ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಾಶಿತಂ ದಧಿ ಯತ್ತೇಽದ್ಯ ಮಮಾಙ್ಗಾದ್ವೈ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ । ತೇನ ತೇ ಪೂರಿತೋ ಗರ್ಭಃ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಮಿವೋದಧಿಃ ।। ೩೭.

'ನೀನು ಇಂದು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ತಿಂದ ಮೊಸರು, ಓ ಸುಂದರಸ್ಮಿತಳೇ, ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭ ತುಂಬಿದೆ, ಹಬ್ಬದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ತುಂಬಿರುವಂತೆ.'

ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕುಮಾರಾಸ್ತೇ ಪಞ್ಚ ದೇವಸುತೋಪಮಾಃ। ತೇಜಸ್ವಿನಃ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಾ ಯಜ್ವಾನೋ ಧಾರ್ಮಿಕಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೭.

'ನಿನಗೆ ಐದು ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ದೇವಪುತ್ರರಂತೆ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳು, ಶೂರರು, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು.'

ತತೋಙ್ಗಸ್ತು ಸುದೇಷ್ಣಾಯಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರೋ ವ್ಯಜಾಯತ। ವಙ್ಗಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕಲಿಙ್ಗಸ್ತು ಪುಣ್ಡ್ರೋ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಸುದೇಷ್ಣೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಅಂಗನು ಜನಿಸಿದರು; ಅವನಿಂದ ವಂಗನು, ನಂತರ ಕಲಿಂಗನು, ಪುಂಡ್ರನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಜನಿಸಿದರು.

ವಂಶಭಾಜಸ್ತು ಪಞ್ಚೈತೇ ಬಲೇಃ ಕ್ಷೇತ್ರೇಽಭವಂಸ್ತದಾ। ಇತ್ಯೇತೇ ದೀರ್ಘತಮಸಾ ಬಲೇರ್ದತ್ತಾಃ ಸುತಾಃ ಪುರಾ ।। ೩೭.

ಅಂದು ಬಲಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ಐದು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲಿ ಹಿಂದೆ ದೀರ್ಘತಮಸರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಪಹತಾಸ್ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕಾರಣಂ ಪ್ರತಿ। ಅಪತ್ಯಾ ಮಾತ್ಯದಾರೇಷು ಸ್ವೇಷು ಮಾ ಭೂನ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭.

ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು; ಮಹಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಬಾರದೆಂದು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ತತೋ ಮನುಷ್ಯಯೋನ್ಯಾಂ ವೈ ಜನಯಾಮಾಸ ಸ ಪ್ರಜಾಃ। ಸುರಭಿರ್ದೀರ್ಘತಮಸಮಥ ಪ್ರೀತೋ ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಅವನು ಮಾನವರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸುರಭಿ, ದೀರ್ಘತಮಸರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದರು.

ವಿಚಾರ್ಯ ಯಸ್ಮಾದ್ಗೋಧರ್ಮ್ಮಂ ತ್ವಮೇವಂ ಕೃತವಾನಸಿ । ತೇನ ನ್ಯಾಯೇನ ಮುಮುಚೇ ಹ್ಯಹಂ ಪ್ರೀತೋಸ್ಮಿ ತೇನ ತೇ ।। ೩೭.

ನೀನು ಹಸುವಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆನು; ಅದೇ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತವ ತಮೋ ದೀರ್ಘಂ ನಿಸ್ತುದಾಮ್ಯದ್ಯ ಪಶ್ಯ ವೈ। ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯಞ್ಚ ಯತ್ತೇಽನ್ಯತ್ಪಾಪಂ ಸನ್ತಿಷ್ಠತೇ ತನೌ ।। ೩೭.

ಆದುದರಿಂದ ಇಂದು ನಿನ್ನ ದೀರ್ಘವಾದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನೋಡು. ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪಾಪವೂ ಇಲ್ಲವಾಗಲಿ.

ಜರಾಮೃತ್ಯುಭಯಞ್ಚೈವ ಆಘ್ರಾಯ ಪ್ರಣುದಾಮಿ ತೇ। ಹ್ಯಾಘ್ರಾತಮಾತ್ರಃ ಸೋಽಪಶ್ಯತ ಸದ್ಯಸ್ತಮಸಿ ನಾಶಿತೇ ।। ೩೭.

