ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಮುದ್ಗಲಾ ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಹರಿತಾ ವಾಯವಸ್ತಥಾ। ತಥಾ ಭಾಕ್ಷಾ ಭರದ್ವಾಜಾ ಆರ್ಷಭಾಃ ಕಿಮ್ಭಯಾಸ್ತಥಾ ।। ೪.

ಮುಡ್ಗಳರು, ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧರು, ಹರಿತರು, ವಾಯವರು, ಭಾಕ್ಷರು, ಭಾರದ್ವಾಜರು, ಆರ್ಷಭರು ಮತ್ತು ಕಿಂಭಯರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಏತೇ ಹ್ಯಙ್ಗಿರಸಃ ಪಕ್ಷಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ। ಋಷ್ಯನ್ತರೇಷು ವೈ ಬಾಹ್ಯಾ ಬಹವೋಽಙ್ಗಿರಸಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪.

ಈ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಶಾಖೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇತರ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಡೆಯೂ ಅನೇಕ ಅಂಗಿರಸರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಾರೀಚಂ ಪರಿವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಂಶಮುತ್ತಮಪೂರುಷಮ್। ಯಸ್ಯಾನ್ವವಾಯೇ ಸಮ್ಭೂತಂ ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ ।। ೪.

ಈಗ ನಾನು ಮರೀಚಿಯ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷನು, ಅವನ ಸಂತಾನದಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಮರೀಚಿರಾಪಶ್ಚಕಮೇ ತಾಭಿಧ್ಯಾಯನ್ಪ್ರಜೇಪ್ಸಯಾ। ಪುತ್ರಃ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತಃ ಪ್ರಜಾವಾನ್ ಸುರುಚಿರ್ದಿತಿಃ। ಸಂಪೂಜ್ಯತೇ ಪ್ರಶಸ್ತಾಯಾಂ ಮನಸಾ ಭಾವಿತಾ ಪ್ರಭುಃ ।। ೪.

ಮರೀಚಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸಿ, ನೀರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ಆ ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ, ದಿತಿಯಂತಿರುವ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನೂ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ, ಗೌರವಪಾತ್ರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಆಹೂತಾಶ್ಚ ತತಃ ಸರ್ವಾ ಆಪಃ ಸಮವಸತ್ಪ್ರಭುಃ। ತಾಸು ಪ್ರಣಿಹಿತಾತ್ಮಾನಮೇಕಃ ಸೋಽಜನಯತ್ಪ್ರಭುಃ ।। ೪.

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ನೀರುಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಪ್ರಭುವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು. ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಪುತ್ರಮಪ್ರತಿಮನ್ನಾಮ್ನಾರಿಷ್ಟನೇಮಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಪುತ್ರಂ ಮರೀಚಂ ಸೂರ್ಯಾಭಂ ವಧೌವೇಶೋ ವ್ಯಜೀಜನತ್ ।। ೪.

ಪೂಜ್ಯನಾದ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಸಮಾನರಹಿತನಾಗಿ, ವಧೌವೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮರೀಚಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಪ್ರಧ್ಯಾಯನ್ ಹಿ ಸತಾಂ ವಾಚಂ ಪುತ್ರಾರ್ಥೀ ಸಲಿಲೇ ಸ್ಥಿತಃ। ಸಪ್ತವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತಃ ಸೋಽಪ್ರತಿಮೋಽಭವತ್ ।। ೪.

ಪುತ್ರಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸತ್ಪುರುಷರ ಮಾತನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಸಮಾನರಹಿತನಾದನು.

ಕಶ್ಯಪಃ ಸವಿತುರ್ವಿದ್ವಾಂಸ್ತೇನ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಮಃ । ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಶೇನ ಜಾಯತೇ ।। ೪.

ಸವಿತೃನ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿದ್ದ ಕಶ್ಯಪನು, ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮಾನನಾದನು. ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಭಾಗವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಕನ್ಯಾನಿಮಿತಮಿತ್ಯುಕ್ತೇ ದಕ್ಷೇಣ ಕುಪಿತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ । ಅಪಿಬತ್ಸ ತದಾ ಕಶ್ಯಂ ಕಶ್ಯಂ ಮದ್ಯಮಿಹೋಚ್ಯತೇ ।। ೪.

‘ಕನ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿ’ ಎಂದು ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಸಂತಾನಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಇಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಹಾಶ್ಚೇಕಸಾ ಹಿ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕಶ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ। ಕಶ್ಯಂ ಮದ್ಯಂ ಸ್ಮೃತಂ ವಿಪ್ರೈಃ ಕಶ್ಯಪಾನಾತ್ತು ಕಶ್ಯಪಃ ।। ೪.

