ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕಕ್ಷೀವಾಂಸ್ತು ತತೋ ಗತ್ವಾ ಸಹ ಪಿತ್ರಾ ಗಿರಿಪ್ರಜಾಮ್। ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಹಿ ಪಿತ್ರರ್ಥೇ ಚಚಾರ ವಿಪುಲಂ ತಪಃ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತಂದೆಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತತಃ ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ತಮಸಾ ಭಾವಿತಃ ಸವೈ। ವಿಧೂಯ ಮನುಜೋ ದೋಷಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೭.

ಅದರ ಬಳಿಕ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪಿತಾ ಚೈನಂ ಪುತ್ರವಾನಸ್ಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಭೋ। ಸತ್ಪುತ್ರೇಣ ತ್ವಯಾ ತಾತ ಕೃತಾರ್ಥೋಽಸ್ಮಿ ಯಶಸ್ವಿನಾ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಅವನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಪ್ರಭು, ನಾನು ಈಗ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮಗನಾದ ನೀನು ನನಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ.'

ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಹಿ ತತಃ ಸೋಽಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕ್ಷಯಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಸಹಸ್ರಮಸೃಜತ್ ಸುತಾನ್ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಆತನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಕೃಷ್ಣಾಙ್ಗಾ ಗೌತಮಾಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಮೃತಾಃ ಕಕ್ಷೀವತಃ ಸುತಾಃ। ಇತ್ಯೇಷ ದೀರ್ಘತಮಸೋ ಬಲೇರ್ವೈರೋಚನಸ್ಯ ವೈ ।। ೩೭.

ಕಕ್ಷೀವಾನದ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಗೌತಮರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ಅವರ ಮೈಯು ಕಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಬಲಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ದೀರ್ಘತಮಸನ ಕಥೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.

ಸಮಾಗಮಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಸನ್ತಾನಞ್ಚೋಭಯೋಸ್ತಯೋಃ। ಬಲಿಸ್ತಾನಬಿಷಿಚ್ಯೇಹ ಪಞ್ಚ ಪುತ್ರಾನಕಲ್ಮಷಾನ್ ।। ೩೭.

ಈ ಇಬ್ಬರ ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಆ ಐದು ಪಾಪರಹಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.

ಕೃತಾರ್ಥಃ ಸೋಽಪಿ ಯೋಗಾತ್ಮಾ ಯೋಗಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಚ ಪ್ರಭುಃ। ಅದೃಶ್ಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕಾಲಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಚರತ್ಯುತ ।। ೩೭.

ಅವನೂ ಕೂಡ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ, ಸಮಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ತತ್ರಾಙ್ಗಸ್ಯ ತು ರಾಜರ್ಷೇ ರಾಜಾಸೀದ್ದಧಿವಾಹನಃ। ಸಾಪರಾಧಸುದೇಷ್ಣಾಯಾ ಅನಪಾನೋಽಭವನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಯಾದ ದಧಿವಾಹನನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಸುದೇಷ್ಣೆಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಅನಪಾನ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಅನಪಾನಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ದಿವಿರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪುತ್ರೋ ದಿವಿರಥಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಧರ್ಮರಥೋ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅನಪಾನದ ಮಗನಾಗಿ ದಿವಿರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ದಿವಿರಥನ ಮಗನಾಗಿ ಧರ್ಮರಥ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಸ ವೈ ಧರ್ಮರಥಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಯೇನ ವಿಷ್ಣುಪದೇ ಗಿರೌ। ಸೋಮಃ ಶಕ್ರೇಣ ಸಹ ವೈ ಯಜ್ಞೇ ಪೀತೋ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೩೭.

ಆ ಧರ್ಮರಥನು, ವಿಷ್ಣುಪದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಇಂದ್ರನ ಜೊತೆ ಸೋಮವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದವನು.

ಸೂನುರ್ಧರ್ಮರಥಸ್ಯಾಪಿ ರಾಜಾ ಚಿತ್ರರಥೋಽಭವತ್। ಅಥ ಚಿತ್ರರಥಸ್ಯಾಪಿ ರಾಜಾ ದಶರಥಃ ಅಭವತ್। ಲೋಮಪಾದ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಯಸ್ಯ ಶಾನ್ತಾ ಸುತಾಽಭವತ್ ।। ೩೭.

ಆ ಧರ್ಮರಥನ ಮಗನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಗಿದ್ದನು. ಚಿತ್ರರಥನ ಮಗನಾಗಿ ದಶರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಲೋಮಪಾದನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನಿಗೆ ಶಾಂತಾ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು.

