಸ್ಮಿನ್ ವಂಶೇ ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ। ಕಿಮರ್ಥಞ್ಚೈವ ನೀಪಾಸ್ತೇ ತೇನ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣಾಶಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಉಗ್ರಾಯುಧನು ಯಾರ ಮಗನು? ಅವನು ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು? ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಾಶಮಾಡಿದನು?

ದ್ವಿಮೀಢಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಜಜ್ಞೇ ಯವೀನರಃ। ಧೃತಿಮಾಂಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ತಸ್ಯ ಸತ್ಯಧೃತಿಃ ಸುತಃ ।। ೩೭.

ದ್ವಿಮೀಢನಿಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯವೀನರ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು, ಅವನ ಮಗನು ಸತ್ಯಧೃತಿ.

ಅಥ ಸತ್ಯಧೃತೇಃ ಪುತ್ರೋ ದೃಢನೇಮಿಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ದೃಢನೇಮಿಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸುವರ್ಮಾ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಸತ್ಯಧೃತಿಯ ಮಗನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದೃಢನೇಮಿ. ದೃಢನೇಮಿಗೆ ಸುವರ್ಮಾ ಎಂಬ ರಾಜಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಆಸೀತ್ಸುವರ್ಮ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಃ ಸಾರ್ವಭೌಮಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮೇಕರಾಡ್ಬಭೌ ।। ೩೭.

ಸುವರ್ಮನಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನು ಭೂಮಂಡಲದ ಏಕಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯಾನ್ವಯೇ ಚ ಮಹತಿ ಮಹತ್ಪೌರವನನ್ದನಃ। ಮಹತ್ಪೌರವಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ರುಕ್ಮರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಹಾ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ಪೌರವ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಮಹತ್ಪೌರವನ ಮಗನು ರುಕ್ಮರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು.

ಅಥ ರುಕ್ಮರಥಸ್ಯಾಪಿ ಸುಪಾರ್ಶ್ವೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಸುಪಾರ್ಶ್ವತನಯಶ್ಚಾಪಿ ಸುಮತಿರ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ರುಕ್ಮರಥನ ಮಗನು ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಎಂಬ ರಾಜನು. ಸುಪಾರ್ಶ್ವನ ಮಗನು ಧರ್ಮಪರನಾದ ಸುಮತಿ.

ಸುಮತೇರಪಿ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ಸನ್ನತಿಮಾನ್ ಪ್ರಭುಃ। ತಸ್ಯಾಸೀತ್ಸನತಿರ್ನಾಮ ಕೃತಸ್ತಸ್ಯ ಸುತೋಽಭವತ್ ।। ೩೭.

ಸುನತಿಯ ಮಗನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ವಿನಯಶೀಲನೂ ಆದ ಸನತಿ ಎಂಬ ರಾಜನು. ಅವನ ಮಗನು ಕೃತ ಎಂಬನು.

ಶಿಷ್ಯೋ ಹಿರಣ್ಯನಾಭೇಸ್ತು ಕೌಥುಮಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಧಾ ತೇನ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತಾಃ ಸಾಮಸಂಹಿತಾಃ ।। ೩೭.

ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕೌತುಮ ಹಿರಣ್ಯನಾಭನ ಶಿಷ್ಯನು. ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು.

ಸ್ಮೃತಾಸ್ತೇ ಪ್ರಾಚ್ಯನಾಮಾನಃ ಕಾರ್ತ್ತಾಃ ಸಾಮ್ನಾನ್ತು ಸಾಮಗಾಃ । ಕಾರ್ತಿರುಗ್ರಾಯುಧಃ ಸೋಽಥ ವೀರಃ ಪೌರವನನ್ದನಃ ।। ೩೭.

ಆ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವದ ಶಾಖೆಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಗರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ತಿ ಉಗ್ರಾಯುಧನು ಪೌರವ ವಂಶದ ವೀರನಾಗಿದ್ದನು.

ಬಭೂವ ಯೇನ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಪೃಷತಸ್ಯ ಪಿತಾಮಹಃ। ನೀಲೋ ನಾಮ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪಞ್ಚಾಲಾಧಿಪತಿರ್ಹತಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಂದ, ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಪೃಷತನ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ನೀಲ ಎಂಬ ಪಂಚಾಲಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.

ಉಗ್ರಾಯುಧಸ್ಯ ದಾಯಾದಃ ಕ್ಷೇಮೋ ನಾಮ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಕ್ಷೇಮಾತ್ಸು ವೀರಃ ಸಂಜಜ್ಞೇ ಸುವೀರಸ್ಯ ನೃಪಞ್ಜಯಃ। ನೃಪಞ್ಜಯಾದ್ವೀರರಥೋ ಇತ್ಯೇತೇ ಪೌರವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೭.

ಉಗ್ರಾಯುಧನ ವಾರಸುದಾರನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕ್ಷೇಮ. ಕ್ಷೇಮನಿಗೆ ವೀರನಾದ ಸುವೀರ, ಸುವೀರನಿಗೆ ನೃಪಂಜಯ, ನೃಪಂಜಯನಿಗೆ ವೀರರಥ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು. ಇವರನ್ನು ಪೌರವರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಜಮೀಢಸ್ಯ ನೀಲಿನ್ಯಾಂ ನೀಲಃ ಸಮಭವನ್ನೃಪಃ। ನೀಲಸ್ಯ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಸುಶಾನ್ತಿರಭ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೭.

ಅಜಮೀಢ ಮತ್ತು ನೀಲಿನಿಯಿಂದ ನೀಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಶಾಂತಿ ಎಂಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು.

ಪುರುಜಾನುಃ ಸುಶಾನ್ತೇಸ್ತು ರಿಕ್ಷಸ್ತು ಪುರುಜಾನುಜಃ। ತತಸ್ತು ರಿಕ್ಷದಾಯಾದಾ ಭೇದಾಶ್ಚ ತನಯಾಸ್ತ್ವಿಮೇ ।। ೩೭.

ಸುಶಾಂತಿಯ ಮಗನು ಪುರುಜಾನು, ಪುರುಜಾನುವಿಗೆ ರಿಕ್ಷ ಎಂಬ ಮಗನು. ನಂತರ ರಿಕ್ಷನಿಂದ ಈ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಮುದ್ಗಲಃ ಸೃಞ್ಜಯಶ್ಚೈವ ರಾಜಾ ಬೃಹದಿಷುಸ್ತಥಾ । ಯವೀಯಾಂಶ್ಚಾಪಿ ವಿಕ್ರಾನ್ತಃ ಕಮ್ಪಿಲ್ಯಶ್ಚೈವ ಪಞ್ಚಮಃ ।। ೩೭.

ಮುದ್ಗಲ, ಸೃಂಜಯ, ರಾಜನಾದ ಬೃಹದಿಷು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯವೀಯಾನ್ ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನಾಗಿ ಕಮ್ಪಿಲ್ಯ.