ಹಶ್ಚೇಕಸ ಎಂಬುದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮದ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕಶ್ಯ ಎಂಬುದು ಮದ್ಯವೆಂದು ಋಷಿಗಳು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಶ್ಯಪನು ಕಶ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂತು.

ಕರೋತಿ ನಾಮ ಯದ್ವಾಚೋ ವಾಚಂ ಕ್ರೂರಮುದಾಹೃತಮ್। ದಕ್ಷಾಭಿಶಪ್ತಃ ಕುಪಿತಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ತೇನ ಸೋಽಭವತ್ ।। ೪.

ಕಠಿಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಕಾರಣ, ದಕ್ಷನು ಕೋಪದಿಂದ ಶಪಿಸಿದುದರಿಂದ ಕಶ್ಯಪನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಕಶ್ಯಪೇನೋಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ। ತಸ್ಮಾದ್ದಕ್ಷಃ ಕಶ್ಯಪಾಯ ಕನ್ಯಾಸ್ತಾಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ। ಸರ್ವಾಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನ್ಯಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ಲೋಕಮಾತರಃ ।। ೪.

ಆಮೇಲೆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಆಕೆಯರು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ತಾಯಿಗಳಾದರು.

ಇತ್ಯೇತಮೃಷಿಸರ್ಗನ್ತು ಪುಣ್ಯಂ ಯೋ ವೇದ ವಾರುಣಮ್। ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಪುಣ್ಯವಾನ್ ಶುದ್ಧಃ ಸುಖಮಾಪ್ನೋತ್ಯನುತ್ತಮಮ್। ಧಾರಣಾತ್ ಶ್ರವಣಾಚ್ಚೈವ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ।। ೪.

ಈ ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ಋಷಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಆಯುಷ್ಯವಂತರು, ಪುಣ್ಯವಂತರು, ಶುದ್ಧರಾದವರು ಆಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಥಾಬ್ರುವನ್ ಪುನಃ ಸರ್ವೇ ಮುನಯೋ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್। ವಿನಿವೃತ್ತೇ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗೇ ಷಷ್ಠೇ ವೈ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ಹ । ನಿಸರ್ಗಃ ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತೋಽಯಂ ಮನೋರ್ವೈವ ಸ್ವತಸ್ಯ ಹ ।। ೪.

ಆಗ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಪುನಃ ರೋಮಹರ್ಷಣನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: ‘ಇಗೋ, ಆರನೆಯ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾದ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.’

ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಜೇತಿ ವ್ಯಾದಿಷ್ಟಃ ಸ್ವಯಂ ದಕ್ಷಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ। ಸಸರ್ಜ ದಕ್ಷೋ ಭೂತಾನಿ ಗತಿಮನ್ತಿ ಧ್ರುವಾಣಿ ಚ । ಉಪಸ್ಥಿತೇಽನ್ತರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಹ ।। ೪.

ಸ್ವಯಂಭುವನ ಆದೇಶದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ದಕ್ಷನು ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆಯಿತು.

ತತಃ ಪ್ರವೃತ್ತೋ ದಕ್ಷಸ್ತುಪ್ರಜಾಃ ಸ್ರಷ್ಟುಞ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ। ಜರಾಯುಜಾ ಅಣ್ಡಜಾಶ್ಚ ಉದ್ಭಿಜ್ಜಾಃ ಸ್ವೇದಜಾಸ್ತಥಾ ।। ೪.

ಆಮೇಲೆ ದಕ್ಷನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು, ತೇವದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು ಮತ್ತು ನೆಲದಿಂದ ಮೊಳಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಬರುವವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ದಶವರ್ಷ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಪ್ತ್ವಾ ಘೋರಂ ಮಹತ್ತಪಃ। ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಯೋಗಬಲೈರಣಿಮಾದ್ಯೈರ್ವಿಶೇಷತಃ ।। ೪.

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಕ್ಷನು ಭಯಾನಕವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯೋಗಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು, ಅಣಿಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.

ಆತ್ಮಾನಂ ವ್ಯಭಜನ್ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮನುಷ್ಯೋರಗರಾಕ್ಷಸಾನ್। ದೇವಾಸುರಸಗನ್ಧರ್ವಾನ್ ದಿವ್ಯಸಂಹನನಪ್ರಜಾನ್ । ಈಶ್ವರಾನಾತ್ಮನಸ್ತುಲ್ಯಾನ್ ರೂಪದ್ರವಿಣತೇಜಸಾ ।। ೪.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಮಾನವರನ್ನು, ನಾಗರನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಅಸುರರನ್ನು, ಗಂಧರ್ವರನ್ನು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ರೂಪ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು.