*(ಪಾಠಭೇದಃ) (ಮಂತ್ರೈರ್ವಾಹನಮುತ್ತಮಮ್) ಹರ್ಯ್ಯಙ್ಗಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾ ಭದ್ರರಥಃ ಕಿಲ। ಅಥ ಭದ್ರರಥಸ್ಯಾಸೀದ್ಬೃಹತ್ಕರ್ಮಾ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಃ ।। ೩೭.

ಹರ್ಯಂಗನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವನು ಭದ್ರರಥನಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ಭದ್ರರಥನ ಮಗನು ಬೃಹತ್ಕರ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು, ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಬೃಹದ್ರಥಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬೃಹನ್ಮನಾಃ। ಬೃಹನ್ಮನಾಸ್ತು ರಾಜೇನ್ದ್ರಂ ಜನಯಾಮಾಸ ವೈ ಸುತಮ್ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗನು ಬೃಹದ್ರಥನಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಬೃಹದ್ರಥನಿಂದ ಬೃಹನ್ಮನ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಬೃಹನ್ಮನನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ನಾಮ್ನಾ ಜಯದ್ರಥಂ ನಾಮ ತಸ್ಮಾದೄಢರಥೋ ನೃಪಃ। ಆಸೀದೄಢರಥಸ್ಯಾಪಿ ವಿಶ್ವಜಿಜ್ಜನಮೇಜಯಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ಜಯದ್ರಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು. ಆ ಜಯದ್ರಥನಿಂದ ಋಢರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಋಢರಥನಿಂದ ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ದಾಯಾದಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಙ್ಗೇಭ್ಯೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಕರ್ಣೋಽಭವನ್ನೃಪಃ। ಕರ್ಣಸ್ಯ ಶೂರಸೇನಸ್ತು ದ್ವಿಜ ಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಂಗ ದೇಶದವನು, ಅವನಿಂದ ಕರ್ಣನು ರಾಜನಾದನು. ಕರ್ಣನ ಮಗನು ಶೂರಸೇನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು, ಅವನು ದ್ವಿಜನಾಗಿದ್ದನು.

ಸೂತಾತ್ಮಜಃ ಕಥಂ ಕರ್ಣಃ ಕಥಂ ಚಾಙ್ಗಸ್ಯ ವಂಶಜಃ। ಏತದಿಚ್ಛಾಮಹೇ ಶ್ರೋತುಮತ್ಯರ್ಥಂ ಕುಶಲೋ ಹ್ಯಸಿ ।। ೩೭.

ಸೂತಪುತ್ರನಾದ ಕರ್ಣನು ಹೇಗೆ ಅಂಗವಂಶದವನು ಆಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದೀಯೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

ಬೃಹದ್ಭಾನೋಃ ಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ನಾಮ್ನಾ ರಾಜಾ ಬೃಹನ್ಮನಾಃ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀದ್ವಯಂ ಚಾಸೀಚ್ಚೈದ್ಯಸ್ಯೋಭೇ ಚ ತೇ ಸುತೇ ।। ೩೭.

ಬೃಹದ್ಭಾನು ಎಂಬವನ ಮಗನು ಬೃಹನ್ಮನ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಚೈದ್ಯನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ತಲಾ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದರು.

ಯಶೋದೇವೀ ಚ ಸತ್ಯಾ ಚ ತಾಭ್ಯಾಂ ವಂಶಸ್ತು ಭಿದ್ಯತೇ। ಜಯದ್ರಥಸ್ತು ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ಯಶೋದೇವ್ಯಾಂ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೭.

ಯಶೋದೇವಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾ—ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದ ವಂಶವು ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು. ಯಶೋದೇವಿಯಿಂದ ಜಯದ್ರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಾನ್ತರಃ ಸತ್ಯಾವಿಜಯೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ। ವಿಜಯಸ್ಯ ಧೃತಿಃ ಪುತ್ರ ಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧೃತವ್ರತಃ ।। ೩೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾದೇವಿಯ ಮಗನು ವಿಜಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ವಿಜಯನ ಮಗನು ಧೃತಿ, ಅವನ ಮಗನು ಧೃತವ್ರತ.

ಧೃತವ್ರತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಸತ್ಯಕರ್ಮಾ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಸತ್ಯಕರ್ಮಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸೂತಸ್ತ್ವಧಿರಥಸ್ತು ವೈ ।। ೩೭.