ನಿನ್ನಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಮರಣದ ಭಯವನ್ನು ನಾನು ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ ದೂರಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಆ ಅಂಧಕಾರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಆಯುಷ್ಮಾಂಶ್ಚ ಯುವಾ ಚೈವ ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾಂಶ್ಚ ತತೋಽಭವತ್। ಗವಾ ದೀರ್ಘತಮಾಃ ಸೋಽಥ ಗೌತಮಃ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ದೀರ್ಘತಮನು ಯುವಕನಾಗಿ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗಿ, ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಬದಲಾದನು. ಹಸುವಿನಿಂದ ಅವನು ಗೌತಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಕಕ್ಷೀವಾಂಸ್ತು ತತೋ ಗತ್ವಾ ಸಹ ಪಿತ್ರಾ ಗಿರಿಪ್ರಜಾಮ್। ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಹಿ ಪಿತ್ರರ್ಥೇ ಚಚಾರ ವಿಪುಲಂ ತಪಃ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತಂದೆಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತತಃ ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ತಮಸಾ ಭಾವಿತಃ ಸವೈ। ವಿಧೂಯ ಮನುಜೋ ದೋಷಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೭.

ಅದರ ಬಳಿಕ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪಿತಾ ಚೈನಂ ಪುತ್ರವಾನಸ್ಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಭೋ। ಸತ್ಪುತ್ರೇಣ ತ್ವಯಾ ತಾತ ಕೃತಾರ್ಥೋಽಸ್ಮಿ ಯಶಸ್ವಿನಾ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಅವನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಪ್ರಭು, ನಾನು ಈಗ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮಗನಾದ ನೀನು ನನಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ.'

ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಹಿ ತತಃ ಸೋಽಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕ್ಷಯಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಸಹಸ್ರಮಸೃಜತ್ ಸುತಾನ್ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಆತನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಕೃಷ್ಣಾಙ್ಗಾ ಗೌತಮಾಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಮೃತಾಃ ಕಕ್ಷೀವತಃ ಸುತಾಃ। ಇತ್ಯೇಷ ದೀರ್ಘತಮಸೋ ಬಲೇರ್ವೈರೋಚನಸ್ಯ ವೈ ।। ೩೭.

ಕಕ್ಷೀವಾನದ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಗೌತಮರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ಅವರ ಮೈಯು ಕಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಬಲಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ದೀರ್ಘತಮಸನ ಕಥೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.

ಸಮಾಗಮಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಸನ್ತಾನಞ್ಚೋಭಯೋಸ್ತಯೋಃ। ಬಲಿಸ್ತಾನಬಿಷಿಚ್ಯೇಹ ಪಞ್ಚ ಪುತ್ರಾನಕಲ್ಮಷಾನ್ ।। ೩೭.

ಈ ಇಬ್ಬರ ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಆ ಐದು ಪಾಪರಹಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.

ಕೃತಾರ್ಥಃ ಸೋಽಪಿ ಯೋಗಾತ್ಮಾ ಯೋಗಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಚ ಪ್ರಭುಃ। ಅದೃಶ್ಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕಾಲಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಚರತ್ಯುತ ।। ೩೭.

ಅವನೂ ಕೂಡ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ, ಸಮಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ತತ್ರಾಙ್ಗಸ್ಯ ತು ರಾಜರ್ಷೇ ರಾಜಾಸೀದ್ದಧಿವಾಹನಃ। ಸಾಪರಾಧಸುದೇಷ್ಣಾಯಾ ಅನಪಾನೋಽಭವನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಯಾದ ದಧಿವಾಹನನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಸುದೇಷ್ಣೆಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಅನಪಾನ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಅನಪಾನಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ದಿವಿರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪುತ್ರೋ ದಿವಿರಥಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಧರ್ಮರಥೋ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅನಪಾನದ ಮಗನಾಗಿ ದಿವಿರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ದಿವಿರಥನ ಮಗನಾಗಿ ಧರ್ಮರಥ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಸ ವೈ ಧರ್ಮರಥಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಯೇನ ವಿಷ್ಣುಪದೇ ಗಿರೌ। ಸೋಮಃ ಶಕ್ರೇಣ ಸಹ ವೈ ಯಜ್ಞೇ ಪೀತೋ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೩೭.

ಆ ಧರ್ಮರಥನು, ವಿಷ್ಣುಪದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಇಂದ್ರನ ಜೊತೆ ಸೋಮವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದವನು.