ತಥೈವಾನ್ಯಾನಿ ಮುದಿತೋ ಗತಿಮನ್ತಿ ಧ್ರುವಾಣಿ ಚ। ಮಾನಸಾನ್ಯೇವ ಭೂತಾನಿ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ವಿವಿಧಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೪.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ色色 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ದಕ್ಷನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವ ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಋಷೀನ್ ದೇವಾನ್ ಸಗನ್ಧರ್ವಾನ್ ಮನುಷ್ಯೋರಗರಾಕ್ಷಸಾನ್। ಯಕ್ಷಭೂತಪಿಶಾಚಾಂಶ್ಚ ವಯಃಪಶುಮೃಗಾಂಸ್ತಥಾ ।। ೪.

ಅವನು ಋಷಿಗಳನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಗಂಧರ್ವರನ್ನು, ಮಾನವರನ್ನು, ನಾಗರನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ಯಕ್ಷರನ್ನು, ಭೂತಗಳನ್ನು, ಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು, ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು, ಹಸುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಯದಾಸ್ಯ ಮನಸಾ ಸೃಷ್ಟಾ ನ ವ್ಯವರ್ದ್ಧನ್ತ ತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಅಪಧ್ಯಾತಾ ಭಗವತಾ ಮಹಾದೇವೇನ ಧೀಮತಾ ।। ೪.

ಆದರೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಮಹಾದೇವನಾದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿದನು.

ಮೈಥುನೇನ ಚ ಭಾವೇನ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ವಿವಿಧಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಅಸಿಕ್ರೀಂ ಚಾವಹತ್ ಪತ್ನೀಂ ವೀರಣಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೪.

ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಭೋಗದ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ದಕ್ಷನು ವೀರಣನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಅಸಿಕ್ನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ಸುತಾಂ ಸುಮಹತಾ ಯುಕ್ತಾಂ ತಪಸಾ ಲೋಕಧಾರಿಣೀಮ್। ಯಯಾ ಧೃತಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಜಗತ್ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ ।। ೪.

ಅವಳು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೀರಣನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು, ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಉಳಿದಿವೆ.

ಅತ್ರಾಪ್ಯುದಾ ಹರನ್ತೀಮೌ ಶ್ಲೋಕೌ ಪ್ರಾಚೇತಸಂ ಪ್ರತಿ। ದಕ್ಷಸ್ಯೋದ್ವಹತೋ ಭಾರ್ಯಾಮಸಿಕ್ನೀಂ ವೀರಿಣೀಂ ಪರಾಮ್ ।। ೪.

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ವೀರಣನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಅಸಿಕ್ನಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಕುರಿತು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೂಪಾನಾಂ ನಿಯುತಂ ದಕ್ಷಃ ಸರ್ಪಿಣಾಂ ಸಾಭಿಮಾನಿನಾಮ್। ನದೀಗಿರಿಷು ಸರ್ಜ್ಜಂಸ್ತಾಃ ಪೃಷ್ಠತೋಽನುಯಯೌ ಪ್ರಭುಃ ।। ೪.

ದಕ್ಷನು, ಪ್ರಭುವಾಗಿ, ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅನೇಕ ನಾಗಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಋಷಿಭಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಸ್ಯತಿ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ। ಪ್ರಥಮಾತ್ರ ದ್ವಿತೀಯಾ ತು ದಕ್ಷಸ್ಯೇಹ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೪.

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ, ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವನು.'

ತಥಾಗಚ್ಛದ್ಯಥಾಕಾಲಂ ಕೂಪಾನಾಂ ನಿಯುತೇ ತು ಸಃ। ಅಸಿಕ್ನೀಂ ವೈರಿಣೀಂ ಯತ್ರ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋಽವಹತ್ ।। ೪.

ಹೀಗೆ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಆ ನಾಗಗಳ ಗುಂಪು ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ವೀರಣನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಅಸಿಕ್ನಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು.

ಅಥ ಪುತ್ರಸಹಸ್ರಂ ಸ ವೈರಿಣ್ಯಾಮಮಿತೌಜಸಾ। ಅಸಿವನ್ಯಾಂ ಜನಯಾಮಾಸ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೪.

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು, ಅಪಾರ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಭು, ಅಸಿವಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೈರಿṇಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದನು.

ತಾಂಸ್ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸ ವಿವರ್ದ್ಧಯಿಷೂನ್ ಪ್ರಜಾಃ. ದೇವರ್ಷಿಃ ಪ್ರಿಯಸಂವಾದೋ ನಾರದೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಃ। ನಾಶಾಯ ವಚನಂ ತೇಷಾಂ ಶಾಪಾಯೈವಾತ್ಮನೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೪.

ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಾರದರು, ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು, ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗದಂತೆ ಮಾಡಲು, ಅವರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಶಾಪವೂ ಬಂತು.