ಧೃತವ್ರತನ ಮಗನು ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸತ್ಯಕರ್ಮ. ಸತ್ಯಕರ್ಮನ ಮಗನು ಸೂತನು, ಅವನು ಅಧಿರಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಸ ಕರ್ಣಂ ಪರಿಜಗ್ರಾಹ ತೇನ ಕರ್ಣಸ್ತು ಸೂತಜಃ। ಏತದ್ವಃ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ಕರ್ಣೇ ಯದ್ವೈ ಪ್ರಚೋದಿತಮ್ ।। ೩೭.

ಅವನು ಕರ್ಣನನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದನು; ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ಣನು ಸೂತಪುತ್ರನಾದನು. ಕರ್ಣನ ಕುರಿತು ನೀವು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇಽಙ್ಗವಂಶಜಾಃ ಸರ್ವೇ ರಾಜಾನಃ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾ ಮಯಾ। ವಿಸ್ತರೇಣಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಚ ಪೂರೋಸ್ತು ಶ್ರೃಣುತ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೩೭.

ಈ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ಅಂಗವಂಶದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ಪೂರುವಂಶದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಪೂರೋಃ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾಬಾಹೂ ರಾಜಾಸೀಜ್ಜನಮೇಜಯಃ। ಅವಿದ್ಧಸ್ತು ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಯಃ ಪ್ರಾಚೀಮಜಯದ್ದಿಶಮ್ ।। ೩೭.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪೂರುವಿನ ಮಗನು ಮಹಾಬಾಹು ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮಗನು ಅವಿದ್ಧ, ಅವನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

ಅವಿದ್ಧತಃ ಪ್ರವೀರಸ್ತು ಮನಸ್ಯುರಭವತ್ಸುತಃ। ರಾಜಾಥೋ ಜಯದೋ ನಾಮ ಮನಸ್ಯೋರಭವತ್ಸುತಃ ।। ೩೭.

ಅವಿದ್ಧನಿಂದ ಪ್ರವೀರ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಪ್ರವೀರನ ಮಗನು ಮನಸ್ಯು. ಮನಸ್ಯುವಿನ ಮಗನು ಜಯದ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ದಾಯಾದಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯಾಸೀದ್ಧುನ್ಧುರ್ನಾಮ ಮಹೀಪತಿಃ। ಧುನ್ಧೋರ್ಬಹು ಗವೀ ಪುತ್ರಃ ಸಞ್ಜಾತಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಧುಂಧು ಎಂಬ ಮಹಾರಾಜನು. ಧುಂಧುವಿನ ಮಗನು ಬಹುಗವಿ, ಅವನ ಮಗನು ಸಂಜಾತಿ.

ಸಞ್ಜಾತೇರಥ ರೌದ್ರಾಶ್ವಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾನ್ನಿಬೋಧತ। ರೌದ್ರಾಶ್ವಸ್ಯ ಘೃತಾಚ್ಯಾಂ ವೈ ದಶಾಪ್ಸರಸಿ ಸೂನವಃ ।। ೩೭.

ಸಂಜಾತಿಯ ಮಗನು ರೌದ್ರಾಶ್ವ. ಈಗ ಆ ರೌದ್ರಾಶ್ವನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ರೌದ್ರಾಶ್ವನಿಗೆ ಘೃತಾಚಿ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆಯಿಂದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ರಜೇಯುಶ್ಚ ಕೃತೇ ಯುಶ್ಚ ವಕ್ಷೇಯುಃ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇಯು ಚ। ಘೃತೇಯುಶ್ಚ ಜಲೇಯುಶ್ಚ ಸ್ಥಲೇಯುಶ್ಚೈವ ಸಪ್ತಮಃ ।। ೩೭.

ರಾಜೇಯು, ಕೃತೇಯು, ವಕ್ಷೇಯು, ಸ್ಥಂಡಿಲೇಯು, ಘೃತೇಯು, ಜಲೇಯು, ಸ್ಥಲೇಯು—ಇವರು ಏಳು ಮಂದಿ.

ಧರ್ಮೇಯುಃ ಸನ್ನತೇಯುಶ್ಚ ವನೇಯುರ್ದ್ದಶಮಸ್ತು ಸಃ। ರುದ್ರಾ ಶೂದ್ರಾ ಚ ಮದ್ರಾ ಚ ಶುಭಾ ಜಾಮಲಜಾ ತಥಾ ।। ೩೭.

ಧರ್ಮೇಯು, ಸನ್ನತೇಯು, ವನೇಯು—ಇವರು ಉಳಿದ ಮೂವರು, ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಮಂದಿ. ರುದ್ರ, ಶೂದ್ರ, ಮದ್ರ, ಶುಭಾ ಮತ್ತು ಜಾಮಲಜಾ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.