ಸೂನುರ್ಧರ್ಮರಥಸ್ಯಾಪಿ ರಾಜಾ ಚಿತ್ರರಥೋಽಭವತ್। ಅಥ ಚಿತ್ರರಥಸ್ಯಾಪಿ ರಾಜಾ ದಶರಥಃ ಅಭವತ್। ಲೋಮಪಾದ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಯಸ್ಯ ಶಾನ್ತಾ ಸುತಾಽಭವತ್ ।। ೩೭.

ಆ ಧರ್ಮರಥನ ಮಗನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಗಿದ್ದನು. ಚಿತ್ರರಥನ ಮಗನಾಗಿ ದಶರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಲೋಮಪಾದನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನಿಗೆ ಶಾಂತಾ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು.

*(ಪಾಠಭೇದಃ) (ಮಂತ್ರೈರ್ವಾಹನಮುತ್ತಮಮ್) ಹರ್ಯ್ಯಙ್ಗಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾ ಭದ್ರರಥಃ ಕಿಲ। ಅಥ ಭದ್ರರಥಸ್ಯಾಸೀದ್ಬೃಹತ್ಕರ್ಮಾ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಃ ।। ೩೭.

ಹರ್ಯಂಗನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವನು ಭದ್ರರಥನಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ಭದ್ರರಥನ ಮಗನು ಬೃಹತ್ಕರ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು, ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಬೃಹದ್ರಥಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬೃಹನ್ಮನಾಃ। ಬೃಹನ್ಮನಾಸ್ತು ರಾಜೇನ್ದ್ರಂ ಜನಯಾಮಾಸ ವೈ ಸುತಮ್ ।। ೩೭.

ಅವನ ಮಗನು ಬೃಹದ್ರಥನಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಬೃಹದ್ರಥನಿಂದ ಬೃಹನ್ಮನ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಬೃಹನ್ಮನನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ನಾಮ್ನಾ ಜಯದ್ರಥಂ ನಾಮ ತಸ್ಮಾದೄಢರಥೋ ನೃಪಃ। ಆಸೀದೄಢರಥಸ್ಯಾಪಿ ವಿಶ್ವಜಿಜ್ಜನಮೇಜಯಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ಜಯದ್ರಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು. ಆ ಜಯದ್ರಥನಿಂದ ಋಢರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಋಢರಥನಿಂದ ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ದಾಯಾದಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಙ್ಗೇಭ್ಯೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಕರ್ಣೋಽಭವನ್ನೃಪಃ। ಕರ್ಣಸ್ಯ ಶೂರಸೇನಸ್ತು ದ್ವಿಜ ಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಂಗ ದೇಶದವನು, ಅವನಿಂದ ಕರ್ಣನು ರಾಜನಾದನು. ಕರ್ಣನ ಮಗನು ಶೂರಸೇನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು, ಅವನು ದ್ವಿಜನಾಗಿದ್ದನು.

ಸೂತಾತ್ಮಜಃ ಕಥಂ ಕರ್ಣಃ ಕಥಂ ಚಾಙ್ಗಸ್ಯ ವಂಶಜಃ। ಏತದಿಚ್ಛಾಮಹೇ ಶ್ರೋತುಮತ್ಯರ್ಥಂ ಕುಶಲೋ ಹ್ಯಸಿ ।। ೩೭.

ಸೂತಪುತ್ರನಾದ ಕರ್ಣನು ಹೇಗೆ ಅಂಗವಂಶದವನು ಆಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದೀಯೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

ಬೃಹದ್ಭಾನೋಃ ಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ನಾಮ್ನಾ ರಾಜಾ ಬೃಹನ್ಮನಾಃ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀದ್ವಯಂ ಚಾಸೀಚ್ಚೈದ್ಯಸ್ಯೋಭೇ ಚ ತೇ ಸುತೇ ।। ೩೭.

ಬೃಹದ್ಭಾನು ಎಂಬವನ ಮಗನು ಬೃಹನ್ಮನ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಚೈದ್ಯನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ತಲಾ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದರು.

ಯಶೋದೇವೀ ಚ ಸತ್ಯಾ ಚ ತಾಭ್ಯಾಂ ವಂಶಸ್ತು ಭಿದ್ಯತೇ। ಜಯದ್ರಥಸ್ತು ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ಯಶೋದೇವ್ಯಾಂ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೭.

ಯಶೋದೇವಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾ—ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದ ವಂಶವು ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು. ಯಶೋದೇವಿಯಿಂದ ಜಯದ್ರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.